Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn quận phú nhuận thành phố hồ chí minh trong giai đoạn hiện nay

Quản lý việc phối hợp của các lực lượng tham gia hoạt động học sinh, giáo viên, cha mẹ, đoàn thể trong và ngoài nhà trường .... Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi chọn đề tài nghiên

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ THANH HUYỀN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa ho ̣c: PGS.TS TRỊNH VĂN MINH

HÀ NỘI – 2015

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình giảng dạy và hướng dẫn, giúp đỡ trong quá trình học tập và nghiên cứu

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình đến PGS.TS Trịnh Văn Minh - người Thầy đã chỉ bảo tận tình, trực tiếp giúp đỡ, động viên và hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện đề tài cho đến khi hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Phú Nhuận; các đồng chí Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, các thầy, cô giáo và học sinh các trường Trung học cơ sở quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh đã nhiệt tình giúp đỡ, tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp tư liệu, số liệu, tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp, gia đình đã luôn động viên, khuyến khích, giúp đỡ trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện nhưng thiếu sót là điều không thể tránh khỏi Vì vậy, em rất mong nhận được sự góp ý của các thầy

cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn!

Hà Nội, tháng 11 năm 2015

Tác giả

Nguyễn Thị Thanh Huyền

Cơ sở vật chất Đổi mới

Giáo dục và đào tạo Giáo viên

Giáo viên chủ nhiệm Giáo viên bộ môn Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Hiệu trưởng

Học sinh Kinh phí Kiểm định chất lượng giáo dục Lực lượng giáo dục

Quản lí giáo dục Trung học cơ sở Trung học phổ thông Thanh niên cộng sản Thiếu niên tiền phong Tổng phụ trách Đội Thiết bị

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC BẢNG viii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài: 1

2 Câu hỏi nghiên cứu 3

3 Giả thuyết nghiên cứu 3

4 Mục đích nghiên cứu 4

5 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

5.1 Khách thể nghiên cứu: 4

5.2 Đối tượng nghiên cứu: 4

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

8 Phương pháp nghiên cứu 5

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: 5

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 5

8.3 Phương pháp thống kê toán học để xử lý số liệu 5

9 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn 6

10 Cấu trúc của luận văn 6

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG THCS TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Hướng thứ nhất 7

1.1.2 Hướng thứ hai 8

1.2 Lý luận về quản lý 10

1.2.1 Khái niệm quản lý 10

1.2.2 Chức năng quản lý 11

1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ

sở 14

1.3.1 Khái niệm 14 1.3.2 Vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 14

1.3.3 Nội dung hoạt động 17 1.3.4 Hình thức tổ chức hoạt động 18

1.4 Đổi mới hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung

học cơ sở trong giai đoạn hiện nay 19

1.4.1 Đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh 20

1.4.2 Đổi mới theo xu hướng hoạt động trải nghiệm, sáng tạo 20 1.4.3 Đổi mới về đánh giá HĐGDNGLL theo chuẩn “đánh giá chất lượng giáo dục trường trung học” 23

1.5 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung

quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện

nay 33

2.1.1 Kinh tế - xã hội 33

2.1.2 Giáo dục và đào tạo 33

2.2 Khái quát về giáo dục cấp trung học cơ sở ở quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay 34

2.2.1 Quy mô trường, lớp 34

2.2.2 Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên 35

2.2.3 Kết quả chất lượng giáo dục 36

2.2.4 Cơ sở vật chất phục vụ giáo dục trung học cơ sở 37

2.3 Thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay 40

2.3.1 Giới thiệu tổ chức khảo sát 40

2.3.2 Kết quả khảo sát 40

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay 55

2.4.1 Giới thiệu tổ chức khảo sát 55

Để khảo sát thực trạng tổ chức và quản lý HĐGDNGLL, tác giả đã tiến hành khảo sát qua phiếu hỏi và phỏng vấn đối tượng là 15 CBQL ở 06 trường THCS công lập toàn quận 55

2.4.2 Kết quả khảo sát 56

2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý HĐGDNGLL của CBQL ở trường THCS 63

Tiểu kết chương 2 65

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 67

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 67

3.1.1 Đảm bảo tính pháp lý 67

3.1.2 Đảm bảo mục tiêu giáo dục của bậc học 67

3.1.3 Đảm bảo tính kế thừa và phát triển 68

3.1.4 Đảm bảo tính phù hợp và khả thi 68

3.1.5 Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ 69

3.1.6 Đảm bảo yêu cầu đổi mới hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở trong giai đoạn hiện nay 69

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay 70

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, phụ huynh và các ban ngành đoàn thể ở địa phương về tầm quan trọng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở 70

3.2.2 Xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đảm bảo cụ thể, chi tiết, tính khả thi và đáp ứng định hướng đổi mới trong giai đoạn hiện nay 74

3.2.3 Quản lý nội dung và hình thức tổ chức hoạt động 77

3.2.4 Quản lý kinh phí, thiết bị, phòng ốc 81

3.2.5 Quản lý việc phối hợp của các lực lượng tham gia hoạt động (học sinh, giáo viên, cha mẹ, đoàn thể trong và ngoài nhà trường) 83

3.2.6 Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả 85

3.2.7 Bồi dưỡng về kỹ năng, kiến thức tổ chức hoạt động cho lực lượng giáo viên và học sinh 88

3.3 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 92

3.3.1 Mục đích khảo nghiệm 92

3.3.2 Đối tượng và phương pháp khảo nghiệm 92

3.3.3 Nội dung khảo nghiệm 92

3.3.4 Kết quả khảo nghiệm 93

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 96

Tiểu kết chương 3 96

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

1 Kết luận 98

2 Khuyến nghị 99

2.1 Đối với các trường sư phạm 99

2.2 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo 99

2.3 Đối với Ủy ban nhân dân quận 100

2.4 Đối với Phòng Gíao dục và Đào tạo 100

TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

PHỤ LỤC 106

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: So sánh quy mô HS và GV THCS giai đoạn 2013

đến 2015 34 Bảng 2.2: Thống kê trình độ chuyên môn của cán bộ quản lý

và giáo viên 34 Bảng 2 3: Thống kê xếp loại học lực và hạnh kiểm học sinh 36 Bảng 2 4: Đánh giá của CBQL, GV và HS về vai trò của

HĐGDNGLL ở trường THCS hiện nay 40 Bảng 2 5: Đánh giá của GV đối với hiệu quả thực hiện các

biện pháp quản lí HĐGDNGLL mà HT đã thực hiện 43 Bảng 2 6: Đánh giá của GV đối với hiệu quả thực hiện các

biện pháp tổ chức HĐGDNGLL của GVCN 45 Bảng 2 7: Đánh giá của GV đối với hiệu quả thực hiện các

biện pháp tổ chức HĐGDNGLL của TPTĐ 47 Bảng 2 8: Đánh giá của CBQL, GV về các điều kiện để tổ

chức HĐGDNGLL có hiệu quả 50

Bảng 2 9: Thực trạng học sinh tham gia các HĐGDNGLL: 50 Bảng 2 10: Đánh giá của HS về hiệu quả của việc tổ chức

HĐGDNGLL trong nhà trường: 53 Bảng 2 11: Kết quả đánh giá của HS về mức độ hứng thú khi

tham gia hoạt động 54 Bảng 2 12: Thực trạng quản lý việc xây dựng kế hoạch

HĐGDNGLL của nhà trường 56 Bảng 2 13: Thực trạng quản lý công tác tổ chức thực hiện

HĐGDNGLL 57 Bảng 2 14: Thực trạng chỉ đạo việc thực hiện HĐGDNGLL 60

Bảng 2 15: Thực trạng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện

HĐGDNGLL 62 Bảng 2 16: Đánh giá của CBQL, GV về mức độ ảnh hưởng

của các yếu tố sau đến công tác quản lý HĐGDNGLL 63

Bảng 3 1: Kết quả khảo sát mức độ cần thiết các biện pháp

quản lý của Hiệu trưởng về HĐGDNGLL 93 Bảng 3 2: Kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp 95

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung Ương (khóa XI) đã thông qua Nghị quyết số 29 – NQ/TW “Về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Ðào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” Trong nghị quyết đã nêu rõ m ục tiêu “Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ

Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả… ”

