Đánh giá mức độ phù hợp trong các quy định bảo vệ môi trường không khí của pháp luật bảo vệ môi trường Việt Nam với các cam kết quốc tế về môi trường

Đánh giá mức độ phù hợp trong các quy định bảo vệ môi trường không khí của pháp luật bảo vệ môi trường Việt Nam với các cam kết quốc tế về môi trường

Vũ Cường Việt-Đh luật Huế

BÀI THẢO LUẬN

Chủ đề : Đánh giá mức độ phù hợp trong các quy định bảo vệ môi trường không

khí của pháp luật bảo vệ môi trường Việt Nam với các cam kết quốc tế về môi trường

Sinh viên : Vũ Cường Việt.

I Những vấn đề chung.

1 Các khái niệm

 Không khí: là hỗn hợp khí gồm có nitơ chiếm 78,9%, oxy chiếm khoảng

0,95%, acgong chiếm 0,93%, dioxit cácbon chiếm 0,32% và một số khí hiếm khác như neeon ,heli,meetan.Trong điều kiện bình thường của độ ẩm tuyệt đối, hơi nước chiếm gần 1-3% thể tích không khí

 Ô nhiễm không khí: là sự có mặt của các vật thể lạ hoặc một sự biến đổi

quan trọng trong thành phần không khí, làm cho không khí trong sạch hoặc gây ra sự tỏa mùi, có mùi khó chịu, giảm tầm nhìn xa

 Dưới góc độ pháp lý, ô nhiễm không khí là sự thay đổi tính chất không khí, vi phạm tiêu chuẩn không khí mà pháp luật đã quy định

 Chất gây ô nhiễm môi trường không khí: Là những chất mà sự có mặt của

nó trong không khí gây ra những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, sự sinh trưởng và phát triển của động thực vật…

 Chất ô nhiễm sơ cấp: Là chất ô nhiễm xâm nhập trực tiếp vào môi trường

từ nguồn phát sinh : SO2, CO2, CO, bụi …

 Chất ô nhiễm thứ cấp: Là chất thâm nhập vào môi trường thông qua phản

ứng giữa các chất ô nhiễm sơ cấp và phản ứng thông thường của khí quyển: SO3 sinh

ra từ SO2 + O2; H2SO4 sinh ra từ: SO2 + O2 + H2O…

2 Hiện trạng ô nhiễm không khí.

+ Thực trạng tại một số quốc gia tiêu biểu.

Theo báo cáo lần đầu tiên của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa được công bố ngày 26/9/2012 tại Giơnevơ, Thụy Sĩ, về thông số chất lượng không khí tại nhiều

quốc gia trên thế giới, cho rằng ô nhiễm không khí trên thế giới đã ở mức nguy hại đối với sức khỏe con người, loài người bắt đầu phải gánh chịu những thảm hoạ khủng

khiếp do không khí gây ra Trái đất đang nóng dần lên do các hoạt động của con người

Vũ Cường Việt-Đh luật Huế

đã thải quá nhiều khí CO2, SO2, NO2, rồi hiện tượng hiệu ứng nhà kính xảy ra, mưa axit, nhiều lỗ thủng tầng ôzôn xuất hiện Tất cả các thảm hoạ đó đều có nguyên nhân là do các hoạt động của con người

Tổ chức Y tế thế giới đã lên tiếng cảnh báo tình trạng chất lượng không khí giảm

sút ở hơn 2.000 thành phố Điều này liên quan chặt chẽ tới việc gia tăng dân số, sự

bùng nổ của phương tiện giao thông cá nhân và đốt nhiên liệu hóa thạch Ô nhiễm không khí trên toàn thế giới cũng có thể đến từ nhiều nguyên nhân kết hợp, bao gồm: khí thải phương tiện giao thông, bếp đun nấu, bụi xây dựng Chúng gia tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ

Đầu năm 2016, các dữ liệu báo cáo về chất lượng không khí tại London đã cho

thấy ô nhiễm ở đây vượt qua vạch giới hạn Theo số liệu mới nhất cho thấy hàng năm,

