ĐẶC ĐIỂM KIẾN TRÚC NHẬT BẢN TRONG CÁC CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC TÔN GIÁO

Trong thế giới này, kiến trúc không chỉ đơn thuần là những khái niệm, những nghiên cứu về cấu trúc, vật liệu, hình thức,… mà nó còn thể hiện được về mặt văn hóa, bản sắc và tính cách riêng của một dân tộc. Kiến trúc Nhật Bản là một nghệ thuật truyền thống đặc sắc không chỉ sang trọng bởi hình thức hay thô sơ về vật liệu mà nó thể hiện đầy dủ các yếu tố văn hóa của cả một dân tộc. Tình yêu thiên nhiên được thể hiện đầy đủ trong lối kiến trúc của đất nước mặt trời mọc

ĐẶC ĐIỂM KIẾN TRÚC NHẬT BẢN TRONG CÁC CÔNG TRÌNH KIẾN

TRÚC TÔN GIÁO

A. MỞ ĐẦU

Trong thế giới này, kiến trúc không chỉ đơn thuần là những khái niệm, những nghiên cứu về cấu trúc, vật liệu, hình thức,… mà nó còn thể hiện được về mặt văn hóa, bản sắc và tính cách riêng của một dân tộc Kiến trúc Nhật Bản là một nghệ thuật truyền thống đặc sắc không chỉ sang trọng bởi hình thức hay thô sơ

về vật liệu mà nó thể hiện đầy dủ các yếu tố văn hóa của cả một dân tộc Tình yêu thiên nhiên được thể hiện đầy đủ trong lối kiến trúc của đất nước mặt trời mọc

B. NỘI DUNG

I. ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA KIẾN TRÚC NHẬT BẢN TRONG CÁC

CÔNG TRÌNH TÔN GIÁO

I.1. Đặc điểm chung

Một nét độc đáo của kiến trúc Nhật Bản có thể kể đến đó là các đền thờ và chùa, một nét kiến trúc độc đáo của người Nhật Những đặc điểm kiến trúc các ngôi đền và chùa trở thành biểu tượng cho nền văn hóa Nhật Bản

Những đặc điểm chung của các ngôi đền, chùa truyền thống là được xây dựng bằng các vật liệu tự nhiên như giấy bồi, gỗ và đá Ngói bằng gỗ được dùng để lợp mái các công trình đền và chùa Các ngôi đền, chùa không quá rộng, chủ yếu

để khách đến thắp hương, cầu khấn Hầu hết bên trong những ngôi đền, chùa là một bệ thờ chính và thần điện, nơi linh thiêng nhất, chứa vật hoặc tượng thờ biểu tượng cho vị thần của ngôi đền, chùa

Các ngôi đền đài, chùa chiền được xây dựng ở khắp nơi Đền chùa xây dựng quay về hướng Nam hoặc đôi khi là hướng Đông, Bắc và Tây được coi là những hướng không may mắn Kiến trúc tôn giáo ở Nhật có những hình dáng rất khác nhau của từng công trình làm mất đi cảm giác đối xứng nghiêm ngặt trong mặt bằng Những ngôi đền, chùa nhỏ thường nằm một mình, tuy nhiên những ngôi đền, chùa lớn thường có cấu trúc phức tạp với nhiều điện thờ và các công trình kiến trúc phụ Các công trình được đặt tách nhau nên nhìn rất thoáng đãng

Các ngôi đền, chùa thường được xây dựng gần nguồn nước, gần sông, suối,

hồ hay các lạch nước nhỏ; bên cạnh đó những nơi như núi cao, trên vách núi cũng

là nơi mà người Nhật chú trọng làm nơi xây dựng những ngôi đền và chùa Điều này làm nổi bật tính chất trọng về mặt phong thủy, sơn thủy hữu tình của người Nhật Còn có một ý nghĩa khác đó là nơi đặt đền thờ hay chùa là những nơi người

