Định nghĩa Thị trường tài chính là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, chuyển nhượng quyền sử dụng các khoản vốn ngắn hạn hoặc dài hạn thông qua các công cụ tài chính, nhờ đó mà vốn đư
Trang 1Bài 2: THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
Nội dung
Giới thiệu cho sinh viên các kiến thức
cơ bản về thị trường tài chính, các loại hình thị trường tài chính, các chủ thể tham gia và các công cụ lưu thông trên thị trường tài chính
Bài 2 được học trong 8 tiết Sinh viên cần
liên hệ thực tế để hiểu kỹ hơn những nội dung
Trang 2TÌNH HUỐNG DẪN NHẬP
Tình huống
Công ty Alpha đang đứng trước rất nhiều cơ hội tăng trưởng,
vấn đề là công ty hiện quá thiếu vốn để sản xuất Ông Quang
nhận được lời khuyên từ giám đốc tài chính là nên cân nhắc
phương án huy động vốn từ thị trường tài chính, có thể là phát
hành cổ phiếu hoặc phát hành trái phiếu để có thêm tiền cho sản
xuất Ông Quang không biết thị trường tài chính là gì, và đặc
điểm của cổ phiếu hay trái phiếu là gì, do đó ông Quang rất do
dự khi nhận được lời khuyên như vậy
Câu hỏi
Anh chị có thể tư vấn cho ông Quang thế nào gọi là thị trường tài chính, thị trường tài chính gồm có những bộ phận gì, và ở loại thị trường nào thì người ta mua bán cổ phiếu, trái phiếu hay không?
Anh chị hãy tư vấn cho ông Quang thế nào là cổ phiếu, thế nào là trái phiếu và sự khác biệt giữa hai loại công cụ này để cho ông Quang có được hiểu biết sơ lược về các công cụ cổ phiếu
và trái phiếu trước khi xem xét là nên sử dụng công cụ tài chính nào để huy động thêm vốn trên thị trường tài chính?
Trang 32.1 Giới thiệu chung về thị trường tài chính
“Thị trường” là một khái niệm cơ bản của kinh tế học và được nhiều nhà kinh tế học định nghĩa Thị trường có thể được hiểu là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi mua bán
“những thứ có giá trị”, chẳng hạn như hàng hoá, bất động sản…, qua đó thoả mãn các nhu cầu về giá trị và giá trị sử dụng của những người tham gia trao đổi
Thị trường là nơi cung cấp hàng hoá, dịch vụ khi có cầu về hàng hoá, dịch vụ đó Trong nền kinh tế luôn song song tồn tại hai trạng thái trái ngược nhau: trong khi có những nơi thừa vốn thì nơi khác lại thiếu vốn Những người thừa vốn là những người
có tiền nhưng không có cơ hội đầu tư sinh lợi, trong khi những người đang có cơ hội đầu tư nhưng lại không có đủ vốn để thực hiện Như vậy, trong nền kinh tế luôn có nhu cầu vay tiền (cầu) khi thiếu vốn và nhu cầu cho vay tiền khi tạm có nguồn vốn dư thừa (cung) Do đó, thị trường tài chính là nơi gặp nhau của cung và cầu vốn
Định nghĩa
Thị trường tài chính là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, chuyển nhượng quyền
sử dụng các khoản vốn ngắn hạn hoặc dài hạn thông qua các công cụ tài chính, nhờ
đó mà vốn được chuyển giao từ các chủ thể dư thừa vốn đến các chủ thể có nhu cầu
về vốn
Thị trường tài chính có những đặc điểm sau:
• Đối tượng mua bán trên thị trường tài chính là các công cụ tài chính (financial instruments), hay còn gọi là chứng khoán (securities) hoặc tài sản tài chính (financial assets)
