Xây dựng môi trường văn hoá trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở tỉnh cao bằng

Cùng vói qua trình xày dung va pbàt trién kinh té - xà boi, thuc hien CNH, HDH là qua trình xày dung mói truóng vàn hoà nbàm bào lón, giù gin va pbàt buy bàn sic vàn hoà càc dàn toc thié

Qtifiiijen Jllaì ^pimOiUf

LUAN VAN THAC SY TRIET HOC

Nguòi hiTòng din khoa hoc:

Fieli sy NCUIYEN HÀM GIÀ

I OA! HOC Gu-5c G i \ HA hi

|TRyi^[:T;;,MTieuTiN;m!;vif^^|

* ' I

» •-i»"i*^<.-.-.»yit:^(

Ha Nói - 2000

K-" S ^ A ^ VS^

CHl/VIET TAi CHUVIin DAYDU

CNH, HDH Còng nghiep hoà, hien dai hoà

CNXH Chù nghTa xa boi

NXB Nhà xuat bàn

NSVH Nép song van boa

UBND Uy ban nhan dàn

TW Trung U(mg

Trang LÒI MÓ DAU 1

ClIllQNCÌ 1: MOT s 6 VAN Ì)È LY LDAN VfC XÀY l)l)N(; MÒI rUDÒNC; 7

VAN IIOÀ TUONO, TUOI KY CÒN(Ì NCHlftP IIOA, HIEN DAIIIOADAI NLIÒC

1.1- Khai niem van boa va mói truóng van boa 7

1.1.1-Kliai niem van boa: 7 1.1.2- Khai niem mói tiuóng van boa: 13

1.2- Vai tró eùa mói Iru'óng van boa Irong thói ky CNH, HDH 18

1.2.1- CNH, HDH va van de xày duiig mói truóng van boa ó 18 nuóc ta

1.2.2- Xày duiig mói liuóng van boa trong thói ky CNH, 26 HDH dat nuóc

CIIUONG 2: XÀY DUNG MÒI IRUÒNG VÀN HOA TRONG I HÒI KY 40

CNH, HDH Ò CAO HAN(;

2.1- Vài net ve truyén tbóng lich su va van boa cac dan toc tình 41

Cao Bang, 2.2- Xay dung mói truóng van hoà ó Cac^ Bang trong nbung nam 49

qua - thànb tuu va nbung van de dal ra

2.2.1- Nbung nói dung C(t ban eùa viec xay dung mói Iruóng van 49

boa ó Cao Bang 57 2.2.2- Nhuìig thànb tuu va nbung van de dal ra

2.3- Mot so giai phap xAy dung mói truóng vàn boa ó Imb Cao 70

Bang hien nay

2.3.1- Phat trién kinh té, nAng cao dói song nhàn dan, tao diéu 70

kien de xay dung mói truóng van hoà

2.3.2- Nàng cao trình do dàn trf, dào tao va boi duóng nguón nhàn 73

lue, càn ho dàp irng yéu ciu pbàt trién kinh té - xà boi, vàn boa eùa thib trong thói ky CNH, HDH

2.3.3- Thuc hien xà boi hoà cóng tàc xày dung mói truóng vàn 75

boa 2.3.4- Tàng ciróng su lanh dao, chi dao mot càch loàn dien eùa 78

eie cip uy Dang , chinh quyén tir tình dé'n cO so trong viéc xày dung mói truóng vàn hoà

KÉT LUAN 82 TÀI LIÈU THAM KHAO 84

PHU LUC 90

1- TfNH CÀP THIET CÙA DE TÀI:

Vàn hoà là nén tàng tinh thin eùa xà bòi, vi^ra là muc tiéu, viia là dòng lue thuc day va diéu tiét su' pbàt trién kinh té - xà bòi Vàn h(ni mot khi dà bình thànb va pbàt trién cung tró thànb mói truóng song eùa con nguói, nò co tàc dung klioi day vi nhàn leu moi tiém nang sàng tao eùa con ngUói, tao ra nguón lue noi sinh eùa su pbàt trién Òng Tóng giàm dóc UNESCO dà ti^rng cành bào ring :" He nuóc nào tu dat cho mình muc tiéu pbàt trién kinh té' ma tàch rói mói truóng vàn hoà thì ubai dinh se xày ra nbung mat can dói nghiém trong c i ve mat kinh té làn vàn hoà, va tiém nàng sàng tao eùa dat nuóc ay sé

bi suy yéu di rat nhiéu " [61, tr.l9|

Toc do tàng truóng kinh le ó nuóc ta trong nhu'ng nàm qua dà dira dat nuóc thoàt kbòi kliùng hoàng kinh té' va nàng cao dói song nhàn dàn, nbung

cùng dà hòc lo nhiéu van de vàn hoà, xà boi gay gàt TU dò, xày dung kinh té

là nhiem vu trung tàm, nluing dóng thói pliài xày dung nén vàn boa lién lién, dam dà bàn sic dàn toc ihfch ùng vói kinh té Ibi Iruóng, vói mó róng giaci hru

va bòi nhap quóc té, vói CNH, HDH dit nuóc Dàng ta da xàc dinh: "Xay dung va pbàt trién kinh té pbài niiam muc tiéu van hoà, vi xà boi cóng bang, van miiih, con ngirói phàl Irién loàn dien Van hoà là kél qua eùa kinh té dóng thói là dóng lue eùa su phàl Irién kinh té Càc nhàn lo vàn hoà pbài gin két chat che vói dói song va h(nU dóng xà boi Irén moi pbuoìig dien chmh tri, kinh

té, xà boi, phàp lual, ky ciixyng " |8, tr.55|

CNH, HDH làm nàng cao chat luoiig song cho con nguói iàm hien dói moi ITnh vuc eùa dói song xà boi, nbung dóng thói nò cung dal ra nbung yéu ciu, nhicm vu mói cho vice tao ra mói truóng vàn boa eùa CNXH, trong dò co

su két bop bài boa giua càc già trj truyén tbóng va già tri hien dai, tbim nbuàn tfnh dàn toc va thih nhàn vàn, xày dung con nguói Viet Nam ve tu luóng, dao dù'c, lói song, tàm liòn, tình càm luón huóng tói he già tri Chàn, Tbien, My

trong tàm vàn hoà trong thói ky CNH, HDH dat nuóc nbàm giir gin, bào tón iibijlig già trj vàn hoà truyén tbóng, tié'p thu tinh boa vàn boa hien dai Trong nbung nàm qua, dac bici là trong thói ky day manh CNH, HDH phong trio xày dung mói truóng vàn hoà dà pbàt trién manh me ó khip càc dia pbuong (ó

cà nòng thón va thànb thi, ó mién nùi va mién xuói) va dà dal duoc nhiJng thànb tuu to lón, co y ngliTa quan trong trong viéc thuc day su nghiep CNH, HDH, vi muc tiéu dan giàu, nuóc manh, xà boi cóng bang, van minb Nhu vay, thuc hien CNH, HDH, pbàt trién kinh té va pbàt trién vàn boa, xày dung mói truóng vàn hoà nhàn vàn là hai qua irình tbóng nhat hien chirng, co quan

he huu co vói nbau, là nhàn - qua eùa nbau trong tién trình pbàt trién dit nUóc giai doan hien nay

Cao Bang là mot tinh mién nùi xa xói, là manh dat dia diu eùa Td quóc,

co nhiéu dàn toc (toc ngUÓi) kbàc nbau cùng cliung song, co bé day truyén tbóng beh su va van hoà, trong tjuà trình dói mò^'i va thuc hien CNH, HDH cùng khóng nàm ngoài Imh là't yéu va xu thè chung à'y Cùng vói qua trình xày dung va pbàt trién kinh té - xà boi, thuc hien CNH, HDH là qua trình xày dung mói truóng vàn hoà nbàm bào lón, giù gin va pbàt buy bàn sic vàn hoà càc dàn toc thiéu so dóng thói liép thu nbung cài hay, cài dep eùa vàn hoà càc dàn toc kbàc va eùa nhàn loai

Vi vay, ngbién cuu và'n de xày dung mói truóng vàn bc^à ó tình Cao Bang trong thói ky CNH, HDH va dira ra nbung giai phàp ihiét thuc de xày dung va pbàt trién mói IrUóng vàn hoà ó Cao Bang, theo cbùng tói là mot viéc co y ngliTa cà ve ly luan va thuc lién

can tij' nhiéu góc do kbàc nbau 0 nuóc ta trong nbung nàm qua, dac biet là tu sau nàm 1986 dé'n nay dà co nhiéu cóng trình ngbién cuu, nhiéu sàch chuyén luan bàn ve vàn hoà, xày dung va phàl trién mói truóng vàn hoà trong thói ky doi mói eùa dal nuóc Cbùng lòi tam phàn loai ve càch tié'p can eùa càc tàc gii

ve và'n de mói truóng vàn hoà nhu sau :

- Bàn mot càch Irirc dien ve mói truóng vàn hoà : ''Xày dung mói truóng vàn boa de phàl trién vàn hoà, xay dung con ngUóT' eùa Huynb Kbài Vinh (Tap chi Cóng tàc lu tuóng - vàn hoà, tbàng 3/1998); ''C(^ so pbucmg phàp luan xày dUng mói truóng vàn lK)à ho dói khóng quàn hien nay" eùa Vàn Due Tlianb (Luan àn lién sT Iriét hoc, nàm 1999)

- Thóng qua noi dting xày dung va pbàt trién mói truóng vàn boa nhu : + Ve xày dUng vàn hoà làng xà: ''Huong uóc là mot biéu hien quan trong eùa vàn hoà dàn gian ó làng qué" eùa Dinh Già Khành (621; ''Vàn boa làng va làng vàn boa" eùa Nguycn Duy Quy, Tliành Duy, VO Ngoc Khành [62]; "Già dinh vàn hoà, làng vàn hoà trong su pbàt trién nóng thón hien nay"cùa Dò Kim Tliinh [401; "Ve xày dung dói song vàn boa co so ó nóng thón" eùa Ha Vàn Tàng [36[

+ Ve xày dung mói truóng vàn hoà do Ibi: "Mot so vin de ve vàn hoà va nép song vàn boa do thj ó nuóc ta hien nay" eùa Nguyén Khoa Diém [lOJ;

"Vai tró eùa mói truóng vàn hoà do Ibi" eùa Truóng Luu [ 19|

+ Ve tu tUÒng, dao due, lói song: "Tu tuóng, dao dù'c, lói song - nhuìig và'n de then cliót eùa vàn boa" eùa Tran Quang Nbiép [311 "Lói song vói mói truóng sinh tbài va mói truóng vàn hoà" eùa Huynb Kbài Vinh [64|

giù' gin bàn sic vàn hoà dàn toc" eùa Nguyén Vàn Huyén 115 [; "Giù gin bàn sic vàn hoà dàn toc trong qua tiinb CNH, HDH" eùa Nguyén TbéNghTa [281

Càc còng trình ngbién cuu trén day cho Ihay và'n de pbàt trién vàn hoà, xày dung mói truóng vàn hoà dà duoc su quan làm dac biet eùa càc nhà khoa hoc, ly luan, de cap dén nhiéu nói dung va giai phàp can tbiét de pbàt trién vàn hoà, xày dung mói truóng vàn hoà trong thói ky CNH, I IDI! dal nuóc Nbung két qua ngbién cuu dò dà tao diéu kicn thuan loi cho cbùng tói trong qua trình thuc hien de lai

Tuy nhién, vice nghicn cùii vàn de" Xày dung mói truóng vàn hoà trong thói ky CNH, HDH ó tinh Cao Bang" thì chua co mot cóng trình ngbién cù'u nào de cap, nhat là du'ói g(')c do Iriél hoc

3- MUC DfCH VA NHIEM VU NGHIÉN CLfU:

- Muc dfch nghicn cù'u: Trén co' so phàn Ifch vai tró quan trong eùa mói truóng vàn hoà trong thói ky CNH, HDH dit nuóc, tìm liiéu thuc trang xày dung mói Iruóng vàn hoà ó linh Cao Bang, de xuàt mot so giài phàp nbàm nàng cao hieu qua eùa vice xày dung va phàl trién mói truóng vàn hoà ó tinh Cao Bang hien nay

- Nhiem vu ngbién cùu: De thuc hien muc dfch nói Ircn, luan vàn tap trung giài quyét càc van de:

+ Phàn tfeh va iàm ró vai tró quan ti'ong eùa mói tiiróng vàn hoà trong thói ky CNH, HDH dà't nu'óc

