Công nghiệp hóa càng mạnh, đô thị hóa càng phát triển thì nguồn thải gây ô nhiễm môi trường không khí càng nhiều. Mỗi năm hơn hai triệu người chết trên toàn thế giới do hệ quả trực tiếp của ô nhiễm không khí do con người gây ra, trong đó Đông Nam Á là khu vực nghiêm trọng nhất. Theo nghiên cứu công bố ngày 1272013 trong tạp chí Environmental Research Letters của Viện Vật Lý( IOP), ước tính khoảng 2,1 triệu ca tử vong mỗi năm do con người làm gia tăng nồng độ bụi có kích cỡ nhỏ trong không khí (PM2.5). Hai trung tâm nghiêm cứu môi trường thuộc Đại học Yale và Columbia của Mỹ thực hiện báo cáo thường niên mang tên The Environmental Performance Index(EPI), khảo sát 132 quốc gia cho thấy chất lượng không khí của Việt Nam đứng thứ 123 và đứng thứ 77 về ảnh hưởng của môi trường đến sức khỏe. Ở Việt Nam, tại các khu công nghiệp, các trục đường giao thông lớn đều bị ô nhiễm với các cấp độ khác nhau, nồng độ các chất ô nhiễm đều vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Nhà máy xi măng Luksvaxi tại thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế là một ví dụ về ô nhiễm, từ khi đưa vào hoạt động năm 1997 đến nay, vấn đề nổi cộm là khói bụi đã ảnh hưởng rất nhiều tới cuộc sống của nhân dân xung quanh nhà máy.
Trang 1KHẢO SÁT TÌNH HÌNH Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ QUANH NHÀ MÁY LUX TẠI XÃ HƯƠNG VĂN, THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TT
HUẾ NĂM 2016
Trang 2ĐẶT VẤN ĐỀ
Công nghiệp hóa càng mạnh, đô thị hóa càng phát triển thì nguồn thải gây
ô nhiễm môi trường không khí càng nhiều Mỗi năm hơn hai triệu người chếttrên toàn thế giới do hệ quả trực tiếp của ô nhiễm không khí do con người gây
ra, trong đó Đông Nam Á là khu vực nghiêm trọng nhất
Theo nghiên cứu công bố ngày 12/7/2013 trong tạp chí EnvironmentalResearch Letters của Viện Vật Lý( IOP), ước tính khoảng 2,1 triệu ca tử vongmỗi năm do con người làm gia tăng nồng độ bụi có kích cỡ nhỏ trong khôngkhí (PM2.5) Hai trung tâm nghiêm cứu môi trường thuộc Đại học Yale vàColumbia của Mỹ thực hiện báo cáo thường niên mang tên TheEnvironmental Performance Index(EPI), khảo sát 132 quốc gia cho thấy chấtlượng không khí của Việt Nam đứng thứ 123 và đứng thứ 77 về ảnh hưởngcủa môi trường đến sức khỏe Ở Việt Nam, tại các khu công nghiệp, các trụcđường giao thông lớn đều bị ô nhiễm với các cấp độ khác nhau, nồng độ cácchất ô nhiễm đều vượt quá tiêu chuẩn cho phép
Nhà máy xi măng Luksvaxi tại thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế làmột ví dụ về ô nhiễm, từ khi đưa vào hoạt động năm 1997 đến nay, vấn đềnổi cộm là khói bụi đã ảnh hưởng rất nhiều tới cuộc sống của nhân dân xungquanh nhà máy
Do đó,việc nâng cao nhận thức, giúp người dân có được cách hiểu đúngđắn về sức khoẻ, cung cấp những kiến thức khoa học về chăm sóc, bảo vệ sứckhoẻ khi sinh sống trong môi trường ô nhiễm luôn luôn là vấn đề nóng bỏng,đáng chú trọng tại địa phương Vì vậy chúng em thực hiện bài báo cáo nàynhằm 2 mục tiêu:
1 Tìm hiểu các hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe tại tổ Giáp Nhất, phường Hương Văn, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế.