Để đạt được các mục tiêu nêu trên cần phải thực hiện việc đổi mới giáo dục một cách đồng bộ Cụ thể mục tiêu giáo dục trong nhà trường phổ thông

là đào tạo HS phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực đáp ứng với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa của xã hội Như vậy việc đổi mới theo mục tiêu như trên không chỉ giới hạn vào thực hiện việc đổi mới những hoạt động giáo dục trong giờ học mà cần phải được tiến hành đồng bộ,

hệ thống, cả những hoạt động trên lớp và những hoạt động giáo dục ngoài giờ học, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL)

HĐGDNGLL là những hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hoá trong thời khoá biểu đã quy định Đây là một bộ phận hữu

cơ trong quá trình giáo dục ở nhà trường phổ thông, không thể thiếu được trong kế hoạch giáo dục - đào tạo ở nhà trường, tạo sự thống nhất giữa giáo dục trong nhà trường và giáo dục ngoài nhà trường, giữa thời gian trong năm học và thời gian hè

HĐGDNGLL có quan hệ chặt chẽ với các hoạt động dạy học, tạo điều kiện gắn lý thuyết với thực hành, thống nhất giữa nhận thức với hành động,

góp phần quan trọng vào sự hình thành và phát triển các kỹ năng, tình cảm, niềm tin, tạo cơ sở cho sự phát triển nhân cách toàn diện học sinh trong giai đoạn hiện nay

HĐGDNGLL là một hoạt động quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường Chính

từ những hoạt động trải nghiệm như: lao động, sinh hoạt tập thể, hoạt động

xã hội… góp phần rất lớn trong việc hình thành nhân cách của học sinh giúp các em biết tự giáo dục, tự rèn luyện, tự hoàn thiện mình Có thể nói việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là xây dựng cho các em các mối quan hệ phong phú, đa dạng, một cách có mục đích, có kế hoạch có nội dung và phương pháp nhất định, gắn giáo dục với cộng đồng, tạo sự thân thiện trong mọi tình huống biến các nhu cầu khách quan của xã hội thành những nhu cầu của bản thân học sinh

Tuy nhiên, để HĐGDNGLL thực sự hữu ích và thành công, ngoài vai trò của học sinh và giáo viên, thì các biện pháp quản lý và tổ chức HĐGDNGLL mới là chìa khoá quyết định sự thành công này Đặt mục tiêu, lên kế hoạch hoạt động, tổ chức các hình thức HĐGDNGLL phù hợp, chỉ đạo của nhà quản lý và công tác giám sát, đánh giá kết quả là những công việc cần thiết khi thực hiện các HĐGDNGLL Nhà quản lý có trách nhiệm trong việc tạo các điều kiện cần thiết về thời gian, không gian và tiền bạc, xây dựng mối quan hệ với các cơ quan đoàn thể để hỗ trợ nhà trường thực hiện các hoạt động ngoài nhà trường nói chung, HĐGDNGLL trong nhà trường Ngoài ra, nhà quản lý cũng là người chịu trách nhiệm trong việc đào tạo, huấn luyện các giáo viên để họ tổ chức tốt các hoạt động này

Tại các trường THCS, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh, trong những năm qua HĐGDNGLL có nhiều chuyển biến rõ rệt, được các cấp quản

lý giáo dục, các trường, đội ngũ giáo viên cũng như cộng đồng quan tâm và

có các giải pháp tích cực nhằm nâng cao chất lượng hoạt động Đội ngũ cán

bộ Đoàn- Đội các trường đã có nhiều sáng tạo trong việc xây dựng các loại

hình hoạt động phù hợp với từng chủ đề và điều kiện của trường Giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp đã có cố gắng trong tổ chức thực hiện chương trình HĐGDNGLL Vì thế, không khí hoạt động trong nhà trường đã sôi nổi hơn, học sinh thêm yêu mến và háo hức chờ đợi các tiết HĐGDNGLL của lớp, của khối và của trường Tuy nhiên công tác quản lý HĐGDNGLL còn nhiều yếu kém, chưa được đồng bộ và còn nhiều bất cập trong hoạt động, các nội dung hoạt động còn mang tính hình thức, đối phó, chưa thực sự đi vào chiều sâu, chậm đổi mới nên chưa bắt kịp với sự phát triển kinh tế- xã hội của nước ta trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa

Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu “Quản

lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Trung học cơ sở trên địa bàn quâ ̣n Phú Nhuâ ̣n , thành phố Hồ Chí Minh trong giai đo ạn hiê ̣n nay”

Qua đề tài này, chúng tôi thực sự mong muốn đóng góp một phần nhỏ

bé của mình để nghiên cứu và đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý HĐGDNGLL, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh theo định hướng của Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Ðào tạo trong bối cảnh hiện nay

2 Câu hỏi nghiên cứu

Thực trạng công tác quản lí HĐGDNGLL ở các trường THCS trên địa bàn quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh hiện nay như thế nào?

Những biện pháp quản lí nào của Hiệu trưởng có thể giúp cho HĐGDNGLL ở các trường THCS trên địa bàn quận Phú Nhuận, thành phố

Hồ Chí Minh có hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh?

3 Giả thuyết nghiên cứu

Các biện pháp quản lý HĐGDNGLL của Hiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn quận Phú Nhuận đã được triển khai áp dụng trong những năm gần đây, tuy nhiên chưa đồng bộ, chưa triệt để, do đó chưa mang lại kết

quả như mong muốn Thực trạng này sẽ được cải thiện, nếu nghiên cứu đề xuất được hệ thống các biện pháp quản lý dựa trên cơ sở khoa học và phù hợp với điều kiện thực tiễn của quận; từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh

4 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Trung học cơ sở trên địa bàn quận Phú Nhuận nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh trong giai đoạn hiện nay

5 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

5.1 Khách thể nghiên cứu:

HĐGDNGLL ở các trường THCS trên địa bàn quận Phú Nhuận

5.2 Đối tượng nghiên cứu:

Quản lý HĐGDNGLL của Hiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh

- Đối tượng khảo sát:

+ Cán bộ quản lý: 15 người bao gồm 06 Hiệu trưởng, 09 Phó hiệu trưởng các trường THCS công lập toàn quận

+ Đội ngũ giáo viên: 81 người bao gồm 06 Tổng phụ trách Đội, 06 Bí thư chi đoàn giáo viên, 69 Giáo viên chủ nhiệm và Giáo viên bộ môn

+ Học sinh: 169 học sinh

- Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2013 đến 2015

7 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu đề ra như trên, đề tài sẽ tập trung vào

- Đề xuất một số biện pháp quản lý HĐGDNGLL các trường THCS trên địa bàn quận Phú Nhuận nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh trong giai đoạn hiện nay

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến công tác quản lý HĐGDNGLL: các bài báo trong các tạp chí, các văn bản chỉ thị chỉ đạo công tác HĐGDNGLL, sách và các công trình nghiên cứu khoa học, phân tích, đánh giá tìm ra các cơ sở lí luận đó được nghiên cứu và những vấn đề cần giải quyết

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Điều tra bằng bảng hỏi: Xây dựng hệ thống câu hỏi điều tra theo những nguyên tắc và nội dung chủ định của tác giả nhằm mục đích thu thập số liệu minh chứng thực trạng quản lý HĐGDNGLL của Hiệu trưởng trường THCS

- Phương pháp quan sát: Quan sát cách thức quản lý của CBQL với các lực lượng tham gia vào HĐGDNGLL như: Tổng phụ trách đội, Bí thư chi đoàn giáo viên, giáo viên chủ nhiệm, ban chỉ huy liên đội

- Phương pháp đàm thoại: Trò chuyện với CBQL, giáo viên chủ nhiệm, Tổng phụ trách đội, Bí thư chi đoàn giáo viên và HS về các biện pháp quản lý

và các hình thức tổ chức HĐGDNGLL của BGH trường THCS

8.3 Phương pháp thống kê toán học để xử lý số liệu

Sau khi thu thập các phiếu thăm dò ý kiến, dựa vào kết quả điều tra, tác giả sử dụng phần mềm SPSS for Windows để xử lí số liệu, tính tỉ lệ phần trăm các nội dung trong phiếu hỏi nhằm đánh giá thực trạng và định hướng nâng

cao hiệu quả công tác quản lí HĐGDNGLL ở các trường THCS trên địa bàn quận Phú Nhuận

9 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn

- Hệ thống hoá lại lý luận về tổ chức và quản lý HĐGDNGLL, đưa ra bức tranh về thực trạng công tác quản lý hoạt động này, làm rõ hơn vai trò quan trọng của nó đối với việc giáo dục toàn diện học sinh và đưa ra một số biện pháp quản lý có kết quả để giúp các trường THCS tổ chức tốt HĐGDNGLL nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh trong giai đoạn hiện nay

- Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho các trường THCS toàn

quận trong việc tổ chức HĐGDNGLL

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

lớp ở trường THCS trong giai đoạn hiện nay

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở

các trường THCS trên địa bàn quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

lớp ở các trường THCS trên địa bàn quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh

trong giai đoạn hiện nay

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG THCS TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Trong quá trình phát triển của khoa học giáo dục, hoạt động dạy- học

đã và đang được nghiên cứu một cách có hệ thống Trong các vấn đề giáo dục, giáo dục nhân cách cho học sinh đóng vai trò vô cùng quan trọng Để hình thành và phát triển nhân cách học sinh, HĐGDNGLL là một trong những hoạt động giáo dục cực kỳ cần thiết Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu

về HĐGDNGLL được thực hiện theo các hướng nghiên cứu chính sau:

1.1.1 Hướng thứ nhất

Những nghiên cứu cơ bản mang tính lý luận nhằm xác định khái niệm HĐGDNGLL, xác định mục tiêu, vai trò, vị trí, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức thực hiện Thực hiện theo hướng nghiên cứu này có một số công trình như sau:

+ Từ năm 1979, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (VNIES) đã thực hiện đề tài nghiên cứu về “Các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và sự hình thành nhân cách của học sinh”do Trung tâm nghiên cứu giáo dục đạo đức cho học sinh chủ trì Đề tài được triển khai thực nghiệm tại một số trường phổ thông trên địa bàn Hà Nội, kết quả thực nghiệm đã được thể hiện trên tạp chí nghiên cứu giáo dục và tạp chí Thông tin Khoa học Giáo dục của một số nhà nghiên cứu như: Đặng Thúy Anh, Phạm Hoàng Gia, Lê Trung Trấn, Phạm Lăng…

+ Nghiên cứu thực nghiệm cải tiến nội dung, phương pháp tổ chức nhằm nâng cao chất lượng HĐGDNGLL do một nhóm cán bộ nghiên cứu của Viện khoa học giáo dục thực hiện như: Đặng Thúy Anh, Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Thị Kỷ, Nguyễn Thanh Bình…

+ Một số nghiên cứu lý luận nhằm xây dựng cơ sở lý luận về HĐGDNGLL của một số nhà khoa học như Nguyễn Đắc Lê, Hoàng Mạnh Phú, Lê Trung Trấn, Nguyễn Dục Quang, Hà Nhật Thăng…

+ Một số cuốn sách nói về HĐGDNGLL của một số tác giả như: Đặng

Vũ Hoạt, Hà Nhật Thăng, Nguyễn Hữu Hợp, Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Đăng Thìn, Lê Thanh Sử, Nguyễn Thị Kỷ…

+ PGS Hà Nhật Thăng, đã dự thảo chương trình khung “Tổ chức HĐGDNGLL ở trường THCS” vào năm 1998 Nhóm nghiên cứu gồm GS Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Đăng Thìn, Lê Thanh Sử, Nguyễn Thị Kỷ về HĐGD NGLL ở trường THCS, đã điểm qua về vị trí, nhiệm vụ của HĐGDNGLL, các hình thức và con đường chủ yếu thực hiện HĐGDNGLL ở trường THCS

+ Tác giả Hà Nhật Thăng (Chủ biên) – sách giáo viên HĐGDNGLL 6,7,8,9 cũng đã nêu lên mục tiêu, nội dung, chương trình, phương tiện, trang thiết bị cho việc tổ chức HĐGDNGLL, đánh giá kết quả tổ chức HĐGDNGLL của học sinh đồng thời hướng dẫn thực hiện các chủ điểm…

+ Một số bài viết về kinh nghiệm thực tiễn tổ chức HĐGDNGLL ở các trường THPT mà tác giả là các GV, cán bộ quản lý tại các trường phổ thông

Qua hệ thống những nghiên cứu nói trên, cho thấy các tác giả đã đi sâu vào nghiên cứu cơ bản về HĐGDNGLL, đóng góp không nhỏ trong việc trang bị những hiểu biết, những kiến thức cơ bản về HĐGDNGLL, góp phần tuyên truyền đến mọi người về tầm quan trọng, vị trí, vai trò của HĐGDNGLL trong việc giáo dục toàn diện học sinh Tuy nhiên các công trình kể trên hầu hết đi sâu nghiên cứu những vấn đề chung về HĐGDNGLL, rất ít công trình dành riêng cho đối tượng học sinh khối THCS nhất là trong giai đoạn xã hội có rất nhiều sự thay đổi, biến động như hiện nay

1.1.2 Hướng thứ hai

Các công trình nghiên cứu về quản lý HĐGDNGLL Cụ thể như nghiên cứu các vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến công tác quản lý HĐGDNGLL, phân tích thực trạng công tác quản lý HDGDNGLL ở các trường THPT và đề

xuất được một số biện pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý HĐGDNGLL ở các trường THPT Cụ thể như:

+ Đỗ Văn Lợi với nghiên cứu “Một số biện pháp quản lý HĐGDNGLL

ở các trường phổ thông Hermann Gmeiner” đã khẳng định HĐGDNGLL có

vị trí và ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực cho HS đồng thời đã chỉ ra được các biện pháp quản lý như: nâng cao nhận thức cho cán bộ, GV về đặc điểm của trường phổ thông Hermann Gmeiner; xây dựng đội ngũ quản lý và tổ chức HĐGDNGLL giỏi

về chuyên môn, có tinh thần trách nhiệm cao; nâng cao ý thức trách nhiệm của đội ngũ cán sự lớp, toàn thể HS về việc tham gia các HĐGDNGLL,… sẽ góp phần tích cực nâng cao hiệu quả giáo dục nói chung

ở các trường học phổ thông

+ Khuất Cao Bắc với nghiên cứu “Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông huyện Phúc Thọ thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay” đã bước đầu đưa ra được một số vấn đề cơ bản về quản lý HĐGDNGLL ở các trường THPT trong giai đoạn

2009 như: các vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến công tác quản lý HĐGDNGLL, phân tích thực trạng công tác quản lý HDGDNGLL ở các trường THPT và đề xuất được số biện pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý HĐGDNGLL ở các trường THPT

+ Nguyễn Thị Huyền với nghiên cứu “Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông Hoài Đức B thành phố Hà Nội” đã khẳng định được tầm quan trọng của công tác quản lý trong việc tổ chức tốt HĐGDNGLL ở trường THPT Theo tác giả để thực hiện tốt công tác quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT cần phải chú ý đến các vấn đề sau: một là nâng cao nhận thức cho giáo viên, học sinh và phụ huynh về vai trò của HĐGDNGLL, hai là quản lý việc xây dựng kế hoạch HĐGDNGLL, thực hiện kế hoạch, ba là quản lý cơ sở vật chất và các điều kiện thực hiện HĐGDNGLL, bốn là quản lý việc phối hợp của các lực lượng giáo dục cuối

cùng là quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động

Chúng ta có thể thấy đa phần các nghiên cứu đều tập trung vào công tác quản lý HĐGDNGLL ở các trường THPT còn các nghiên cứu về quản lý HĐGDNGLL ở trường THCS còn ít và hầu như không có nghiên cứu về HĐGDNGLL ở các trường THCS nằm trên địa bàn các thành phố lớn, nơi có

số lượng dân cư đông đúc, năng động, sáng tạo và cập nhật thường xuyên các

xu hướng, trào lưu, lối sống mới trên thế giới Ngoài ra, các công trình trên chưa chỉ ra cho CBQL cách thức quản lý HĐGDNGLL có hiệu quả theo bốn chức năng của quản lý nhất là trong giai đoạn có nhiều yêu cầu đổi mới trong giáo dục và đào tạo như hiện nay Như làm thế nào để xây dựng kế hoạch hoạt động phù hợp với điều kiện thực tiễn của đơn vị, tổ chức và chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch như thế nào cho hiệu quả và kiểm tra, đánh giá thế nào cho đúng, giúp hoạt động ngày một tốt hơn

Điều này khiến cho CBQL không ít trường THCS ở thành phố khi tổ chức HĐGDNGLL còn lúng túng, làm theo thói quen, không có sự sáng tạo

và sự định hướng đúng, chưa được cập nhật các xu hướng về đổi mới giáo dục HĐGDNGLL trong giai đoạn hiện nay Vì vậy dẫn đến nội dung hoạt động còn sơ sài, hình thức đơn điệu, đối phó làm cho hiệu quả và chất lượng còn nhiều hạn chế