+ Khào sàt thuc Irang xày dung mói truóng vàn hoà ó tinh Cao Bang, néu

ra nbung mal manh can pbàt buy va nbùng và'n de dal ra cin xem xéU ngbién cù'u De xuat mot so giài phàp xày dung mói truóng vàn boa ó tinh Cao Bang trong thói ky CNH, HDH

4- DOI TLfONG VA PHAM VI NGHIÉN C\J\J:

- Doi luang nghicn ciru: Xay dung mòi Iruòng van hoà Irong Ihòi ky

CNH, HDH dal nuac

- Pham vi nghicn cùu: Xay dung mòi liuòng van hoà a tình Cao Bang 5- CO SO LY LUÀN VA PHl/ONG PHÀP NGHIÉN CLfU:

- Co so ly luan: Luan vàn dira trén nhu'ng quan diém ly luàn al bàn eùa

chù nghTa Màc-Lénin, lu tuóng 116 Chf Minb, càc quan diém eùa Dàng Cong san Viet Nam ve vàn hoà va xày dUng mói truóng vàn hoà, ve pbàt trién kinh

té xà bòi trong thói ky CNH, HDH Ngoài ra, luan vàn con Ibam khào va ké Ihù'a nhu'ng cóng trình ngbién cùu co lién quan dén de lai da duoe cóng ho

- Pbuong phàp ngbién cùu: Luan vàn su dung càc pbucmg phàp eùa chù ngliTa duy vat bien cbùng va chù nghTa duy vài beh su, dac biet là càc pliUOng phàp: Phàn ticb va tóng bop, khào sàt va diéu tra, quy nap va dién dich

6- CÀI MÒI VA GIÀ TRI CÙA LUAN VÀN:

- Cài mói ciia luan vàn:

+ Phàn tfeh va làm ró vai Irò eùa mói truóng vàn hoà trong thói ky CNH,

- Già tri dia luan vàn:

Luan vàn co thè dùng làm lai licu Uiam khào, ngbién cùu khi de càp dén càc và'n de co lién quan, dac biet là dói vói càc cip lànb dao, quan ly eùa tinh Cao Bang trong qua trình boach dinh va thuc thi cbhib sàch pbàt trién kinh té -

xà boi o d i a pbuong

dung eùa luan vàn duoc chia làm 2 ehuoug vói 5 tiét

Chiimig 1: Mot so van de ly luan ve xày dung mói Iruóng vàn hoà trong

thói ky CNH, HDH dà't nuóc

Chiimig 2: Xày dung mòi Iru'óng vàn hoà trong thói ky CNH, HDH ó

tinh Cao Bang

MOT SO VÀN DE LY LUÀN VE XÀY Dl/NG MÒI TRlJÒNG

• • •

VÀN HOÀ TRONG THÒI KY CNH, HDH DÀT NlTÒC

* • •%

1.1- KHAI NIEM VAN HOA VA MOI TRLfONG VAN HOA:

l.LI' Khài niem vàn hoà:

Vàn hoà là mot kliài niem róng va phùc tap, co tbé biéu theo nhiéu pbuong dien vi bình dien kbàc nbau bòi ban thàn nò mang mot ngoai dién

róng \a\-\, là su sàng tao eùa con ngUói trén moi ITnh vue eùa su sinh tón

"Vàn hoà" là khài niem bàt nguón tir tiéng la tinh "Cultura" bao barn y ngliTa trong trot, nuói duóng, vun trong Tlieo ngliTa này vàn boa duoc biéu là qua trình iàm này sinh, nuói duóng, chàm sòc càc hien tuong, qua trình boat dóng eùa con ngUÓi nham tao nén càc già tri vat chat, tinh thin eùa mot cóng dóng nguói NgUÒi diu tién du'a ra dinh nghTa ve vàn hoà nhu mot dói tuong nghién cù'u klioa hoc là nhà nhàn loai hoc nuóc Anh E.B Taylor trong cuón

"Vàn hoà nguyén thuy" xuà't bàn nàm 1871 ó Luàn Don Tlieo óng, "Vàn boa

là toàn bò phiìc thè bao góm biéu biét, thi ngiróng, nghe tbuàt, dao due, luàt phàp, phong tue, nbung khà nàng va tàp quàn kbàc ma con nguòi co duoc vói

tu càch là mot thànb vién eùa xà boi" [63, tr.l8J

Dinh ngliTa trén ve vàn boa dà eoi vàn hoà nhu mot long tbé thànb tuu al

bàn eùa con nguòi Tuy nhién, dinh nghTa dò dà dóng nhit vàn hoà vói vàn minb khién nguói ta co thè ngliT ring nbung gì duoc biéu thj trong dói song moi dàn toc déu là vàn boa

Ó Viet Nam, tbuàt ngir "Vàn hoà" xuat hien vào cbùng diu thè ky XX va

co le Dào Duy Anh là nguói diu tién dua ra y niem ve vàn boa :" Nguói ta

thuóng elio ring vàn hoà chi là nbung hoc tbuàt tu tUÒng eùa loài ngUói, nhàn thè ma xem van hoà vón co thih chit cao tbuong dac biet Thuc ra khóng pbài nhu vay Hoc tbuàt tu tuóng co nhién là ó tiong pham vi eùa vàn hoà nbung phàm su sinh boat ve kinh té, ve chinh tri, ve xà boi cùng bel thày càc phong tue tàp quàn tim thuóng lai khóng ó trong pham vi vàn hoà bay sao? Hai tiéng "Vàn hoà" chang qua là chi chung lai cà càc pbuong dien sinh boat eùa loài nguói, cho nén ta co thè nói ring: Vàn hoà tue là sinh boat" [ 1, tr 131 Nhu vay, c)iig dà dóng nhit vàn boi vói xà bòi

Tu' nàm 1942, Chù ijch Ho Chf Minb dà dua ra mot djnh ngliTa ve vàn boa mang tinh chit he thóng: "Vi le sinh tón cùng nhu muc dfch eùa euóe song, loài nguói mói sàng tao va phàl minb ra ngón ngu, ebu' viét, dao due, phàp luàt, khoa hoc, lón giào, vàn hoc, nghe tbuàt, nbung cóng cu cho sinh boat bang ngày ve màc, àn, ò va càc pbuong thitc su dung Toàn ho nhu'ng sàng tao va pbàt minb dò tue là vàn boa Vàn boa là su' tóng bop eùa moi pbuong thù'c sinh boat cùng vói biéu hien eùa nò ma loài nguói dà san sinh ra nliàm tbfch ùng nbung nhu ciu dói song va dói bòi eùa sU sinh tón" 123, tr.431]

May tbàp ky qua, truóc nguy co mói truóng vàn hoà hi plià boai , triróc thuc té thit bai eùa càc ké boach pbàt trién kinh té - xà bòi do khóng chù y dé'n vàri hoà, tbàng 12-1986 tó chùc vàn boa giào due va khoa hoc Lién bop quóc (UNESCO) duói su bao tro eùa Dai bòi dóng Lién bop quóc dà quyé't dinh pbàt dóng tbàp ky phàl trién vàn hoà thè giói Theo UNESCO thì "Vàn hoà biéu theO ngliTa róng là mot phùc thè - tóng tbé càc dac IrUng dien mao ve tinh thin, vat chat, tri thùc, tình càm kliàc boa lén ban sic eùa mot còng dóng già dinh, xóm làng, quóc già, xà bòi Vàn boa kliòng chi bao góm nghe tbuàt, vàn ebuong ma cà nbung lói song, nbùng quyén co bàn eùa con nguói, nbùng he thóng già tri, nhùng truyén thóng tfn nguóng " [62, tr.47|

phong tue, tap quàn, truyén thóng, ngón ngù, quy trình cóng nghe eùa eàe ngành nghé truyén thóng, nghi le dàn gian

UNESCO con dua ra càch biéu vàn boa theo ngliTa bep h(m, vàn hoà là

"mot tóng thè nhùng he thóng biéu trung (ky hieu) chi phói càch ùng xù va su giao tiép trong mot cóng dóng, khién cóng dóng ay eò dac Ihù riéng Vàn boa bao góm he ihóng nhùng già tri de dành già mot su vice, mot hien tu'Ong (dep bay xà'u, dao due bay vò luàn, pbài bay trai, dùng bay sai ) theo còng dóng à'y" [30, tr.863]

Nhu vay, vàn hoà khóng pbài là mot ITnh vuc riéng biet Vàn hoà là tóng thè nói chung nbùng già tri vai chat va tinh thin do con ngirói sàng tao l'a Vàn hoà là mot hien tuong xà bòi vó cùng phong phù va phùc tap, luón mó ra mot pham vi róng lón va ó rat nhiéu lang bac cho su nghién cùu Co Ihé nói, vàn boa nhu mot thè'giói day bi an eùa con nguói va xà bòi loài ngUói Do dò, nàm vùng quan diém eùa Chù ngliTa Màc - Lenin ve bàn chit con nguói, xà boi vi vàn hoà sé elio ta chìa khoà de kliàm phà cài Ihé giói vàn hoà day bf an dò

Tlieo quan diém eùa liict hoc Màc - Lenin ibi vàn hoà ehi gin lién vói con nguói va xà boi loài nguói Khóng eò vàn hoà ngoài xà boi loài ngirói va cùng khóng co loài nguói khóng eò vàn boa Coi nguón eùa su tón tai vi pbàt trién vàn hoà là ó boat dóng sàng tao eùa con nguói Néu nhu boat dóng eùa con vài là boat dóng bàn nàng thi boat dóng eùa con ngirói là boat dóng tu giàc, boat dóng nbàm de biéu biét, khàm phà va sàng tao Con nguói vùa sàng tao ra bàn thàn mình vùa dóng thói sàng tao ra "thiéu nhién thù hai" eùa ehfnh minb "Thién nhién thù hai" dò chmh là thè giói eùa vàn hoà Trong làe pbàni

"Phé phàn cUOng ITnh Gó ta" Màc dà vach ró nguón góc eùa vàn hoà gin lién

\{l\ sue sàng tao vi nàng lue eùa con nguói va su' sàng {<\o dò bao gió cùng hit

diu tu' lao dóng Lao dóng dà sàng tao ra con nguói va xà bòi loài nguói Né'u nhu loài vat chi kièm song bang càch loi dung càc vai eò sin trong tu nhién

va nhó dò xàc lap bàn chat eùa cbùng thì nguoc lai, qua lao dóng càc quan he eùa con ngu'ói diroc xàc làp, bièn dói ké cà quan he vói giói tu nhién Cài làm nén bàn chit ngu'ói, tao nén su' kbàc biet giùa con nguói vói bit ky gióng loài nào eùa tu nhién, chmh là "hoal dóng song" eùa con ngu'ói Dò là boat dóng

san xuat va lai san xuat ra bàn ihàn con ngUói \a\ tu* càch là niol thuc thè xà

bòi Cùng chmh trong qua Irinb lao dóng, vàn hoà dà in dàìi àn eùa minb trong

dò, tham tbà'u trong tùng yéu tó eùa lao dóng, làm cho lao dóng lue ban diu nhu là cài "bàn nàng" dà tró thànb cài ma diroe goi là vàn boa lao dóng eùa con nguói

Vàn hoà bình thànb va pbàt tiTén trén co so bình thànb va pbàt trién eùa chmh con nguói Trình dò pbàt Ijién chung eùa vàn hoà phu thuóe trirc tiép vào trình dò làm chù tu nhién eùa con nguói Màc cho ring: Càn eù vào mùe

dò tu nhién duoc con nguói chuyén bièn thànb bàn chat ngu'ói, tue là mùc dò

tu nhién duoc con nguói khai tbàc, cài tao thi eò thè xét duoc trình óò vàn boa

chung eùa con nguói

Nhu vay, Màc va Àng ghcn dà de cap tói eòi nguón sàu sa eùa vàn hoà,

giài quyé't mói quan he giùa kliàch thè va chù thè vàn hoà, eoi vàn hoà là ^u

"tbàng boa" eùa qua trình san xuat vai chàì, là co so de con nguói tu kbàng dinh bàn thàn minb vói tu càch là mot chù thè co y nghTa Chfnb y thùc dà làm cho con nguói tró thànb chù nhàn day tràch nhiem truóc tu nhién, tró thànb mot thuc thè xà bòi co càm xùc, tình càm cao quy

