Mối quan hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt của người dân nông thôn” ở xã ái quốc huyện nam sách tỉnh hải dương

Đảng tiếp tục đẩy mạnh quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn là: “đa dạng hoá việc làm, ai giỏi nghề nào thì làm nghề ấy, trao quyền tự chủ sản xuất kinh doanh cho từng hộ g

Mối quan hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt của người dân nông thôn” ở xã Ái Quốc - huyện Nam Sách - tỉnh Hải Dương

PHẦN I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG

1.Lời nói đầu.

Đất nước ta bước vào thời kỳ đổi mới, xoá bỏ chế độ quan liêu bao cấp để chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động dưới sự điều tiết của Nhà nước, công cuộc đổi mới đã đem lại những kết quả rất đáng khích lệ đã làm thay đổi bộ mặt đất nước trên hầu hết các lĩnh vực: kinh tế, xã hội, văn hoá , chính trị …

Tại Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ IX đã quyết định chiến lược phát triển kinh tê xã hội của đất nước 10 năm đầu thế kỷ XXI: “ Chiến lược đẩy mạnh CNH – HĐH theo định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp”[8] Mục tiêu đưa đất nước ta đi lên và thoát khỏi một nước nông nghiệp để trở thành một nước công nghiệp nhằm nâng cao đời sống cho người dân Muốn đạt được điều đó thì mục tiêu thu nhập của người dân phải được quan tâm hàng đầu

Với chủ trương phát triển nền nông nghiệp bền vững, Đảng và Nhà nước ta

đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích sự phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn, chính sách đã tác động một cách toàn diện và sâu rộng đến đời sống kinh tế - xã hội của cộng đồng dân cư nước ta Đảng tiếp tục đẩy mạnh quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn là: “đa dạng hoá việc làm, ai giỏi nghề nào thì làm nghề ấy, trao quyền tự chủ sản xuất kinh doanh cho từng hộ gia đình” [8], từ đó đã tạo ra động lực cho người nông dân tự chủ trong công việc của gia đình mình, xu thế tất yếu của con người là: khi thu nhập tăng thì cùng với nó là các điều kiện sinh hoạt của con người trong gia đình ngày càng phong phú và đa dạng hơn để đáp ứng đầy đủ những đòi hỏi ngày càng cao của con người… Ngôi nhà, các điều kiện sinh hoạt trong gia đình đã nói lên mức sống của gia đình đó như thế nào Một ngôi nhà tồi tàn, cũ nát thì cũng nói lên gia

đình đó có thu nhập thấp và kinh tế kém phát triển; còn một ngôi nhà sang trọng, đựơc thiết kế kiếu cách, tiện nghi sinh hoạt đắt tiền thì có thể khẳng định rằng gia đình có thu nhập khá giả Từ đó, có thể thấy rằng thu nhập và điều kiện sinh hoạt của người dân có mối quan hệ mật thiết với nhau, khi thu nhập tăng lên thì con người sẽ cố gắng nâng cao mức sống của gia đình mình lên họ sẽ đầu tư vào xây dựng nhà cửa, mua sắm tiện nghi sinh hoạt… trong gia đình.

Xã Ái Quốc thuộc tỉnh Hải Dương đang nằm trong quá trình đô thị hoá, dưới sức ép của các KCN thì điều kiện sản xuất, sinh hoạt, thu nhập của người dân đã có sự thay đổi nhanh chóng Vì vậy đời sống, điều kiện sinh hoạt của người dân nơi đây đã và đang chuyển mình cho phù hợp với mức thu nhập của gia đình mình Điều kiện vật chất và tinh thần thay đổi như thế nào? Thông qua phân tích mối quan hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt của người dân nơi đây sẽ cho chúng ta cách nhìn tổng quan hơn về vấn đề này, đó cũng chính là lý

do tôi chọn đề tài: “Mối quan hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt của

người dân nông thôn” ở xã Ái Quốc - huyện Nam Sách - tỉnh Hải Dương.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Để thực hiện nội dung nghiên cứu liên quan đến việc tìm hiểu mối quan hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt của người dân, tôi đặt ra một số mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Thứ nhất, tìm hiểu mối quan hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt

của người dân

Thứ hai, tìm hiểu sự đầu tư cho điều kiện sinh hoạt của hộ gia đình có

mức thu nhập khác nhau thì có sự khác nhau như thế nào

Thứ ba, từ đó đưa ra một số kết luận và khuyến nghị.

3 Đối tượng, khách thể, phạm vị và mẫu nghiên cứu:

3.1 Đối tượng nghiên cứu.

Trên cơ sở đưa ra tính cấp thiết của đề tài nêu ở trên, đối tượng của đề tài được xác định đó là việc chỉ ra mối quan hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt của người dân nông thôn

3.2 Khách thể nghiên cứu:

Các hộ gia đình nông thôn tại xã Ái Quốc- huyện Nam Sách - tỉnh Hải Dương.

Tại xã Ái Quốc - huyện Nam Sách - tỉnh Hải Dương

3.3.3 Mẫu nghiên cứu:

Báo cáo được lấy một phần để nghiên cứu từ kết quả khảo sát thực tế với 819 hộ gia đình nông thôn tại xã Ái Quốc - huyện Nam Sách - tỉnh Hải Dương của k49 xã hội học, với phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên

4 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn:

4.1 Ý nghĩa khoa học:

Trong nghiên cứu này tôi đã sử dụng một số khái niệm, thuật ngữ , lý thuyết của xã hội học, qua kết quả nghiên cứu tôi hy vọng góp phần khẳng định thêm các lý thuyết xã hội học, nhất là lý thuyết xã hội học kinh tế, lý thuyết xã hội học gia đình, lý thuyết xã hội học nông thôn…

Tìm hiểu về mối quan hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt của người dân sẽ giúp cho chúng ta thấy được sự thay đổi đời sống của người dân nông thôn khi thu nhập tăng lên, vì vậy mà điều kiện sinh hoạt của người dân theo đó cũng ngày càng được tăng lên

4.2.Ý nghĩa thực tiễn.