• Người đi vay sẽ vay vốn trực tiếp từ người cho vay trên các thị trường tài chính bằng cách bán chứng khoán, hay còn gọi là công cụ tài chính Những người cần vốn thông qua việc bán chứng khoán để huy động vốn từ thị trường tài chính, còn những người có vốn cung cấp khoản vốn cho người cần vốn thông qua việc mua chứng khoán do họ phát hành Chứng khoán là tài sản có (assets) của người mua chúng, nhưng là tài sản nợ (liabilities - IOU) của người phát hành ra chúng
• Giá cả của các công cụ tài chính cũng bị chi phối bởi quan hệ cung cầu, và đến lượt mình, các quan hệ cung cầu của từng loại công cụ tài chính lại bị quyết định bởi đặc điểm, xu hướng kinh doanh của người phát hành cũng như các ảnh hưởng khác
Trang 4Tài sản, tài sản thực, tài sản tài chính, công cụ tài chính
Tài sản được hiểu là những thứ có giá trị qua thời gian
Tài sản thực là tài sản có hình thái hữu hình như đất đai, nhà xưởng, trang thiết bị, và những tài sản vô hình như thương hiệu, uy tín…
Tài sản tài chính (Financial Assets) là những bằng chứng xác định quyền và lợi ích hợp pháp (claims) của người sở hữu đối với thu nhập tương lai hoặc tài sản của nhà phát hành
Ví dụ như: cổ phiếu xác nhận quyền sở hữu đối với một phần tài sản hoặc thu nhập của công
ty hay trái phiếu xác nhận quyền đối với luồng thu nhập tương lai của công ty, thu nhập này phát sinh từ những tài sản thực của công ty
Tài sản tài chính/Chứng khoán (Financial Instruments/Securities) là các tài sản tài chính được trao đổi mua bán trên thị trường tập trung hoặc phi tập trung, việc mua bán chứng khoán phải tuân theo các quy định và yêu cầu về mặt pháp luật
Thị trường tài chính không ngừng phát triển với sự ra
đời của các công cụ tài chính, các trung gian tài chính
mới để theo kịp với sự phát triển của thời đại Ở các
quốc gia, các thời kỳ khác nhau, thị trường tài chính
cũng có sự phát triển không giống nhau tuỳ thuộc vào
trình độ phát triển của quốc gia, mức độ phức tạp của
các giao dịch, các công nghệ sẵn có cũng như những
khác biệt về văn hoá, lịch sử, chính trị Do vậy, để có
thể có một cái nhìn tổng quan về thị trường tài chính, chúng ta cần phải nghiên cứu những chức năng mà thị trường tài chính đảm nhiệm trong một nền kinh tế
2.1.2.1 Chức năng dẫn vốn
Đây là chức năng cơ bản và quan trọng nhất của thị trường tài chính Thị trường tài chính thực hiện chức năng kinh tế nòng cốt trong việc dẫn vốn từ những người dư vốn đến những người thiếu vốn Chức năng này được trình bày ở hình 2.1
• Vốn được dẫn qua 2 kênh:
o Kênh dẫn vốn trực tiếp (hay còn gọi là kênh tài chính trực tiếp): Là kênh dẫn vốn trực tiếp từ người sở hữu vốn sang người sử dụng vốn, theo đó người đi
vay sẽ vay vốn trực tiếp từ người cho vay trên các thị trường tài chính bằng
cách bán chứng khoán, hay còn gọi là công cụ tài chính Những người cần
vốn thông qua việc bán chứng khoán để huy động vốn từ thị trường tài chính, còn những người có vốn cung cấp khoản vốn cho người cần vốn thông qua việc mua chứng khoán do họ phát hành Chứng khoán do đó là tài sản có cho người mua chúng, nhưng lại là tài sản nợ đối với người phát hành ra chúng
o Kênh dẫn vốn gián tiếp (kênh tài chính gián tiếp): Là kênh dẫn vốn theo đó vốn