ở Anh có 29.000 người chết do ô nhiễm bụi và tiếp xúc lâu dài với khí Nitơ oxit thải

ra từ động cơ diesel Con số này trên toàn cầu lên tới 7 triệu người, nhiều hơn cả các

ca tử vong do sốt rét và HIV cộng lại

New Delhi, thủ đô của Ấn Độ là thành phố chịu ảnh hưởng nặng nề nhất cho vấn

đề này Với 25 triệu dân, Delhi đứng đầu danh sách ô nhiễm với trung bình 153

microgam bụi mỗi mét khối khí Trong khi đó, giới hạn an toàn cho phép tại Châu Âu chỉ là 25 microgam trên một mét khối

Vũ Cường Việt-Đh luật Huế

Danh sách 20 thành phố ô nhiễm nhất trên thế giới

(nguồn: Báo cáo thường niên của WTO 2014)

Ô nhiễm không khí dường như đang tập trung nhiều ở Châu Á Báo cáo của WHO cho thấy đỉnh điểm ô nhiễm không khí ở nhiều thành phố vượt xa rất nhiều mức

báo động Điển hình, sương mù Bắc Kinh có thể được nhìn thấy từ ngoài vũ trụ Con

số lên đến 291 microgam bụi mỗi mét khối so với Delhi là 377 microgam

Mặc dù các dữ liệu trên đã đủ để WHO cảnh báo tình trạng báo động toàn cầu Nhiều thành phố được dự báo là sẽ phải đối mặt với vấn đề ô nhiễm không khí cực kì nghiêm trọng Tuy nhiên, việc không có một thống kê đầy đủ được tiến hành ở đây khiến việc định lượng vấn đề của toàn thế giới phải đối mặt rất khó khăn

Vũ Cường Việt-Đh luật Huế

Trong khi đó, tất cả các quốc gia trên thế giới đều sẽ phải quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe và y tế cộng đồng vì ô nhiễm không khí Nó sẽ khiến chi tiêu gia tăng, tác động đến nền kinh tế WHO ước tính Châu Âu sẽ phải chi thêm 1.600 nghìn tỷ USD cho hệ thống y tế so với năm 2010

Năm 2006, Trung Quốc trở thành nước có lượng khí thải carbon lớn nhất thế giới (ở mức cao gấp đôi so với Mỹ) Thậm chí, sương mù ô nhiễm còn lan sang cả Hàn Quốc và Nhật Bản

Lượng khí thải cacbon của một số quốc gia trong báo cáo của The Economist năm 2012

(nguồn: http://economist.com/)

Theo thống kê của các nhà nghiên cứu thuộc Dự án Carbon Toàn cầu GCP, mức khí thải carbon được thải ra tính đến hết năm 2013 đạt mức 36 tỷ tấn, tăng 2,1 % so với năm 2012 Điều này cũng cho thấy lượng khí thải toàn cầu từ hoạt động đốt các nhiên liệu hóa thạch tăng khoảng 60% so với năm 1990 Vốn là loại khí tác động mạnh mẽ đến hiệu ứng nhà kính

Có thể thấy rằng ô nhiễm không khí đang đặt ra những bài toán khó cho tất cả các chính trị gia Họ đang nỗ lực hành động với các giải pháp nhằm cải thiện chất lượng không khí Bên cạnh đó, nhiều quốc gia cũng bắt đầu tập trung đầu tư vào khai

Vũ Cường Việt-Đh luật Huế

thác năng lượng sạch Biện pháp này có thể giúp giảm ô nhiễm không khí từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch, đồng thời cũng giảm nhẹ tác động biến đổi khí hậu

+ Thực trạng tại Việt Nam.

Theo một nghiên cứu được công bố tại Diễn đàn Kinh tế thế giới Davos, Việt Nam nằm trong 10 quốc gia có chất lượng không khí thấp nhất và ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe

Trên cơ sở tiêu chuẩn cho phép của thế giới về đánh giá chất lượng không khí (Air Quality Index- AQI), nếu mức độ sạch của không khí từ 150-200 điểm thì đã bị coi là ô nhiễm, từ 201-300 thì coi là cực kỳ cấp bách, sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân.Trong khi đó, tại Việt Nam, hai khu vực ô nhiễm nhất là Hà Nội và TP HCM, chỉ số trong ngày lúc nào cũng ở mức 152-156 Các thông số dưới đây có thể phản ánh mức độ ô nhiễm không khí của Việt nam