Vì vậy, nhằm khắc phục các hạn chế trên chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu “Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Trung học cơ

sở trên địa bàn quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay” Qua đề tài này, chúng tôi thực sự mong muốn đóng góp một phần nhỏ

bé của mình để nghiên cứu và đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý HĐGDNGLL theo định hướng đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Ðào tạo trong bối cảnh hiện nay

1.2 Lý luận về quản lý

1.2.1 Khái niệm quản lý

Khái niệm quản lý đã được các nhà khoa học định nghĩa một cách khác

nhau tùy thuộc vào cách tiếp cận, góc độ nghiên cứu và hoàn cảnh xã hội, kinh tế, chính trị Có thể điểm qua một số quan điểm đó như sau:

+ Henry Fayol (1841 -1925), cha đẻ của thuyết quản lý hành chính quan niệm: “Quản lý tức là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra” [13, tr.9]

+ Nghiên cứu về khoa học quản lý, các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận động các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra” [14, tr.9]

+ Theo các tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lí có hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lí mong muốn” [23, tr.19]

Như vậy, các định nghĩa trên đây tuy khác nhau về cách diễn đạt và góc

độ tiếp cận, nhưng tất cả đều đề cập đến bản chất chung của quản lý, đó là:

+ Quản lý bao giờ cũng là một tác động có hướng đích, có mục tiêu xác định

+ Quản lý là sự tác động tương hỗ, biện chứng giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý

+ Quản lý xét cho đến cùng bao giờ cũng là quản lý con người

+ Quản lý là tác động mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp với quy luật khách quan

1.2.2 Chức năng quản lý

Chức năng quản lý là tập hợp các nhiệm vụ khách quan mà chủ thể quản

lý phải thực hiện để đạt mục đích và mục tiêu quản lý đề ra Các nhà nghiên cứu về quản lý đó đưa ra nhiều quan điểm về nội dung của các chức năng Song, về cơ bản họ đều thống nhất có bốn chức năng quản lý cơ bản sau đây:

1.2.2.1 Kế hoạch hóa

Kế hoạch hóa có nghĩa là công việc hoạch định, gồm xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tương lai của tổ chức và xác định các con đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó Ba nội dung chủ yếu của chức năng kế hoạch hóa là:

+ Xác định (hình thành) mục tiêu đối với tổ chức

+ Xác định và đảm bảo các nguồn lực của tổ chức để đạt được các mục tiêu đó đề ra

+ Quyết định những hoạt động cần thiết, tối ưu để đạt được các mục tiêu đó

Trước khi xây dựng kế hoạch, bất cứ một tổ chức nào cũng phải xác định sứ mệnh của tổ chức mình Đó là loại mục tiêu có tính chiến lược cao nhất, dựa trên những tiền đề kế hoạch hóa, những tiền đề này là những giả định cơ bản về mục đích tồn tại của tổ chức, những giá trị của tổ chức, đặc trưng chuyên biệt cũng như vị trí của tổ chức trong xã hội

Quá trình tổ chức sẽ lôi cuốn việc hình thành, xây dựng các bộ phận, các phòng ban sau đó là vấn đề nhân sự, cán bộ được bố trí, sắp xếp phù hợp với năng lực chuyên môn và phẩm chất đạo đức với các cương vị và vị trí nhất định trong tổ chức

1.2.2.3 Chỉ đạo

Chỉ đạo là điều khiển, điều hành, tác động, huy động và giúp đỡ con

người và các bộ phận trong hệ thống thực hiện nhiệm vụ Đó chính là quá trình tác động, liên kết các thành viên trong tổ chức, là tập hợp, động viên họ hoàn thành những công việc nhất định để đạt được những mục tiêu của tổ chức Hiển nhiên, việc lãnh đạo không chỉ bắt đầu sau khi việc lập kế hoạch

và thiết kế bộ máy đó hoàn tất, mà nó thấm vào, ảnh hưởng quyết định tới hai

chức năng tổ chức và lãnh đạo

1.2.2.4 Kiểm tra, đánh giá

Kiểm tra là quá trình đánh giá và điều chỉnh nhằm đảm bảo cho các hoạt động đạt tới các mục tiêu của tổ chức Kiểm tra trong quản lý là quá trình xem xét thực tiễn để thực hiện các nhiệm vụ đánh giá thực trạng, khuyến khích những nhân tố tích cực, phát hiện những sai lệch và đưa ra những quyết định điều chỉnh nhằm giúp các đối tượng hoàn thành nhiệm vụ góp phần đưa toàn bộ hệ thống được quản lý đạt tới một trình độ cao hơn Chức năng kiểm tra là một chức năng quan trọng không thể thiếu được trong quá trình quản lý Kiểm tra phải thể hiện rõ bốn bước cơ bản, đó là:

+ Xác định chuẩn kiểm tra

+ Đo lường, thu thập thông tin về kết quả đạt được

+ So sánh kết quả với chuẩn mực đã đề ra

+ Đưa ra các quyết định điều chỉnh cần thiết

Tóm lại, chức năng quản lý là một trong những vấn đề cơ bản của lý luận quản lý, giữ vai trò to lớn trong thực tiễn quản lý Thực hiện đầy đủ các chức năng quản lý và các giai đoạn của chu trình quản lý là cơ sở đảm bảo cho hệ thống được quản lý một cách có hiệu quả mà trong đó yếu tố thông tin

là điều kiện tất yếu, là phương tiện quan trọng để thực hiện hoạt động quản lý

Tuy các chức năng trên kế tiếp nhau nhưng chúng thực hiện đan xen,

hỗ trợ, bổ sung và không tách rời nhau Ngoài ra, thông tin chiếm một vai trò quan trọng, nó là phương tiện không thể thiếu trong quá trình hoạt động của

quản lý

1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở

1.3.1 Khái niệm

Theo Tài liệu bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp giáo viên,

“HĐGDNGLL là những hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hoá và là hoạt động tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, nhằm lôi cuốn đông đảo học sinh tham gia để mở rộng hiểu biết, tạo không khí vui tươi lành mạnh, tạo cơ hội để học sinh rèn luyện thói quen sống trong cộng đồng,

và phát huy tối đa năng lực, sở trường của từng cá nhân” [8, tr 18]

Ngoài ra theo điều lệ trường THCS, trường THPT và trường THPT có nhiều cấp học thì “HĐGDNGLL bao gồm các hoạt động ngoại khóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục môi trường; các hoạt động xã hội, từ thiện

phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi HS” [3, tr 15]

Như vậy các khái niệm đều cho thấy HĐGDNGLL có quan hệ chặt chẽ với hoạt động dạy học và các hoạt động giáo dục trong nhà trường, nhằm tạo môi trường cho người học gắn lý thuyết với thực hành, thống nhất giữa nhận thức với hành động và có cơ hội trải nghiệm các hành vi ứng xử của mình

HĐGDNGLL do nhà trường quản lý chỉ đạo với sự tham gia của các LLGD và do GVCN trực tiếp tổ chức, hướng dẫn cho HS thực hiện Hoạt động này diễn ra trong suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục, làm cho quá trình này được thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc

1.3.2 Vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.3.2.1 Vai trò

HĐGDNGLL trong nhà trường THCS có những vai trò sau:

+ HĐGDNGLL là sự nối tiếp hoạt động dạy học, do đó tạo nên sự hài hoà, cân đối trong quá trình sư phạm tổng thể nhằm thực hiện mục tiêu giáo

1.3.2.2 Mục tiêu

Như chúng ta đã biết mục tiêu giáo dục là một hệ thống các chuẩn mực của một mẫu hình nhân cách cần hình thành ở một đối tượng người được giáo dục nhất định Đó là một hệ thống cụ thể các yêu cầu xã hội trong mỗi thời đại, trong từng giai đoạn xác định đối với nhân cách một loại đối tượng giáo dục

HĐGDNGLL là điều kiện thuận lợi để học sinh phát huy vai trò chủ thể của mình trong hoạt động, nâng cao tính tích cực hoạt động, qua đó rèn luyện những nét nhân cách của con người phát triển toàn diện

Với ý nghĩa đó, mục tiêu của HĐGDNGLL ở trường THCS nhằm: + Mục tiêu về nhận thức: Củng cố và khắc sâu kiến thức của các môn học, mở rộng và nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực của đời sống

xã hội, làm phong phú thêm vốn tri thức, kinh nghiệm hoạt động tập thể của học sinh