Trên cơ sở xem xét và phân tích những kết quả thu được sau thời gian nghiên cứu đã cho chúng tôi có cái nhìn tổng quát về thu nhập cũng như điều kiện sinh hoạt của người dân nơi đây, để từ đó tôi có thể đánh giá được mức sống của người dân nơi đây, có cái nhìn khách quan hơn về nguồn thu nhập của người dân ở xã Ái Quốc và cho chúng ta biết được mức đầu tư cho sinh hoạt của các hộ gia đình có sự khác nhau Từ đó cho chúng ta cái nhìn chính

xác về cơ cấu nguồn thu nhập của các hộ gia đình ở nông thôn và sự đầu tư cho điều kiện sinh hoạt cho của các hộ gia đình nông thôn nói chung và các

hộ gia đình ở xã Ái Quốc nói riêng

5 Phương pháp nghiên cứu.

5.1 Phương pháp nghiên cứu cụ thể.

5.1.1 Phương pháp phân tích tài liệu.

Để thấy được mối liên hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt của các

hộ gia đình ở xã Ái Quốc Thu nhập là vấn đề rộng lớn nó bao quát lên nhiều vấn đề khác nữa trong đó có điều kiện sinh hoạt, vì vậy tôi đã sủ dụng phương pháp phân tích tài liệu nhằm mang lại hiệu quả cao trong nghiên cứu

-Báo cáo đã sử dụng tài liệu sau:

+Báo cáo tình hình kinh tế xã hội, văn hoá giáo dục, y tế củ UBND xã

Ái Quốc - Nam Sách - Hải Dương

+Một số báo cáo thực tập của sinh viên khoa xã hội học các khoá trước

+Các tạp chí xã hội học liên quan

+Số liệu đã xử lý của 819 bảng hỏi do tập thể sinh viên k49 khoa xã hội học đã điều tra tại xã Ái Quốc

họ khác nhau như thế nào và sự đầu tư cho điều kiện sinh hoạt trong gia đình

họ có sự khác nhau ra sao Đồng thời tôi cũng sử dụng các phỏng vấn sâu của các bạn cùng lớp khi có liên quan đến đề tài nghiên cứu này.

6 Giả thuyết nghiên cứu.

Trang thiết bị, tiện nghi sinh hoạt của các hộ gia đình phụ thuộc chặt chẽ vào mức thu nhập của họ

7.Khung lý thuyết.

Điều kiện kinh tế xã hội

Các nguồn thu nhập

Điều kiện sinh hoạt

PHẦN II NỘI DUNG CHÍNH

I cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đề tài.

-Những hiện tượng xã hội phải được xem xét trong quan hệ biện chứng với nhau

-Vận dụng cách tiếp cận của chủ nghĩa duy vật lịch sử để xem xét các vấn đề xã hội, cũng như hiện tượng nghiên cứu trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể của từng địa phương Theo quan điểm này cần phải xem xét giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt có mối quan hệ như thế nào trong bối cảnh cụ thể của từng địa phương

Phương pháp luận duy vật biện chứng xem xét các sự vật, hiện tượng không chỉ dừng lại ở bên ngoài mà còn đi sâu vào bản chất bên trong Trong bài làm này tôi không chỉ nghiên cứu xem thu nhập của người dân nơi đây như thế nào, tiện nghi sinh hoạt trong gia đình họ có đầy đủ không, tôi còn đi tìm hiểu xem thu nhập có quyết định gì đến điều kiện sinh hoạt của người dân nơi đây

-Đồng thời cũng cho thấy nguyên nhân dẫn đến sự phân tầng xã hội

1.2 Các lý thuyết áp dụng.

*Thuyết chức năng cấu trúc của Rorbert Merton

Merton đã phát triển khái niệm sự cân bằng mạng lưới(net balance),

ông đã giúp trả lời câu hỏi rằng chức năng tích cực có nhiều tác dụng hơn các phản chức năng không, hoặc ngược lại [8]

Ông muốn nói đến kết quả hoạt động có thể đo được, có sự hợp lý không?

Merton đã giới thiệu khái niệm về các chức năng biển hiện(manifest)

và chức năng tiềm ẩn( latent), hiểu một cách đơn giản các chức năng biểu

hiện là các chức năng được dự tính, còn chức năng tiềm ẩn là các chức năng không được dự tính, phân tích xã hội học phải vén mở ra các hệ quả ngoài dự kiến – đó là một vấn đề cơ bản của xã hội học.Vì vậy, khi phân tích mối quan

hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt của người dân sẽ cho ta thấy được sự đầu tư của những hộ gia đình vào điều kiện sinh sống của gia đình mình có phù hợp hay không?