2 Tìm hiểu tác động của ô nhiễm lên môi trường và sức khỏe con người xung quanh nhà máy xi măng Luksvaxi tại tổ Giáp Nhất, phường Hương Văn, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế.
Trang 3I Một số khái niệm
1 Truyền thông - Giáo dục sức khỏe
- Truyền thông là một quá trình giao tiếp để chia sẻ những hiểu biết, kinhnghiệm, tình cảm Một quá trình truyền thông đầy đủ gồm các yếu tố:người gửi, người nhận, thông điệp, kênh truyền thông và sự phản hồi.Trong truyền thông có sự trao đổi thông tin hai chiều, có sự chuyển đổivai trò: người gửi đồng thời cũng là người nhận Sự phản hồi trong truyềnthông giúp thông tin trao đổi được chính xác hơn
- Giáo dục sức khỏe là quá trình tác động nhằm thay đổi kiến thức, thái độ
và thực hành của con người, phát triển những hành vi lành mạnh mang lạitình trạng sức khỏe tốt nhất có thể được cho mọi người GDSK cung cấpcác kiến thức mới làm cho đối tượng được giáo dục hiểu biết rõ hơn cácvấn đề sức khỏe bệnh tật, từ đó họ có thể nhận ra các vấn đề sức khỏebệnh tật liên quan đến bản thân, gia đình, cộng đồng nơi họ đang sinhsống, dẫn đến thay đổi tích cực giải quyết các vấn đề bệnh tật sức khỏe
- Truyền thông giáo dục sức khoẻ là nội dung đầu tiên trong tám nội dungchăm sóc sức khoẻ ban đầu mà Hội nghị Alma - Am đã đề ra năm 1978
và cũng là nội dung đầu tiên trong 10 nội dung chăm sóc sức khoẻ banđầu của Việt Nam
2 Ô nhiễm môi trường
- Ô nhiễm môi trường là sự làm thay đổi tính chất của môi trường, vi phạmtiêu chuẩn môi trường, thay đổi trực tiếp hoặc gián tiếp các thành phần vàđặc tính vật lý, hóa học, nhiệt độ, sinh học, chất hòa tan, chất phóng xạ…
ở bất kỳ thành phần nào của môi trường hay toàn bộ môi trường vượt quámức cho phép đã được xác định
- Ô nhiễm không khí chính là khi không khí có mặt một chất lạ hoặc có sựbiến đổi quan trọng trong thành phần không khí gây tác động có hại hoặcgây ra một sự khó chịu (sự tỏa mùi khó chịu, sự giảm tầm nhìn xa dobụi) Mặt khác sự tích lũy hay phân tán của các chất ô nhiễm trong khôngkhí phụ thuộc trước hết vào các điều kiện khí tượng
Trang 43 Bụi
- Bụi là tập hợp nhiều hạt có kích thước lớn nhỏ khác nhau tồn tại lâu trongkhông khí dưới nhiều dạng như bụi bay, khi những hạt bụi lơ lửng trongkhông khí, bụi lắng, khi chúng đọng lại trên bề mặt vật thể và các hệ khídung nhiều pha, gồm hơi, khói, mù Bụi gây tác hại đến da, mắt, cơ quan
hô hấp, tiêu hoá
II Khái quát chung về Phường Hương Văn
- Ngày 12/01/1984 Hội Đồng bộ trưởng nay là chính phủ đã có Quyết định
số 07/QĐ-HĐBT về việc phân vạch địa giới hành chính một số xã thị trấnthuộc tỉnh Bình Trị Thiên Trong đó toàn bộ thôn Văn Xá xã Hương phúđược thành lập thành xã Hương Văn, ngày 15/11/2011 Chính phủ đã cóquyết định số 99/NQ-CP về thành lập thị xã Hương Trà và các phườngthuộc thị xã hương Trà trong đó có phường hương Văn hiện nay
2 Đặc điểm vị trí địa lý- dân cư
- Phường có 9 tổ dân phố: Bàu Đưng, Giáp Nhất, Giáp Nhị, Giáp Ba, Giáp
Tư, Giáp Trung, Giáp Thượng 1, Giáp Thượng 2, Giáp Thượng 3 Toànphường có: 104 hộ nghèo chiếm tỷ lệ: 4,97%; tỷ lệ tham gia bảo hiểm y
tế là 87,6% (số liệu đến ngày 31/12/2015)
- Toàn phường có: 2094 hộ, 9288 nhân khẩu (số liệu ngày 31/12/2015) Có
4420 lao động, 2650 phụ nữ từ 15-49 tuổi (trong đó có chồng là 1553 phụnữ)
Trang 5- Phía đông và phía nam giáp với phường Hương Xuân, phía Tây giáp vớiphường Hương Vân, phía Bắc giáp với phường Tứ Hạ và xã Quảng Phú(huyện Quảng Điền).