+ Mục tiêu về rèn luyện kỹ năng:

 Kỹ năng giao tiếp ứng xử có văn hóa, đây là một kỹ năng cần thiết cho các em học sinh đặc biệt ở lứa tuổi học sinh THCS đang muốn tự khẳng định mình Được hiểu, học cách ứng xử có văn hóa giúp các em có đủ tự tin

và sống có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng

 Kỹ năng tổ chức quản lý, tham gia các hoạt động tập thể với tư cách

là chủ thể của hoạt động Lứa tuổi THCS cần cho các em rèn luyện kỹ năng này để hướng cho các em biết vận dụng, tổ chức, sắp xếp kế hoạch hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng của mình, kế hoạch giúp đỡ gia đình

 Kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, củng cố, phát triển hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động và công tác xã hội Thông qua HĐGDNGLL các em sẽ nhìn nhận được kết quả của mình, biết rút kinh nghiệm để cải thiện khả năng đánh giá, biết tự điều chỉnh hoàn thiện bản thân

+ Mục tiêu về giáo dục thái độ:

 HĐGDNGLL bồi dưỡng cho HS những tình cảm đạo đức trong sáng với thầy cô, bạn bè, quê hương đất nước Bồi dưỡng cho học sinh lòng tự trọng con người, tôn trọng các chuẩn mực đạo đức và những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, biết tôn trọng pháp luật Bồi dưỡng tính tích cực, năng động, chủ động, sáng tạo khi tham gia các hoạt động xã hội, hoạt động tập thể của nhà trường

Như vậy, thông qua HĐGDNGLL cần phải đảm bảo hình thành được cho học sinh mục tiêu về nhận thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành, giáo dục thái độ đúng đắn, tích cực cho học sinh trong nhà trường THCS

1.3.2.3 Nhiệm vụ

Theo Tài liệu bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp giáo viên HĐGDNGLL ở trường THCS có các nhiệm vụ sau [8, tr 22]

+ Về nhận thức: HĐGDNGLL giúp học sinh bổ sung, củng cố và hoàn

thiện những tri thức đã được học trên lớp; giúp học sinh biết vận dụng những tri thức đã học để giải quyết các vấn đề do thực tiễn đời sống (tự nhiên, xã hội) đặt ra

+ Về thái độ: Tạo cho học sinh hứng thú và lòng ham muốn hoạt động; từng bước hình thành cho học sinh niềm tin vào những giá trị mà các em phải vươn tới; bồi dưỡng cho học sinh tính tích cực, tính năng động, sẵn sàng tham

gia hoạt động xã hội, hoạt động tập thể của trường, của lớp vì lợi ích chung

+ Rèn luyện kĩ năng: rèn luyện cho học sinh những kĩ năng giao tiếp, ứng xử có văn hóa, những thói quen tốt trong học tập, lao động công ích và trong các hoạt động khác

Xuất phát từ vai trò, mục tiêu và nhiệm vụ của HĐGDNGLL nên trong đổi mới giáo dục hiện nay, đây là một hoạt động bắt buộc, là một bộ phận trong quy trình giáo dục toàn diện học sinh, trong chính khóa chứ không phải hoạt động ngoại khóa

1.3.3 Nội dung hoạt động

Dựa trên mục tiêu và nhiệm vụ của HĐGDNGLL, ta có thể thấy nội

dung, chương trình hoạt động của HĐGDNGLL rất đa dạng và phong phú thể

hiện tập trung ở các loại hình hoạt động sau đây: hoạt động chính trị - xã hội

và nhân văn; hoạt động văn hóa nghệ thuật; hoạt động thể dục thể thao; hoạt động lao động, khoa học, kĩ thuật, hướng nghiệp; hoạt động vui chơi giải trí

Vì vậy khi lựa chọn nội dung để tổ chức HĐGDNGLL cần phải chú ý các nguyên tắc sau: [8, tr 24]

+ Các nhiệm vụ yêu cầu giáo dục đặt ra, phải phù hợp với đặc điểm của học sinh về lứa tuổi, trình độ nhận thức, giới tính và sức khỏe Nguyên tắc này

vô cùng quan trọng, góp phần vào sự thành công của HĐGDNGLL cho học sinh, nếu chúng ta không thực hiện theo nguyên tắc này, học sinh sẽ không

đủ trình độ nhận thức, hoặc vấn đề trở nên quá đơn giản không tạo sự hứng thú cho học sinh tham gia hoạt động

+ Nội dung và hình thức HĐGDNGLL phải phù hợp với điều kiện thực tiễn phát triển của đất nước và của từng địa phương Trong quá trình tổ chức, quản lý các HĐGDNGLL cần chú ý các điều kiện đảm bảo về nguồn lực về cơ sở vật chất, kinh phí…,các ảnh hưởng của môi trường bên ngoài lên hoạt động như các yếu tố khách quan của thời tiết, sự ủng hộ của hội phụ huynh và các ban ngành

+ Các hình thức tổ chức phải đảm bảo hấp dẫn thu hút học sinh, phù

hợp nội dung, phong phú về hình thức thể hiện

+ Cần đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường, trong đó nhà trường đóng vai trò chủ đạo

1.3.4 Hình thức tổ chức hoạt động

HĐGDNGLL ở trường phổ thông rất đa dạng và phong phú, song do những yêu cầu thực tiễn mà hoạt động này được thực hiện chủ yếu thông qua

3 hình thức tổ chức cơ bản sau đây:

+ Tiết chào cờ đầu tuần

+ Tiết HĐGDNGLL hàng tuần, tiết hoạt động tập thể lớp cuối tuần + Hoạt động giáo dục theo chủ điểm hàng tháng

Nhìn chung, các hình thức tổ chức HĐGDNGLL theo quy định là khá phong phú và đa dạng Nếu quản lý và tổ chức tốt sẽ đem lại những ảnh hưởng tích cực đối với HS

1.3.5 Chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học

cơ sở bao gồm 8 chủ điểm giáo dục trong năm học và 1 chủ điểm hoạt động

hè Đó là các chủ điểm:

- Tháng 9: Truyền thống nhà trường

- Tháng 10: Chăm ngoan học giỏi

- Tháng 11: Tôn sư trọng đạo

- Tháng 12: Uống nước nhớ nguồn

Mỗi chủ điểm giáo dục có mục tiêu, nội dung và hình thức hoạt động

cụ thể, phù hợp với lứa tuổi học sinh ở từng khối lớp

Mỗi chủ điểm hoạt động được thực hiện trong 1 tháng, trừ chủ điểm

"Mừng Đảng mừng xuân" thực hiện trong 2 tháng (1 và 2) và chủ điểm "Hè vui, khoẻ và bổ ích" thực hiện trong 3 tháng (6, 7 và 8)

Một số nội dung của HĐGDNGLL về giáo dục đạo đức, pháp luật được chuyển sang tích hợp giảng dạy ở môn Giáo dục công dân, ngoài ra nội dung HĐGDNGLL có thể tích hợp sang thực hiện ở Hoạt động giáo dục tập thể

(chào cờ, sinh hoạt lớp) Thời lượng tổ chức HĐGDNGLL là 2 tiết/tháng, với

sự tích hợp với các môn học, hoạt động giáo dục khác Cách thực hiện như sau:

- Thực hiện đủ chủ điểm hoạt động trong các tháng của năm học và thời gian hè;

- Sở GDĐT hướng dẫn các trường lựa chọn mỗi tháng thực hiện từ 1 đến

2 hoạt động đảm bảo các chủ điểm hoạt động với 2 tiết/tháng

Có thể lồng ghép một số nội dung giáo dục vào HĐGDNGLL như:

- Giáo dục về Quyền trẻ em;

- Giáo dục phòng chống HIV/AIDS, ma tuý và các tệ nạn xã hội;

- Giáo dục môi trường;

- Giáo dục trật tự an toàn giao thông;

- Những hoạt động hưởng ứng phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”;

- Những hoạt động giáo dục phục vụ nhiệm vụ chính trị xã hội của địa phương, đất nước

1.4 Đổi mới hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ

sở trong giai đoạn hiện nay

1.4.1 Đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh

Trong Luật giáo dục đã quy định rất cụ thể, rõ ràng về định hướng chung trong việc đổi mới phương pháp dạy học đó là: “phát huy tính tích cực,

tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học;bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”