*Cách tiếp cận lý thuyết phân tầng xã hội của Max Weber

Theo Maxr Weber, ông đưa ra quan điểm 3 chiều về sự phân tầng: Giai cấp, quyền lực, Đảng phái.[10]

Sự phân chia giai cấp bắt nguồn không chỉ từ sự kiểm soát hay không có quyền kiểm soát tự liệu sản xuất mà còn có từ những khác biệt không liên quan trực tiếp gì với tài sản Những nguồn lực đó bao gồm kỹ năng, kỹ sảo và bằng cấp, tức trình độ chuyên môn và tác động mạnh đến các loại công việc mà người ta

có thể kiếm được Cái mà Weber gọi là “ cơ may cuộc đời

” cá nhân tức là cơ may có được những gì đang muốn, tránh cái không đáng muốn Trong các nhóm xã hội về uy tín mà họ có với những người khác Vi thể biểu hiện qua phong cách sống của con người Tất cả những dấu mốc và biểu trưng vi thể như nhà cửa, quần áo, nghề nghiệp…để góp phần tạo lên vi thể xã hội của cá nhân trong mắt người khác Những người có cùng vị thế tạo lên một cộng đồng trong đó người ta có ý thức mạnh mẽ về bản sắc chung Thường thì việc có tài sản tạo ra vi thể cao nhưng điều đó không phải bao giờ cũng đúng mà

có nhiều ngoại lệ Công trình của Weber cho thấy ngoài giai cấp, nhiều chiều cạch khác của sự phân tầng cũng ảnh hưởng rất mạnh mẽ tới cuộc sống con người Ông chú ý đến sự tác động qua lại phức giữa giai cấp, vị thế và đảng phái với tư cách là những khía cạch riêng của sự phân tầng

Như vậy với lý thuyết này chúng ta sẽ kiểm soát xem các yếu tố vốn kinh tế, nghề nghiệp ảnh hưởng đến nguồn thu nhập của người dân như thế nào? khả

năng tạo ra sự khác biệt của những nhóm có thu nhập khác nhau và khả năng tạo

ra sự khác biệt địa vị kinh tế và sự đầu tư cho điều kiện sinh hoạt của các hộ gia đình có thu nhập khác nhau như thế nào như thế nào?

*Theo lý thuyết của Max và Anghen về quy luật tích luỹ

“Quy luật tích luỹ sẽ dẫn đến hiện tượng tích luỹ giữa người giàu và người nghèo trong xã hội” [3]

Người nghèo vốn ít, năng lực kém, tư liệu sản xuất ít dẫn đến quản lý kém, sản xuất kém hiệu quả, thua lỗ do đó không thu hút được tư liệu sản xuất nên sự đầu tư cho phương tiện sinh hoạt trong gia đình chưa được đầy đủ

Người giàu có vốn, có kiến thức, kinh nghiệm, biết cách quản lý, có tư liệu sản xuất nên có hiệu quả do đó thu hút được nhiều tư liệu tư liệu sản xuất nên việc đầu tư cho các phương tiện sinh hoạt đầy đủ hơn, phong phú hơn

*Lý thuyết biến đổi xã hội.(BĐXH)

-Lý thuyết BĐXH chỉ ra rằng, mọi xã hội cũng giống như tự nhiên không ngừng biến đổi Sự ổn định của xã hội chỉ là sự ổn định bên ngoài, còn trên thực tế nó không ngừng biến đổi ở bên trong bản thân nó.Do đó, bất cứ

xã hội nào trong bất cứ nền văn hoá nào thì nó luôn biến đổi Mọi sự biến đổi trong xã hội ngày nay càng được thể hiện rộng hơn

-Con người xã hội – là một đơn vị cơ bản của xã hội, với tư cách là chủ thể hành động xã hội, nó luôn biến đổi từ khi sinh ra cho đến lúc mất đi

-Các nhà xã hội học đã đưa ra định nghĩa khác nhau về biến đổi xã hội:

“Đó là một quá trình qua đó những khuôn mẫu hành vi xã hội, quan hệ xã hội, các thiết chế xã hội và các hệ thống phân tầng xã hội được biến đổi theo thời gian” [10]

T ốc độ biến đổi xã hội được xem như tiêu chuẩn để phân loại xã hội

Có những biến đổi xã hội diễn ra trong thời gian ngắn, nhưng cũng có những biến đổi xã hội diễn ra trong thời gian dài

2 Cơ sở thực tiễn.

2.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu.

Có thể khẳng định rằng nghiên cứu về vấn đề thu nhập có rất nhiều nhà nghiên cứu và các tổ chức xã hội quan tâm, đồng thời nó cũng là đối tượng quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu xã hội học Ở nước ta từ khi mở cửa nền kinh tế thị trường thì vấn đề nghề nghiệp đang có sự chuyển biến lớn: Nghề nghiệp được đa dạng thì dẫn đến thu nhập của các hộ gia đình có sự khác nhau, từ thu nhập khác nhau mà từ đó dẫn đến mức sống của các hộ gia đình cũng khác nhau, điều đó cũng cho ta thấy sự phân tầng xã hội diễn ra ngày càng sâu sắc

Trong cuốn “ Vài nét về thực trạng và cơ cấu xã hội lao động nghề nghiệp

ở đồng bằng Bắc Bộ trong thời kỳ mới” của tác giả Lê Phương - Tạp chí xã hội

họ số 4 năm 1996 cũng đã nói lên nghề nghiệp khác nhau thì dẫn đến nguồn thu nhập cũng khác nhau

Trong cuốn “ Vấn đề tạo việc làm tăng thu nhập nâng cao địa vị người phụ

nữ hiện nay” của tác giả Lê Thi - NXBKHXH 1991, cũng nói đến sự biến đổi nguồn thu nhập thay đổi khi việc làm thay đổi và diễn đến mức sống của người dân cũng thay đổi

Đề tài này tôi nhằm đi sâu tìm hiểu nghiên cứu về mối quan hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt của các hộ gia đình nông thôn Xem mối quan hệ giữa thu nhập và điều kiện sinh hoạt của người có sự khác nhau như thế nào giữa những hộ gia đình làm những nghề nghiệp khác nhau có điều kiện sinh hoạt khác nhau như thế nào.Từ đó đưa ra những kết luận và những khuyến nghị cho vấn đề nghiên cứu này