- Là địa bàn có nhiều tuyến đường giao thông quan trọng đi qua nhưQL1A, đường tránh phía tây Thành phố Huế, đường sắt bắc nam, tỉnh lộ
16 Trên địa bàn có nhiều cơ quan xí nghiệp, nhà máy của các doanhnghiệp trong nước cũng như nước ngoài hoạt động, lưu lượng người qualại để làm việc đông, tình hình ANCT-TTATXH phức tạp
- Hương Văn là xã có diện tích đất rộng lớn dùng để trồng trọt và sản xuất,nguồn nước dồi dào từ các sông lớn Cậy trồng chính là lạc và lúa
+ Đối với đất ở: Toàn phường có 2.142 thửa diện tích 226,2 ha
+ Đối với đất nông nghiệp: Toàn phường có 4.896 thửa diện tích 499,96 ha
do hộ gia đình được giao đất theo nghị định 64CP
- Nguồn nước: đa số người dân đều dùng nước máy chiếm 91,6% (năm2013)
3 Trạm y tế phường Hương Văn
Thông tin về trạm y tế phường Hương Văn
- Đội ngũ cán bộ gồm có 6 nhân viên gồm:
- Trạm được công nhân đạt chuẩn quốc gia vào năm 2014
- Công tác khám chữa bênh: tổ chức khám chữa bệnh khá tốt tỉ lệ ngườidân khám chữa bệnh tại trạm sử dụng bảo hiểm y tế chiếm gần 70%
- Công tác phòng chống dịch được triển khai tốt: dịch bệnh xảy ra ít so vớitoàn thị xã năm 2015 chỉ có 4 trường hợp sốt xuất huyết trong đó có 2trường hợp từ nơi khác đến, 7 trường hợp tay chân miệng trong đó có 4trường hợp từ nơi khác đến, việc tháo thau vét bọ gậy được đội ngũ cán
bộ y tế thôn bản được thực hiện định kỳ hàng tháng, người dân có ý thứchơn so với trước đây
- Vệ sinh môi trường (không kể khói bụi), các điểm tổ chức ăn uống lớnhơn 100 người đều thực hiện đăng ký vệ sinh an toàn thực phẩm, trongcác dịp lễ tết các tổ dân phố đều thực hiện vệ sinh môi trường làng xã
Trang 697% gia đình thu gom rác thải Công tác tiêm chủng trẻ em và bà mẹmang thai được tổ chức định kỳ vào ngày 17, 18 hàng tháng Tỉ lệ tiêmchủng hàng năm đạt 90% trở lên.
- Về truyền thông giáo dục sức khỏe, đài truyền thanh địa phương phátthanh định kỳ vào tối thứ 6 và tối thứ 7 hàng tuần Trạm y tế cũng tổ chức
tư vấn đền từng tổ dân phố và thông qua các đoàn thể (các ngày lễ lớn,các đợt truyền thông) Các chủ đề thường là: sức khỏe sinh sản, kế hoạchhóa gia đình, phong chống suy dinh dưỡng, sàng lọc sơ sinh, giảm sự mấtcân bằng giới tính khi sinh, phòng chống HIV, phòng chống SXH, dịchbệnh Đối tượng tùy theo chủ đề truyền thông
- Hằng năm trạm y tế đều tổ chức khám chữa bệnh cho người cao tuổi vàngười khuyết tật
- Trên địa bàn phường hiện có 9 công ty, xí nghiệp và hiện đang xây dựng
4 công ty
III TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY HỮU HẠN XI MĂNG LUKSVAXI
VIỆT NAM
Hình: Nhà máy xi măng Luks
- Công ty Hữu hạn Xi măng Luks (Việt Nam) được thành lập vào năm
1992 tại tỉnh Thừa Thiên Huế và chính thức cung ứng sản phẩm từ 1997
Trang 7có công suất 2.4 triệu tấn/năm với công nghệ lò quay nạp liệu khô tiêntiến Ngoài ra, Công ty có sản phẩm clinker có yêu cầu đặc biệt đáp ứngyêu cầu sản xuất xi măng giếng dầu.