Cụ thể đối với bộ môn HĐGDNGLL thì định hướng chung cho việc đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL là quan điểm phát huy tính tích cực của học sinh [8, tr 26] Quan điểm này được hình thành dựa trên các nguyên nhân sau đây:

+ HĐGDNGLL với tính đa dạng của nó sẽ thu hút học sinh tham gia vào quá trình tổ chức hoạt động Tính đa dạng và phong phú của HĐGDNGLL thể hiện rõ ở nội dung hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động, điều kiện thực hiện hoạt động Chính điều đó là một trong những yếu tố quan trọng kích thích tính tích cực hoạt động của học sinh

+ Để phát huy tính tích cực hoạt động của học sinh thì HĐGDNGLL giữ vai trò chủ chốt trong các hoạt động giáo dục trong nhà trường Với đặc thù của HĐGDNGLL, chương trình và quỹ thời gian thực hiện, HĐGDNGLL

đã tạo nên những điều kiện thuận lợi để học sinh rèn luyện tính tích cực hoạt động

+ HĐGDNGLL có nhiệm vụ liên kết các LLGD trong và ngoài nhà trường tham gia vào quá trình tổ chức hoạt động Trong mối liên kết này, nhà trường giữ vai trò chủ đạo điều phối các quan hệ, trong đó có quan hệ giữa học sinh với giáo viên và với những lực lượng giáo dục khác Chính điều đó

đã tạo ra tiền đề để học sinh phát huy tính tích cực hoạt động, giúp các em có thêm kinh nghiệm trong việc tổ chức và điều khiển hoạt động

1.4.2 Đổi mới theo xu hướng hoạt động trải nghiệm, sáng tạo

Trong thời gian gần đây, một hoạt động giáo dục được biết đến với tên gọi là “hoạt động trải nghiệm sáng tạo” nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà khoa học, các nhà quản lí giáo dục và GV Hoạt động trải nghiệm sáng tạo được cho là có thể mang lại cho học sinh cơ hội và điều kiện phát triển năng lực, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng Với hoạt động trải nghiệm sáng tạo, hình thức và không gian dạy học được đổi mới, mở rộng ra ngoài lớp học; lực lượng tham gia quá trình dạy học không chỉ là giáo viên trong trường mà có sự tham gia của các thành phần xã hội, Việc đưa hoạt động trải nghiệm sáng tạo vào trong chương trình giáo dục của nhà trường góp phần khắc phục những tồn tại của chương trình giáo dục hiện nay, đáp ứng yêu cầu cấp thiết của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục

Cụ thể tại hội thảo Hoạt động trải nghiệm sáng tạo của học sinh phổ thông năm 2015 của Bộ giáo dục và Đào tạo, Ông Nguyễn Xuân Thành Phó

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), cho biết: trong chương trình giáo dục phổ thông mới, kế hoạch giáo dục có bao gồm các môn học, chuyên đề học tập và hoạt động trải nghiệm sáng tạo Mục đích chính là giúp hình thành và phát triển những phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kỹ năng sống và những kỹ năng chung cần có ở con người trong xã hội hiện đại; với hình thức tổ chức đa dạng, phong phú, mềm dẻo, linh hoạt để học sinh có nhiều cơ hội trải nghiệm Theo đó, chương trình trải nghiệm và sáng tạo cấp tiểu học và THCS chú trọng nhấn mạnh cảm xúc và ý tưởng sáng tạo; cấp THPT phát triển công dân toàn cầu có suy nghĩ sáng tạo

Hoạt động trải nghiệm và sáng tạo ở các trường phổ thông gồm bốn nhóm hoạt động chính: Hoạt động tự chủ (thích ứng, tự chủ, tổ chức sự kiện, sáng tạo độc lập); hoạt động câu lạc bộ (hội thanh niên, văn hóa nghệ thuật, thể thao, thực tập siêng năng); hoạt động tình nguyện (chia sẻ, quan tâm tới hàng xóm láng giềng và những người chung quanh, bảo vệ môi trường); hoạt động định hướng (tìm hiểu thông tin về hướng phát triển tương lai, tìm hiểu

bản thân) Những hoạt động nói trên các trường phổ thông có thể lựa chọn và

tổ chức thực hiện một cách linh động sao cho phù hợp với đặc điểm của học sinh ở các cấp học, khối học, nhà trường và điều kiện địa phương

Như vậy, hoạt động giáo dục trải nghiệm sáng tạo không hoàn toàn xa

lạ đối với giáo dục Việt Nam trước đây cũng như trong thời gian gần đây Nhằm định hướng đổi mới căn bản, toàn diện, nhiều hoạt động dưới dạng trải nghiệm sáng tạo đã được triển khai thực hiện Theo đó, có thể thấy yêu cầu căn bản nhất của việc triển khai các hoạt động giáo dục trải nghiệm sáng tạo trong thời điểm hiện nay là:

+ Tích cực đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh; vận dụng có hiệu quả các phương pháp dạy học tích cực Đối với mỗi chủ đề dạy học, mỗi bài học, tiết học, giáo viên cần tăng cường thiết kế và triển khai các hoạt động dạy học cả trong và ngoài nhà trường theo hướng tối đa hóa cơ hội trải nghiệm thực tiễn cho học sinh, gắn dạy học với thực tiễn cuộc sống hàng ngày, với văn hóa, hoạt động sản xuất - kinh doanh tại địa phương

+ Tổ chức và duy trì các câu lạc bộ, các hoạt động sân khấu hóa, các hội thi, diễn đàn, giao lưu, hoạt động văn hóa -văn nghệ, chăm sóc di sản văn hóa

+ Triển khai có hiệu quả cuộc thi nghiên cứu khoa học kĩ thuật dành cho học sinh trung học, cuộc thi vận dụng kiến thức liên môn giải quyết các tình huống thực tiễn

+ Tổ chức tham quan, học tập qua di sản một cách thiết thực, khai thác tốt các di sản văn hóa ngay tại địa phương Dạy học qua di sản phải được tiến hành có mục tiêu rõ ràng, phương pháp phù hợp theo định hướng tích cực hóa học sinh cả trong quá trình chuẩn bị, trải nghiệm thực tiễn và thu hoạch

Trong quá trình tham gia trải nghiệm và thực hiện các hoạt động nêu trên, cũng cần lưu ý là học sinh phải được tích cực cả trong việc thực hiện các hoạt động thực tiễn cũng như trong tư duy Học sinh phải có cơ hội thực hiện

các thao tác tư duy tích cực thông qua hoạt động thực tiễn như phản ánh, phân tích, nhận định, đánh giá, để chuyển hóa trải nghiệm thực tiễn thành giá trị, năng lực của bản thân

1.4.3 Đổi mới về đánh giá HĐGDNGLL theo chuẩn “đánh giá chất lượng giáo dục trường trung học”

Ở nước ta, kiểm định chất lượng giáo dục là một lĩnh vực tương đối mới mẻ Công tác kiểm định chất lượng giáo dục nói chung được thực hiện từ đầu năm 2005 và kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục phổ thông nói riêng được chính thức bắt đầu từ năm 2009 Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ

XI của Đảng Cộng sản Việt Nam, Báo cáo chính trị nêu nhiệm vụ: "Phát triển

hệ thống kiểm định và công bố công khai kết quả kiểm định chất lượng giáo dục, đào tạo; tổ chức xếp hạng cơ sở giáo dục, đào tạo" Cũng Đại hội này, Đảng ta đã thông qua Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội năm 2011 - 2020, trong đó chỉ rõ: "Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục, đào tạo ở tất cả các bậc học" Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương

8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo cũng qui định:

"Hoàn thiện hệ thống kiểm định chất lượng giáo dục Định kỳ kiểm định chất lượng các cơ sở giáo dục, đào tạo và các chương trình đào tạo; công khai kết quả kiểm định"

Kiểm định chất lượng giáo dục là quá trình đánh giá (gồm tự đánh giá

và đánh giá ngoài) nhằm đưa ra quyết định công nhận cơ sở giáo dục đáp ứng các chuẩn mực quy định Đây là một giải pháp quản lý chất lượng nhằm các mục tiêu: đánh giá hiện trạng của cơ sở giáo dục có chất lượng và hiệu quả như thế nào, những điểm mạnh, điểm yếu của cơ sở giáo dục so với các tiêu chuẩn quy định; trên cơ sở đó định ra kế hoạch phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu để phát triển