Néu tu nhién là cài nói diu tién eùa su bình thànb va pbàt trién con nguói, là cài quy dinh su' tón tai eùa con ngUói vói tu càch là mot thue llic sinh vài thi vàn hoà là cài nói Ihù hai, là pbucmg thùc hòc lo, phàl buy nhùng nàng lue bàn chat ngu'ói, gin lién vói càc boat dóng song eùa con nguói Vàn hoà

bao góm càc già tri duoc két tinh trong "thién nhién thù hai" wóì tu càch là

san pham eùa boat dóng mang tmh toc loài eùa ccm nguói Day là mot pbuong dién quan trong va co bàn quy djnh dac diém ve nói dung va quy luàt eùa su pbàt trién eò tinh dac thù eùa vàn hoà Con nguói là tàc già sàng tao ra vàn hoà va cùng là "ké" mang càc già trj vàn boa Nhu vay, càc già tri vàn hoà

co tmh ké thùa tu thè he này dén thè he kbàc, tu thói dai này qua thói dai kbàc

va co su giao thoa, anh huóng giùa eàe dàn toc Tu diém làp trung toàn bò su vàn hàiih, ké' thùa va pbàt trién vàn boa là quan he giùa nguói vói nguói biéu hien ra ben ngoài bang càc hành vi ùng xù eùa con nguòi, nhòm nguói, còng dóng dàn toc dà duoc truyén tu thè he này qua thè he kbàc bang con duóng

giào due - mot trong nhùng con duóng ai bàn de loài nguói tón tai va pbàt

trién

Vàn hoà là su* pbàt trién nhùng nàng lue bàn chat eùa con ngu'ói, do dò

nhàn tó co bàn eùa vàn hoà truóc bèt pbài là s\s biéu bié't Su biéu biét duoc do

bang trình do tiép thu, van dung nhùng kièn Ihùc khoa hoc va cà nhùng kinh nghiém, ky nàng tich luy duoc trong qua ti'inh lao dóng san xuà't va diu ti'anh

xà bòi Su biéu biét chi tró thànb vàn hoà khi nò làm nén va dinh huóng cho mòi thànb vién cóng dóng, dàn toc hành dóng Iheo cài dùng, cài tot, cài dep

Do dò, khài niem vàn hoà ìiàm ciiu'a irong no tfnh nhàn vàn Quan diém eùa Màc ve vàn hoà vi thè cung dóng Ihói bao bàm al so ly luan eùa su' bình thànb

nhùng chuan mu'c dành già càc già trj vàn hoà Bàn chat con nguói là biét hoal dóng theo quy luàt eùa cài dep Màc viét:" Sue vài ehi nbào nan vai chat theo thuóc do va nhu ciu eùa gióng loài nò, con con ngirói thi eò thè àp dung thuóe

do tbfch dung elio moi dói tuOng, do dò con ngu'ói cùng nbào nan vat chat theo quy luàt eùa cài dep " [20, tr 1 lOj Co so eùa moi boat dóng vàn hoà là khàt vong huóng tói Chàn - Thién -My

Theo Màc, Àng ghcn, vice con nguói tao ra "thién nhién ihù hai" theo quy luat cài dep là ihuoe tfnh bàn chat, quy djnh cài vàn boa IrcMig boat dóng con ngu'ói, gàn vàn hoà vói su' sàng tao Màc, Ang ghcn dà lién thém mot buóc kliàng djnh ràng, nhó eò hành vi vàn hoà con nguói quan he vói tu nhién khóng chi bang ly Ihib ma con bang cà su nliay càm phong phù eùa mói cà nhàn con ngu'ói

Nói dén vàn hoà là nói dèn chù nghTa nhàn dao, tmh dao due bòi le khóng eò tmh dao due Ibi eàe già trj sé Irò thànb [^bàn già trj va mal bel y nghTa vàn hoà Vi vay, Chàn - Thién - My elinih là he tiéu chuàn de dành già moi boat dòng vàn hoà Cài gì khóng lu'cmg thién, trai dao ly, thiéu trung thu'e,

già danb khoa hoc déu là bau dóng hành wa\ boat dóng [ibàn vàn hoà Nhu

vay, boat dòng vàn hoà là hoal dòng trén co* so già trj Chàn - Thién - My, là boat dòng de tiép ean dèn hj'o'ng làm - cài thè giói nói tàm tran d i y ifnh nhàn vàn eùa con nguói

Tir càch tiép càn eùa dui nghTa duy vai bicn cbùng va chù ngliTa duy vat lidi su' ve vàn hoà la thay, cól lói eùa vàn hoà bao gió cùng là sàng tao, là nhàn càdì, thè hien lliành he già trj, thànb chuan mire hành dòng eùa con

iiguòi duoc biéu bicn ti'ong moi ITnh vuc Do vay, Irong phqni vi xeni xét vàn

hoà iihìC là yéu to tììàuì tìidii vào nioi Unii vuc xà ìioi, lao nèn niói inif/ng vàn hoà aia ihcìi ky phàl irìén ine)'! - ihcìi ky CN/I, UDII, thì la ró the hieu:" Vàn hoà là indi he lìidng ìulu co càc già tri vài chat va tinh thàn do con ngiif/i sàng lao va II eh ìuy qua (pia trình ìioqt dóng lìnee lién, Irong su' lu'o'ng tàc giùa con ngii'òi vài mài tni^yiig tu' nhién va xà ìioi" | 4 L tr 101

Vói càch biéu vàn hoà nhu Irén, ta Uiay ràng vàn hoà là mot mal khóng thè thié'u duoc trong tóng hoà càc yéu tó va diéu kien bop thànb mòi truóng song eùa mói còng dóng nguòi Vàn hoà eò y nghTa vó cùng quan trong Irong cai tao xà bòi, hoà nhap vói tu' nhién, xày dung mòi truóng vàn hoà nhàn vàn

vi con nguói

1.1.2- Khài niem mói truóng vàn hoà

Trén co so pbuong phàp luan màc xft, ma tiéu biéu là phép bien cbùng duy vat, nghién cùu mòi truóng vàn hoà thuc chat là nghién cùu ve mói quan

he giùa con nguói va boàn cành, xct theo góc dò vàn hoà Trong dò, con ngUói mot mat là chù thè thi'ch ùng va cài tao boàn cành, mat kbàc lai là san pham eùa boàn cành Màc va Ang ghcn dà khang dinh ràng "con nguói tao ra boàn cành dé'n mùc nào thi boàn cành cùng tao ra con nguói dèn mùc à'y " |22, tr.55] Nbung vai tró "chù thè" cung nhu "san pham" khóng pbài duoc biéu mot càch cùng nbàc, ma luón eò su chuyén hoà Tue ngù Viet Nam co nhùng càu :" Ò bau thì trón, ó óng thì dai", " gin muc thì den, gin dèn thì sàng"; nbung cùng nói "gin bùn ma chàng bòi lanh mùi bùn" Càc càch dién dat da dang dò, chung quy lai, déu Ihù'a nhan lìuig con nguói khóng thè tón tai ma tàch kliòi mòi truóng song eùa ho Vi vay, khi xem xct con nguói pbài dat ho

"trong mói quan he xà bòi nhat dinh eùa ho, trong nhùng diéu kicn sinh boat hien eò eùa ho, nhùng diéu kicn làm cho ho tró thànb nhùng con nguói dùng nhu ho dang tón tai trong thuc tè " [22, tr.64|

Suy cho cùng, bèt thày càc dang vat chat déu tón tai, vàn dòng va pbàt trién trong mot mòi truóng nhat dinh nào dò Nbung mòi truóng vói nghTa là mòi truóng song bay mòi Iru'óng sinh tbài, thi bao góm: "Toàn bò nhùng diéu kien tu nhién, xà bòi, trong dò con ngirói bay mot sinh vai tón lai, pbàt trién, trong quan he vói con nguói, vói sinh vat à'y " [46, tr.618]

Khài niem này dii'Oe van dung de xày dung khài niem moi Iruóng vàn hoà vói bàn chat, cà'ii Irùc, dac Irirng eùa nò cùng nhir luàn giài vai Irò epian trong eùa mòi trUóng vàn hoà trong thói ky CNH, HDH

Trong qua trình cài lao nbùng diéu kien tu nhién cho phù bop vói cuòc song eùa minb, con nguói con sàng tao ra "thién nhién thù hai" - Uùcn nhién

duoc "nguói hoà" Màc dà tùng nhan manh: " Trong tmh hien thuc eùa nò, bàn chat con nguói là tóng hoà nhùng quan he xà bòi" [22, tr 1 1 [ NghTa là, xem xét con nguói kliòng bao gió duoe tàch rói kbòi mòi truóng xà bòi eùa

ho Vàn hoà mot khi dà bình thànb cùng là mòi Iru'óng song eùa con ngirói Nhu vay, néu tiép can vàn hoà ó góc dò long thè nói chung nhùng già trj vai chat va tinh ihàn duoe con nguói sàng tao ra trong loàn bó qua trình Ijeb su, là tóng thè càc quan he nhàn vàn giùa con nguói vói tu nhién, vói xà bòi va vói chmh bàn thàn ho, dành dau su' pbàt trién "bàn chat nguói" trong beh su, Ibi

co thè coi mòi truóng vàn hoà là mòi Iruóng trong dò bao quàt toàn bó mói U'UÓng xà bòi va nhùng gi Ihuòe ve mói truóng tu nhién, nbung duoe con nguói "Vàn hoà hoà" Néu mòi truóng tu nhién va mòi truóng xà bòi là diéu kien eùa su* bình thànb va phàl liién mói Iru'óng vàn hoà Ibi ngUOe lai, mói truóng vàn hoà mòi khi dà xuat hien lai gòp phin rit lón trong vice tao ra thè ùng xù va lói ùng xù eùa con nguói trong vice khóng ngìrng cài thién mòi truóng tu nhién va mòi truóng xà bòi

Theo Tu dién bàch khoa toàn thu vàn hoà hoc, "khài niem mòi truóng vàn hoà duoc biéu là khóng gian bay là truóng ó trong dò nbùng biéu hien euà vàn hoà duoc giói ban bòi mot so dau hieu: boi chù thè boat dóng, bòi ky tbuàt hoc, bòi nhùng dinh che boat dòng bay càc san phàm, bòi tmh tat yéu

eùa chuyén món hoà va giào due nghé nghiep vv \'é nguyén làc, khài niem

mòi tritòng vàn hoà co the diivc liép càn khàc nhan phu ihuoc vào Jioàn cành nhàn lliii'c " [47]

Nhu vay, de làm ró vai Irò quan trong eùa vice xày dung mòi truóng vàn boa trong thói ky CNH, HDH, cbùng ta eò thè de cap tói mot khài niem bep

hon ve mòi truóng vàn hoà Co thè biéu :" Mói Iru'ò'iig vàn hoà là toàn ho càc

yéu lo vài elici) va tinh ihàn co (pian he (pia kji véì'i con ngiié/i ve mal vàn hoà trong mói khóng gian va ihc/i gian xàc dinh, ma e) do con ngu'ói tón leti, phàl

trién va làc dòng làn nliau v(ji tu' càch chù the'" [38, tr.M], Dù Uieo nghTa bep

hon, mói truóng vàn hoà vàn duoc biéu nhu là su dan xen phói liOp giùa mòi truóng tu nhién va mòi truóng xà bòi, trong dò càc yéu tó vàn boa pbài gin két chat che vói dói song va boat dòng xà bòi trén moi pbuong dien nhu vàn hoà chmh tri - tu tuóng , vàn hoà dao due - lói song, vàn hoà khoa hoc - ky tbuàt, vàn hoà nghé tbuàt - tham my, vàn hoà sinh tbài