từ người cho vay tới người đi vay thông qua các trung gian tài chính Các trung gian tài chính thực hiện việc tập hợp các nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội rồi cho vay Người sở hữu vốn và người sử dụng vốn không gặp nhau trực tiếp trong kênh này Ví dụ: một ngân hàng có thể huy động vốn dưới dạng tiền gửi tiết kiệm, sau đó dùng vốn này để cho vay hoặc mua chứng khoán trên thị trường
Trang 5tài chính Kết quả cuối cùng là vốn được chuyển từ người cho vay tới người đi vay với sự trợ giúp của các trung gian tài chính
Hình 2.1 Các kênh dẫn vốn trong nền kinh tế
Những người cho vay chủ yếu là những hộ gia đình, ngoài ra các công ty, chính phủ, và nước ngoài cũng có những khoản vốn dư thừa tạm thời và có thể cho vay
Những người đi vay chủ yếu là các doanh nghiệp và chính phủ, ngoài ra còn các hộ gia đình và người nước ngoài Nhu cầu vay vốn ngoài việc phục
vụ đầu tư còn có thể để phục vụ tiêu dùng
Chức năng dẫn vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu là chức năng truyền thống và quan trọng nhất của thị trường tài chính Tuy nhiên, trong nền kinh tế hiện đại, thị trường tài chính còn đảm nhận một số chức năng khác nhằm giúp phân bổ có hiệu quả các nguồn lực tài chính của nền kinh tế
2.1.2.2 Các chức năng khác của thị trường tài chính
• Quản lý rủi ro và phân bổ các nguồn lực
Trong môi trường kinh doanh đầy biến động, quản lý rủi ro là một trong số những chức năng quan trọng nhất của thị trường tài chính Một thị trường tài chính hoạt động hiệu quả sẽ cho phép nhiều nhà đầu tư cùng chia sẻ rủi ro cho một dự án Điều này cho phép các dự án có độ rủi ro cao nhưng hứa hẹn mang lại lợi nhuận cao được thực hiện Nếu như không có những thoả thuận cùng nhau chia sẻ rủi ro như thế thì những dự án như vậy sẽ khó có thể thực hiện được Do đó, thị trường tài chính, đã góp phần vào việc phân bổ hiệu quả các nguồn lực Cơ chế phân bổ rủi ro trên những thị trường tài chính phát triển cho phép các nhà đầu tư có thể phân tán rủi ro, tự bảo hiểm cho các khoản đầu tư của mình
• Tập trung vốn và phân tán quyền sở hữu
Thị trường tài chính cung cấp cơ chế để có thể tập trung vốn thực hiện những khoản đầu tư quy mô lớn Thị trường tài chính cho phép các nhà đầu tư nhỏ (cá nhân, gia đình ) có thể tham gia vào các dự án quy mô lớn với việc tập trung vốn và chia cổ phần Việc tập trung vốn cho phép phân bổ lại rủi ro cũng như chia tách giữa quyền sở hữu và quyền quản lý
Kênh gián tiếp
Kênh trực tiếp
Trung gian tài chính
Thị trường tài chính
Vốn
Vốn
Vốn
Trang 6• Chức năng cung cấp thông tin về giá cả
Các tín hiệu về giá cả hàm chứa những thông tin về khối lượng, mức độ khan hiếm, giá trị của hàng hoá , qua đó giúp các chủ thể phân bổ nguồn lực sao cho có hiệu quả nhất Một thị trường tài chính hiệu quả là nơi xử lý và tổng hợp tất cả các thông tin sẵn có về giá trị hay giá cả Từ góc độ giá trị, thị trường tài chính với chức năng này đã cho phép vốn được chuyển tới những nơi hoạt động hiệu quả nhất và qua đó thực hiện tốt chức năng phân bổ hiệu quả các nguồn lực
• Chức năng thanh khoản
Thị trường tài chính cung cấp các phương thức chuyển đổi các loại tài sản tài chính thành tiền mặt Nói cách khác, thị trường tài chính tạo điều kiện cho những người nắm giữ các tài sản tài chính có thể bán lại những tài sản này để thu tiền mặt hay có thể nói là làm tăng thêm tính lỏng của các tài sản tài chính Tính lỏng thêm của những tài sản tài chính khiến cho chúng được ưa chuộng hơn, và tạo điều kiện cho việc thực hiện tốt hơn chức năng dẫn vốn của thị trường tài chính