Quản lí HĐGDNGLL đáp ứng chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục chính là quá trình nghiên cứu chuẩn của việc quản lí HĐGDNGLL, xây dựng

hệ tham chiếu, thực hiện các công việc trong hệ tham chiếu và sau đó là tự

đánh giá và mời các chuyên gia về đánh giá

1.5 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở

1.5.1 Vị trí, vai trò, chức năng của Hiệu trưởng trường trung học cơ sở

Theo Luật giáo dục ban hành năm 2005 ở điều 54 mục 1 quy định

“Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận”[29,tr.39]

Như vậy nhà trường thực hiện được mục tiêu nhiệm vụ của mình hay không một phần quyết định là tùy thuộc vào những phẩm chất và năng lực của người HT Vai trò tổ chức, quản lý của HT có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với mọi hoạt động của nhà trường Ngày nay, cải tiến phương pháp quản

lý và dân chủ hóa trong nhà trường nhằm phát huy cao độ tính tích cực của đội ngũ GV thì vai trò của người HT càng nổi bật hơn bao giờ hết

Người Hiệu trưởng phải hiểu rõ mục tiêu giáo dục, am hiểu sâu sắc nội dung giáo dục, nắm chắc các phương pháp, nguyên tắc giáo dục Người Hiệu trưởng có chức năng tổ chức mọi hoạt động giáo dục trong nhà trường, làm cho các chủ trương, đường lối, nội dung, phương pháp giáo dục được thực hiện một cách có hiệu quả Do vậy, năng lực tổ chức thực tiễn của người Hiệu trưởng quyết định hiệu quả của quản lý giáo dục.Trong công tác tổ chức thực tiễn, người Hiệu trưởng phải có tri thức cần thiết về khoa học tổ chức, đặc biệt phải biết quản lý con người Vì vậy, lao động quản lý của Hiệu trưởng vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật

1.5.2 Chức năng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở

1.5.2.1 Quản lý xây dựng kế hoạch

Xây dựng kế hoạch là điểm khởi đầu cho một chu trình quản lí khoa học mà người quản lí nào cũng phải thực hiện Ng ư ời Hiệu trưởng khi quản lí các hoạt động giáo dục cũng phải bắt đầu từ việc xây dựng kế hoạch

Vì vậy ngay từ đầu năm học, hiệu trưởng cần chỉ đạo các bộ phận trong

nhà trường xây dựng kế hoạch HĐGDNGLL, bao gồm kế hoạch của trường,

tổ nhóm chuyên môn, tổ chủ nhiệm, GVCN, của tổ chức Đoàn TNCS, Đội TNTP

Tuy nhiên để xây dựng kế hoạch đạt kết quả, có khả năng thực hiện khi xây dựng kế hoạch cần đảm bảo các yêu cầu:

+ Kế hoạch phải phù hợp với điều kiện cụ thể của trường, đáp ứng nhiệm vụ giáo dục trọng tâm của từng năm học và nhiệm vụ chính trị của địa phương

+ Lịch hoạt động cụ thể cho toàn trường, cho từng khối lớp theo từng tháng

+ Kế hoạch HĐGDNGLL phải được xây dựng trên cơ sở kế hoạch năm học chung của nhà trường, trong sự phối hợp với kế hoạch của các bộ phận khác trong nhà trường như kế hoach dạy – học, kế hoạch hoạt động ngoại khóa bộ môn, kế hoạch xây dựng cơ sở vật chất…

Tóm lại, thông qua việc xây dựng kế hoạch hoạt động cả năm sẽ giúp hiệu trưởng có cái nhìn bao quát về các hoạt động giáo dục diễn ra trong một năm học, từ đó có sự phân phối nguồn lực một cách hợp lí cho các hoạt động giáo dục, các bộ phận và các cá nhân chủ động trong việc chuẩn bị cho các hoạt động đã dự kiến ngay từ đầu năm học

1.5.2.2 Công tác tổ chức thực hiện

Để có thể thực hiện tốt việc tổ chức HĐGDNGLL thì sau khi xây dựng

kế hoạch hoạt động, người quản lý cần phải thực hiện giai đoạn tiếp theo Đó chính là tổ chức triển khai những vấn đề đã được nêu ra trong kế hoạch Bao gồm những vấn đề sau:

+ Thành lập và duy trì hoạt động của Ban chỉ đạo HĐGDNGLL Để nâng cao chất lượng quản lí các hoạt động giáo dục, trước tiên, các nhà trường cần phải tổ chức và tổ chức có hiệu quả hoạt động của Ban chỉ đạo, với nhiệm vụ cơ bản của Ban chỉ đạo là giúp Hiệu trưởng quản lí HĐGDNGLL trong nhà trường

+ Tiếp theo là tổ chức các LLGD bên trong nhà trường: Các LLGD trong nhà trường giữ vai trò quyết định chất lượng giáo dục của nhà trường, vì vậy, hiệu trưởng cần phải quan tâm tổ chức, động viên lực lượng này tích cực tham gia tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh Bao gồm: lực lượng GVCN lớp, GVBM, tổ chủ nhiệm, tổ bộ môn, Đoàn TNCS và Đội TNTP

+ Song song đó là việc phối hợp với LLGD ngoài nhà trường: HĐGDNGLLvới đặc thù đa dạng, phong phú về nội dung và hình thức hoạt động, đòi hỏi phải có nguồn lực rất lớn cho việc tổ chức nó Nhưng với sự hạn hẹp về năng lực tổ chức hoạt động của đội ngũ, về cơ sở vật chất và tài chính của các nhà trường phổ thông hiện nay, nhà trường rất cần sự hỗ trợ từ các lực lượng ngoài xã hội để có đủ các nguồn lực tổ chức các hoạt động giáo dục đạt chất lượng Vì vậy, Hiệu trưởng phải làm tốt công tác phối hợp với LLGD ngoài xã hội để hỗ trợ tổ chức các hoạt động giáo dục

+ Để có thể thực hiện tốt HĐGDNGLL thì vấn đề tổ chức bồi dưỡng, tập huấn cho đội ngũ GV và HS nòng cốt cũng cần được quan tâm thực hiện ngay từ đầu

1.5.2.3 Chỉ đạo việc thực hiện

Thứ nhất là hoạt động của Ban chỉ đạo HĐGDNGLL như họp giao ban hàng tháng, xây dựng chủ đề, kế hoạch hoạt động trong tháng tới Phân công trách nhiệm cụ thể cho cá nhân

Tiếp theo là hoạt động của tổ, khối chủ nhiệm: GVCN giữ vai trò chính trong tổ chức HĐGDNGLL cho học sinh lớp chủ nhiệm, nên hoạt động của tổ khối chủ nhiệm có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng HĐGDNGLL của nhà trường

Ngoài ra còn hoạt động của các tổ bộ môn trong việc tham gia tổ chức HĐGDNGLL: Nội dung và hình thức HĐGDNGLL rất phong phú và đa dạng, đòi hỏi phải có sự tham gia của toàn bộ các lực lượng giáo dục trong nhà trường, đặc biệt là sự tham gia của các tổ bộ môn có vai trò quyết định trong việc thực hiện nội dung, đảm bảo tính đa dạng của hình thức hoạt động

Vì vậy, Hiệu trưởng cần tăng cường chỉ đạo các tổ bộ môn tham gia tổ chức HĐGDNGLL phù hợp với đặc thù của mỗi bộ môn

Hoạt động của các bộ phận khác trong nhà trường tham gia HĐGDNGLL như: giám thị, bảo vệ, thư viện, thiết bị, đồ dùng dạy học

Hoạt động của tổ chức Đoàn TNCS và Đội TNTP: Tổ chức Đoàn – Đội trong nhà trường giữ vai trò nòng cốt trong việc tổ chức các HĐGDNGLL cho học sinh nhà trường, do đó, người hiệu trưởng chỉ đạo với BTCĐ GV (người đại diện cho Đoàn thanh niên), với TPT đội (người đại diện cho Đội thiếu niên) để tổ chức các HĐGDNGLL

Hiệu trưởng tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương: hỗ trợ các hoạt động giáo dục trong nhà trường,

1.5.2.4 Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện

Công tác kiểm tra, đánh giá HĐGDNGLL được thể hiện qua: việc thực hiện kế hoạch hoạt động của các bộ phận, của các lớp học Kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục thông qua hoạt động của học sinh Hình thức kiểm tra có thể là: dự một số hoạt động, quan sát hoạt động của giáo viên, học sinh, kiểm tra

hồ sơ, sổ sách, Kiểm tra sản phẩm hoạt động của học sinh: bài dự thi, báo tường, tranh vẽ… Trao đổi, trò chuyện cùng học sinh, giáo viên…Thông qua phần tự đánh giá của học sinh và báo cáo của giáo viên chủ nhiệm, cán bộ lớp, giám thị…