Là chù thè tfeh eUe eùa mói IrUÓng vàn boa, con nguò'i lùón dòng vai Irò quyé't dinh trong vice sàng tao nbùng già trj vàn boa, trong vice bình thànb nhùng quan he vàn hoà, Irong vice lua chon, lo chùc, tham già càc boat dòng vàn hoà va trong vice diéu tiét, pbàt buy eàe tbiét che vàn hoà nbàm dàm bào dói song vàn hoà Kbàng djnh vai Irò chù Uiè eùa con nguói trong mói truóng vàn hoà khòiig eò nghTa là nói dèn con nguói chung chung, trùu tuong, thoàt

ly càc mói quan he xà bòi - giai cip Mòi bình tbài kinh tè - xà bòi nhat djnh bình thànb mot kiéu mói truóng vàn hoà nhit dinh, va he tu tuóng eùa giai cip thóng tri bao gió cùng giù dia vj ihóng trj, djnh huóng toàn bò su pbàt trién, pbàt buy tàc dung eùa mòi truóng vàn hoà dò Vi vay, trong thói ky CNH, HDH dà't nu'óc ta hien nay, viéc xày dung mòi truóng vàn hoà nhàn vàn chmh

là nbàm pbàt buy nhàn tó con nguói theo huóng ngày eàng dat tói nhùng già tri dich thuc eùa Chàn - Thién - My, dàp ùng nhùng yéu ciu, dói bòi eùa thói

ky pbàt trién mói

Mòi mói truóng vàn hoà déu chùa du'ng trong nò cà tfnh nhàn loai, tmh kliu vuc, dóng thói vàn in dam bàn sàc dàn toc va sàe tbài vàn hoà riéng eùa tiéu còng dóng, nghTa là mòi truóng vàn hoà cùng phàn ành tmh phó quàt va tmh bàn sàc eùa vàn hoà Ngày nay, nói mòi truóng vàn hoà dam dà bau sàe dan toc nghTa là bàn sàc dàn toc, truyén thóng dàn toc là yé'u tó trung tàm, là nguón lue nói sinh dóng thói vàn bòi tu nhùng tinh boa vàn hoà eùa khu vuc

va thói dai de hop thànb mòi Iru'óng vàn hoà eùa dàn toc dò

dang va quan he giùa truyén tbóng va hien dai Trong càc quóc già da dàn toc nhu Vici Nam, giài quyèt hai mói cpian he này là vàTi de eò tmh song con de xay dung nén vàn hoà thuc su' tién tién, dam dà bàn sic dàn toc

Tinh da dang eùa mói triróng vàn hoà Viét Nam duoe thè hien ó sic tbài van hoà vùng va sic tbài vàn hoà toc nguói bèt sue dòc dào, phong phù Tuy nhién, day là su' da dang Irong tnih thóng nhàì eùa bàn sàe vàn boa dàn toc Vici Nam Bàn sàc dò duoe bình thànb tu làu dói va pbàt trién trong suót chiéu dai beh su, vu'Ot qua cà nhùng nguy cef dóng hoà thói Bàc Uiuòc, Phàp thuóe

ma net cól lói là vàn hoà làng xà, vói hai mó thùc co bàn: Nhà - Làng - Nu'óc

va Làng - Lién làiig - Siéu hìiig Con nguói Vici Nam trong beh su, tu rat làu

dà là con nguòi vùa eùa làng, vira eùa nuóc, dà mang trong mình y thùc còng dóng làng va y thùc còng dóng róng lón hon mién (xù, vùng), nu'óc Giùa hai yéu to' làng, nu'óc là nhùng làe dóng qua lai hùu cof, bó sung, ho trO Irong suoi nhùng giai doan beh su tao nén nhùng cài chung eùa vàn hoà dàn toc, nhùng cài riéng eùa vàn hoà tirng làng, lirng mién

Mói quan he giùa truyén thóng va hien dai phàn ành xu huóng pbàt trién chung eùa moi nén vàn hoà trén thè giói Giào su Tran Quóc Vuong dà vièt:"Mòi truóng vàn hoà qucn Ihuòc eùa mot còng dóng nguò'i, bao gió cùng gin vói càc truyén thóng dà co y nghTa truóng tón eùa mot cóng dóng à'y va vói he thóng càc già trj duoc toàn thè cóng dóng còng nhàn" [63, tr.38] Tlieo quan diém eùa chù nghTa duy vat màc xit, khóng eò mot nén vàn hoà nào lai

ra dói tu manh dà't trò'ng khóng, vàn boa bao gió cùng là'y nói lue elio minb

trong càc di san truyén thóng, Irén co so dò mai tié'p thu cài tinh boa vàn boa

eùa nhàn loai, tùng buóc làm giàu cho nén vàn hoà dàn toc mình Su pbàt trién mói truóng vàn hoà Vici Nani cùng vay Dò là su két bop chat che, bài boa, bién cbùng giùa yèn tó truyén thóng va yèn tó hien dai Càc yéu tó dò gàn Ix)

hùu co, tàc dòng, ành huóng làn nbau nhu hai mài eùa mot qua trình, phàn ành tmh lién tue trong su* pbàt trién mòi truóng vàn hoà Viét Nam qua càc giai doan beh su' Chmh bàn sàc dàn toc, truyén tbóng dàn toc làm cho mòi truóng vàn hoà co sue song làu ben va co vai tró to lón trong vice xày dung con nguói theo nhùng dinh hu'óng tot dep

Ngày nay, vai tró eùa mòi liiróng vàn hoà ngày eàng tró nén quan trong dói vói su' pbàt Irién eùa cc^n ngUói va xà bòi, dac biét là trong giai doan pbàt trién manh me eùa khoa hoc va còng nghé Nhàn loai ngày eàng nhan thùc duoc ring, su tàng truóng kinh tè là cin tbiét dói vói mòi quóc già, dàn toc, nbung tàng truóng kinh tè pbài di dói vói xày dung mòi triróng vàn hoà thi xa bòi mói thuc su pbàt Irién va pbàt trién vùng ben "Bòi le, vàn boa va kinh tè là hai nói dung cót lói eùa su sinh lón va pbàt trién dàn toc Muón xày du'ng kinh té' pbài eò nhùng con ngu'ói duoc dào tao va rèn luyén trong mot mòi truóng vàn hoà lànb manh" [451 Mòi truóng vàn boa lànb manh khóng chi càn cu vào nhùng bình thùc sinh boat va nhùng bình thùc boat dòng eùa nò, ma pbài duoc nhàn thùc khoa hoc lù bàn chat va sue manh eùa vàn boa, tu dò vàn boa mói tró thànb yé'u tó tfeh cUc Irong pbàt trién kinh tè - ky tbuàt va toàn bò càc ITnh vuc eùa dói song, vàn hoà mói là dòng lue pbàt Irién xà bòi Nbùng thànb tuu nhày vot trong càch mang khoa hoc va cóng nghé bicn dai làm elio mòi truóng vàn hoà - xà bòi ngày nay eò nhùng buóc pbàt trién mói, nbung xu hu'óng tró ve vói coi nguón dàn toc, vói càc già tri nhàn vàn truyén thóng, de cao vi trf con nguói trong thuc tién dói song xà bòi bicn nay dang d i n d i n chié'm uu thè tuyet dói

Nhu vay, de pbàt buy vai tró eùa nhàn tó con nguói trong thói ky CNH

-H D -H khóng thè khóng de càp tói càc yé'u tó c i u thànb mói truòng vàn hoà, là

co so de boàn thién nhàn càch con nguói, dò là tu tuóng, dao due, lói song va dàn trf Nhùng yéu tó dò duoc col nhu nhùng chuan già trj de djnh huóng, diéu chinh hành vi con ngu'ói trong xày dung mòi truóng vàn hoà

D A I H C C G l L J : ; ; , ••::•: - •• • ^< >! '

TRUNGTÀM-nìÒNu'i^: Y: I - ^ ' : : M '

• * •>

1,2- VAI TRO CUA MOI TRL/ONG VAN HOA TRONG THOl KY CNH, HDH

1.2.1' Cóng nghiep hoày hien dai hoà va vàn de xày dung mói truóng vàn hoà ò nu'óc ta

Cóng nghiep hoà là quy luat khàch quan eùa nén san xuat nhó di lén san xuà't lón, dac bici dói vói nhu'ng nuóc chua qua giai doan pbàt trién tu bàn chù ngliTa, lue luong san xuat con thà'p kcm Vói nuóc ta, CNH, HDH là c(^n

duóng thoàt kliòi iighòo nàn, lac hau, trành duoc nguy al tut bau xa hon so vói

càc nuóc trong kliu vuc va trén thè giói, giù vùng du'Oc ón djnh chfnb trj, xà bòi va djnh huóng pbàt trién xà bòi chù nghTa De thuc hien ly tuóng xày dung mot nuóc Viét Nam XHCN giàu manh va vàn minb, Dàng ta dà xàc djnh:

"Muc tiéu eùa CNH, HDH là xày dung nuóc ta thànb mot nuóc cóng nghiep,

co so vai chit - ky thuat hien dai, co ciu kinh té bop ly, quan he san xuit tién

bò, phù bop vói trình dò pbàt trién eùa lue luong san xuà't, dói song vat chat va tinh thin cao, quóc pbòng va an ninh vùng chic, dàn giàu, nuóc manh , xà bòi còng bang, vàn minb, xày dung thànb cóng CNXH" 17, tr 18|

Còng nghiep hoà là qua trình chuyén dói càn bàn, toàn dien càc boat dóng kinh tè, xà bòi tu su dung sue lao dòng thù còng là chfnb sang su dung mot càch phó bién sue lao dòng cùng vói còng nghé, pbucmg tién, pbuong phàp tién tién, hien dai tao ra nàng suà't lao dòng cao

Còng nghiep boa luòn gàn lién vói hien dai hoà, vói vice ùng dung róng rài nhùng thànb tuu khoa hoc va còng nghé tién tién eùa thói dai Khoa hoc va cóng nghé tró thànb nén tàng eùa CNH, HDH Do vay, nàng cao dàn tif, boi duóng va pbàt buy nguón lue to lón eùa con nguói Viet Nam là nhàn tó quyèl dinh tbàng loi euà còng cuòc CNH, HDH [7, tr.21]

Nhu vay, thuc chat eùa CNH, HDH ó nu'óc ta là mot qua trình tao ra du'Oc nhùng tién de ve vat chat - ky tbuàt, ve khoa hoc - cóng nghe, ve kinh tè -

chfnb trj, ve vàn boa - tu tuóng, ve con nguói , nhùng yéu tó ai bàn eùa lue

luong san xuà't cho CNXH, nbàm buy dòng va su dung eò hieu qua moi nguón lue, kliòng ngùng tàng nàng suat lao dòng xà bòi, làm cho kinh té pbàt trién nbanh va ben vùng, nàng cao dói song vat chit va vàn hoà elio nhàn dàn, thuc hien còng bang va tién bò xà bòi, bào ve va cài thién mòi truóng sinh tbài

Còng nghiep hoà, hien dai hoà là su nghiep eùa toàn dàn, gin lién vói co che' thj truóng eò su quàn ly eùa nhà nuóc va dién ra trong xu thè' toàn ciu hoà moi ITnh vuc eùa dói song xà bòi CNH, HDH khóng pbài là mot qua trình pbàt trién kinh té' thuan tuy, ma là mot cuòc càch mang loàn dien va sàu sàe trén tat cà càc ITnh vuc eùa dói song xà bòi, là qua trình bié'n moi boat dòng kinh tè, chinh trj, xà bòi, dac bici là boat dòng tinh thàn va dói song vàn hoà tùng buóc tién lén trình dò tién lién va bién dai Co thè nói CNH, HDH thuc chat là cuòc van dòng vàn hoà lón dién ra trén tal cà eàe khu vu'e eùa san xuat

va trén toàn bò dói song xà bòi, hay nhu càdì dién dal eùa PGS TS Nguycn Vàn Huyén: "Dò là qua Irinb vàn hoà hoà dói song xà boi va vàn hoà hoà ngày eàng cao bàn thàn con ngu'ói" 115, lr.5| Qua trình CNll, HDH vói muc tiéu, nói dung va bàn chat nhu vay, dà mó ra mòi tiiróng, diéu kien thuan loi

cho viéc xày dung mot nèn vàn hoà tién tién, dam dà bàn sic dàn toc, dòng

gòp tich cu'c vào qua trình bièn dói eùa con nguói va dà't nuóc Chù ngliTa duy vat bién cbùng va duy vat beh su dà vach ra quy luat khàch quan ring, dói song vat chat quy djnh dói song tinh thin eùa xà bòi Do dò, tao ra trình dò kinh té'- chinh trj - xà bòi tién tién va hien dai sé là co so quy djnh bàn chat

va trình dò eùa nén vàn hoà xà bòi

Và'n de dat ra, nén vàn hoà tién tié'n va hien dai do CNH, HDH bình

thànb nùn co màu thuin, eò thù tiéu nén vàn hoà truyén thóng va làm mài di

bàn sàc dàn toc eùa vàn hoà khóng?