ta cho là gần với thần linh nhất và đem lại một cảm giác thanh bình, đó chính là

thiên nhiên, vì vậy từ xa xưa đã có rất nhiều ngôi đền được xây dựng gần ngọn núi, dòng sông, biển, rừng… những nơi có vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ Đền và chùa thường được đặt cao trên nền cát trắng tạo nên sự ấn tượng siêu thoát và thanh bình Kiến trúc bên trong lẫn bên ngoài đặc biệt là trình độ liên kết, sắp đặt các hệ thống gỗ ở các ngôi đền, chùa được kết cấu hết sức chặt chẽ và tạo sự chắc chắn cho những công trình kiến trúc này, dù thường xuyên đối mặt với những trận thiên tai như động đất thì vẫn tồn tại bền vững Mái đền và chùa lợp bằng gỗ khá dày làm tăng thêm vẻ uy nghi Đặc biệt là độ cong của mái đã làm nên nét riêng của kiến trúc đền, chùa Nhật Bản Mái đền, chùa Nhật Bản không quá cầu kỳ, có độ cong vừa phải nên dù diện tích mái rộng cũng không thấy nặng

Qua cái nhìn tổng quan có thể nhận thấy rằng các công trình kiến trúc tôn giáo như đền, chùa ở Nhật Bản thường mang tính chất cổ kính, thiêng liêng, có một vẻ đẹp tĩnh lặng và thanh bình ở kiến trúc công trình lẫn quang cảnh xung quanh Điều đó mang đến cho những người đến những chốn linh thiêng này một sự yên bình, thanh tịnh trong tâm hồn

I.2. Kiến trúc Đền

I.2.1. Đặc điểm

Mỗi một quận ở Nhật Bản đều có ít nhất một đền thờ Những ngôi đền truyền thống được xây dựng bằng các vật liệu tự nhiên như gỗ, rơm, và đá Các ngôi đền không nhất thiết phải to, chỉ cần đủ rộng để thần chủ làm lễ bên trong, những người khác sẽ đứng bên ngoài cầu khấn Bên trong ngôi đền là một bệ thờ chính và thần điện, nơi linh thiêng nhất, chứa vật biểu tượng cho vị thần của ngôi đền.Bên trong ngôi đền không có các hình trang trí hay tượng đá minh họa các vị thần Thường chỉ có các vật dụng như đá, cung và tên, kiếm, hạt cườm hay gương, tuy nhiên chúng không thực sự quan trọng vì người ta tin rằng bản thân các vị thần luôn ở trong ngôi đền, cụ thể là trong thần điện, nên những vật trang trí trên không thật sự cần thiết

Đền nhỏ thường nằm một mình, tuy nhiên những ngôi đền lớn hơn thường

có cấu trúc phức tạp với nhiều điện thờ và các công trình kiến trúc phụ Một đền thờ lớn thường bao gồm nhà nguyện, một sảnh đường gần nguồn nước để thực hiện nghi thức thanh tẩy, một phòng ban quản lí đền, một khu để mọi người đặt đồ lễ, một gian để mọi người đến cầu nguyện, hoặc ngày nay thì có nhiều hơn

những gian hàng hoặc cửa hàng nhỏ chuyên bán các loại quẻ, bùa cầu may cho khách đến thăm v.v…

4 kiểu kiến trúc đền truyền thống

Các ngôi đền thường được xây dựng gần nguồn nước, nhiều ngôi đền có các dòng suối, hồ, lạch nước nhỏ ngay trong khuôn viên của mình Ngày xưa, những người đến thăm đền sẽ múc nước từ biển hoặc các dòng suối, lạch nước đó để rửa tay và rửa miệng trước khi vào đền, ngày nay, các ngôi đền thường thiết kế một khu đựng nước với một cái bồn bằng đá có nước được dẫn từ bên ngoài vào, để khách đến thăm tiện làm nghi thức tẩy rửa trước khi vào đền

I.2.2. Các công trình kiến trúc tiêu biểu

Đền Thần đạo Shinto:

Đền thờ Shinto là nơi thờ tự của vị thần Shinto Kami Người dân Nhật Bản thường đến thăm đền thờ để tỏ lòng kính trọng Thần Kami hoặc cầu nguyện những nhiều may mắn và phước lành Đền thờ cũng là nơi tổ chức các sự kiện đặc biệt như năm mới và các lễ hội Trước khi đến thăm ngôi đền, du khách thường phải đi qua cổng đền Torii – Cánh cổng tượng trưng cho sự ngăn cách giữa thế giới con người với vùng đất của thần linh Cổng đền Nhật Bản có rất nhiều kiểu khác nhau nhưng đều có chung một đặc điểm cơ bản là: một chiếc cổng Torii có màu đỏ với 2 cột trụ và 2 thanh ngang trên đỉnh

Cổng Torii của đền Ootakayama, cổng đền thờ Thần Torii có nghĩa là “điểu cư”– nơi trú của chim, bởi người ta quan niệm chim là sứ giả của thần, bản thân hình dạng cổng đền cũng giống cánh chim đang vươn đến bầu trời Ngụ ý rằng

người đi qua cổng vào đến sắp đến một nơi linh thiêng Cổng Torri ngăn cách giữa thế giới bên ngoài với thế giới bên trong của các vị thần.

Cổng Torri

Kiến trúc bên trong đền:

Những ngôi đền Shinto thường có kích thước vừa đủ rộng để thần chủ làm lễ bên trong và cho những người khác đứng bên ngoài cầu khấn Những ngôi đền nhỏ thường thường có kiến trúc khá đơn giản, nhưng ngược lại những ngôi đền lớn thường có cấu trúc phức tạp với nhiều điện thờ và các công trình kiến trúc phụ.

Cấu trúc một ngôi đền Shinto

Các lối vào của đền thờ thường được bảo vệ bởi những bức tượng đá sư tử Ngoài ra sẽ có 1 bể nước để người dân rửa tay trước khi vào hành lễ

Chính diện ngôi đền

Đền Ise :

Đền Ise còn được biết với cái tên Ise Jingu (Y Thế Thần Cung) là một tổ hợp nhiều ngôi đền lớn nhỏ, thờ phụng Thần mặt trời tối cao Amaterasu Thần cung Ise trên thực tế là cụm lớn nhiều đền bao quanh vào hai ngôi đền chính, Naiku ( Nội Cung hay Đền Nội) thờ thần Amaterasu và Geku ( Ngoại Cung hay Đền Ngoại) thờ thần nông nghiệp Toyouke

Đền Ise còn được gọi là Ise Jingu là một phức hợp của hơn 125 ngôi đền nằm ở thành phố Ise Đó là trung tâm xung quanh điện thờ chính của Naiku (đền thờ bên trong) và Geku (bên ngoài đền)

Ngôi đền thờ bên trong được cho là có niên đại từ thế kỷ thứ 3 và được coi

là sự tôn kính nữ thần Mặt trời Amaterasu Ngôi đền thờ bên ngoài có từ khoảng thế kỷ thứ 5 Ngôi đền Ise có một điều thú vị là các tòa nhà thờ ở cả Naiku và Geku cũng như cầu Uji được xây dựng lại sau 20 năm Đây là một phần của một niềm tin Shinto quan niệm về cái chết và sự đổi mới của thiên nhiên là sự vô thường của tất

cả mọi thứ

Cổng đền ở lối vào của đền thờ

Đền Ise

Đền Ise được xây dựng trên một nền đất rộng lớn và thiêng liêng bậc nhất Nhật Bản, có 3 cổng đền Torii Trong khuôn viên đền và dọc theo cổng vào có

trồng rất nhiều cây Bách hương, có tuổi đời lâu năm và rậm rạp, có những cây cao

đến 15 mét Bên cạnh đó có con sông Isuzu chảy qua, trên bờ có rắc sỏi để du khách đến thanh tẩy tay và miệng trước khi vô đền Tiếng bước chân khi dẫm lên đám sỏi còn mang hàm ý “trật tự”, mọi người ra vào viếng đền trong im lặng, tránh

gây ảnh hưởng đến Nữ thần Amaterasu và những người xung quanh Đây là một đặc điểm hết sức “thú vị” trong cách bài trí của ngôi đền.