Sau khi kiểm tra, đánh giá cần rút kinh nghiệm về nội dung, hình thức

và phương pháp tổ chức, các điều kiện cơ sở vật chất và tài chính đáp ứng

hoạt động, từ đó có những cải tiến nhằm nâng cao chất lượng hoạt động

1.5.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý HĐGDNGLL ở trường THCS

1.5.3.1 Yêu cầu đổi mới giáo dục THCS liên quan đến HĐGDNGLL Đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động theo hướng phát huy tính tích

cực của học sinh: như đã nói ở trên, đối với bộ môn HĐGDNGLL thì quan điểm phát huy tính tích cực của học sinh được xem như là định hướng chung

cho việc đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL Vì vậy trong giai đoạn hiện nay người Hiệu trưởng cần phải nắm vững, hiểu được bản chất của định hướng trên để có thể triển khai, tổ chức thực hiện có hiệu quả HĐGDNGLL trong trường THCS

Đổi mới theo xu hướng hoạt động trải nghiệm, sáng tạo: Trong giai đoạn hiện nay, việc đổi mới căn bản toàn diện chương trình giáo dục phổ thông ở nước ta cho thấy không chỉ tập trung đổi mới hoạt động dạy học các môn học mà còn cần chú ý đến hoạt động giáo dục trải nghiệm, sáng tạo cho

HS Tất cả không ngoài mục tiêu đem lại nền giáo dục toàn diện cho HS, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước Vì vậy để có thể triển khai thực hiện hoạt động trên vào nhà trường, người Hiệu trưởng và GV cần phải được tập huấn, có sự nghiên cứu, tìm hiểu về nội dung, chương trình

và hình thức tổ chức hoạt động

Đổi mới về đánh giá HĐGDNGLL theo chuẩn “đánh giá chất lượng

giáo dục trường trung học”: kiểm định chất lượng giáo dục đã có những đóng

góp hết sức quan trọng đối với việc đảm bảo và nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng của việc tổ chức HĐGDNGLL trong nhà trường Như

đã nói ở trên đây là một giải pháp quản lý chất lượng giáo dục trong nhà trường Vì vậy để có thể phát huy các ưu điểm của kiểm định chất lượng giáo dục trong việc đánh giá HĐGDNGLL người Hiệu trưởng và GV cần phải được tập huấn, có sự nghiên cứu, tìm hiểu về nội dung, và hình thức tổ chức thực hiện như: đánh giá thực trạng của HĐGDNGLL ở đơn vị mình, những điểm mạnh, điểm yếu trong quá trình tổ chức so với các tiêu chuẩn quy định; trên cơ sở đó định ra kế hoạch phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu để

phát triển

1.5.3.2 Nhận thức của các lực lượng giáo dục

Việc nhận thức về vai trò vị trí của HĐGDNGLL trong các LLGD là rất quan trọng Hoạt động này diễn ra chủ yếu trong nhà trường vì thế các lực lượng giáo dục trong nhà trường có ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động, đó là

đội ngũ CBQL, BTCĐ, TPTĐ, GVCN, GVBM, các đoàn thể, tổ chức trong nhà trường, ngoài ra còn có sự phối hợp hoạt động giữa LLGD trong nhà trường với các tổ chức đoàn thể chính trị, xã hội ngoài nhà trường Mối quan

hệ giữa người tổ chức và chủ thể HĐGDNGLL là mối quan hệ hợp tác Người tổ chức phải là người có uy tín, có tinh thần trách nhiệm, có khả năng tổ chức, điều hành và am hiểu về lĩnh vực tổ chức Các lực lượng tham gia tổ chức ở vị trí khác nhau song đều phải có những hiểu biết nhất định về chương trình HĐGDNGLL, năng lực tổ chức, kinh nghiệm, uy tín với tập thể giáo dục

Đối tượng giáo dục của HĐGDNGLL là học sinh THCS, đây là lứa tuổi chuẩn bị bước vào ngưỡng cửa cuộc sống, các em rất cần sự ủng hộ của thầy cô và gia đình trong sự phát triển của cá nhân, nếu được tạo điều kiện khuyến khích hành động, khuyến khích sự giáo dục lẫn nhau trong tập thể, thì hoạt động của các em dễ dàng đạt được mục tiêu Nhận thức của các lực lượng giáo dục và chủ thể giáo dục sẽ trở thành yếu tố tích cực nếu nó phù hợp với mục tiêu hoạt động và ngược lại trở thành vật cản khi nhận thức lệch lạc Nhận thức của các lực lượng giáo dục tạo nên sự đồng thuận trong việc xác định vai trò, mục tiêu, sự cần thiết tổ chức HĐGDNGLL cũng như các biện pháp tổ chức thì hoạt động này sẽ mang lại hiệu quả cao

Việc nhận thức của học sinh có vai trò quyết định đến hiệu quả tổ chức HĐGDNGLL Khó có thể đạt kết quả tốt khi bản thân chủ thể hoạt động nhận thức không đầy đủ về vai trò của hoạt động, tham gia hoạt động thụ động,

gò bó Học sinh THCS đã bắt đầu tự ý thức được vai trò của bản thân nên khi xác định được mục tiêu HĐGDNGLL là mục tiêu phát triển cho chính bản thân các em thì các em sẽ tham gia nhiệt tình và đầu tư thực hiện HĐGDNGLL có kết quả Chính HĐGDNGLL là hoạt động có thế mạnh nhất định, nếu phát huy được tính tích cực của các em sẽ giúp các em phát triển kiến thức, kỹ năng, thái độ và được trưởng thành

1.5.3.3 Năng lực của người tổ chức

Năng lực của người tổ chức là yếu tố quan trọng, quyết định cho thành công của mỗi công việc Đối với việc tổ chức HĐGDNGLL thì năng lực quản

lý, tổ chức của CBQL, GV và HS là rất quan trọng HĐGDNGLL đa dạng, phong phú với nhiều chủ đề khác nhau và luôn ở trạng thái động từ kiến thức đến hình thức Điều đó đòi hỏi người tổ chức phải có năng lực đặc trưng, đáp ứng yêu cầu hoạt động đó là năng lực tổ chức, năng lực nhận thức trên nhiều lĩnh vực, năng lực thu thập thông tin, khả năng diễn đạt tốt, năng động, sáng tạo, luôn có ý thức tìm tòi cái mới, biết huy động các thành viên tham gia hoạt động, có năng khiếu trên một số lĩnh vực nhất định

1.5.3.4 Nội dung, hình thức tổ chức HĐGDNGLL

Với tốc độ phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật thì sách giáo khoa, tài liệu tham khảo sẽ không kịp cập nhật Vì vậy, việc mở rộng kiến thức phù hợp với lứa tuổi sẽ làm cho học sinh hào hứng, có tác dụng bổ trợ kịp thời cho giờ học trên lớp và giáo dục tư tưởng, đạo đức, kỹ năng sống Học sinh có khả năng thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau làm giàu kiến thức cho bản thân HĐGDNGLL nếu khơi dậy nhu cầu ham học hỏi,

tự tìm tòi kiến thức, thích khám phá cái mới của lứa tuổi học sinh THCS thì nội dung kiến thức sẽ được mở rộng phong phú Ngoài ra việc cập nhật thông tin còn phải đảm bảo liên quan đến thực tiễn học tập, rèn luyện hằng ngày của từng khối, lớp, nhà trường, phải đảm bảo cân đối kiến thức chuyên môn, kiến thức văn hóa, phù hợp với lứa tuổi, bám sát từng chủ đề trên các mặt thực tiễn xã hội, có như vậy HĐGDNGLL mới đáp ứng được yêu cầu mục tiêu chung của giáo dục Nội dung nghèo nàn, đơn điệu không phù hợp với lứa tuổi sẽ khó thu hút được các thành viên tham gia hoạt động, dẫn đến kết quả

sẽ bị hạn chế Về thời gian tổ chức chương trình HĐGDNGLL phải đảm bảo cân đối, phù hợp trong các hoạt động của nhà trường, nếu thời lượng quá nhiều sẽ ảnh hưởng đến học văn hóa, ngược lại quá ít sẽ khó đạt được kết quả

1.5.3.5 Kiểm tra, đánh giá HĐGDNGLL

Việc tổ chức đánh giá các HĐGDNGLL là việc làm không dễ dàng,