Phép bién cbùng duy vàt dà ehi ra ràng, vàn hoà vói tu càch là mot bình

tbài y thùc xà bòi, dù chiù su ehi phói eùa dói song kinh tè bay nèn tàng vai

chit eùa xà bòi, thì nò vin eò tfnh dòc lap tUcmg dói eùa nò va eò tàc dòng tfeh CUC nguOc tró lai dói vói dói song kinh tè - xà bòi Thuc tién beh su dà cbùng minb ràng, trong qua trình van dòng va pbàt trién eùa minb, vàn hoà dà co tàc dòng r i t lón, nhu mot yéu tó nói sinh thùc day su pbàt trién kinh té - xà bòi Diéu dò eò ngliTa là, triróc su' hien dai boa xà bòi, cùng vói su già nhap eùa nbùng yé'u lo van hoà tién tién, hien dai ibi nhùng yéu lo vàn boa truyén thóng

làm nén bàn sàc vàn hoà Viét Nam vin tón lai dòc lap va làm al so, tién de

cho su' này sinh va pbàt trién nhùng yéu tó vàn hoà mói " Bàn sàc vàn boa dàn toc là két tinh nhùng già trj tinh thin cót lói va dac s i c eùa dàn toc mang tfnh ben vù'ng - trUÒng tón trong beh su, ma nhó dò mòi thè' he k é tié'p co thè ké' thùa va pbàt trién ngay duoc già trj eùa qua khù, tié'p thu duoc già trj hien dai, djnh huóng duoc tuong lai de tu tón lai va pbàt trién " [28, tr.38[ Do dò, trai qua bao tbàng trim beh su, qua bao lin tiép bié'n vàn hoà, nén vàn hoà Viet Nam vói bàn s i c eùa mình vin khóng bj dóng hoà, bj mài di ma trai lai, vòfi sue song truóng tón eùa mình, nò gan loc, tiép thu nhùng tinh boa tòt dep eùa càc nén vàn hoà kliàc ti*én tliègiói làm phong phù thém cho bàn sic eùa minb

Su nghiep CNH, H D H ò nuóc ta hien nay thii'c su dang là mot cuòc tié'p bié'n lón lao eùa vàn hoà Viét Nam vói vàn boa hien dai Nbung vói truyén

thóng luòn giù vùng bàn sàe óCm toc eùa minb, vàn hoà Vici Nam khóng bao

gió bi vàn boa bicn dai làm lu mó, làm mài di bàn s i c , ma nò con eò khà nàng kliai tbàc, tié'p thu nhùng yé'u tó vàn hoà tién tié'n chùa dung trong khoa hoc, còng nghé hien dai làm giàu thém, phong phù thém nén vàn boa dàn toc mình

Vói y ngliTa dò, CNH, HDH dà dem dèn mot sue song mói, mot thói cc^r mói cho su pbàt trién nén vàn hoà Viét Nam Trong giai doan pbàt trién mói, bàn s i c dàn toc va tfnh chit tién tié'n trong nén vàn hoà khóng chi tbim duom

trong còng làc vàn hoà - vàn nghé, ma con cà trong moi boat dòng xày dung

va sàng tao vat chit, ùng dung eie thànb tu'u khoa hoc, còng nghé, giào due

va dao tao CNH, HDH là buóc pbàt trién mói ve chit moi ITnh vuc eùa dói

song xà bòi nu'óc ta Su pbàt trién này chi eò thè dal duoc khi biét là'y vàn boa làm muc tiéu, dòng lue thùc day sij pbàt trién kinh tè - xà bòi

Nhu'ng nhu vay kbòng eò nghTa là CNH, HDH chi eò dem lai nbùng thuan loi, tao ra nhùng yéu tó tfeh circ cho vice xày dung va pbàt trién mòi

truóng vàn hoà, ma nò cung làm xuài hien nhùng nguy ai va ihàch thùc mò^i

elio vice bào ve, giù gin bàn sic vàn hoà dàn toc Vici Nam Dò là nhùng nguy

co bi dóng hoà, bj hoà tan, hi mai mot hay dành mài bàn sic vàn hoà trong qua trình giao lu'u, boi nhap va lliuc hien CNH, HDH

Còng nghiep hoà, bicn dai hoà làm nàng cao chài luong song ve moi mal cho nhàn dàn, dóng Ihò'i cùng làm xuài hien nhùng chuàn mire mòi la Irong dói song tinh thin, eò thè din dèn su va ebam giùa lói song, lói tu duy bién

dai vói lói song, lói tu duy truyén thóng Chàng ban nhu lói song hoà dóng wóì

thién nhién, tình càm còng dóng tình làng nghTa xóm duóng nhu "màc càm" vói lói song dò thi va nhùng toan tfnh cà nhàn; nép song ibanb bình, bién boa vón co duóng nhu dói lap vói nép song khan trUcmg, gà'p gap eùa tàc phong còng nghiep ; lói song tiéu xài xa boa, làng pbf kbòng phù bop vói Irnyén thóng giàn dj, tiét kicm eùa nguói Vici Nam Ben canb su pbàt trién manh

me trén lai cà càc ITnh vuc kinh tè, chfnb tri, vàn hoà, xà bòi do CNH, HDH dem lai, Ibi trong dói song xà bòi cùng xuài bién nhùng biéu bién dàng lo ngai

ve mat vàn hoà Dò là, su* xuat hien va pbàt trién mot càdì tu pbàt bai kbuynh

huóng vàn hoà trai nguoc nbau: ò Uiành thj, vói toc dò dò ibi hoà cbòng mal,

dang co mot bò phàn dàn cu làng qiién din truyén thóng, xem nhc vàn hoà dàn toc, song chi vi tién va cùng vóti lình trang dò là su xói món ve dao due,

su già tàng càc te nan xà bòi O nóng thón, ben canb su' liép thu nbanh lói

song bién dai là xu huóng khòi phue lai lai cà eàe le bòi, thàin chf khòi phue

cà nhùng hù tue lac bau, lòi ihói dà bj dào lliài tir làu trong ma ehay, cii'ói xin, me tfn di doan

Su giao luu vàn hoà va bòi nhap còng dóng ibói ky CNH, HDH là tài yèn, phù bop vói quy luat chung eùa sU pbàt trién vàn boa nhàn loai Tuy nhién, de giao luu va bòi nhap thuc su tró thànb dóng lue thùc day su pbàt trién vàn hoà,

xà bòi eùa mot còng dóng Ibi bàn thàn nén vàn hoà eùa mòi còng dóng ay pbài bào tón va pbàt buy bàn sic, sic Ihài vàn hoà eùa minb Co nhu vay, nén vàn hoà eùa mòi còng dóng sé kbòng bj hoà tan, bj dóng hoà khi giao luu, bòi nhap va con làm phong phù thém nén vàn hoà eùa chfnb minb Mài khàc, trong su giao luu, bòi nhap ay, mòi nén vàn hoà sé dòng gòp nhùng tinh boa, bàn sàc riéng eùa mình vào kho tàng vàn hoà chung eùa nhàn loai

Trong qua trình giao luu va bòi nhap quóc té', ben canb nhùng yé'u tó tfeh cUc, nhùng già tri tién tién, con eò cà nhùng yéu tó kbòng phù bop vói vàn hoà truyén thóng, tbàm chf con dòc hai nùa Dói vói mot dal nuóc con nghèo, dang tùng buóc tié'n lén CNH, HDH nhu nuóc ta, su xàm nhap 6 al eùa nhiéu nén vàn hoà ngoai lai dà làm dào lòn nhiéu thói qucn, nép song, ké cà suy nghT eùa nhàn dàn ta trén mot bình dién ròng Ti'ong xà bòi, dò day dà xuài bién càch sinh boat, càch song, càch suy nghT xiing dot vói nhùng chuan mire dao due truyén tbóng Nhiéu hien tirong truóc day là boàn toàn xa la vói con nguói Viét Nam, thi nay ó kbòng fi ngirói lai duoc xem là chuyén bình thuóng nhu: bao lue, kich dàm, lai eàng, mài góc, coi dóng tién là tói tbuong,

de cao lói song huóng Ihu vàt chài Dóng hành vói lói song buòng thà, tam thuóng là nhùng luàn diéu dàn chù tu do kbòng ranb giói Tài cà nbùng diéu

dò néu kbòng kip thói ngàn chàn, dén mot lue nào dò lói song dàn toc, vàn hoà dàn toc sé bi coi là lac bau, lac long giùa cuòc dói

Còng nghiep hoà, bién dai hoà gin lién vò^i nén kinh tè thj tjuóng, do vày nhùng quy luat tàc dòng dén kinh tè thj triróng cùng se tàc dòng dèn dói song vàn hoà, xà bòi eùa dai nuóc nhu mot he qui lai yéu Chuyén sang nén kinh té thi truòng, vàn hoà là mot nhàn tó thùc day tàng truóng kinh tè, gòp phin làm thay dói nép nghT, càch làm, kich thfch tfnh nàng dòng, sàng tao; nbung trong mòi truóng dò vàn hoà cùng eò tbé nhiém pbài nhùng càn benh eùa kinh té thi trUòng nhu: chù nghTa cà nhàn pbàt trién, té sùng bài dóng tién, lói song tiéu thu, thuc dung, ebay theo loi nbuàn ma quén di loi fch ngirói tiéu dùng; Kbòng ft càc boat dòng vàn hoà bj lòi cuón vào xu huóng tbuong mai boa, xuài hien nhùng san pham vàn hoà kém chài luong, chiéu theo thj biéu Ihap kém eùa mot bò phan nguói eò tién Dóng tién xuài hien vói tu càch là tbuóc do càc già trj, nbung dóng thói nò cùng tró thànb sue manh eò khà nàng làm xuyén tàc bàn chài tói dep eùa con nguói, eùa quan he xà bòi, làm bang boai càc già tri dao due, kfeh tbfch chù ngliTa cà nhàn, tfnh fch ky, nhiéu hù tue, me tfn di doan pbàt trién

Mal trai eùa co che' thj triróng cùng dà va dang làm tha boa, bién chat nhiéu già tri vàn hoà lòi dep trong xà bòi nòng thón truyén thóng Dò là xu huóng chay theo nhùng già trj vai chài dem thuin, ma xem thu'óng nhùng già tri nhàn vàn Su tranh chip nhà eùa, dai dai din dèn nhiéu cành dau long trong quan he xóm làng, tham chf cà trong quan he già dinh Té buon thin bàn thànb làm ò nhiém nhiéu noi lòn nghiém va làm bié'n dang càc bòi làng vón

mang nhiéu già tri vàn hoà tot dep Dò là nhùng nguy al, nhùng té nan xà

bòi pbài kién quyèt bài trù, khàc phue nbàm xày dung mot mòi tiuóng vàn hoà lànb manh, nhàn van va tién bó

Vày, làm thè nào de thuc hien CNH, HDH ma vin bào tón duoc nhùng già tri vàn hoà truyén thóng, tiép thu vàn hoà bién dai, huóng tói xày dung mot nén vàn hoà nhàn vàn - nén vàn boa tit cà vi con nguòi, con nguói ó day

duoc pbàt trién toàn dién, bài hoà mang tàm hon, ly luóng, sic tbài Viét Nam Muón vay, phai xày dung mòi truóng vàn hoà phù bop vói yéu ciu, nhiém vu eùa thói ky CNH, HDH nbàm tao ra dòng lue thùc day su pbàt trién

xà bòi dóng thói kluyi day va nhàn lén moi tiém nàng sàng tao eùa con ngu'ói Irong su nghiep CNH, HDH dit nuóc Do dò, trong thói ky CNH, HDH cbùng

ta cin xày dUng mòi truóng vàn hoà ma ti'ong dò càc yéu tó cau thànb vàn hoà nhu su' biéu biét, tàm hón, dao ly, lói song, thj biéu, trình dò tham my pbài duoe Uiam sàu vào lai cà càc ITnh vire boat dóng sàng tao eùa con ngUÓi nhu : vàn boa trong san xuài, vàn hoà trong quàn ly, vàn hoà Irong giao tiép, lói song; vàn hoà trong già dinh, ngoài xà bòi; vàn hoà trong giao luu va bop tàc quóc té' Dò là mòi truóng vàn hoà nhàn vàn, tài cà vi con ngirói, cho con nguói, vi su pbàt trién va tié'n bò xà bòi