Hình: Nhà máy xi măng Luks
- Do công ty được đầu tư 100% vốn từ nước ngoài nên có những yêu cầuchặt chẽ trong an toàn vệ sinh lao động và sản xuất Tuy nhiên công tyvẫn còn nhiều bất cập về các yếu tố nguy cơ trong môi trương lao độngảnh hưởng đến sức khỏe người lao động và với môi trường xung quanh
- Giai đoạn 2000- 2010, nhà máy có 2 lò hoạt động hết công suất nên tìnhhình ô nhiễm xung quanh nhà máy rất nặng nề Giai đoạn 2010 đến hiệnnay, chỉ còn 1 lò hoạt động, áp dụng phương pháp xử lý bụi ngầm nêntình hình ô nhiễm xung quanh nhà máy đã giảm đi nhiều
IV CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA CÔNG TY HỮU HẠN XI MĂNG LUKSVAXI VIỆT NAM CÓ THỂ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ TỔ GIÁP NHẤT, PHƯỜNG HƯƠNG VĂN, THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Trang 84.1 Yếu tố tiếng ồn
Nhà máy đã cơ giới hóa các phương tiện và thiết bị sản xuất nên khi hoạtđộng sẽ sinh ra rung chuyển và tiếng ồn với tần số và cường độ lớn Rungchuyển và tiếng ồn phát sinh chủ yếu từ quá trình nghiền nguyên liệu sống,nghiền clinker và nghiền than… Qua khảo sát, người dân cho biết tiếng ồn phát
ra từ nhà máy cả ngày lẫn đêm Tổ Giáp Nhất ở khá xa so với nhà máy nên ít bịảnh hưởng bởi tiếng ồn, chỉ có một số người cho biết ban đêm nghe tiếng ồn rõhơn
4.2 Yếu tố bụi
Bụi là một trong số những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của conngười Tại nhà máy xi măng thì bụi chủ yếu sinh ra từ quá trình vận chuyểnnguyên liệu, quá trình nghiền, sấy, và nhất là quá trình đóng bao Bụi ở đâythường là bụi than, bụi đất sét, bụi đá vôi, thạch cao, clinker, xi măng và bụitrong quá trình đốt dầu, khí độc (NO2, CO2, SO2)
Bụi xi măng ở dạng rất mịn, lơ lửng trong khí thải, khi hít vào phổi dễ gâybệnh về đường hô hấp Ở những mức độ nhất định, chúng có thể làm nặng thêmcác bệnh hô hấp mạn tính, hen, giảm chức năng phổi và tăng nguy cơ ung thưphổi Bụi vô cơ rắn có cạnh góc sắc nhọn lúc đầu thường gây ra viêm mũi làmcho niêm mạc đầy lên, tiết nhiều niêm dịch, hít thở khó Sau vài năm chuyểnthành viêm mũi teo, giảm chức năng lọc giữ bụi của mũi, gây ra bệnh phổinhiễm bụi.Bụi còn gây chấn thương mắt, viêm màng tiếp hợp, viêm mi mắt…Bụi kim loại, bụi khoáng to nhọn có cạnh sắc đi vào dạ dày gây viêm niêm mạc
dạ dày, rối loạn tiêu hoá Bụi còn tác hại tới sự tồn tại và phát triển của thực vật.Bụi lò xi măng, bụi lò gạch, bụi amiăng, bụi than, bụi natri clo… làm cho cây
cỏ không phát triển được, bị vàng lá, rụng lá, giảm hoa quả, làm teo hạt, làmgiảm năng suất Thậm chí có loại cây bị tiêu diệt
Trang 9Hình: Bụi phủ trắng cây xanh
Chương 2: KẾT QUẢ2.1 Một số thông tin về địa phương và các gia đình được phỏng vấn
Trang 10Bảng 1 Đặc điểm của đối tượng được phỏng vấn
Đặc điểm đối tượng được phỏng vấn Số lượng Tỷ lệ (%)
Nữ
2832
46,753,3
Nhóm tuổi
18 - 4041- 59
≥ 60
14379