2.2 Các khái niệm công cụ.

2.2.1.Gia đình

Gia đình là một nhóm xã hội có đặc điểm cư trú chung và giống nhau về huyết thống, mỗi gia đình đều có một hoạt động kinh tế chung là nhằm thoả mãn nhu cầu và phúc lợi vật chất cho các thành viên trong gia đình nhằm tái tạo sức lao động cũng như thoả mãn những nhu cầu văn hoá tinh thần của gia đình và chi phí sản xuất [6]

( Tống Văn Chung – XHH nông thôn, tr 227)

2.2.2 Hộ gia đình

Hộ gia đình là một khái niệm chỉ một hình thức tồn tại của một nhóm xã hội lấy gia đình làm nền tảng,là một tổ chức kinh tế, là một đơn vị hành chính địa lý Nói một cách khác, hộ gia đình bao gồm những người có quan hệ hôn nhân hay ruột thịt, có quỹ chi chung [6]

*Ở nông thôn,theo tiêu chí nghề nghiệp có thể chia ra thành 3 loại:

+ Hộ gia đình thuần nông: là những hộ gia đình có thu nhập từ lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, ngoài ra họ không có nguồn thu nào từ những nghành nghề khác

+ Hộ gia đình phi nông nghiệp: là những hộ gia đình nền kinh tế chủ yếu dựa vào các khoản thu không từ nông nghiệp

+ Hộ gia đình hỗn hợp: là những hộ gia đình nguồn thu từ nông nghiệp còn

có nguồn thu khác không từ nông nghiệp

(Th.S Tống Văn Chung- NXB HN 1998)

2.2.3 Nông thôn:

Nông thôn là một phân hệ xã hội có lãnh thổ xác định hình thành từ lâu trong lịch sử có đăc trưng là sự thống nhất của môi trường nhân tạo với các điều kiện địa lý - tự nhiên ưu trội, với kiểu loại xã hội phân tán về mặt không gian Ở nông thôn loại hình hoạt động lao động kém đa dạng so với đô thị, tính thuần nhất về nghề nghiệp và xã hội cao hơn Nông thôn và đô thị hợp lại thành chỉnh thể xã hội và lãnh thổ của cơ cấu xã hội [6]

( Tống Văn Chung – XHH nông thôn,tr 115)

22.4.Thu nhập:

Theo “Đại từ điển kinh tế thị trường” thì “ Thu nhập của người lao động được biểu hiện bằng số tiền tệ ( tiền, hiện vật, hoặc dưới các dạng khác được quy ra tiền) của người lao động thu nhập được bình quân trong một khoảng thời gian nhất định( ngày, tháng, năm)”

2.2.5 Mức thu nhập:

Mức là cái được xác định về mặt nhiều hoặc ít làm căn cứ để đạt tới trong hành động, để làm chuẩn đánh giá so sánh.

Như vậy, có thể hiểu mức thu nhập là các khoản thu nhập được định mức, quy đổi ra tiền tệ hoặc sản phẩm so sánh lẫn nhau Mức thu nhập thường được đánh giá cao hay thấp

II Kết quả nghiên cứu

1 Tổng quan về địa bàn nghiên cứu.

1.1 Vị trí địa lý

Xã Ái Quốc là một xã đồng bằng nằm ở phía Đông Nam huyện Nam Sách tỉnh Hải Dương Ái Quốc có diện tích đất tự nhiên là 818,9 ha trong đó đất sản xuất nông nghiệp là 450 ha, đất canh tác dành cho khu công nghiệp là 133,1 ha Trên địa bàn có 1 khu công nghiệp Nam Sách và 1 cụm công nghiệp Ba Hàng, nơi có quốc lộ 5 tuyến Hà Nội – Hải Phòng đi qua và quốc lộ 183 đi Quảng Ninh Địa bàn xã nằm giữa tam giác kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh [1]

Phía Đông giáp xã Lai Vu huyện Kim Thành, phía Tây giáp xã Quyết Thắng huyện Thanh Hà, phía Nam giáp thành phố Hải Dương và phía Bắc giáp xã Đồng Lạc huyện Nam Sách

Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, cán bộ và nhân dân xã Ái Quốc đã viết lên một trang sử hào hùng, trong lịch sử chống giặc ngoại xâm ở 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ là một vị trí chiến lược quan trọng và trụ thép kiên cường vì đó ngày 31 tháng 5 năm 1957 xã Ái Quốc vinh dự được đón Bác Hộ về thăm và ngày 3 tháng 9 năm 1973 được Chính phủ phong tặng danh hiệu “anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân “

Là một xã đầu tiên được Bác Hồ về thăm và Chính phủ phong tặng danh hiệu “anh hùng lực lượng vũ trang” [1] sớm nhất tỉnh Hải Dương cũ, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước xã có 1650 thanh niên lên đường bảo vệ

Tổ quốc có 205 liệt sĩ đã hy sinh, 145 thương bệnh binh và 6 bà mẹ Việt Nam anh hùng

1.2 Về giáo dục:

Xã có 4 trường học mầm non, cấp I cấp II cấp III đều có phòng học kiên cố cao tầng, riêng trường cấp I và cấp II đã đạt danh hiệu chuẩn quốc gia về giáo dục giai đoạn 2000-2006 đảm bảo dạy và học tốt cho con em địa phương.