Kết quả quan trắc bụi, CO tại một số trạm quan trắc chất lượng không khí 2014-6/2015

( nguồn: Trung tâm Quan trắc và phân tích môi trường TP.HCM)

Vũ Cường Việt-Đh luật Huế

Có thể điểm qua một số vấn đề nổi cộm về ô nhiễm không khí ở nước ta như sau:

Ô nhiễm bụi: Theo số liệu quan trắc và phân tích cho thấy: Ở hầu hết các đô thị

nước ta đều bị ô nhiễm bụi, có những nơi tới mức báo động Nồng độ bụi trong các khu dân cư cạnh các nhà máy, xí nghiệp hoặc gần đường giao thông lớn đều vượt trị

số tiêu chuẩn cho phép từ 1,5 đến 3 lần Ở những nơi diễn ra việc xây dựng nhà cửa, đường sá thì nồng độ này vượt tiêu chuẩn cho phép từ 10 đến 20 lần Ví dụ, nồng độ bụi ở một số nơi bị ô nhiễm tương đối nặng như: Vĩnh Yên (0,7 -1,23 mg/m3), Phúc Yên ( 0,99-1,33 mg/m3), thị trấn Hoà Mạc – Hà Nam (1,31 mg/m3)

Ô nhiễm khí: CO2, SO2, NO2 trong không khí là nguyên nhân chính gây ra

mưa axit Nồng độ khí SO2 trung bình ở các đô thị và khu công nghiệp nước ta hầu hết vẫn nằm trong ngưỡng giới hạn cho phép Trong các thành phố, thị xã đã quan trắc thì

ở các thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Biên Hoà, Thủ Dầu Một, Vũng Tàu, Long

An có nồng độ khí SO2 lớn nhất, nhưng vẫn thấp hơn trị số tiêu chuẩn cho phép tới 2 lần, ở các thành phố khác còn lại, như Hà Nội, Hải Phòng, Hạ Long, Thanh Hoá, Vinh, Huế nồng độ khí SO2 trung bình ngày đều dưới 0,1 mg/m3, tức là thấp hơn trị

số tiêu chuẩn cho phép tới 3 lần

Ô nhiễm mùi: thường xảy ra ở hai bên bờ kênh rạch thoát nước trong đô thị do

sự thối rữa các chất hữu cơ, vi sinh vật và rác thải tạo ra các khí ô nhiễm như H2S, NH3, CH4

Và hệ quả chung cho toàn thế giới là mỗi năm, con người thải vào môi trường trái đất 700 triệu tấn bụi, 600 nghìn tấn khí độc, 20 tỉ tấn CO2, 1.53 triệu tấn SiO2 Tác động mạnh mẽ đến chất lượng không khí, đồng thời một hiểm họa chung cho thế giới là hiệu ứng nhà kính diễn ra quy mô lớn hơn

Ô nhiễm không khí đang là vấn đề “thảm họa” của nhân loại khi mỗi năm có hàng triệu người chết vì nguyên nhân này Theo thông tin mới nhất được công bố gần

đây (2012) của Tổ chức Y tế thế giới thì cứ 8 người chết trên thế giới mỗi ngày thì có

1 người chết vì ô nhiễm không khí, làm cho tổng số người chết trên thế giới lên đến 7 triệu người riêng trong năm 2012 và tại Việt Nam trung bình mỗi năm có 16.000 người chết do ô nhiễm không khí gây nên Ngoài ra thì nó còn gây nên các bệnh về đường hô hấp, viêm phế quản, viêm abidanh của con nhười trên toàn thế giới……

Vũ Cường Việt-Đh luật Huế

=> Đây thực sự là vấn đề đáng lo ngại mà tổ chức y tế thế giới (WTO) vừa cảnh

báo, và nó là 1 bài toán toàn cầu đặt ra với tất cả các quốc gia trên thế giới đặc biệt là đối với môi trường ô nhiễm do giao thông, xây dựng, sinh hoạt (đun nấu) Giải quyết

vấn đề ô nhiễm không khí là đồng nghĩa với việc duy trì một cuộc sống trong lành và đảm bảo chất lượng sống cho con người Bởi thế, không chỉ Việt nam mà các quốc giai trên thế giới đã xây dựng và ngày càng hoàn thiện hơn hệ thống pháp luật bằng cách cùng nhau thỏa thuận các cam kết quốc tế để bảo vệ môi trường không khí chung cho toàn nhân loại

II Đánh giá sự phù hợp của pháp luật bảo vệ môi trường không khí trong pháp luật bảo vệ môi trường Việt Nam với các cam kết quốc

tế mà Việt Nam là thành viên.