23,361,715,0
TĐHV
Tiểu học trở xuốngTHCS, THPT
ĐH, CĐ, TC
31272
51,745,03,3
Nghề nghiệp
Nông nghiệpThủ công, buôn bán
Ở nhà, nội trợCBCNVCHS-SVKhác
271010229
45,016,716,73,33,315
Kinh tế gia đình Nghèo
Không nghèo
159
1,798,3
Trong 60 hộ gia đình được phân công khảo sát có tổng số 283 người, với
137 nam và 146 nữ
Đặc điểm của đối tượng được phỏng vấn: 100% hộ được phỏng vấn
đều là dân tộc kinh, không chênh lệch nhiều về tỷ lệ hai giới nam và nữ, đa sốthuộc nhóm tuổi từ 41 – 59 (chiếm tỉ lệ 61,7%); nghề nghiệp chủ yếu là nôngnghiệp (45%) Trình độ học vấn chủ yếu là từ tiểu học trở xuống chiếm tỷ lệ51,7%, tiếp đến là trung học cơ sở, trung học phổ thông, chiếm tỷ lệ 45%) Chỉ
có 1 hộ gia đình thuộc hộ nghèo (chiếm tỷ lệ 1,7%)
Trang 11Bảng 2 Mô hình bệnh tật của người dân thôn Giáp Nhất từ năm 2015 đến tháng 3 năm 2016
Qua quá trình thu thập thông tin về bệnh tật tại thôn Giáp Nhất thì: từ năm
2015 đến tháng 3 năm 2016 2 bệnh có 8 trường hợp mắc là tăng huyết áp vàcảm cúm chiếm tỉ lệ là 2,83%, 6 trường hợp mắc bệnh loét dạ dày (2,52%).Ngứa da, đau đầu đều có 3 trường hợp mắc (1,06 %) Tim mạch với 2 trườnghợp mắc (0.71%) và các bệnh viêm phế quản, bệnh đường ruột, đau khớp, viêmtai giữa, xơ gan, bướu cổ đều có 1 trường hợp mắc (0,35%)
Ba bệnh thường gặp nhất ở tổ Giáp Nhất là tăng huyết áp, cảm cúm vàđau dạ dày
2.2 Truyền thông giáo dục sức khỏe
Bảng 3 Nhận các thông tin truyền thông, giáo dục sức khỏe
Nhận thông tin TT-GDSK Số lượng Tỷ lệ (%)
Trang 12Không 18 30
Theo thống kê chỉ có 42 hộ (70%) nhận được các thông tin truyền thônggiáo dục sức khỏe Tỷ lệ này còn thấp, vì vậy rất cần thiết có sự đầu tư để nhiềungười dân được tiếp nhận các thông tin về sức khỏe cần thiết với mục đích nângcao sức khỏe toàn dân, trước hết là nâng cao sức khỏe của người dân thôn GiápNhất, phường Hương Văn
Bảng 4 Thông tin GDSK mà người dân nhận được
Bảng 5 Nguồn thông tin mà người dân nhận được
3 Tờ rơi, tranh ảnh (từ Trạm y tế) 5 11,9
Bảng 6 Số lượng thông tin sức khỏe mỗi hộ nhận được
Số lượng thông tin sức khỏe Số lượng Tỷ lệ (%)
Trang 133 11 26,2
Trong 70% số hộ nhận được các thông tin giáo dục sức khỏe, đa số nhậncác thông tin về bệnh dịch địa phương (69%), chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em(47,6%) và kế hoạch hóa gia đình (45,2%); Người dân nhận các thông tin nàychủ yếu từ các kênh thông tin đại chúng như tivi, internet (47,6%), loa phátthanh (31%) cũng như nhân viên y tế đia phương (31%) và hầu như chỉ nhậnđược 1 đến 2 thông tin về sức khỏe
số lượng và mức độ
Trang 14Bảng 9 Nội dung TT-GDSK tại địa phương
STT Nội dung TT-GDSK tại địa phương Tần số Tỷ lệ (%)
Bảng 10 Mức độ hiểu biết các thông tin TT-GDSK của người dân
Mức độ hiểu biết TT-GDSK Số lượng Tỷ lệ (%)
Trang 15là bệnh dịch địa phương, chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em và kế hoạch hóa giađình.