Những ngôi đền ở quần thể đền Ise được xây dựng vào khoảng năm 685, thời Thiên hoàng Temmu Ông đã ra lệnh cấm xây dựng các ngôi đền khác giống với đền Ise, để nó trở nên độc nhất Và cứ 20 năm, ngôi đền lại được “xây mới” một lần

Bể nước để mọi người rửa tay trước khi vào đền.

Hằng năm đền Ise thu hút rất nhiều khách đến thăm Các gia đình, học sinh, công nhân, doanh nhân và khách du lịch,… đến đền Ise không chỉ để viếng thăm

và cầu an từ vị thần tối cao mà còn để tận hưởng những cảnh đẹp, kiến trúc tuyệt vời của ngôi đền và hòa mình vào không khí linh thiêng Những người đến đây, trước khi ra về thường mua những lá bùa cầu may bằng giấy để đem về treo lên bàn thờ kamidana trong nhà, một cách để mời thần Amaterasu ghé thăm và phù hộ cho gia đình mình

Đền Naiku:

Đền Naiku linh thiêng bậc nhất "xứ sở mặt trời mọc" theo truyền thống thần đạo Nhật Bản trong suốt nghìn năm tồn tại đã được tái tạo tới 62 lần

Đền Naiku

Nói về đền Naiku, ngôi đền thiêng liêng nhất trong quần thể đền Ise, từ lâu

đã có một mối quan hệ mật thiết với hoàng gia Nhật Bản Chỉ có những thần chủ, thầy tế và vũ nữ có chức vụ và địa vị cao cũng như thành viên trong Hoàng gia mới được vào bên trong Theo truyền thống, Thiên hoàng chỉ ghé thăm đền Ise vào những dịp quan trọng, liên quan đến vận mệnh quốc gia mà muốn bẩm báo với thần Amaterasu Thiên hoàng Hirohito (1926 – 1989) đã từng vào thăm đền trước khi ông lần đầu tiên ra nước ngoài, trong lễ cưới và lễ nhậm chức Thiên hoàng của mình Sau khi Nhật Bản bại trận (Thiên hoàng Hirohito kí hiệp ước đầu hàng), chính ông là người đã đến đền Ise để giải thích và xin lỗi thần Amaterasu Những

sự kiện quốc gia quan trọng cũng thường được thông báo tại đền Ise, khi hoàng tử

và công nương hoàng gia Nhật Bản định kết hôn, nơi đầu tiên họ nghĩ tới là đền Ise

Thần thể, linh hồn của ngôi đền Naiku là chiếc gương báu mà thần

Amaterasu đã đưa cho đứa cháu Ninigi trước khi lên đường xuống cai quản hạ giới Chiếc gương thần, nằm trong 3 bảo vật quốc gia Nhật Bản được cho là có linh hồn của Amaterasu trú ngụ bên trong

Người dân vào đền làm lễ

Thần cung Ise Jingu bao gồm 120 đền thờ nhưng quan trọng nhất là Naiku – đền thờ bên trong và Geku (đền thờ bên ngoài) Trong đó, Naiku là đền thờ linh thiêng nhất

Đặc biệt, theo truyền thống của thần đạo Nhật Bản, cứ mỗi 20 năm, đền thờ Naiku lại được xây mới dựa trên kiến trúc của phiên bản cũ bằng toàn bộ nguyên vật liệu và đồ nội thất mới trong một dịp lễ được gọi là Shikinen Sengu

Bệ nước rửa tay trước khi vào đền

Đây là nơi du lịch linh liêng nhất ở Nhật Bản Mỗi ngày có rất nhiều du khách và chính người dân Nhật Bản đến viếng và cầu nguyện Họ không được vào trong các ngôi đền mà chỉ được cầu nguyện ở cửa vào, sau những bức tường cao