Con nguòi sàng tao ra vàn boa song vàn hoà kbòng dùng ngoài con nguòi, nguoc lai nò tbàm nhàp vào con nguói, bién thànb le song, niém tin va djnh bình nhàn càch ó mòi nguòi Qua trình pbàt trién kinh tè - xà bòi, tbue hien CNH, HDH dit nuóc cung ehfnh là qua trình khóng ngùng cài tao va boàn thién mòi truóng vàn boa - xà bòi, noi con nguòi song, lao dòng, hoc tap

va quan he vói nbau Trong dò, mòi truòng vàn hoà lón là quan he eùa con nguòi trong còng dóng xà bòi tu dja pbuong dèn càc vùng, mién; mói IrUÓng vàn hoà ubò là già dinh, don vj, trUòng hoc, còng so Mòi truóng nào cùng eò vai Irò quan trong dói vói su hinb thànb nhàn càch con nguói va ehju su làe dòng lin nbau mot càch bien cbùng Chù tjch Ho Chf Minb dà nói :" Muón xày dung thànb còng CNXI1 pbài eò nhùng con nguói xà bòi chù ngliTa" Diéu

dò kbàng dinh ràng, muón tbii'c hien tbàng loi sii nghiep CNH, HDH pbài co

nbùng con ngu'ói duoc dào tao, rèn luyén trong mòi triróng vàn hoà - nhùng con ngu'ói eò trf tue, eò dao due, eò tinh thàn nhàn vàn cao cà Vi vay, trong

giai doan pbàt trién mói eùa dai nuóc bién nay, vàn hoà cùng vói giào due và

dào tao, khoa hoc và còng nghe duoc coi là nbùng ITnh vu'e nén tàng thùc day

su phàl trién kinh tè - xà bòi nbanh và ben vùng Thu'e chài d(') hi su Ihàin nbuàn tu' luóng Ho Chf Miiih :" Vi loi fch tram nàm tróng ngUÓi", vi su phàl

trién ben vùng eùa dàn toc Nguón lue con nguò'i Viél Nani eò dàp ùng óunc

yéu ciu eùa su nghiep CNH, 1 IDI! hay khóng duoe quyéi djnh truóc bèi bòi giào due và dào tao

Qua trình CNH, HDH dal ra nhùng yéu cau, dói bòi bue thièt cho vice xày du'ng mòi truóng vàn hoà Viét Nam ngang lim vói thói dai mói, nbàm dàm bào elio su pbàt trién duoc càn dói, bài boa, ben vùng Trong diéu kien dia nén kinh tè ihj tiiròng, mó róng giao luu và bop làe quóc le, ùng dung càc thànb tu'u khoa hoc - còng nghe lién lién vào moi ITnh vu'e eùa dói song xà boi, cbùng ta pbài pbàt buy duoc vai tró to lón eùa vàn hoà trong vice diéu tiét su'

pbàt trién, nbàm làm giàm thiéu nhùng tiéu eUc do ai che dò dem lai Vàn hoà

su dung sue manh eùa eàe già trj nhàn bàn eùa dao ly dàn toc de ban che xu huóng sùng bài bang boa, sùng bài dóng tién eò thè din dén bang boai dao dù'c, lói song Dóng thói, kboi day nhùng già trj tot dep eùa vàn hoà truyén thóng nhu :" uóng nuóc nhó nguón", "àn qua nhó nguói tróng cày", "là lànb dùm là ràch", "tbuong nguói nhu thè Ihuong thàn" de xày dung quan he tói dep giùa nguói vói nguòi trong qua trình pbàt Irién kinh tè thj triróng Vice ùng dung càc yé'u tó ngoai sinh nhu vón, ky Ihuàl, còng nghé, kinh nghiém quàn ly cùng pbài phù bop vói truyén Ihóng, vàn hoà, dao due, làm ly, lói song dàn toc Viet Nam Nén vàn hoà dàn toc cùng vói bàn sic truyén thóng, cùng vói bàn ITnh, eòi càch eùa ngu'ói Viet Nani khi thu'e bién giao luu, mó eùa sé là su' de kbàng co hieu qua tru'óc nhùng lói song khóng lànb manh, nhùng san pham vàn hoà dòc hai Dàng ta dà khang djnh:" Trong diéu kien kinh tè ibj truóng và mó róng giao luu quóc tè, pbài dac bici t|uan tàm giù gin và nàng cao bàn sic vàn hoà dàn toc, ké llitra và pbàt buy truyén ihóng dao due, làp

quàn tot dep và long tu' bào dàn toc Tiép ihu linh boa eùa càc &dn loc Irén thè

giò:fi, làm giàu dep thém nén vàn hoà Vici Nam; dau li'anb ebóng su' xàm nhap

eùa càc loai van boa dòc hai, nhùng kbuynh huóng sùng ngoai, lai eàng, inat góc Khàc phue tàm ly sùng bài dóng tién, bài chip dao ly, coi thuóng càc già tri nhàn vàn" [7, t r l i ]

Chfnb vi vay , xay du'ng mói truóng vàn hoà thói ky CNH, HDH là mot nhiém vu co y ngliTa to lón trong vice giù gin bàn sic vàn boa dàn toc, tiép thu tinh boa vàn boa nhàn loai, xày dUng nén vàn hoà Vici Nam tién tién, dam dà bàn sic dàn toc Dóng tbòi, xày dUng mói triróng vàn hoà ehfnh là qua trình

'làm cho vàn lioà ihà'm sàu vào loàn ho d()'i srnig và ìioqt d()ng xd hcJi, vào liìng ngiif/i, tùng già dìiili, tùng tàp tìié và cóng dóng, lù'ng dia hàn dàn cu\ vào moi ITnh vii'c sinh lumi và (/nan lié cita con ngu'ói, tao ra Irén dal nuóc ta dói song linh lìiàn cao dep, Irìidi do dàn tri cao, khoa hoc pìiàt trién, pìiiic vu dac lue SU'nghiep CNll, UDII" [8, tr.54|

1.2.2- Xày dung mói truóng vàn hoà tììói ky CNlìy UDII dal nuóc

Theo pbuong phàp luàn eùa chù nghTa duy vài lidi sii, su' pbàt Irién eùa

bài eù su vai, bién lu'o'ng bay qua trình nào trong xà boi eùng 6èn luàn ihco

nbùng quy luat khàch quan vón eò eùa nò Nbung su van hành eùa càc quy luat xà bòi bao giò cung thóng qua boat dòng thuc tién eùa con nguói Qua trình xay du'ng mòi trUòng vàn hoà tbòi ky CNH, HDH chfnb là két qua bop quy luàt eùa mói tuong tàc qua lai giùa khàch thè và chù tbé trong mòi truóng vàn hoà dò

Mòi truóng vàn hoà bao bàm trong nò tóng hoà càc yéu tó vàn hoà nhit dinh, vàn hoà eò dói song và quy luàt boat dòng riéng, cho nén trong qua trình

xày dimg và phàt trién mòi Iruòiig vàn iioà phài tuàn Iheo nhung quy luàt eùa sir phàt trién vàn hoà Trong dò, nhùng quy luat eo bàn và phó bièn

nbài là: Quy luàt tich bop và lan U)à vàn hoà, quy luàt ké thùa vàn hoà, quy luàt giao thoa và tiép bié'n vàn hoà Nhùng quy luat này déu eò cc^ so sàu sa tu

he thóng nguyén ly, quy luat eùa phép bien cbùng duy vài

Quy luàt tich ho'p và lan toa van hoà: Duói làc dóng eùa quy luàt này,

su phàt trién mòi truóng vàn hoà biéu hien ra nhu mot qua trình khóng ngùng phàt sinh, bình thànb, mó ròng ành huóng và tfeh he;p nhùng yéu tó eùa nò Qua trình à'y là mot thè thóng nbài bao góm hai mal eò mói quan he bién cbùng vói nbau nhung tàc dòng nguoc chiéu nbau, dò là tfeh bop vàn hoà và lan toa vàn hoà Tfeh bop vàn hoà trong su phàt trién mòi truóng vàn hoà eò nghTa là su tfeh luy và dung bop nhùng già trj vàn hoà kbòng nhùng chi eùa noi sinh, ma con tfeh bop cà nbùng yèn tó ngoai sinh (tu nhùng mói truóng vàn boa khàc) Lan toà vàn hoà là su* ành huóng, tbàm nhap, và tàc dòng làn nbau giùa càc mòi truóng vàn hoà Tàc dóng eùa lan toà vàn hoà trong su phàt Irién mòi trUòng vàn hoà biéu bién ó cho : mòi yéu lo eùa mòi truóng vàn hoà tiu'óc bèi xuài hien nhu mot hien tUOng dem nhat , tbòng qua qua trình tiép xuc

và trao dói nò luòn co xu huóng xàm nhap, phàt buy ành huóng tói nhùng mòi truóng vàn hoà khàc Tue là, tu hien tuong dem nbài, mòi yé'u tó vàn hoà din din tró thànb hien tu'Ong phó bièn nhó eò lan toà vàn boa Tfeh bop vàn boa và lan toà vàn hoà thóng nbài bién cbùng vói nbau trong qua trình phàt tiién mòi trUÒng vàn boa, biéu bicn ó elio ubò eò lan toà vàn hoà ma eò tfeh liOp vàn hoà

và iigUOc lai, tfeh bop vàn hoà làm giàu elio mói truòng vàn hoà và lao diéu kién de thùc day lan toà vàn boa Hon nùa, su boa quyén, chuyén boa bien

cbùng giùa tfeh bop và lan U)à vàn boa irò thànb ai so elio su ké tliìra vàn boa

cùng nhu giao thoa và tié'p bièn vàn hoà

Trong qua trình giao luu vàn hoà và bòi nhap cóng dóng, mói truóng vàn hoà Viét Nam vira giù gin nhùng bàn sic riéng eò eùa dàn toc minb, vùa tié'p nhan nhùng tinh boa vàn hoà eùa càc dàn toc trén thè giói, làm giàu dep thém nén vàn hoà Viét Nam dóng thói cùng dóng gòp nhùng tinh boa, bàn sàc riéng eùa mình vào kho tàng vàn hoà chung eùa nhàn loai

Quy luàt ké Ihira vàn hoà: Quy luat này eò c(t so ly luan tu quy Inai phù

djnh eùa phù dinh eùa phép bien cbùng duy vai và quy luat ve su' kè thìra Irong

su phàt trién y thùc xà bòi

Vàn hoà và mòi truòng vàn boa là do con ngmn sang tao l'a trong tién trình Ijch su xà bòi, bòi vàn hoà mot khi dà bình thànb cùng là mòi truóng song eùa con ngu'ói Con nguòi dòng vai tró chù thè trong suol c|uà trình phàl sinh, bình thànb, van dòng và phàt trién eùa mói mòi truòng vàn boa nbài dinh Nhung truóc bèt, mòi truòng vàn hoà ma con nguói tón lai trong dò, chju

su tàc dòng và thfch ùng vói nò, dóng thói cài tao và xày dung nò, là do càc thè' he triróc de lai Bòi vi, "mói lliè he mòi kbòng bao gió kbòi diu lù manh dit tróng, ma phài nàm vùng nhùng già tri vàn hoà, vài chat và tinh thin do càc thè he tién boi dà tfeh luy duoc" [5, tr.86| Diéu dò cho thiy, mói mòi truòng vàn hoà chi co the phàl Irién vùng chic khi tbóng qua con duóng kè thùa kho tàng vàn boa vó lan eùa thè he di truóc Nhung su kè thira ó day là luàn theo quy luat phù djnh bicn ehùng, nghTa là su kè thù'a eò chon loc nbùng yéu lo tfeh cUc, tié'n bò eùa di san vàn hoà qua khù, dóng thói loc bó nhùng yéu tó tiéu CUC, lòi thói Kè thùa vàn boa phài gàn vói dói mói và pbàt trién vàn hoà

Nén vàn boa Vici Nam tbòi ky CNl I, HDH là nén vàn hoà kè ibira nbùng truyén thóng lòi dep, nhùng già Irj linh Ihàn, dao due, càc di san vàn hoà eùa dàn toc Dò là long yéu nuóc, y lliùc cóng dòng, long nhàn ài, khoan dung, trong ngliTa tình, dao ly, due tfnh cin eù, sàng tao trong lao dòng, su' tinh tè trong ùng xù, su' giàn di Irong lói song Nhùng nhàn lo dò Irò thànb bàn sic vàn hoà eùa dàn toc, diro'c giù gin, kè lliùa và phàt buy, bièn nò thànb sue manh nói sinh ihùc day tién Irinb CNH, I IDI 1 dai nuóc

Quy luàt giao thoa và tiép bién vàn hoà: Xuài phàt tu nguyén ly ai bàn

eùa phép bien cbùng duy vat ve mói lién he phó bièn trong ITnh vu'e vàn beni, dóng tbòi phàn ành qua trình trao dói trong san xuài vàt chài, khi dà xuài bién