1.3 Về y tế :

Trạm y tế xã đã có bác sĩ làm trạm trưởng, trạm đã thực hiện đủ tiêu chuẩn Năm 2006 vừa qua trạm y tế xã Ái Quốc đã được công nhận trạm chuẩn quốc gia về y tế đảm bảo tốt công tác khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân , chủ động tuyên truyền và phòng chống dịch có hiệu quả cao, đảm bảo các chương trình y tế quốc gia

1.4 Về sản xuất nông nghiệp:

Bình quân năng suất lúa đạt 127 tạ/ha lương thực bình quân đầu người là 495kg/người/năm

1.5 Về văn hóa:

xã đã thực hiện tốt chế độ xã hội hóa văn hóa ở các khu dân cư, thúc đẩy phong trào văn hóa, văn nghệ thể dục, thể thao phong trào toàn dân xây dựng đời sống văn hóa, gia đình văn hóa, làng văn hóa, hiện xã có 3/10 thôn được danh hiệu làng văn hóa

1.6 Về dân số:

Xã đã thực hiện tốt công tác kế hoạch hóa gia đình, hạ thấp tỷ lệ sinh và tỷ lệ sinh con thứ 3, năm 2006 chỉ còn 0,8% hộ gia đình sinh con thứ 3, hàng năm đều hoàn thành chỉ tiêu cấp trên giao

1.7 Về lao động tại khu công nghiệp:

Hiện xã có 1760 nhân khẩu lao động trong khu công nghiệp, độ tuổi từ 18 đến

36, thu nhập bình quân đầu người 12.600.000đ/người/năm, tổng thu nhập năm

2006 bình quân là 22 tỷ 176 triệu đồng

1.8 Về giao thông thủy lợi:

Địa bàn xã đã có 98% bê tông hóa đường làng, ngõ xóm, các đường mương dẫn nước sản xuất đều được kiên cố hóa những trục chính để dẫn nước sản xuất

1.9 Trật tự xã hội:

Ở nơi đây vấn đề trật tự xã hội đang là vấn đề bức xúc cho nhân dân đây:

+ An ninh trật tự phức tạp hơn

+ Tệ nạn xã hội gia tăng

2 Sơ lược về thu nhập và điều kiên sinh hoạt của người dân xã Ái Quốc.

2.1.Sự chuyển đổi thu nhập của người dân so với năm 2003 ở xã Ái Quốc.

Với chiến lược đẩy mạnh CNH- HĐH trong công cuộc đổi mới đất nước bước đầu đã đạt được những thành tựu đáng kể Đó là sự tăng trưởng

và phát triển trên các lĩnh vực văn hoá, xã hội, kinh tế, giáo dục, y tế, chính trị… đặc biệt là kinh tế đã có sự chuyển mình rõ rệt Cùng với sự phát triển chung của cả đất nước, cũng như các vùng nông thôn khác, xã Ái Quốc đã và đang từng bước khắc phục đói nghèo, đời sống của người dân ngày càng được cải thiện và nâng cao.Theo kết quả nghiên cứu, số người được đánh giá mức sống của các hộ gia đình hiện nay so với 2003 là đã tăng lên rất nhiều

Theo một số ý kiến của người dân thì “ cuộc sống gia đình khá hơn

trước, gia đình cũng có các tiện nghi để phục vụ cuộc sống như: tivi, tủ lạnh,

xe máy, các đồ dùng khác Không như trước đây cái gì cũng thiếu, con cái thì khổ sở, vất vả làm suốt ngày Bây giờ thì đã thay đổi khá hơn trước”

( Nữ - 44T – buôn bán)

Đó là các cuộc phỏng vấn của chúng tôi và người dân đã nói rất nhiều

về cuộc sống của các hộ gia đình trong xóm và về gia đình mình Điểm nổi bật được người dân nói đến nhiều là cuộc sống thay đổi, mức sống cao hơn

trước không còn túng thiếu như trước nữa.“ Ngày trước gia đình chị khó

khăn lắm chỉ ở nhà trồng lúa thôi, mà có năm chẳng đủ thóc ăn đấy nhưng mấy năm nay chị cũng đi buôn bán kiếm thêm được chút tiền tiêu, chồng chị thì vào Công ty Cám Vina làm nên gia đình cũng khá giả hơn, đấy gia đình

chị đã mua được cái tivi màu 21in vào năm ngoái đấy, năm nay anh chị đang góp tiền để mua lấy cái xe máy để đi cho tiện khi có việc cần đi xa”.

( Nữ, 34 tuổi – buôn bán)

Trong 5 ngày thực tập tại địa bàn xã Ái Quốc, chúng tôi đã đi tìm hiểu

và tiến hành quan sát thấy được cuộc sống của người dân nơi đây rất khá về

cơ sở vật chất kỹ thuật, nhà cửa, phương tiện đi lại, các đồ dùng trong gia

đình,… để phục vụ cuộc sống và dùng trong sinh hoạt hàng ngày của mỗi hộ

gia đình

Bảng 1: Tổng thu nhập của hộ gia đình trong năm qua (triệu/ hộ/ năm)

có thu nhập dưới 10 triệu chiếm 9,2%, từ 10 - 20 triệu chiếm 24,2%, từ 20 -

30 triệu chiếm 21,2% nhưng cơ cấu thu nhập của người dân đã đa dạng và

mở rộng hơn đó chính là điều kiện thuận lợi để nâng cao thu nhập cho người nơi đây

Đặc biệt trong những năm gần đây xã Ái Quốc và các vùng lân cận khác đã có những thuận lợi để phát triển khi các KCN lần lượt được xây dựng ở đây như: Nhà máy cám Vina, KCN Nam Quang… đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân có cơ hội việc làm mới và từ đó nâng cao thu nhập của người dân

Đối với những người dân có đầu óc nhanh nhạy trong làm ăn kinh doanh thì họ luôn tận dụng và nắm bắt được thời cơ đến với họ, chính vì vậy mà thu nhập của những hộ gia đình làm kinh doanh cao hơn những gia đình làm nghề khác và những tiện nghi sinh hoạt được sử dụng trong gia đình họ cũng tiện nghi

và đẹp đẽ : “ Thời buổi này phải nhanh nhạy trong làm ăn mới kiếm được tiền

chứ Khi đã kiếm được tiền thì mức sống của gia đình chắc chắn sẽ tăng lên,

những năm trước gia đình bác chỉ buôn bán nhỏ kinh tế khó khăn lắm, nhà thì cấp bốn, tiện nghi trong nhà chẳng có gì đắt tiền cả, bây giờ anh em cho vay ít vốn để làm ăn nên bây giờ cháu nhìn đấy gia đình bác cũng chẳng thua kém ai”.