Nếu thiếu thị trường tài chính hoặc thị trường tài chính kém phát triển, tính thanh khoản của các chứng khoán kém, người tiết kiệm sẽ ưa thích nắm giữ tài sản hoặc vốn dưới hình thái tiền mặt hơn là các hình thái khác gần với tiền
• Chức năng giám sát và quản lý hiệu quả
Thị trường tài chính thúc đẩy sự giám sát và quản lý hoạt động của các chủ thể hoạt động trên thị trường thông qua việc tạo ra các áp lực và kỷ luật bên ngoài đối với hoạt động của các chủ thể này Trong môi trường cạnh tranh luôn biến đổi chứa đựng nhiều yếu tố bất ngờ như hiện nay, việc phân bổ các nguồn vốn đi đôi với việc quản lý các nguồn vốn đó sao cho nó có thể được dẫn đến những nơi sử dụng nguồn vốn trên một cách hiệu quả nhất Quản lý vốn không hiệu quả sẽ dẫn đến những biện pháp như mua lại công ty Thường thì những mối đe doạ từ việc mua lại công ty có ảnh hưởng lớn đến việc cần thiết phải quản lý vốn một cách
có hiệu quả Không có sự quản lý và giám sát một cách có hiệu quả, các nguồn vốn
có thể bị phân bổ hoặc được sử dụng không chính xác, từ đó gây lãng phí cũng như dẫn đến những ảnh hưởng xấu khác
CÂU HỎI
Các chức năng trên được thực hiện ở thị trường tài chính Việt Nam như thế nào?
Trang 7Từ những chức năng mà thị trường tài chính đảm nhận có thể thấy vai trò quan trọng của thị trường tài chính đối với nền kinh tế
• Thị trường tài chính giúp phân phối các nguồn vốn một cách hiệu quả, từ đó góp phần vào việc tăng năng suất và hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế
Với các chức năng của mình, thị trường tài chính tạo điều kiện phân bổ hiệu quả các nguồn lực trong xã hội để phục vụ cho hoạt động sáng tạo ra của cải vật chất, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả của nền kinh tế
Thị trường tài chính cũng góp phần cải thiện mức sống của người tiêu dùng bằng cách tiêu thụ vốn để dành và giúp những người tiết kiệm chọn thời điểm tốt nhất cho việc mua sắm của họ
Thị trường tài chính giúp các nhà kinh doanh có thể tập trung và sử dụng các nguồn tài nguyên vào quá trình sản xuất lớn một cách tiết kiệm và hiệu quả nhất, tạo công ăn việc làm cho người lao động Thị trường tài chính cũng là công cụ tuyển chọn và kích thích các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh lành mạnh và hiệu quả
• Thị trường tài chính tạo môi trường thuận lợi để dung hoà các lợi ích kinh tế của
các chủ thể kinh tế trên thị trường
Thông qua các cuộc đấu giá tập trung giữa các nguồn cung và nguồn cầu, cơ chế thị trường sẽ hình thành giá cả tốt nhất, có lợi cho cả người bán và người mua, đảm bảo sự công bằng trên thị trường Các cá nhân hay cộng đồng chỉ có thể tìm thấy sự phát triển tốt nhất cho chính mình trong sự hỗ trợ để các cá nhân hoặc cộng đồng khác cùng phát triển Nếu thiếu thị trường tài chính hoặc thị trường tài chính kém phát triển, điều kiện để cung cầu gặp gỡ, cọ xát sẽ bị hạn chế, do đó không thể có mức giá phản ánh đầy đủ sức mua, sức bán Chính vì thế, thị trường tài chính được xem là nơi tạo môi trường thuận lợi để dung hòa các lợi ích kinh tế của các chủ thể kinh tế khác nhau trên thị trường, cung cấp lãi đầu tư cho người cho vay, cũng như lợi nhuận và cơ hội phát triển cho người đi vay