Du khách muốn chụp hình cũng phải đứng ở một khoảng cách nhât định Trước khi vào thăm các ngôi đền, bạn phải tẩy trần trong các temizusha, những ngôi nhà chứa nước Tại đây, bạn phải rửa sạch tay và miệng Ban đầu là rửa tay phải rồi đến tay trái và cuối cùng là đổ một chút nước vào lòng bàn tay phải rồi uống một ngụm

Đền Yasukuni

Theo niềm tin của các tín đồ Thần đạo, Đền Yasukuni là nơi cư ngụ vĩnh viễn của những hương hồn đã chiến đấu nhân danh Thiên hoàng Đền hiện thờ khoảng 1000 tù nhân chiến tranh tham gia ở các mức độ khác nhau trong Thế chiến thứ hai

thành Yasukuni để vinh danh những người lính đã chiến đấu và hi sinh cho công cuộc cải cách Duy tân Trong thời gian Thế chiến thứ hai xảy ra, đền Yasukuni là nơi thờ phụng những người lính tử trận đã chiến đấu và hi sinh cho nước Nhật và Thiên hoàng, trong đó có 27.863 người Đài Loan và 21.181 người Triều Tiên.

Cũng chính vì lí do trên, đền Yasukuni trở thành một địa điểm gây tranh cãi không chỉ trong xã hội Nhật Bản và cả ở một số quốc gia đã từng bị Nhật Bản xâm lược Trong 2.466.532 người lính trên có cả những người tham gia lực lượng phát xít Nhật và những tội phạm chiến tranh trong Chiến tranh thế giới thứ hai Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Đài Loan, Hàn Quốc và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiênluôn phản đối việc này vì không chấp nhận việc thờ phụng những tội phạm chiến tranh Các lần đến thăm đền của Thủ tướng Nhật Bản dù với tư cách cá nhân hay nhà nước đều luôn dẫn đến căng thẳng về ngoại giao giữa Nhật Bản với các quốc gia trên

Đền Meiji

Đền thờ được hoàn thành và dành riêng cho Thiên Hoàng Minh Trị và Hoàng hậu Shoken vào năm 1920, tám năm sau sự ra đi của hoàng đế và sáu năm sau sự ra đi của hoàng hậu Đền thờ đã bị phá hủy trong chiến tranh thế giới thứ hai nhưng đã được xây dựng lại ngay sau đó

Cổng chính đền Meiji

Khu liên hợp chính của kiến trúc ngôi đền được đánh dấu bởi một cổng Torii lớn, sau đó cảnh quan và âm thanh của thành phố bận rộn dần được thay thế bằng một khu rừng yên tĩnh

Có khoảng 100.000 cây trong khu rừng của đền Minh Trị được trồng trong quá trình xây dựng đền thờ và được tặng từ các vùng miền trên cả nước Ở nơi tận

cùng về phía bắc của khu vực đền thờ du khách sẽ đi qua Ngôi nhà kho tàng của đền Minh Trị, được xây dựng một năm sau khi ngôi đền được mở cửa Nhà kho tàng trưng bày nhiều đồ dùng cá nhân thú vị của Thiên Hoàng và Hoàng hậu, bao gồm cả xe ngựa mà Thiên Hoàng đã cưỡi trong tuyên bố chính thức của Hiến pháp Minh Trị năm 1889 Ngoài ra còn có một Bảo tàng phụ lục xây dựng ở phía đông của khu đền thờ chính trưng bày những triển lãm tạm thời.

tỏ lòng tôn kính với các vị thần thông qua diễn xuất của nghi lễ ra các sự kiện quan trọng trong Shinto huyền thoại

Itsukushima là một ngôi đền nổi trên mặt biển tưởng nhớ 3 trinh nữ, con gái của vị thần biển và giông bão Susanowo no Mikoto Để gìn giữ sự thiêng liêng mà không bàn chân người dân thường nào có thể xúc phạm, ngôi đền đã được xây dựng trên mặt nước Người dân Miyajima xưa kia muốn vào ngôi đền thiêng này, phải neo thuyền của họ ngoài cổng đền

Đền nổi Itsukushima

Đây là một trong những công trình đặc biệt nhất trong kiến trúc tôn giáo trên thế giới và được công nhận là di sản văn hóa của UNESCO vào năm 1996 Toàn bộ quần thể ngôi đền bao gồm một đền chính, nhiều đền thờ nhỏ bố trí bao quanh, một sân khấu kịch Noh, một phòng tấu nhạc và nhiều cây cầu cùng hành lang nối liền các khu vực khác nhau trong đền Tổng chiều dài các hành lang lên đến 300m

Các tòa nhà tạo nên ngôi đền chính nó cũng được xây dựng trong nước.