(Nam - 50 tuổi, kinh doanh)

Thu nhập của các hộ gia đình trong xã có sự khác nhau giữa các gia đình làm nông nghiệp, gia đình kinh doanh, gia đình buôn bán và gia đình CBCNVC Mức thu nhập khác nhau giữa các hộ gia đình thì mức sống của

họ cũng khác nhau vì vậy điều kiện sinh hoạt của các hộ gia đình cũng có sự khác nhau Nhưng đó chỉ mang tính tương đối

Bảng 2: So sánh thu nhập hiện nay với năm 2003

ở đây thì tỷ lệ thu nhập từ làm nông nghiệp giảm đi nhiều đến tận 10,9% hộ gia đình trả lời là thu nhập từ trồng lúa đã giảm, còn đối với những gia đình

có thu nhập từ trồng lúa tăng lên thì hầu như đó là những gia đình không bị chuyển giao đất cho KCN và còn do họ đã tăng gia sản xuất của những hộ gia đình đã bỏ ruộng không làm nghề nông nữa mà chuyển sang làm nghề khác nhưng thu nhập từ nông nghiệp của những hộ gia đình tăng lên so với

2003 là không cao chỉ có 12,5% Đây cũng là điều phù hợp với xu thế của các vùng nông thôn đang từng ngày, từng giờ chuyển đổi mình để phu hợp

hơn với xu thế của thời đại: nông nghiệp giảm dần thay vào đó là công nghiệp và dịch vụ đang ngày càng tăng lên.

Khi công nghiệp đến đây thì thu nhập từ trồng hoa màu; trồng cây cảnh; cây ăn quả đang giảm dần, thay vào những diện tích các loại cây trồng trên thì số đất đó được dùng vào để xây nhà trọ; các dịch vụ ăn uống; dịch vụ vui chơi giải trí… thu nhập từ các loại hình này đang ngày càng tăng lên

Đối với loại tiền từ lương thưởng, chế độ chính sách, phụ cấp, lương hưu do Nhà nước đã thay đổi chế độ phụ cấp và tăng tiền lương lên nên khoảng thu nhập từ các nguồn này cũng tăng lên theo

Một điều chúng tôi thấy rõ sau khi các KCN được xây dựng ở đây thì nghề nghiệp các người dân nơi đã đa dạng hơn rất nhiều những người làm công nhân; làm thuêc cho công ty,… đã ngày càng tăng lên và thu nhập của

họ cũng theo đó tăng lên, từ đó mức sống của người dân đã ngày càng thay đổi nhiều so với trước

Thu nhập của người dân tăng lên đã làm cho bộ mặt của xã Ái Quốc đã thay đổi đi rất nhiều đời sống của người dân ngày càng được nâng cao và theo đó những tiện nghi sinh hoạt, những ngôi nhà sang trọng và đẹp đẽ đã

và đang được xây dựng nhưng đó cũng là nguyên nhân dẫn đến sự phân hoá giàu nghèo ở đây bởi đối với những gia đình có vốn, đầu óc kinh doanh và khả năng nhạy bén trong thời buổi kinh tế nên đã nâng mức thu nhập của mình cao lên, còn đối với những gia đình có vốn ít, ngại thay đổi và tâm lý cộng đồng nông thôn nên nguồn thu của gia đình không những nâng lên mà còn giảm xuống đáng kể vì sau khi mất ruộng họ không biết làm gì để nâng mức thu nhập của gia đình mình lên

2.2 Điều kiện sinh hoạt của người dân ở xã Ái Quốc

2.2.1 Về nhà ở.

Xã Ái Quốc có điều kiện thuận lợi là nằm sát với đường 5, các KCN

đã được xây dựng và đi vào hoạt động đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân trong việc nâng cao thu nhập của mình Qua quan sát của chúng tôi thì ở đây đang có sự chuyển mình rõ rệt, nhà cửa cao tầng đã và đang

mọc lên san sát Có thể thấy rằng qua cái nhìn bề ngoài thì thấy đây là một

vùng phát triển tương đối khá: “ cuộc sống nơi đây đã thay đổi, mức sống

của người dân cao hơn trước, không chỉ thu nhập cao mà đời sống vất chất – tinh thần đều thay đổi Nhà cửa khang trang to đẹp hơn…”

(Bác N.T.H – 50 tuổi )

Bảng 3: Loại nhà ở của người dân trước và sau 2003

Nhìn vào bảng số liệu ta thấy loại nhà tranh và nhà mái ngói giảm từ

2003 đến này, tỷ lệ nhà tranh của các hộ gia đình giảm xuống còn 1,1%; nhà mái ngói giảm xuống còn 10,1 % Số liệu này cho ta thấy mức sống của các

hộ gia đình ở đây đã thay đổi rất nhiều, đời sống người dân ngày càng được cải thiện và ngày càng được hoàn thiện về nhu cầu ăn và ở Cùng với đó thì loại nhà mái bằng, nhà tầng và nhà biệt thự ngày càng tăng lên Nhà mái bằng tỷ lệ tăng lên là 3,1%; nhà tầng tăng lên 7,8%; nhà biệt thự tăng 1,0% Một thực tế cho ta thấy khi đời sống được nâng lên thì con người thường cố gắng đáp ứng những nhu cầu tối thiếu của mình về ăn, mặc, ở, đi lại chính vì