1 Các cam kết quốc tế Việt Nam tham gia.

 Công ước viên 1985, Công ước về bảo vệ tầng ozon Việt Nam trở thành thành viên ngày 26/4/1994

 Nghị định thư Montreal về các chất làm suy giảm tầng ozon (ký kết

1987) Việt Nam trờ thành thành viên vào ngày 26/1/1994

 Công ước khung về thay đổi khí hậu của liên hợp quốc (ký kết tại

Newyork, UNFCCC, 1992) Việt Nam trở thành thành vên ngày 16/11/1994

 Nghị định thư Kyoto năm 1997 công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu VIệt Nam đã ký nghị định thư kyoto vào ngày 3/12/1998 và phê chuẩn vào ngày 25/9/2002

 Thỏa thuận chống biến đổi khí hậu toàn cầu ( COP21)

2 Các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường không khí của Việt nam.

- Luật bảo vệ môi trường 2014

 Điều 64 Kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí

 Điều 63 Quản lý chất lượng môi trường không khí xung quanh

 Điều 62 Quy định chung về bảo vệ môi trường không khí

 Chương XII quy định về hoạt động quan trắc môi trường

- Nghị định 179/2013/NĐ-CP Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường cụ thể:

Vũ Cường Việt-Đh luật Huế

 Điều 15 Vi phạm về thải bụi, khí thải có chứa các thông số môi trường không nguy hại vào môi trường

 Điều 16 Vi phạm về thải bụi, khí thải có chứa các thông số môi trường nguy hại vào môi trường

 Điều 25 Vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường trong hoạt động nhập khẩu máy móc, thiết bị, phương tiện giao thông vận tải, nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu không đúng quy định về bảo vệ môi trường

- Nghị định số 187/2012/NĐ-CP ngày 20/11/2013 quy định chi tiết thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế và các hoạt động đại lý mua,

bán, gia công và quá cảnh hàng hóa với nước ngoài (Phụ lục I có quy định đối với sản phẩm có hại cho tầng Ozon).

- Thông tư 32/2013/ TT–BTNMT ngày 25/10/2013 quy định quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về môi trường

- Thông tư 30/2009/ TT - BGTVT ngày 19/11/2009 Quy định kĩ thuật quốc gia

về khí thải xe mô tô, gắn máy sản xuất, láp ráp và nhập khẩu mới

- Thông tư số 25/2009/TT-BTNMT ngày 26/11/2009 quy định quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về môi trường

- Thông tư số 42/2010/TT-BTNMT ngày 29/12/2010 quy định quy chuẩn quốc gia về môi trường

- Thông tư số 45/2014/TT-BGTVT ngày 3/10/2014 quy định quy chuẩn kỹ thuật

quốc gia về khí thải mức 3 đối với xe mô tô hai bánh sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu

mới

- Thông tư liên tịch số 47/2011/TTLT-BCT-BTNMT ngày 30/12/2011 Quy định việc quản lý nhập khẩu, xuất khẩu và tạm nhập - tái xuất các chất làm suy giảm tầng ô-dôn theo quy định của Nghị định thư Montreal về các chất làm suy giảm tầng ô-dôn

- Quyết định số 15 /2006/QĐ-BTNMT ngày 08/09/2006 Về việc ban hành Danh

mục thiết bị làm lạnh sử dụng môi chất lạnh CFC cấm nhập khẩu

Vũ Cường Việt-Đh luật Huế

- Quyết định số 249/2005/QĐ-TTg ngày 10/10/2005 của Thủ tướng Chính phủ quy định lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải đối với phương tiện giao thông cơ giới đường bộ

- Quyết định số 47/2007/QĐ-TTG ngày 06 tháng 4 năm 2007 của Thủ tướng

Chính phủ : Về việc phê duyệt Kế hoạch tổ chức thực hiện Nghị định thư Kyoto thuộc Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu

Theo quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật, các thông tư trên đã ban hành kèm hệ thống quy chuẩn kĩ thuật môi trường khí của Việt Nam nhằm để dánh giá

và đảm bảo chất lượng không khí, gồm 2 loại quy chuẩn kĩ thuật chính như sau

1 Quy chuẩn kĩ thuật về chất lượng môi trường không khí xung quanh.

 QCVN: 05/2013/BTNMT Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về chất lượng không khí xung quanh

 QCVN: 06/2009/BTNMT Quy chuẫn kĩ thuật quốc gia về một số chất độc hại trong không khí xung quanh

+ Hai quy chuẩn này quy định giá trị giới hạn của các thông số cơ bản gồm lưu huỳnh ddiooxit, cacbonn, nito oxit, bụi lơ lửng, ôzôn, bụi PM10 và chì trong không khí xung quanh và nồng độ tối đa cho phép của một số chất độc hại trong không khí xung quanh

+ Mục đích của hai quy chuẩn này là để đánh giá chat lượng môi trường không khí xung quanh và giám sát tình trạng ôi nhiễm môi trường không khí xung quanh

2 Quy chuẩn kĩ thuật về khí thải.

 Quy chuẩn kĩ thuật về khí thải đối với nguồn thải tĩnh

 QCVN: 51/2013/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp sản xuất thép

 QCVN: 34/2010/BTNMT Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp lọc hóa dầu đối với bụi và các chất vô cơ

 QCVN: 19/2009/BTNMT Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp đối với bụi và các chất vô cơ

 QCVN: 20/2009/BTNMT Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp đối với một số chất hữu cơ

 QCVN: 21/2009/BTNMT Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp sản xuất phân bón hóa học

Vũ Cường Việt-Đh luật Huế

 QCVN: 22/2009/BTNMT Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp nhiệt điện

 QCVN: 23/2009/BTNMT Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp sản xuất xi măng

+ Các quy chuẩn này được áp dụng để kiểm soát nồng độ các chất hữu cơ, vô cơ

và bụi ttrong thành phần khí thải công nghiệp trước khi khí thải vào môi trường không khí xung quanh

 Quy chuẩn kĩ thuật về khí thải đối với nguồn thải động (khí thải từ các phương tiện giao thông)

 QCVN: 04/2009/BGTVT Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về khí thải xe mô

tô, gắn máy sản xuất, láp ráp và nhập khẩu mới

 QCVN 77:2014/BGTVT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải mức 3

đối với xe mô tô hai bánh sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới

3 Sự phù hợp giữa các quy phạm pháp luật về bảo vệ không khí.

3.1 Đối với công ước viên 1985 và nghị định thư Montreal về bảo vệ tầng ozon:

Để thực hiện các cam kết trên đồng thời cũng vì đảm bảo chất lượng không khí nói chung, và bảo vệ tầng ozon nói riêng Việt nam cũng đã cụ thể hóa các cam kết đó thành pháp luật quốc gia để thực hiện triệt để mục tiêu chung của các thành viên trong hai văn bản trên là giảm khí thải có tác hại đến tầng ozon

Nhằm ngăn ngừa kiểm soát cũng như việc hạn chế để sử dụng một số hóa chất hay chất khí có thể làm suy giảm tầng ozon Việc bảo đảm tuân thủ hạn định loại trừ các chất HCFC theo Nghị định thư Montreal, thì Thông tư liên tịch số 47 ngày 30 tháng 12 năm 2011 quy định về hạn ngạch nhập khẩu các chất HCFC phù hợp với nghĩa vụ quốc gia về loại trừ các chẩt HCFC do Nghị định thư Montreal quy định Đây là văn bản pháp quy phạm pháp luật được đánh giá cao về mức độ sự phù hợp và cũng là một văn bản duy nhất quy định một cách cụ thể, rõ ràng và đầy đủ với các cam kết về việc cắt giảm các hợp chất nguy hại đến tầng ozon trong quy định của nghị định Montreal

Các biện pháp chính sách khác cũng đang được xem xét xây dựng và ban hành trong thời gian tới Đồng thời cũng đã xây dựng kế hoạch hành động, trong đó có các biện pháp chính như thiết lập cơ sở thu gom, tái chế chất halon; tổ chức kiểm định chất khí lạnh sử dụng trong các máy điều hòa không khí của ô tô thông qua chương