SU phàn ccmg lao dóng xà hò\, vói y nghTa trao dói san xuài sinh ra trao dói

vàn hoà Giào su Ha Vàn Tan dà viét:" Mòi hoat dóng eò y nghTa dac bici dói

vói giao lu'u vàn hoà là trao dói kinh tè Giùa càc cóng dóng song trén càc dia bàn khàc nbau thuóng eò su trao dói nguyén lieu boac san pham vói nbau ma sau này là su trao dói bang hoà" |62, tr 163J Giao luu vàn boa vira là két qua eùa trao dói, vùa là ehfnh bàn thàn su trao dói Co biéu nhu vay mói thay bèi tim quan trong eùa giao luu vàn hoà trong beh su nhàn loai, vi san xuit, trao dói là mot dòng lue thùc day su phàt trién eùa beh su

Néu nhu lan toà vàn hoà chi biéu bién su tbàm nhap, tàc dòng ành huóng eùa càc yé'u to' vàn hoà, thi giao thoa vàn hoà thu'e chài là su trao dói , vay

mUdn, dan xen giùa càc nèn vàn hoà trong qua trình giao luu vàn boa và trong

qui trình dò, su' tié'p xùc vàn hoà bao giò cùng gay nén su bié'n dói vàn boa, goi chung là tié'p bièn vàn hoà

Tàc dòng eùa quy luat giao thoa và tiép bièn vàn hoà làm cho su phàl trién eùa mòi truóng vàn hoà co thè tfeh bop duoc nhùng yéu tó tfeh ciré eùa mòi Iruóng vàn hoà khàc trong qua trình giao luu, vàn hoà, tue là liép nhan, cài bié'n, chuyén hoà nò thànb yéu tó eùa minb Tuy nhién , qua trình này dòi bòi chù thè eùa mòi truòng vàn lioà phài xù ly tot mói quan bé bién cbùng giùa yé'u tó nói sinh và yéu lo ngoai sinh, phàt buy yéu tó noi sinh, liép nhan mot càch sàng tao yéu tó ngoai sinh, làm giàu cho mòi truóng vàn hoà eùa mình Diéu dò chi eò thè thue bicn duoe khi toc ngu'ói chù thè là'y ban sic và truyén thóng dàn toc mình làm nói lue, de tiép nhàn nbùng già trj vàn hoà lù càc nén vàn hoà khàc Nhu vay, làe dóng eùa cpiy Inai giao thoa và tié'p bié'n vàn hoà con tao diéu kién de bó sung lin nbau, lap din klioàng càch ve trình

dò phàt trién giùa càc mòi triróng vàn boa kbàc nbau

Trai qua bao tbàng trim beh su, vói bcm mot nghìn nàm Bàc tbuòc và hon mot tram nàm bj chù ngliTa thue dàn, de quóc xàm luoc, dò ho, nén vàn

hoà Vici Nani dà trai qua nhiéu cuòc giao luu, liép bièn vai vàn bòa ben ngoài,

nhung vàn boa Vici Nam vàn giù gin duoe bàn sàc dàn toc và làm giàu hon

he già trj eùa mình Dò là càc cuòc tiép bièn eùa vàn hoà Viét Nam vcjfi vàn boa Trung Hoa (chù yéu Ihòng qua Nho, Phàl, Lào) , vcii vàn hoà An dò (thóng qua su truyén bà dao Phàl), vói vàn boa pbucmg Tày (tbóng qua cài goi

là "khai hoà vàn minb" eùa chù ngliTa ihuc dàn Phàp và truyén bà chù nghTa tu

do eùa chù nghTa de quóc My) Qua eàe cuòc tiép bièn dc^ vàn boa Viet Nam vin kliòng bi dóng hoà, bj boa lan , bj mài di, ma trai lai, vói sue song truóng tón eùa mình, là'y bàn sic dàn toc làm tiéu chf, nò dà tiép thu eò chon loc nhùng cài hay, cài dep eùa càc nén vàn hoà khàc, làm phong phù thém cho bàn sic eùa mình

Su giao thoa vàn hoà ccm ihé hien li nhiéu vùng, mién kbàc nbau eùa dai

nuóc, eò su gin gùi nbau ve dja ly, tao nén nhùng sàc tbài vàn boa vùng dòc dào và sinh dóng, làm phong phù, da dang thém mòi truóng vàn hoà chung eùa quci'c già, dàn toc

Van dung dùng dàn quy luàt giao thoa và tié'p bièn vàn hoà trc:)ng xày dUng, phàt trién mòi truóng vàn hoà tbòi ky CNH, HDH eò y ngliTa rat quan trcing dói vói vàii de djnh huc'mg su giao luu vàn hoà Bòi vi, " khi dà nhàn thùc su giao luuvàn hoà là mot quy luat tài yéu eùa dcìi song, mot nhu ciu tu nhién eùa ccm ngUcìi thi thuc bién su giao luu à'y mc)l càch chù dòng, tfeh ciré

và co Q\\on lira là pbuong sàch tbóng minb và dùng din nbài" [62, tr.229J

Qua trình xày du'ng và phàt trién mòi trucmg vàn hoà vùa phài tuàn theo

nhùng quy luat eùa su phàt trién vàn hoà, dóng thcìi phài tuàn theo nhu'ng djnh huóng, muc tiéu ma Dàng ta de ra trong thòi ky CNH, HDH dat nu'óc Dò là , "xày dung và phàt trién nén vàn hoà Vici Nam tién tién, dam dà

bàn sic dàn toc, tiép thu tinh hoa vàn hoà nhàn loai, làm elio vàn hoà tham sàu vào toàn bó dói sc5ng và boat dòng xà bòi, vào lù'ng ngUcìi, tùng già dinh, tiìng lap thè và còng dóng, tùng dja bàn dàn cu, vào mc)i ITnh vu'e sinh boat và quan

bé con nguói, tao ra trén dai nuClc ta dói sc)'ng tinh thin cao dep, trình dò dàn

tri cao, khoa hoc phàt trién, phue vu dàc lue su nghiep CNH, HDH vi muc

tiéu dàn giiu, nu'òfc manh, xà bòi cóng bang vàn minb, tién bude vùng chic

lén CNXH" [8, tr.54-55]

Tu dinh huóng nói trén, Ding ta dà de ra yéu ciu, nhiem vu, nói dung eùa viéc xày dung mòi trucìng vàn hoà thcìi ky CNH, HDH Dò chfnb là qua trình:

"Xày dung dòi song vàn hoà lànb manh ó càc dem vj al so (già dinh , làng, bàn, xà, pbueyng, khu làp thè, al quan, xf nghiep, Uuóiig hejc, dem vi ),

càc vùng dàn cu (dò thj, nòng Ihón, mién nùi) nbàm dàp ùng nhùng nhu ciu vàn boa da dang và khòng ngìrng tàng lén eùa càc ting Ic'^p nhàn dàn

Gin giù và pbàt buy nhùng dao ly te^t de:p eùa già dinh Viét Nam Xày dung già dinh vàn hoà và xày dung mói cpian he kbàng kbft giùa già dinh, nhà truóng và xà bòi

Day manh phong trào làng, xà, phueìng vàn hoà, nàng cao tfnh tu quàn eùa còng dóng dàn cu trong còng cuòc xày dung nép se'5ng vàn minb

Tliu bep din kboàng càch óìl\ se^nig vàn be)à giùa càc trung làm dò ibi và

nòng thón, giùa vùng kinh tè phàt trién vói càc vùng sàu, vùng xa, vùng nùi,

bién gioì bài dào, giùa càc ting leyp nhàn dàn

Phàl trién và khòng ngìrng nàng cao chài luejfng boat dòng eùa thiéi che vàn hoà ó co se')', diu tu xày dung mejt se') cóng trình vàn boi trong diém lim quCìc già Tàng cii'eìng boat dejng eùa eie tó chùc vàn boa, nghe thuat chuyén nghiep, pbàt trién phong trào quin cbùng hoal dòng vàn boi, vàn nghé" [8, lr.59-60|

Tu noi dung nói trén, cbùng ta thay van de xày dung dòi song vàn hoà à

al sa eò y nghTa vò eùng quan trenig dói vc'fi qua trình xày dung và phàt trién

mòi truóng vàn hoà BcVi vàn hoà mot khi dà Uiam sàu vào quin cbùng thì co

tàc dòng manh me nhu mot sue manh vài chài, nò se Irò thànb dòng lue thùc day su phàt trién kinh té - xà bòi Xày dung dcti scing vàn hoà ó co so là nham

phàt buy moi lue \uang eùa xà bòi tham già phong trào "Toàn dàn doàn kéi

xày dung dói song vàn hoà", tao ra mòi truóng lànb manh cho moi boat dòng sàng tao và buòng thu vàn hoà; phàt buy quyén làm chù eùa nhàn dàn Irong vice giù gin an ninh chfnb trj, trai tu an toàn xà bòi, ve sinh mói truóng, xày du'ng cue3c song mói, tuong tre; giùp dei làn nbau trong san xuài, dói song, giù gin và phàt buy truyén thóng tot de:p, càc thuin phong, my tue; khàc phue và loai bò nhùng thòi quen, tap tue xau, lac bau; thuc hien Icit quyén và nghTa vu eùa còng dàn; chip hành nghiém chfnb ky cuemg, phàp luat, dueìng lói chfnb sàch eùa Dàng và Nhà nuóc

Nhu vay, xày dung dcìi sc*)ng vàn boa à al so là nbàm pbàt trién mot càch

toàn dien cà dcjfi song vài chài và dcìi song linh thin cho nhàn dàn, trong dò vàn boa vùa là noi dung, muc tiéu eùa me)i boat dòng xà bòi, vùa là dòng lue cho su phàl trién eùa xà bòi tbcjfi ky CNH, HDH Xày dung dòi song vàn hoà

ò co so xoay quanh hai true: Làng - nuc^fc và dàn cu - già dinh, hay nói càch kliàc Nhà - Làng - Nue'^c là he tbóng eùa mot dòng chày vàn boa lù thà'p dèn cao, tir truyén thóng dén hien dai và bién dai boa truyén llie^)ng Ong cha ta ngày truóc dà khang djnh: Làng di dói vòfi nue':fc, nue]fc là'y làng làm nén tàng, là'y dàn làm góc, do vay, xày dung dói song vàn boa ó co so phài, bit diu lù

"xày dung già dinh vàn boa, làng bàn vàn hoà, né'p song vàn minb dò ibj" [7, tr.205]

Già dinh là mòi truóng vàn hoà diu tién de cà thè nguói tiép nhan vàn boa eùa còng dóng, là ciu nói giùa cà nhàn và xà bòi, là noi lùu giù, bào tón

và truyén thu càc già trj vàn hoà, truyén Iheing vàn hoà eùa dai nuc'^c Viéc

giào due eùa già dinh, chàm sóc nuói day con cài, xày dung già phong truyén

thóng te'^t d(:p eùa già dinh eò y ngliTa xà bòi Icin lao và vò cùng cin tbiét Boi

vi, nbùng mal trai eùa kinh tè Ihj trUeìng lre)ng nhùng nàm g i n day dà và dang gay nén nhùng chan dejng, nhùng song gió và thù tliàch dói vói già dinh bóm nay Su nhan thùc sai léch ve chuan mire già trj, chay theo càc lién nghi vai chat, de cao già trj dóng lién din dèn eò neti, eò lue con ngUói dà chà dap lén

luàn thucmg, dao ly, làm ran nùt eàe nèn tàng già dinh, né né'p già phong tot dep vón co eùa già dinh Vici Nam, truyén Iheing ma óng cha la dà xày dung

qua bao thè bé Dà eò nhiéu bién tue.mg té nan xà bòi phàt sinh ngay trong

long càc già dinh nhu nan nghién bùi, di bac, Iròm c i p mai dàm, bucm làu, me tfn dj doan và nhiéu thói hu lai xàii khàc phàl trién Le'^)i se'iiig thuc dung óo

boàn cành lliiic tè và ành bueing eùa vàn boa xàii lù ben ngoài vàe^ dà tao nén

nhùng bòi cbùng xà bòi dàng lo ngai nhu thih fch ky, su Ihìi H vó càm trucie

nói bài hanh eùa dóng le^ai Nép song eùa già dinh Viét Nam bóm nay dang co nhiéu phùc tap, nhùng dò vó eò chiéu liUemg già làng, lình trang ngUe^c dai be')

me, con cài, pham phàp eùa thanli niéii eùng dang cV mùc bàe) dòng, gay nén nhùng nhùc nlicii, le) ngai che) le)àn xà bòi De) dò, và'n de nàng cao deli song vàt

chài tir vàn minb còng nghiep phài óucfc tién hành song song vói xày dung dói

song tinh thin, phong phù , lànb manh , nép scing vàn hoà, dao due trong mòi già dinh Vi vay, Nghj quyéi Dai he3i dai biéu toàn quc')c lin thù Vili eùa Dàng

la dà chi ró nhiem vu phài :" Xày dung già dinh no à'm, bình dàng, tién bò và hanh phùc làm cho già dinh thuc su* là tè bào lànb manh eùa xà bòi, là lo à'm eùa mói ngu'ói Phàt buy tradì nhiem eùa già dinh trong viéc luu Iruyén nbùng già tri vàn hoà dàn toc lù thè he này sang thè he khàc " [7, Ir 1 12],