vậy mà loại nhà tiện nghi hơn đã tăng lên nhanh chóng “ làm lụng vất vả bao

nhiêu năm trời cũng cố gắng giành giụm được tiền để xây cất nhà tử tế chứ, ngày trước gia đình bác ở nhà mái ngói mùa hè thì nóng lằm, còn mùa đông

thì lạnh, bây giờ xây được nhà tầng ở cũng sướng thích hơn” ( Nữ - 50 tuổi,

buôn bán nhỏ) Từ đó, ta cũng có thể thấy rằng thu nhập của người dân ở đây

đã tăng lên mà lý do chủ yếu là do cơ cấu nghề nghiệp ở đây đã và đang được

mở rộng và ngày càng đa dạng hơn

2.2.2 Về tiện nghi sinh hoạt.

Thu nhập của người dân ngày càng được nâng lên, theo đó tiện nghi sinh hoạt của các hộ gia đình ngày càng được trang bị đầy đủ hơn so với trước, điều đó cho thấy mức sống hiện nay của người dân trong xã đã cao

Bảng 4: Tiện nghi sinh hoạt có trước và sau 2003

cho biết “ mua thì cũng được thôi nhưng mua những thứ đó ở nông thôn

không quen sử dụng” ( Nữ - 42 tuổi , NN), hơn thế nữa đây là những tiện

nghi sinh hoạt đắt tiền không phải gia đình nào cũng dễ dàng mua được để trang bị cho gia đình mình

Cuộc phỏng vấn sâu của chúng tôi đối với 5 hộ gia đình thì nhận được những câu trả lời không khác nhau khi những người dân đều cho rằng: khi kinh tế gia đình khá giả hơn thì chắc chắn sẽ mua những tiện nghi tốt hơn phục vụ cuộc sống hàng ngày… đó cũng là tâm lý chung của người dân vì cuộc sống vất vả khi có điều kiện họ sẽ cố gắng chu cất cho cuộc sống của

mình tốt đẹp hơn trước

2.2.4 Về điều kiện nhà vệ sinh

Mức sống của người dân được thể hiện ở rất nhiều khía cạch vật chất cũng như về tinh thần Trong đề tài này tôi chỉ xét ở khía cạch vật chất của người dân, để từ đó xem xét sự đầu cho điều kiện sinh hoạt của người dân ở nơi đây thế nào?

Bảng 5: Quan hệ giữa thu nhập và loại nhà vệ sinh của người dân.

Tự hoại

Hai ngăn

Một ngăn

Hố xí tạm

Không có

nông thôn cho rằng là “ không cần thiết” như xây nhà tắm; nhà vệ sinh… lại

không được chú trọng Ở những gia đình có thu nhập khá thì họ xây dựng cho gia đình mình những công trình phụ đẹp đẽ, vệ sinh, thoáng mát,…

Đối với những gia đình có thu nhập dưới 10 triệu/ năm thì loại nhà vệ sinh đang

sử dụng là tự hoại chiếm một con số không cao chỉ là 20,0%, còn loại hố xí 2 ngăn chiếm một tỷ lệ khá cao là 45,3%, một ngăn là 28,6%,…đó cũng là điều hoàn toàn phù hợp đối với những gia đình có thu nhập thì chủ yếu họ thuộc vào

những gia đình làm nghề nông nghiệp nên thu nhập thấp và trong suy nghĩ của

họ “xây loại hố xí tự hoại thì không có phân để bón ruộng” (Nữ - 45 tuổi, NN) Chính vì vậy mà thu nhập của người dân được càng cao thì mức đầu tư cho điều kiện sinh hoạt trong gia đình mình càng đầy đủ và tiện nghi, loại hố xí tự hoại cũng tỷ lệ thuận với thu nhập của người dân và những loại nhà vệ sinh không đảm bảo vệ sinh thì giảm đi Với nhóm thu nhập từ 50 triệu trở lên thì loại nhà

vệ sinh tự hoại chiếm một tỷ lệ cao là 68,8%

Nhìn vào bảng số liệu cho ta thấy tuy rằng điều kiện nhà vệ sinh của ngưòi dân đang tăng lên nhưng từ bảng số liệu cũng cho ta thấy tỷ lệ hộ gia đình có nhà vệ sinh hai ngăn, một ngăn hay hố xí tạm vẫn chiếm một tỷ lệ cao ngay cả đối với những gia đình có thu nhập khá giả, điều đó cho ta thấy con người nơi đây chỉ chú ý đến một mức nhất định cho điều kiện sinh hoạt của gia đìnhh

3 Tìm hiểu sự đầu tư cho điều kiện sinh hoạt của những hộ gia đình có thu nhập khác nhau.

3.1 Mối quan hệ giữa nhà ở và thu nhập.

Với chiến lược đẩy mạnh CNH - H ĐH đất nước trong công cuộc đổi mới đất bước đầu đã đạt được những thành tựu đáng kể Đó là sự tăng trưởng và phát triển kinh tế, xã Ái Quốc cũng đang chuyển mình theo xu thế chung của đất nước

Bảng 6 : Quan hệ giữa thu nhập và loại nhà ở của người dân

Loại nhà

Nhà mái ngói

nhưng ở đây thì loại nhà ở lại dường như không tương ứng với nhóm thu nhập, bởi vì nhóm thu nhập cao thì loại nhà họ ở cũng như nhóm có thu nhập thập và ngược lại, nhưng nó lại hoàn toàn phù hợp trong nếp sống và suy nghĩ của người dân vùng nông thôn.