Nhận xét và ý kiến của người dân: Đa số người dân nhận xét hoạt động truyềnthông tại địa phương còn ít Người dân mong muốn nhận các thông tin truyềnthông giáo dục sức khỏ về các bệnh thông thường và cần sắp xếp thời gian hợp
lý hơn Phương pháp truyền thông theo ý kiến người dân là: gián tiếp qua tranhảnh, tờ rơi; và thường xuyên tổ chức các buổi truyền thông
2.3 Các vấn đề liên quan đến ô nhiễm từ nhà máy xi măng và khu công
nghiệp tại địa bàn khảo sát.
2.3.1 Khoảng cách từ ống khói nhà máy tới nhà người dân và hướng nhà so
với ống khói
+ Trung bình khoảng cách từ các hộ gia đình được phỏng vấn tới ống khóinhà máy là 1272m Khoảng cách xa nhất là 3000m, khoảng cách gần nhất là150m
+ 75% hộ gia đình nằm về hướng Đông-Đông Bắc chịu ảnh hưởng của bụi,khói từ nhà máy nhiều nhất vào mùa hạ (gió mùa Tây Nam), 25% hộ giađình nằm về hướng Đông-Đông Nam
112971122
2052,712,72040
Trang 16Mùi khó chịu Chưa thấy
Thường xuyên Thỉnh thoảng Rất ít khi
2651015
46,48,917,926,8
+ Phần lớn người dân cho rằng, mức độ bụi tùy thuộc vào chiều gió,chiếm
tỷ lệ 52,7% và tăng lên vào mùa hè, chiếm tỷ lệ 40%, do có gió mùa TâyNam vào mùa hè nên bụi nhiều hơn
+ Có 46,4% người dân trả lời chưa thấy mùi khó chịu từ nhà máy Nhữngngười còn lại chủ yếu cho rằng rất ít khi có mùi khó chịu từ nhà máy,chiếm tỷ lệ 26,8%
− Ồn:
Tần suất ồn Cả ngày
Lúc ca làm việc Khác (ban đêm)
1675
57,12517,9Biện pháp
giảm ồn của
người dân
Không làm gì Thường xuyên đóng cửa Trồng thêm cây xanh Kiến nghị chính quyền, nhà máy
151111
53,639,23,63,6
+ Trong số hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi tiếng ồn nhà máy (28 hộ) thì có 16
hô cho rằng tiếng ồn phát ra cả ngày Những hộ trả lời tiếng ồn phát ra cảngày chủ yếu là những hộ sống gần nhà máy hơn; 17,9% chỉ thấy ồn àovào ban đêm là những hộ sống xa nhà máy và do chỉ khi yên tĩnh họ mớinghe được tiếng ồn
+ Hơn một nửa hộ gia đình (53,6%) bị ảnh hưởng bởi tiếng ồn không làm
gì để giảm bớt tác hại của nó Biện pháp giảm ồn của các hộ gia đình cònlại chủ yếu là thường xuyên đóng cửa, chiếm tỷ lệ 39,2%, do đây là biệnpháp đơn giản nhất và tránh được lượng bụi đáng kể
+ 2 người trả lời rằng họ đã tiếp xúc với nước thải đó: màu đen, bẩn
+ 1 hộ cho rằng giếng nhà mình vàng hơn trước đây và đậy giếng để báo vệ.+ Cả 14 hộ có giếng đều dùng nắp đậy để bảo vệ giếng
2.3.3 Ảnh hưởng của ô nhiễm