Hội trường của ngôi đền và con đường trên sàn.

Các torii xuất hiện và nổi khi thủy triều lên cao Khi thủy triều thấp, có thể

đi bộ đến đó Vào ban đêm, những ánh đèn mạnh mẽ trên bờ sẽ soi sáng các torii

Cổng đền Itsukushima nổi lên trên mặt nước

Torri khi thủy triều thấp

Torri lúc mặt trời mọc

Torri khi hoàng hôn

Một trong những điểm hấp dẫn nhất của ngôi đền là chiếc cổng O-Torii đứng sừng sững trên mặt biển hướng thẳng tới đền và cũng chính là biểu tượng của đảo Miyajima Cổng cao 16m, bộ mái dài 24m với những cột chính làm từ những cây

gỗ độc mộc có đường kính 1m Cổng tự đứng vững bằng kết cấu khung của mình, không hề có bộ phận nào chôn dưới đất Công trình hoàn toàn không sử dụng một vật dụng kim loại nào trong khi xây dựng, kể cả một chiếc đinh Những kẽ hở giữa các tấm sàn được tính khéo léo sao cho có thể giảm bớt áp lực của triều cường khi

có bão lớn Các bộ phận của quần thể đền được kết hợp với nhau hài hòa trong gam màu đỏ chủ đạo như rực rỡ hơn khi soi bóng xuống nước biển thủy triều

Đền Izumo

Izumo Taisha nằm tại thành phố Izumo, tỉnh Shimane Đây được coi là ngôi

đền thiêng nhất nước Nhật về tình yêu Ngôi đền nhằm tưởng nhớ đến tình yêu của

Izanagi và Izanami, những người kết hôn và lập nên đất nước Nhật bây giờ, nơi đầu tiên họ đặt chân đến chính là Izumo

Điều độc đáo nhất tại đền Izumo là theo quan niệm của người Nhật chỉ có tại đây mới có thần tình yêu Chính vì vậy khi lễ bái, thông thường chỉ vổ tay 2 cái,

nhưng riêng ở Izumo, người ta phải vỗ 4 cái ( cho bản thân mình và cho người yêu nữa ) Theo phong tục ở đây, khách thăm quan đến phải dùng đồng 5 yên để ném lên bó rơm đó Nếu đồng tiền gắn vào bó rơm thì lời ước của mình thành hiện thực.

Cứ 60 năm một lần điện chính sẽ được xây dựng lại, lần gần nhất vừa xong vào tháng 5/2013 Thần điện đang thờ thần Okuninushi no Okami được xây theo kiểu taisha-zukuri - kiến trúc đền đài cổ nhất của Nhật, chiều cao 24 mét và được phong là báu vật quốc gia Điện chính có 9 cột, tất cả đều là cột tròn, chính giữa là một cột đặc biệt to gọi là cột trọng tâm, gốc của nó được chôn sâu trong đất theo kiểu horitate, hiện tại thì đã đổi sang kiểu đặt đứng trên nền móng

Đền Izumo

Điện chính của đền cao 24 mét, toàn bộ hình dáng của kiến trúc này trong giống như ngọn núi Cấu trúc của nó rất độc đáo, đó là sự kết hợp giữa các cột gỗ cao liên tiếp nhau như một cầu thang đi lên thiên đàng Có thể người xưa xem Izumo Taisha là nơi giao tiếp giữa trời và đất Tuy nhiên, cho đến nay nó vẫn là một bí ẩn