Với nhóm thu nhập dưới 10 triệu thì loại nhà mái ngói họ ở chiếm con số tuyệt đối 100 % đây cũng là điều hợp lý khi thu nhập không cao thì khả năng xây

dựng một căn nhà to và đẹp là rất khó khăn “ tiền ăn và học cho các cháu ở trong

nhà còn khó khăn nữa lấy tiền đâu mà xây nhà hả cháu” ( Nữ - 45 tuổi , Buôn

bán nhỏ) nhưng đối với nhóm thu nhập từ 20 - 30 triệu thì loại nhà mái ngói họ ở cũng chiếm đến 20,9% đây là con số ngạc nhiên khi chúng tôi đi điều tra và quan

sát thấy, theo như các cuộc phỏng vấn sâu mà chúng tôi thực hiện thì “ tiền thì

gia đình bác cũng đủ để xây một căn nhà và cũng tươm tất hơn nhưng tiền đấy còn cần vào nhiều thứ khác vì bây giờ dùng để xây nhà thì khoảng tiền tiết kiện

đấy cũng hết” ( Nữ - 43 tuổi , Buôn bán) Với những gia đình có thu nhập dưới

10 triệu thì loại nhà ở

của họ chủ yếu là nhà tranh và nhà mái ngói điều này cũng hoàn toàn phù hợp với quy luật khi thu nhập thấp thì việc đầu tư cho xây dựng một ngôi nhà to đẹp là rất khó khăn

Đối với những gia đình có thu nhập thuộc loại giàu có trên 40 triệu/năm ở vùng nông thôn thì loại nhà họ ở cũng đẹp đẽ và tiện nghi hơn, số nhà mái bằng

và nhà ngói đối với nhóm thu nhập này đang giảm dần và số nhà tầng và nhà biệt thự đang tăng lên, gia đình có thu nhập cao thì loại nhà họ ở cũng khang trang và đẹp đẽ hơn vì vậy mà nhà tầng và nhà mái bằng ở nhóm hộ gia đình có thu nhập từ 30 - 50 triệu cao hơn rất nhiều đối với nhóm hộ có thu nhập từ 10 triệu trở xuống

Những cũng suy nghĩ cho chúng tôi biết tâm lý của người dân nông thôn “

cũng phải cố gắng giành giụm tiền để xây nhà chứ cháu, chứ làm sao cứ ở căn nhà này được, thoải mái thật đấy nhưng cũng phải xây nhà khác to và đẹp hơn

để ở chứ”.

( Nam - 42 tuổi – nông nghiệp, buôn bán nhỏ)

Số nhà biệt thự được xây dựng rất ít chiếm có 1% đây cũng là tâm lý chung

của người dân nơi vùng quê khi họ cho rằng: “ mình có tiền thật đấy nhưng

không nhất thiết phải đem khoe với mọi người hay làm một việc gì khác người như xây nhà to và quá sang trọng, xây thế bà con lại ngại sang nhà mình chơi vì sang chơi lại sợ làm bẩn nhà mình” ( Nam - 50 tuổi, kinh doanh) nên hộ gia

đình có tiền thì họ cũng chỉ xây nhà tầng và mua sắm những tiện nghi sinh hoạt trong gia đình đế cuộc sống của gia đình ngày càng đầy đủ và thoải mái hơn, chính vì vậy mà số lượng nhà tầng chiếm một tỷ lệ khá cao ở đây( 36,4%) ở nhóm có thu nhập trên 50 triệu/ năm

Biểu đồ 1: Thu nhập so với loại nhà ở

Những thay đổi về mức sống của các hộ gia đình điều phụ thuộc rất nhiều

vào nguồn thu nhập, phần lớn những người được hỏi đều trả lời “ nguồn thu

nhập cao và ổn định nữa thì chắc chắn cuộc sống sẽ ngày càng tốt đẹp hơn”

( Nữ - 33 tuổi , buôn bán) Chúng tôi cũng tiến hành phỏng vấn đối với những

hộ có thay đổi nghề nghiệp: trước làm nông nghiệp nay đã chuyển sang làm công nhân trong các nhà máy được xây dựng tại địa phương hay giờ chuyển

sang kinh doanh, buôn bán nhỏ thì hầu hết họ cho rằng “ nông nghiệp chỉ đủ ăn

thôi làm gì có tiền mà xây nhà cửa”( Nam - 39 tuổi - CN), họ cho rằng làm nông

nghiệp thì mức sống đâu được cao như những gia đình làm kinh doanh, buôn bán hay CNVCNN Đây chỉ là mức so sánh mang tính tương đối nhưng nhìn

một cách chung nhất, khách quan nhất thì mức sống của các hộ gia đình thuần nông không cao.

Qua việc trò chuyện với những người dân trong xã, đa số họ đều mong

muốn rằng: “Ở nông thôn, ai chẳng muốn có căn nhà tươm tất Những gia đình

có thu nhập thấp thì cũng muốn có căn nhà để trời mưa không bị dột mà nắng thì không rọi vào đầu họ khi họ đang đứng chính trong ngôi nhà của mình, còn những gia đình có thu nhập khá giả hơn thì họ muốn xây dựng căn nhà của mình to và đẹp đẽ”

( Nữ, 44 – nông nghiệp)

Bảng 7 : Quan hệ giữa nghề nghiệp và loại nhà ở.

Nhà tranh

Nhà mái ngói

Nhà mái bằng

Nhà tầng

Biệt thự

Đối với những hộ thuần nông thì nhà ở mái ngói chiếm 50,5% và nhà ở mái bằng chiếm 35,6%, đây cũng là một thực tế vì nguồn thu nhập của họ chỉ từ sản xuất nông nghiệp nên thu nhập họ kém nên việc đầu tư cho xây dựng nhà cửa là một việc làm tương đối khó khăn

Với gia đình có nghề nghiệp hỗn hợp và dịch vụ, buôn bán nhỏ thì nguồn thu của họ đa dạng hơn nhiều nên việc đầu tư cho việc xây dựng một ngôi nhà to