Xày d u n g già dinh vàn h o à : là xày dung già dinh no à'm, hoà thuan, hanh phùc và tiéii bò, eò deìi song kinh tè, vài chài ón dinh, phàl trién; Co dcìi song vàn hoà, tinh thin phong phù lànb manh; Càc thànb vién Irong già dinh Uiuan boa, dàn chù; Ong , bà, cha me: màu mire, cein chàu biéu thào; Nhà eò

ky cUOng né né'p, doàn kéi tuong thàn, tuemg ài vcii xóm giéng, ibuc hien tòt nghTa vu còng dàn, luàn thù phàp luat Thuc tè cho thay, phong trào xày du'ng

già dinh vàn hoà da phàt trién ròng khàp trong cà nUcic và da phàt buy tàc

dung thu'e su dói vói su* phàt trién kinh tè, xà bòi eùa dai nuòfc Nò dà gòp

phin vào xày dung và phàl trién nén vàn hoà già dinh mang bàn sàc dàn toc

Vici Nam và tiép thu eò che.)n le)c càc yèn tó vàn minb hien dai; gc)p phin

chò'ng eie té nan xà bòi, xày du'ng mòi liUcìng vàn hoà lànb manh trong quan

he giùa ngirói vói ngUcìi và eàe quan he xà be)i khàc ; giùp càc cà nhàn tu boàn

thién nhàn càdì, xày dung càc mói quan he giùa càc thànb vién Irong già dinh

10)1 de:p, già dinh tc')i ibi xà bòi se l(^)i Già dinh phàl trién co vàn hoà là co so de

thuc bién muc tiéu phàt trién eùa dai nUe^c "din giàu, nUóc manh, xà boi ee^)ng

bang, vàn minb"

Trong su nghiep CNH, HDH dal nueie, và'n de CNH, HDH nòng llwn là

mot trong nhùng nhiém vu trong tàm, bcVi a nuóc la hien nay, nóng thón chié'm

gin 80% dan so và 70% so lao dòng trong cà nUòc Nóng Ihcm cùng là nai luu

giù nhiéu già tri vàn hoà truyén llieing, nhùng phong tue tap quàn làu dói eùa '

dàn toc Vi vay, nàng cao dói song vài chài và tinh thin cho nhàn dàn à dia

bàn nòng thón, tao ra bò mat vàn hoà mcii trong cuòc song eùa mòi thànb vién,

mòi già dinh, làng bàn, tao ra dòng luc geyp phin thùc day su phàt trién kinh tè'

- xà bòi Vi mot nòng thón giàu de:p, tién bò và vàn minb là và'n de làu nay

duoc Dàng và Nhà nu'óc dac bici quan tàm Cùng vói phong trào xày dUng già

dinh vàn hoà ó kliàp càc thànb thj và nòng thón, thi và'n de xày dung làng

(bàn, thón, ap) vàn hoà cùng dà duc;c trién khai ròng khàp và co nhiéu dién

bình tién tién Xày duìig hiug vàn hoà là nham phàl buy tfnh chù dóng, sàng

tao eùa nguói dan, eùa già dinh trong san xuài, lo chùc sinh boat và hu'cVng thu

vàn hoà, dàp ùng yéu cau thièt thuc eùa nhàn dàn, phù bop vcii su dói meii ve

co' che tó chùc và quàn ly kinh le, chfnb tri, xà bòi ó nóng thón

Mài kbàc, xày dung làng vàn he)à là ihue bién càc nghi quyéi, chfnb sàch

eùa Dàng ve xày du'ng nóng lliòii meii, ibii'c bién CNll, HDH nòng tlie^in, nbàm

tao dung mói truóng vàn hoà lànb manh, de mòi nguòi dàn, già dinh, dóng hej

co diéu kién phàt trién kinh tè, vàn hoà; bào ve, giù gin và phàl buy càc phong tue, tap quàn tói dep; loai bó càc hien tuejfng dj doan, eò bac, iire^u che

Gin day, Bò van hoà - Tliòng tin dà dua ra bue'mg din ihuc hien noi dung tiéu chuan làng vàn hoà "Mot làng (thón, àp, bàn) due^c ccmg nhàn là làng vàn hoà cin phài phan diu thuc hien và dal càc tiéu chuin sau:

a- Co dòi song kinh tè ón djnh và lùng buc':'c phàt trién

b- Co dòi song vàn hoà tinh thin lànb manh, phong phù

e- Co mòi tru'emg cành quan sach dep

d- Thuc hien iói phàp luat và càc chù IrUcmg, chinh sàch eùa Dàng và

Nbànu'c^^c" [3, tr.661

Trén cO so càc tiéu chuan do, kè thùa và phàl buy nbùng truyén tbe'Sng tói dep eùa làng xà, càc dja pbuong dà xày dung quy uóc làng vàn hoà, nbàm xày dung làng xóm, xày dung nòng Uiòn mcii giàu de:p, phàl Irién bài hoà, càn deli

ve kinh té', van hoà, xà bòi Quy uóc làng vàn hoà clifnh là nbùng Ihoà thuan

eùa cóng dóng, tbòng qua bàn bac dàn chù di dèn thcmg nbài ihuc hien, nbàm xày dung né'p song mcjfi eùa còng denig Quy Ue'yc làng vàn lie)à gòp phin ón dinh trai tu* ky eUOng eùa làng xóm trong me^)i quan he bài he)à giùa "le làng"

và "phép nuóc", phàt buy dàn chù, de cao tfnh lu quàn, tu chù eùa làng; nàng cao nhàn thùc và tràch nhicjm eùa mói ngUcìi dàn trong qua trình xày dung dcói song mói ó xóm, làng

Xày dung làng vàn hoà trong bòi cành CNH, HDH dai nuóc chfnb là xày

dung nhùng chuan mire ùng xù trong quan he giùa con nguói vói con nguói,

vói tu nhién, vói xà bòi và ve'^i chfnb bàn thàn mình; xày dung nhùng già tri

tinh thin tòt dep trong dòi song nòng thón, klieji day nhùng tao ly tòt dep lù

ngàn xua eùa òng cha ta nhu: Tình làng, nghTa xóm "icii lua, tal dèn eò nbau",

"là lànb dùm là ràch", "ihu'emg ngUcìi nhu thè ihUemg thàn", "ucmg nUe^fc nhó nguón" ; khòi phue càc già trj vàn boa truyén thóng kéi hc;p vói liép thu vàn hoà hien dai

Nhu vày, xày dung làng vàn hoà co vai Irò rài \ón Irong vice nàng eae) de/i

song loàn dien cà ve vài chài và vàn hoà tinii Ihin cho nhàn dàn, vùa gó[) phin xc)a dói, giàm nghèo, nàng cao dàn trf, vùa khai tbàc ducte liém nàng sàng lae) vàn hoà cùng nhu nàng cao mùc huóng thu vàn hoà eùa nguói dàn eV khip càc vùng, mién, làng, bàn eùa dai nuc/c llién nay, trén dai nUcie la ce") rài nhiéu diém sàng ve xày dung làng vàn hoà Phong trào xày dung làng vàn hoà khòng chi phàt trién ò dóng bang, ma cV mcji mién eùa dai nuóc, ó càc thòn, bàn vùng nùi, vùng sàu, vùng xa Dò là càc dién bình nhu: Làng Dòng Cao (Thanh Hoà), An Dóng (Tliài Bình), Van Diém (Ha Tày), Long Phù (Cin Tlicy), bàn NgUeim Khang (Cao Bang), xà Cam Giàng (Bàc Kan), Bàn Noc)ng Luóng (Lai Chàu), làng Chàm Ciu Gay (Ninh Tliuan), xà Bình Tlianb (Tày Ninh), xà lao (Già Lai), xà Ealu (Die làc) [38, tr.48[ Càc làng, xà, bàn vàn boa dò là vinh dir, tu bào thuc su eùa nhàn dàn càc mién qué trong cà nucic Nc) gòp phan

kbc^i day tiém nàng và noi lue ó al sci, tfeh eUc tham già vào viéc giù gin và phàt buy bàn sàc vàn hoà, Iruyén themg ICk dep eùa càc dja phuemg và dàn toc Diéu dò dà cbùng minb ring, khi tiém nàng vàn hoà eùa nóng thòn duOe khai day, óuac nhàn lén trong diéu kién mói, khi tfnh dòc làp, tir chù, sàng tae) eùa

ngUcii dàn duoc phàl buy thi nòng thón Vici Nam sé tao ra due;c dòng lue linh thin manh me de phàt trién kinh tè - xà hói, lùng bircie lhe)àt khòi nghèo nàn, lac bau, tién lén xày dung nóng thón mói giàu de:p, vàn minb

Irong thói ky CNH, \\D\\, vin de xày dung nép song vàn niliih ciò (lij

là mot yéu ciu khàch quan, bòi CNH, HDH tit yèn kéo thee) dò ibi boa Co thè nói dò thj hoà là mot quy luàt khàch quan eùa phàt trién, vi càc dò ibi là trung làm và lién de cho su phàt trién eùa bài eù quei'c già nào Dò Ibi bae) giò

cùng là diu nào chfnb trj, là trung làm kinh tè, thuetug mai, khoa h(^)e, giào due, dào tao, vàn boa nghe thuat, là eùa ngó eùa su giae) djeh và giae) luu kinh

tè - vàn hoà eùa quóc già hay dia phuong Do dac trung dò ma dò Ibi tiéu biéu cho trình de) dàn trf, lai nàng sàng tao, kbuynh hueing tham my, plie)ng càch sinh boat, pbuong thùc ùng xù và giao liép elio càc còng dóng cu dàn eùa dai nuóc

Nhu'ng, ben canb nbùng mal tiéu biéu à'y, dò Ibi cùng là nai dang san

sinh ra nhiéu té nan xà bòi, làm rei'i ren Irai tu, phà lie)ai dae) due, buy boai nhàn càch, xói món niém tin, ành bucing dèn cuòc scing eùa nguói dàn luofng thién Lc)'i song còng nghiep hien dai dà din din thay thè lói song Iruyén ihemg, bién hoà Tình làng ngliTa xe)m "lei'i lùa tit dèn eò nbau" bi thay thè beVi quan he lanh lùng, tlió c^ và thue dung Xu bii/mg tiéu dùng càc san pham vàn hoà eò tfnh giài trf bcm là càc san pham vàn hoà eò tfnh trf lue; xu huóng nghiéng ve càc le)ai bình vàn he)à hien dai bcm là càc loai bình vàn hoà truyén thóng

De) vày, Irong qua trình dò thj hoà, eùng veii lién trình pbàt trién kinh té, day nbanh tei'c dò CNH, HDH là tién Irinb xày dung mói Irueing vàn lie)à, xày dung nép se'^'ng vàn minb do thj Tre)ng Ihcìi dai ngày nay, nén vàn minb cóng nghiep dem lai nhiéu diéu kicn teii de:p che) cuòc se'^ing con ngUeìi Vi vay , con nguói phài quay ve vcii dao ly làm ngucii, lay dao ly nhàn vàn làm nén làng, muc tiéu Nép sei'ng vàn minb dò Ibi lre)ng llieii ky CNH, HDH chfnb là lay phàl trién nhàn càch ee)n nguói làm lre)ng tàm Bò Irii'emg Vàn hoà - Tbóng lin

Nguycn Khoa Diém dà nhan manh: "Tre)ng CNH, UDII dai nuóc, vice bình

thànb nhàn càch mói eò su* pbàt trién 10)1 ve thè chài, phong phù ve linh thin,

dù bàn ITnh dàp ùng nhùng nhiém vu Ijch su mói là me)l trong nhùng muc tiéu

quan lre)ng eùa sU ngliie}p xày dung nép sei'ng vàn minb" [ 10, tr 181

Né'p song vàn boa eùa con ngUeii Vie:l Nam bóm nay biéu bién tre)ng

lao dòng sàng tao, trong làm àn sinh song, trong hoc tàp và rèn luyén,