Căn cứ vào kỳ hạn thanh toán của các công cụ tài chính, thị trường tài chính được phân loại thành thị trường tiền tệ (money market) và thị trường vốn (capital market)
Định nghĩa
Thị trường tiền tệ là thị trường phát hành và trao đổi những chứng khoán ngắn hạn (cụ thể
là các chứng khoán nợ ngắn hạn – short-term debt securities) có thời hạn thanh toán dưới một năm
Thị trường vốn là thị trường phát hành và trao đổi các chứng khoán trung và dài hạn, cụ
thể là các chứng khoán có thời hạn trên một năm Ví dụ: Cổ phiếu, trái phiếu, các khoản vay thể chấp…
Các khoản đầu tư trên thị trường tiền tệ còn được gọi là các khoản đầu tư tiền mặt (cash investments) do thời hạn ngắn Ví dụ: Tín phiếu kho bạc, chứng chỉ tiền gửi có thể chuyển nhượng, thương phiếu, quỹ Liên bang, đô la Châu Âu
Trang 8So sánh thị trường tiền tệ và thị trường vốn:
• Hàng hoá:
o Hàng hoá trên thị trường tiền tệ được mua bán phổ biến hơn trên thị trường vốn, thời hạn ngắn
hơn nên có tính thanh khoản cao hơn Hàng hoá
trên thị trường tiền tệ có biến động giá ít hơn
nên có mức rủi ro thấp hơn (thời hạn ngắn
nên những biến động giá do ảnh hưởng của sự biến động lãi suất thị trường là không đáng kể)
Đây là loại công cụ đầu tư ít rủi ro, chính vì vậy mà mức sinh lời của chúng
thấp hơn
o Hầu hết hàng hoá trên thị trường tiền tệ được trao đổi với những mệnh giá rất lớn Điều này hạn chế sự tham gia của các nhà đầu tư cá nhân Do vậy, cách tốt nhất để các nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường tiền tệ là thông qua các quỹ đầu tư trên thị trường tiền tệ
• Chủ thể tham gia:
Trên thị trường tiền tệ:
o Những người đi vay: là những người đang thiếu hụt tạm thời về tiền tệ để đáp ứng cho các nhu cầu thanh toán Tuy nhiên chỉ có chủ thể có uy tín cao mới có thể vay trên thị trường tiền tệ Là các đợt phát hành thường có quy mô lớn
o Những người đầu tư: là công ty, tập đoàn, những tổ chức tài chính có vốn tạm thời nhàn rỗi ngắn hạn nên chuyển nhượng quyền sử dụng vốn của mình trong thời hạn ngắn để tranh thủ hưởng lãi Trên thị trường tiền tệ, do khối lượng giao dịch chứng khoán thường có quy mô lớn nên các nhà đầu tư thường là các ngân hàng, các tổ chức tài chính, các chính phủ và các tập đoàn lớn
Trên thị trường vốn: Đối tượng tham gia rộng rãi hơn
• Chức năng:
o Thị trường tiền tệ đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc cung ứng tiền
tệ cho lưu thông Chức năng cơ bản của thị trường tiền tệ là nhằm bù đắp chênh lệch giữa cung và cầu vốn khả dụng, nếu nhìn từ góc độ người đi vay Đây là thị trường quan trọng để tài trợ các nhu cầu về vốn ngắn hạn cho các doanh nghiệp và chính phủ
o Thị trường vốn là nơi trao đổi các công cụ tài chính trung và dài hạn, do đó thoả mãn các nhu cầu về vốn cho các khoản đầu tư dài hạn của các doanh nghiệp, chính phủ và các hộ gia đình Nếu như trọng tâm của thị trường tiền tệ
là cung cấp phương tiện giúp điều chỉnh tình hình thanh khoản thực theo số lượng tiền mong muốn thì thị trường vốn gắn bó với tiết kiệm và đầu tư hơn Đây có thể được xem là thị trường cung ứng vốn đầu tư cho nền kinh tế
• Phương thức tổ chức:
o Thị trường tiền tệ là thị trường dealer, phi tập trung Thị trường tiền tệ hoạt động dựa trên cơ sở tôn trọng và tín nhiệm lẫn nhau qua các phương tiện thông tin hiện đại Thị trường tiền tệ không diễn ra ở một địa điểm cụ thể, không
có sàn giao dịch, nó là một khái niệm nói lên sự tiếp xúc giữa cung và cầu để
Trang 9hình thành giá cả Thị trường này hoạt động suốt ngày đêm (24/24) thông qua một mạng lưới thông tin hiện đại (điện thoại, telex, máy tính )
o Thị trường vốn: Thị trường tập trung và phi tập trung
và lãi, bất chấp việc người đi vay sử dụng nguồn vốn đi vay thành công hay thất bại Người nắm giữ công cụ vay nợ chỉ tham gia vào hoạt động của người phát hành nếu người phát hành vỡ nợ
Một công cụ vay nợ được coi là ngắn hạn (short term), nếu kỳ hạn của nó dưới một năm, là trung hạn (intermediate term) nếu kỳ, hạn từ 1 đến 10 năm và là dài hạn (long term) nếu có kỳ hạn trên 10 năm
o Chứng khoán vốn: Chứng khoán cho phép người nắm giữ nó có quyền sở hữu một phần tài sản và quyền hưởng thu nhập ròng của người phát hành
Thị trường sơ cấp cho phép các doanh nghiệp, các tổ
chức tài chính, chính phủ huy động vốn từ nền kinh
tế bằng việc phát hành chứng khoán mới
• Thị trường sơ cấp: là thị trường phát hành các
công cụ tài chính, do đó thị trường này còn được gọi là thị trường phát hành
Hoạt động trên thị trường chứng khoán sơ cấp thường diễn ra giữa các nhà phát hành và các nhà
đầu tư lớn theo hình thức bán buôn, và không công
khai cho công chúng Các nhà đầu tư lớn (thường là các ngân hàng đầu tư, các công
ty chứng khoán) sẽ bảo lãnh cho đợt phát hành chứng khoán (underwriting) bằng việc mua lại toàn bộ hay phần lớn số chứng khoán mới phát hành theo giá thoả thuận (thường thấp hơn mệnh giá), sau đó bán lại trên thị trường cho các nhà đầu tư khác với các mức giá cao hơn
Trang 10• Thị trường thứ cấp: là thị trường trao đổi, mua bán lại các chứng khoán đã được
phát hành trên thị trường sơ cấp
Ví dụ: Sở giao dịch chứng khoán TPHCM, Sở chứng khoán New York, Sở chứng khoán Tokyo, Sở chứng khoán London
Trên thị trường thứ cấp có các nhà môi giới chứng khoán (brokers) và các nhà kinh doanh chứng khoán (dealers) Môi giới chứng khoán là người đóng vai trò trung gian giữa người mua chứng khoán với người bán chứng khoán, còn người kinh doanh chứng khoán là người gắn kết người mua với người bán bằng việc mua bán chứng khoán tại một mức giá công bố
Phân biệt thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp
• Thị trường sơ cấp làm tăng thêm vốn cho nền kinh tế
• Thị trường thứ cấp chỉ làm thay đổi quyền sở hữu của các chứng khoán đã phát hành mà không làm tăng thêm lượng vốn đầu tư cho nền kinh tế (your pains, my gains!) Thị trường thứ cấp đảm bảo khả năng chuyển đổi chứng khoán thành tiền, cho phép người giữ chứng khoán có thể rút ra khỏi đầu tư vào thời điểm họ mong muốn hoặc thực hiện di chuyển đầu tư từ khu vực này sang khu vực khác
Mối quan hệ giữa thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp
Thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp có mối quan hệ qua lại tác động lẫn nhau:
• Thị trường sơ cấp tạo cơ sở cho các hoạt động trên thị trường thứ cấp, vì đây là nơi tạo ra hàng hoá để mua bán trên thị trường thứ cấp
• Ngược lại, thị trường thứ cấp tạo động lực cho sự phát triển của thị trường sơ cấp, thể hiện qua các chức năng của nó:
o Thứ nhất, thị trường thứ cấp là nơi trao đổi, mua bán lại các công cụ tài chính, do đó tăng thêm tính thanh khoản cho các chứng khoán đã được phát hành, khiến chúng trở nên hấp dẫn hơn, được ưa chuộng hơn, do đó tạo thuận lợi cho việc phát hành chứng khoán mới ở thị trường sơ cấp
o Thứ hai, thị trường thứ cấp xác định giá của chứng khoán mà công ty phát hành trên thị trường sơ cấp Các nhà bảo lãnh phát hành chứng khoán ở thị trường sơ cấp sẽ căn cứ vào giá cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường thứ cấp để xác định giá cho đợt phát hành mới Giá của thị trường thứ cấp càng cao, thì giá công ty phát hành sẽ nhận được do phát hành chứng khoán ở thị trường sơ cấp
sẽ càng cao Vì vậy, công ty phát hành nhận được tổng số vốn đầu tư cao hơn
o Ngoài ra, thị trường thứ cấp còn là nơi đánh giá hoạt động của doanh nghiệp, thể hiện qua phản ứng của thị trường đối với giá của cổ phiếu lưu hành
Chính vì các lý do này mà tình hình trên thị trường thứ cấp đóng vai trò rất quan trọng đối với các công ty cổ phần Do đó, khi nghiên cứu thị trường tài chính, người ta thường tập trung vào nghiên cứu phương thức diễn biến của thị trường thứ cấp hơn là thị trường sơ cấp
Trang 112.2.4 Thị trường tập trung và thị trường phi tập trung
• Thị trường tập trung: là thị trường mà việc giao dịch, mua bán chứng khoán
được thực hiện có tổ chức và tập trung tại một nơi nhất định
• Thị trường phi tập trung: là thị trường không có địa điểm cụ thể, không tập
trung Thị trường phi tập trung thường được tổ chức dưới hình thức một thị trường
giao dịch qua quầy (OTC – Over the Counter), trong đó các nhà buôn chứng khoán
tại các địa điểm khác nhau công bố một danh mục chứng khoán với giá mua và bán được niêm yết sẵn và họ sẽ sẵn sàng mua hoặc bán chứng khoán thẳng cho bất
kỳ ai chấp nhận giá của họ
Do hoạt động mua bán chứng khoán tại thị trường OTC ngày nay đều được thực hiện qua máy tính nên các nhà buôn chứng khoán cũng như khách hàng biết rõ mức giá các nhà buôn chứng khoán khác, vì vậy tính cạnh tranh trên thị trường này rất cao, không khác nhiều so với các Sở Giao dịch
Hàng hoá trên thị trường OTC rất phong phú và đa dạng: nó bao gồm chứng khoán của các công ty chưa đủ điều kiện để niêm yết tại Sở giao dịch lẫn những công ty chưa muốn niêm yết giá tại Sở Giao dịch
Thị trường tài chính có thể cung cấp cho chủ thể tham gia thị trường những công cụ tài chính khác nhau với kỳ hạn và đặc điểm khác nhau để có thể đáp ứng được các yêu cầu của họ về tính thanh khoản, về rủi ro Ví dụ, người cung cấp vốn muốn tính thanh khoản cao (thích cho vay với thời hạn ngắn) ít rủi ro, trong khi nhà đầu tư lại muốn vay vốn cho những khoản đầu tư dài hạn Thị trường tài chính giúp giải quyết vấn đề này với việc cung cấp những công cụ tài chính khác nhau cho phép phân tán rủi ro và cho phép biến đổi kỳ hạn thanh toán
Các công cụ lưu thông trên thị trường tiền tệ là các công cụ có kỳ hạn thanh toán ngắn, tính thanh khoản cao và rủi ro thấp Có rất nhiều công cụ lưu thông trên thị trường tiền tệ với các mức độ rủi ro và mức sinh lợi khác nhau Dưới đây là một số công cụ chính:
