Công tác xã hội với vấn đề hòa nhập của trẻ mắc hội chứng tự kỉ tại các trường tiểu học trên địa bàn hà nội

xvi Formatted: Indent: First line: 0 cm Formatted: Centered, Indent: First line: 0 cm DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT HCTK: Hội chứng tự kỉ TK: Tự kỉ CTXH: Công tác xã hội NVCTXH: Nhân viên cô

Trang 1

Formatted: Indent: First line: 0 cm

Formatted: Font: Times New Roman, 14 pt

Formatted: Indent: First line: 0 cm, Right: -0.05 cm, Position: Vertical: 0.01 cm, Relative to: Paragraph, Width: Exactly 0.54 cm, Height: Exactly 0.86 cm

Formatted: Font: Times New Roman, 13 pt Formatted: Indent: First line: 0 cm

Formatted: Centered, Indent: First line: 0 cm

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

VŨ THỊ THANH NGA

CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI VẤN ĐỀ HÒA NHẬP

CỦA TRẺ MẮC HỘI CHỨNG TỰ KỈ TẠI CÁC

TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Công tác xã hội

Hà Nội 2014

Style Definition: TOC 2: Font: Bold, Dutch (Netherlands), Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines, Tab stops: 15.52 cm, Right,Leader: … + Not at 16.07 cm

Style Definition: TOC 1: Tab stops: 15.52 cm, Right,Leader:

… + Not at 16.49 cm

Formatted: Font: Times New Roman, 14 pt Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

Formatted Table Formatted: Font: Times New Roman, Bold Formatted: Font: Times New Roman Formatted: Font: 13 pt

Formatted: Font: Times New Roman, 12 pt Formatted: Font: Times New Roman Formatted: Justified, Indent: First line: 0 cm, Space Before:

0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

Formatted: Font: Times New Roman

Formatted: Font: Times New Roman Formatted: Justified, Indent: First line: 0 cm, Space Before:

Formatted: Font: 29 pt Formatted: Font: 14 pt Formatted: Font: 14 pt, German (Germany) Formatted: Font: Times New Roman, 14 pt, German (Germany)

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Formatted Table Formatted: Top: 3 cm, Width: 21 cm, Height: 29.7 cm, Header distance from edge: 1.27 cm, Footer distance from edge: 1.27 cm

Formatted: Font: Times New Roman, Not Bold, German (Germany)

Formatted: Font: 14 pt, German (Germany) Formatted: Font: Times New Roman, 14 pt, German (Germany)

Formatted: Justified, Indent: First line: 0 cm, Space Before:

0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines Formatted: Font: Times New Roman, German (Germany) Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

Formatted: Font: Times New Roman Formatted: Justified, Indent: First line: 0 cm, Space Before:

0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines Formatted: Font: Times New Roman Formatted: Font: Times New Roman Formatted: Centered, Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

Formatted: Font: Times New Roman, Not Italic, German (Germany)

Formatted: Font: Times New Roman, 14 pt Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

Formatted: Font: Times New Roman

Formatted: Font: Times New Roman, 14 pt Formatted: Font: Times New Roman Formatted: Indent: First line: 0 cm, Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

Formatted: German (Germany) Formatted: Font: Times New Roman, 14 pt Formatted: Font: 14 pt

Trang 3

Formatted: Centered, Indent: First line: 0 cm Formatted: Font: Times New Roman, Bold

Formatted: Space Before: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

Trang 4

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 21

1 Lý do chọn đề tài 21

2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 32

2.1 Lịch sử nghiên cứu Hội chứng tự kỉ trên trên thế giới 32

2.2 Lịch sử nghiên cứu Hội chứng tự kỉ ở Việt Nam 75

3 Ý nghĩa của nghiên cứu 1311

3.1 Ý nghĩa về mặt lý luận 1311

3.2 Ý nghĩa về mặt thực tiễn 1411

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1411

4.1 Mục đích nghiên cứu 1411

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 1411

5 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 1412

5.1 Đối tượng nghiên cứu 1412

5.2 Khách thể nghiên cứu 1512

7 Câu hỏi nghiên cứu 1512

8 Giả thuyết nghiên cứu 1613

9 Phương pháp nghiên cứu 1713

9.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi 1713

9.2 Phương pháp quan sát 1713

9.3 Phương pháp nghiên cứu trường hợp (case study) 1713

9.4 Phương pháp nghiên cứu tài liệu 1714

9.5 Phương pháp phỏng vấn sâu 1714

NỘI DUNG CHÍNH 2115

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 2115

Formatted: Font: Times New Roman, Font color: Auto Formatted: Centered, Space Before: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines Formatted Formatted: Font color: Auto Formatted: Font: Times New Roman, 13 pt Formatted: Normal, Line spacing: 1.5 lines Formatted: Font: Not Bold Formatted: Font: Not Bold Formatted [1]

Formatted [2]

Formatted [3]

Formatted: Line spacing: 1.5 lines Formatted [4]

Formatted [5]

Formatted [6]

Formatted [8]

Formatted [9]

Formatted [11]

Formatted [12]

Formatted [14]

Formatted [15]

Formatted [16]

Formatted [17]

Formatted [18]

Formatted [19]

Formatted [20]

Formatted: Justified, Line spacing: 1.5 lines Formatted [22]

Trang 5

ii

1.1 Các khái niệm công cụ 2115

1.2 Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu 3932

1.3 Đặc điểm về địa bàn nghiên cứu 4938

Chương 2: VẤN ĐỀ HÒA NHẬP CỦA TRẺ MẮC HỘI CHỨNG TỰ KỈ TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC 5140

2.1 Thực trạng vấn đề hòa nhập của trẻ mắc HCTK tại trường tiểu học 5140 2.2 Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về thực hiện GDHN trẻ mắc HCTK trên địa bàn Hà Nội 6652

2.3 Nhu cầu của trẻ và gia đình trẻ mắc HCTK khi học hòa nhập tiểu học 7156

Chương 3: CÔNG TÁC XÃ HỘI HỖ TRỢ TRẺ MẮC HỘI CHỨNG TỰ KỈ HÒA NHẬP TẠI TRƯỜNG HỌC 71

3.1.Vai trò trợ giúp trực tiếp của NVCTXH đối với học sinh mắc HCTK và gia đình 8971

3.2 NVCTXH trợ giúp giáo viên thực hiện các nhiệm vụ GDHN tại trường tiểu học 9476

3.3 NVCTXH trợ giúp nhà quản lý giáo dục 9779

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 10183

TÀI LIỆU THAM KHẢO 10888

MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined.715

1 Lý do chọn đề tài Error! Bookmark not defined.715

Formatted: Line spacing: 1.5 lines

Formatted: Font: Not Bold Formatted: Font: Not Bold, Vietnamese Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Font: Not Bold, Vietnamese Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Font: Not Bold Formatted: Line spacing: 1.5 lines Formatted: Vietnamese Formatted: Font: Not Bold, Dutch (Netherlands) Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: Not Bold Formatted: Font: Not Bold, Dutch (Netherlands) Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Font: Not Bold Formatted: Tab stops: 15.52 cm, Centered,Leader: … Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Font: Not Bold, Dutch (Netherlands) Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Line spacing: 1.5 lines Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: Not Bold, Vietnamese Formatted: Font: Not Bold

Formatted: Font: Not Bold Formatted: Vietnamese Formatted: Left Formatted: Line spacing: 1.5 lines Formatted: Vietnamese Field Code Changed Field Code Changed Formatted: Vietnamese Field Code Changed Formatted: Vietnamese Formatted: Font: Not Bold

Trang 6

iii

2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined.816

2.1 Lịch sử nghiên cứu HCTK trên trên thế giớiError! Bookmark not defined.816

2.2 Lịch sử nghiên cứu HCTK Ở Việt NamError! Bookmark not defined.1220

3 Ý nghĩa của nghiên cứu Error! Bookmark not defined.1727

3.1 Ý nghĩa về mặt lý luận Error! Bookmark not defined.1727

3.2 Ý nghĩa về mặt thực tiễn Error! Bookmark not defined.1727

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứuCâu hỏi nghiên cứuError! Bookmark not defined.1827

5 Đối tượng và khách thểMục đích và nhiệm vụ nghiên cứuError! Bookmark not defined.1827

5.1 Mục đích nghiên cứu Error! Bookmark not defined.1827

5.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined.1828

6 Phạm viGiả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined.1928

7 Câu hỏiĐối tượng và khách thể nghiên cứuError! Bookmark not defined.1928

7.1 Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined.1928

7.2 Khách thể nghiên cứu Error! Bookmark not defined.1929

8 Giả thuyếtPhương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.1929

8.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Error! Bookmark not defined.1929

8.2 Phương pháp quan sát Error! Bookmark not defined.2029

8.3 Phương pháp nghiên cứu trường hợp (case study)Error! Bookmark not defined.2029

8.4 Phương pháp nghiên cứu tài liệu Error! Bookmark not defined.2029

8.5 Phương pháp phỏng vấn sâu Error! Bookmark not defined.2029

9 Phương phápạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.2029

NỘI DUNG CHÍNH Error! Bookmark not defined.2130

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN

CỨU Error! Bookmark not defined.2130

1.1 Các khái niệm công cụ Error! Bookmark not defined.2130

Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu Error! Bookmark not defined.2130

Field Code Changed [26]

Trang 7

iv

[103]

Formatted

1.1.1 Error! Bookmark not defined.2131

Lý thuyết nhận thức – hành vi Error! Bookmark not defined.2131

1.1.2 Lý thuyết Thang bậc nhu cầu (Maslow’s Hierarchy of Needs)Error! Bookmark not defined.2332

2.1.3 Lý thuyết hệ thống Error! Bookmark not defined.2535

+ Ý tưởng về một hệ thống – các khía cạnh của cuộc sống có thể được tổ

chức Error! Bookmark not defined.2636

+ Hệ thống là một khu vực được giới hạn bởi một người để giúp họ tổ

chức những tư tưởng về một vấn đề phức tạp.Error! Bookmark not defined.2636

+ Một người có thể tạo ra trong đầu nhiều hệ thống khác nhau, ví dụ

như: hệ thống trẻ em, hệ thống cha mẹ, hệ thống hàng xóm Error! Bookmark not defined.2636

Các nguyên tắc của một hệ thống: Error! Bookmark not defined.2636

+ Mọi hệ thống đều nằm trong một hệ thống khác lớn hơn.Error! Bookmark not defined.2636

+ Mọi hệ thống đều có thể được chia thành những hệ thống khác nhỏ

hơn Error! Bookmark not defined.2636

+ Mọi hệ thống đều có tương tác với những hệ thống khácError! Bookmark not defined.2636

+ Mọi hệ thống đều cần ‘đầu vào’ hay năng lượng từ môi trường bên

ngoài để tồn tại Error! Bookmark not defined.2636

+ Mọi hệ thống đều tìm kiếm sự cân bằng những hệ thống khác.Error! Bookmark not defined.2636

* Ứng dụng của lý thuyết Error! Bookmark not defined.2636

NVCTXH cần phải hiểu các vấn đề của trẻ xuất hiện trong trường học

không phải là xuất phát từ chính bản thân trẻ mà đôi khi từ hệ thống mà

trẻ đang sinh sống NVCTXH cần phải hiểu những vấn đề sau: Trẻ em là

một phần của hệ thống gia đình; trẻ bị tổn hại ở trong một phần của hệ

thống, việc này gây tổn hại đến những phần khác của hệ thống và các hệ

thống khác trong cuộc đời của trẻ; trẻ là một thành viên của hệ thống gia

đình có nhiều vấn đề và hệ thống gia đình này không thực hiện tốt chức

năng của một gia đình; trẻ là thành viên của một hệ thống gia đình mà hệ

Trang 8

Formatted [163]

thống này không có bất kỳ tương tác nào với các hệ thống khác (đóng và

biệt lập); trẻ là một phần của hệ thống mà có những cách cư xử mà xã

hội chấp nhận được Error! Bookmark not defined.2636

NVCTXH cần phải sắp xếp, tổ chức những lượng thông tin lớn thu thập

được (về nội dung và tiến trình) để xác định mức độ nghiêm trọng của

vấn đề và cách can thiệp Khi NVCTXH làm việc với một trường hợp, có

rất nhiều những tác động phức tạp giữa con người và những sự kiện xảy

ra ví dụ như: trẻ em tiếp xúc với người chăm sóc; người chăm sóc tiếp

xúc với môi trường của họ, cha mẹ tiếp xúc với nhau.Error! Bookmark not defined.2636

Lý thuyết hệ thống cho phép NVCTXH chia những tình huống phức tạp

thành một tập hợp những hệ thống, phân tích tác động của một hệ thống

lên hệ thống khác, theo dõi tương tác giữa các hệ thống và vẽ được những

hệ thống gia đình phức tạp Thực hiện miêu tả về hệ thống của những

mối quan tâm trong hoạt động bảo vệ trẻ em – chỉ ra những tác động của

mọi hệ thống lên tình huống chăm sóc và những mối quan hệ giữa các hệ

thống này Vẽ một biểu đồ xã hội và hoặc một cây phả hệ để “minh họa”

một cách chính xác nhất tình huống ngược đãi trẻ em Sử dụng biểu đồ

xã hội để xác định những điểm để can thiệp nhằm thay đổi.Error! Bookmark not defined.2737

1.2 Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứuCác khái niệm công cụError! Bookmark not defined.2737

1.2.1 Khái niệm trẻ em Error! Bookmark not defined.2737

1.2.2.Trẻ em mắc HCTK Error! Bookmark not defined.2838

1.2.2.1 Hội chứng tự kỉ Error! Bookmark not defined.2838

1.2.2.2 Biểu hiện của trẻ em mắc HCTK Error! Bookmark not defined.2939

1.2.3 Giáo dục chuyên biệt Error! Bookmark not defined.3445

1.2.4.Giáo dục hội nhập Error! Bookmark not defined.3646

1.2.5 Giáo dục hòa nhập Error! Bookmark not defined.3748

1.2.6 CTXH và các khái niệm liên quan Error! Bookmark not defined.4051

Trang 9

vi

Đến nay, CTXH có mặt tại 80 nước trên thế giới, đã và đang hỗ trợ cho

những người yếu thế, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, mang lại

bình đẳng và công bằng xã hội Với ý nghĩa quan trọng đó, CTXH đã

được đưa vào rất nhiều lĩnh vực khác nhau, như: Chăm sóc hỗ trợ những

đối tượng thiệt thòi, yếm thế (trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, người khuyết

tật,…) trong bệnh viện, toà án và đặc biệt là trong trường học.Error! Bookmark not defined.4152

Hiệp hội CTXH trường học Mỹ đã định nghĩa: “CTXH trường học là

một trong những chuyên ngành quan trọng của CTXH.Với kiến thức và

kỹ năng chuyên môn của mình, các NVCTXH trường học tác động đến

nhóm học sinh và cả hệ thống trường học NVCTXH trường học được coi

là công cụ để thúc đẩy nhà trường đạt được các mục tiêu học tập và

giảng dạy NVCTXH trường học cũng giúp cho học sinh nâng cao khả

năng đáp ứng các nhiệm vụ học tập của mình thông qua sự phối kết hợp

giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng”.Error! Bookmark not defined.4152

Như vậy, có thể nói, CTXH trường học là nền tảng thiết yếu của việc

giảng dạy và giáo dục trong trường học, nó còn là một dịch vụ đặc biệt

trong trường học hỗ trợ tất cả những ai tham gia vào cuộc sống trường

học: học sinh/sinh viên, phụ huynh, giáo viên, cán bộ nhà trường và

những nhà quản lý giáo dục ở tất cả các cấp học.Error! Bookmark not defined.4253

Mặt khác, CTXH trường học giúp học sinh giải quyết những khó khăn về

tâm lý, khai thác những điểm mạnh của các em để các em có thể tham gia

một cách hiệu quả vào quá trình học tập, giúp các em phát triển tốt tiềm

năng và những kỹ năng sống Error! Bookmark not defined.4253

NVCTXH học đường còn là cầu nối giữa học sinh, gia đình và nhà

trường, giúp các em có điều kiện phát huy hết khả năng học tập tốt nhất

Họ cũng là người hỗ trợ kết nối trường học và cộng đồng thông qua việc

Field Code Changed

Formatted: Vietnamese Field Code Changed Formatted: Vietnamese, Do not check spelling or grammar Formatted: Vietnamese

Field Code Changed

Formatted: Vietnamese

Field Code Changed

Formatted: Vietnamese, Do not check spelling or grammar Formatted: Vietnamese

Field Code Changed

Trang 10

đánh giá, giới thiệu và điều phối các dịch vụ giữa trường học và cộng

đồng Error! Bookmark not defined.4253

Để thực hiện được những công việc trên những NVCTXH làm việc trong

trường học trước hết phải là người được đào tạo về công tác xã hội, có

kiến thức và kỹ năng chuyên môn về CTXH, có kinh nghiệm làm việc

trong trường học hoặc với trẻ em, có kiến thức về hệ thống giáo dục, luật

pháp, sức khỏe tâm thần, tâm lý trẻ em và các dịch vụ bảo vệ trẻ em và

cũng như tất cả các NVCTXH khác là phải có đạo đức nghề nghiệpError! Bookmark not defined.4253

1.3 Đặc điểm về địa bàn nghiên cứu Error! Bookmark not defined.4758

Chương 2: VẤN ĐỀ HÒA NHẬP CỦA TRẺ MẮC HỘI CHỨNG TỰ KỈ

TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC Error! Bookmark not defined.5060

2.1 Thực trạng vấn đề hòa nhập của trẻ mắc hội chứng tự kỷHCTK tại trường

tiểu học Error! Bookmark not defined.5060

2.1.1 Những lý do cha mẹ quyết định cho trẻ mắc HCTK đi học hòa nhập

tiểu học Error! Bookmark not defined.5060

2.1.2 Môi trường chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ trước khi đi học hòa nhậpError! Bookmark not defined.5263

2.1.2.1 Khó khăn đối với cha mẹ trẻ Error! Bookmark not defined.5465

Khi dạy thêm cho trẻ học ở nhà, khó khăn lớn nhất của phụ huynh là

chưa có một chương trình chuẩn để dựa vào dạy trẻ (85%) Đối với trẻ

bình thường thì khi muốn dạy kèm con tại nhà thì phụ huynh có thể

tham khảo sách giáo khoa, sách bồi dưỡng khác nhưng đối với trẻ khuyết

tật nói chung và trẻ tự kỷ nói riêng thì Bộ Giáo dục & Đào tạo chưa có

một chương trình riêng cho những trẻ này Hầu hết giáo viên và phụ

huynh phải tự soạn ra chương trình riêng cho trẻ, chủ yếu là dựa vào

chương trình chuẩn rồi thêm bớt cho phù hợp với trình độ của trẻ Việc

này làm mất rất nhiều thời gian, công sức của phụ huynh cũng như giáo

viên và đôi khi không đem lại hiệu quả như mong muốn.Error! Bookmark not defined.6173

Field Code Changed

Formatted: Font: Not Bold Field Code Changed Formatted: Vietnamese

Field Code Changed Formatted: Vietnamese

Formatted: Font: Not Bold Field Code Changed Formatted: Vietnamese Field Code Changed Formatted: Vietnamese, Do not check spelling or grammar Formatted: Vietnamese

Field Code Changed Formatted: Vietnamese Field Code Changed Formatted: Vietnamese, Do not check spelling or grammar Formatted: Vietnamese

Field Code Changed

Trang 11

viii

[208]

2.2.Thực trạng Nnhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về thực hiện giáo

dục hòa nhậpGDHN trẻ mắc hội chứng tự kỷHCTK trên địa bàn Hà NộiError! Bookmark not defined.6375

STT Error! Bookmark not defined.6475

Nội dung Error! Bookmark not defined.6475

Cán bộ quản lý- giáo viên Error! Bookmark not defined.6475

Tổng Error! Bookmark not defined.6475

Tán Error! Bookmark not defined.6475

Tỉ lệ Error! Bookmark not defined.6475

1 Error! Bookmark not defined.6475

Nhận thức tầm quan trọng của GDHN học sinh tự kỉ:Error! Bookmark not defined.6475

Quá trình GDHN trẻ tự kỉ cần sự phối hợp của các cấp:Error! Bookmark not defined.6475

Lý do nhận trẻ tự kỉ vào lớp: Error! Bookmark not defined.6475

GDHN cần có chính sách hỗ trợ thêm lương cho giáo viênError! Bookmark not defined.6475

Giáo viên dạy GDHN: Error! Bookmark not defined.6475

Mức độ điều chỉnh phương pháp, nội dung GDHN:Error! Bookmark not defined.6576

Trang 12

Formatted [312]

Trẻ tự kỉ ở mức độ nào thì có thể theo học lớp hòa nhập:Error! Bookmark not defined.6576

Số trẻ tự kỉ học hòa nhập tại trường Error! Bookmark not defined.6576

Để tìm hiểu về nhận thức của cán bộ quản lý giáo dục (hiệu trưởng, hiệu

phó) và giáo viên dạy GDHN, chúng tôi đã xây dựng hệ thống câu hỏi

(phụ lục ) với mục đích năm bắt những quan điểm của các nhà quản lý

giáo dục và giáo viên về GDHN Chúng tôi coi cán bộ quản lý giáo dục là

nơi xuất phát những quan điểm, biện pháp cho giáo dục nói chung và

GDHN nói riêng Error! Bookmark not defined.6576

2.3 Nhu cầu của trẻ và gia đình trẻ mắc hội chứng tự kỷHCTK khi học hòa

nhập tiểu học Error! Bookmark not defined.6879

Chương 3: CÔNG TÁC XÃ HỘI HỖ TRỢ TRẺ MẮC HỘI CHỨNG TỰ

KỈ HÒA NHẬP TẠI TRƯỜNG HỌC Error! Bookmark not defined.8496

3.1.Vai trò trợ giúp trực tiếp của nhân viên công tác xã hộiNVCTXH đối với

học sinh mắc hội chứng tự kHCTKỷ và gia đình Mục đích, nguyên tắc của

CTXH trong trường học Error! Bookmark not defined.8496

3.1.1 Mục đích, vai trò của CTXH trong trường họcError! Bookmark not defined.8496

Với học sinh: NVCTXH học đường giúp các em giải quyết những căng

thẳng và khủng hoảng tinh thần; tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ

tâm trí; giúp học sinh khai thác và phát huy những điểm mạnh và thành

công trong học tập; có được năng lực cá nhân và xã hội Cụ thể là giúp

các em giảm những hành vi như: không hoàn thành việc học tập; hung

hăng, gây gổ với bạn, không kiểm soát được mình; không có quan hệ với

Field Code Changed [313]Field Code Changed [315]

Trang 13

x

bạn đồng lứa và người lớn; bị lạm dụng thể chất; chán học; bị trầm cảm;

có những dấu hiệu, hành vi tự tử Error! Bookmark not defined.8597

Với các bậc phụ huynh: NVCTXH học đường hỗ trợ tham gia một cách

có hiệu quả vào giáo dục con cái họ; giúp phụ huynh hiểu được những

nhu cầu phát triển và giáo dục của trẻ; giúp phụ huynh tiếp cận các

nguồn lực của trường học và cộng đồng; hiểu các dịch vụ giáo dục đặc

biệt; tăng cường kỹ năng làm cha mẹ Error! Bookmark not defined.8597

Với các thầy cô giáo: NVCTXH học đường giúp cho quá trình giáo viên

làm việc với phụ huynh của học sinh tiến hành hiệu quả; tìm hiểu những

nguồn lực mới; tham gia vào tiến trình giáo dục, nhất là với các em cần

sự giáo dục đặc biệt; hiểu hơn về gia đình, những yếu tố văn hoá và cộng

đồng ảnh hưởng đến trẻ Error! Bookmark not defined.8597

Với các nhà quản lý giáo dục: NVCTXH học đường hỗ trợ và tham gia

vào việc xây dựng các chính sách và chương trình phòng ngừa; đảm bảo

thực hiện đúng một số luật, chính sách về giáo dục đặc biệt là với trẻ em.Error! Bookmark not defined.8597

3.1.2 Nguyên tắc tiếp cận với thân chủ trong CTXH trường họcError! Bookmark not defined.8698

3.2 Nhân viên công tác xã hội VCTXH trợ giúp giáo viên thực hiện các

nhiệm vụ giáo dục hòa nhậpGDHN tại trường tiểu họcPhương pháp hỗ trợ cụ

thể của CTXH trường học Error! Bookmark not defined.88101

3.2.1 Phương pháp CTXH với cá nhân Error! Bookmark not defined.88101

Thứ ba, vì là hoạt động trong môi trường học đường nên NVCTXH luôn

phải ý thức về sự hài hòa giữa mục đích của CTXH và mục đích của

trường học 3.2.2 Phương pháp CTXH nhómError! Bookmark not defined.90102

3.3.Nhân viên công tác xã hộiVCTXH trợ giúp nhà quản lý giáo dục Vai trò

của nhân viên công tác xã hội học đường trong việc hỗ trợ trẻ mắc hội chứng

tự kỉ hòa nhập tại trường học Error! Bookmark not defined.95108

Field Code Changed

Field Code Changed Formatted: Vietnamese Field Code Changed

Trang 14

xi

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ………97

3.3.2 Trợ giúp giáo viên thực hiện các nhiệm vụ GDHNError! Bookmark not defined.101114

3.2.3 Trợ giúp nhà quản lý giáo dục Error! Bookmark not defined.104118

TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined.10322136

[1] Bộ Giáo dục và Đào tạo (2005), Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật bậc

[2] Bộ Giáo dục và Đào tạo (2009), Một số kỹ năng dạy trẻ có hành vi tự kỷ

[3] Vũ Thị Bích Hạnh(2007), Tự kỷ - Phát hiện và can thiệp sớm, NXB Y

học [4] Khoa PHCN Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội , Việt Nam, Giao tiếp

[5] Võ Nguyễn Tinh Vân và nhóm hỗ trợ Phụ huynh có con khuyết tật &

Chậm phát triển (2006), Nuôi con bị tự kỷ, Tài liệu do nhóm hỗ trợ Phụ

huynh có con khuyết tật & Chậm phát triển tại NSW – Úc Châu thực

hiện [6] Võ Nguyễn Tinh Vân và nhóm hỗ trợ Phụ huynh có con khuyết

tật & Chậm (2006), Để hiểu chứng tự kỷ, Tài liệu do nhóm hỗ trợ Phụ

huynh có con khuyết tật & Chậm phát triển tại NSW – Úc Châu thực

hiện Error! Bookmark not defined.122136

[7] Vũ Thị Bích Hạnh, Tự kỷ - Phát hiện và can thiệp sớm, Nhà xuất bản

Y Học, Hà Nội Error! Bookmark not defined.122136

[8] Lê Khanh (2004), Trẻ tự kỷ – Những thiên thần bất hạnh, Nhà xuất

bản Phụ Nữ, Tp.Hồ Chí Minh Error! Bookmark not defined.122136

[9] Bùi Xuân Mai (2010), Giáo trình nhập môn công tác xã hội, Nhà xuất

bản Lao động xã hội Error! Bookmark not defined.122136

Trang 15

xii

[10] Trần Đình Tuấn (2010), Công tác xã hội Lý thuyết và thực hành, Nhà

xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội Error! Bookmark not defined.122136

[11] Nguyễn Thị Thái Lan- TS Bùi Xuân Mai (2011), Giáo trình Công tác

[12] Bộ giáo dục và đào tạo- Viện chiến lược và chương trìh giáo dục

(2006) Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật bạc tiểu học (dành cho giáo viên

tiểu học) Nhà xuất bản Lao động xã hội, trang 29-39.Error! Bookmark not defined.123137

[13] Cao Minh Châu, Vũ Thị Bích Hạnh, Nguyễn Thị Minh Thúy (2004),

Một số dạng tật thường gặp ở trẻ em- Cách phát hiện và huấn luyện trẻ,

Tài liệu dành cho cha mẹ và cộng đồng, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.Error! Bookmark not defined.123137

[14] Hội đồng quốc gia về khuyết tật (1994), Giáo dục hào nhập cho học

[15] Lê Tiến Thành, Trần Đình Thuận, Nguyên Xuân Hải (2009), Sổ tay

giáo dục hào nhập học sinh khuyết tật, dành cho giáo viên tiểu học, Nhà

xuất bản Giáo dục Việt Nam, Trang 10-12.Error! Bookmark not defined.123137

[16] Nghị quyết đại hội đồng 48/96 (tháng 12/1993), Các nguyên tắc cơ

bản về bình đăng hóa các cơ hội dành cho người khuyết tật, Liên hợp

quốc, số E.01.XVII Error! Bookmark not defined.123137

[17] Nguyễn Thạc (2003) Lí thuyết và phương pháp nghiên cứu sự phát

[18] Nguyễn Xuân Hải (2009), Giáo dục học trẻ khuyết tật Nhà xuất bản

Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, trang 26-28.Error! Bookmark not defined.123137

[19] Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Luật Người

[20] Viện khoa học giáo dục Việt Nam- Trung tâm tật học (2000) Dạy

học hòa nhập cho trẻ khuyết tật Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội,

trang 16- Error! Bookmark not defined.123137

Trang 16

xiii

[21] Nguyễn Thị Hoàng Yến (2012),Giáo dục đặc biệt và nhữn thuật ngữ

[22] Nguyễn Nữ Tâm An(2007) , Sử dụng phương pháp TEACCH trong

[23] Pilip Abrams và Leslie heriques (2006), Trợ giúp hàng ngày cho phụ

[24] Simon Bron- Cohen và Patrick Botton (2006), Tự kỉ và bản chất, Tài

liệu dịch Error! Bookmark not defined.124138

[25] Nguyễn Văn Thành, Trẻ em tự kỉ- Phương pháp giáo dục và dạy dỗ,

Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Error! Bookmark not defined.124138

[26] Võ Nguyễn Tinh Vân và nhóm hỗ trợ Phụ huynh có con khuyết tật &

Chậm phát triển (2006), Tự kỷ và trị liệu (Autism and Treatments A Guide

for Parents), Tài liệu do nhóm hỗ trợ Phụ huynh có con khuyết tật &

Chậm phát triển tại NSW – Úc Châu thực hiện [27] Võ Nguyễn Tinh

Vân và nhóm hỗ trợ Phụ huynh có con khuyết tật & Chậm phát triển

(2006), Nuôi con bị tự kỷ, Tài liệu do nhóm hỗ trợ Phụ huynh có con

khuyết tật & Chậm phát triển tại NSW – Úc Châu thực hiện [28] Võ

Nguyễn Tinh Vân và nhóm hỗ trợ Phụ huynh có con khuyết tật & Chậm

(2006), Để hiểu chứng tự kỷ, Tài liệu do nhóm hỗ trợ Phụ huynh có con

khuyết tật & Chậm phát triển tại NSW – Úc Châu thực hiệnError! Bookmark not defined.124138

Tài liệu nước ngoài: Error! Bookmark not defined.124138

1. Temple Grandin, Thinking in picture Error! Bookmark not defined.124138

2. Bryna Seigel, Helping children with Autism learn Error! Bookmark not defined.124138

4.Webster, A, & Roe, T (1998) Children with disabilities: Social interaction, lảguage and learning London, New York

5.Tomas, E.C et al (1998), Teaching students with special needs in inclusive settings, Boston: Allyn & Bacon Error! Bookmark not defined

6.Watson, L.R, Lord, C, Schaffer, B, & Schopler, E (1898), Teacing spontaneous communication to autistic àd developmentally handixapped children,

Trang 17

xiv

Formatted: TOC 1, Line spacing: 1.5 lines Formatted: Vietnamese

Formatted: Vietnamese Formatted: Justified, Indent: First line: 0 cm, Space Before:

0 pt, After: 0 pt Formatted: Indent: First line: 0 cm, Space Before: 0 pt, After: 0 pt

Trang 18

Trang 19

xvi

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

HCTK: Hội chứng tự kỉ TK: Tự kỉ

CTXH: Công tác xã hội NVCTXH: Nhân viên công tác xã hội GDHN: Giáo dục hòa nhập CLB: Câu lạc bộ

0 pt, After: 0 pt Formatted: Font: Not Bold, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Formatted: Font: Not Bold, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Formatted: Font: Bold, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: Not Bold, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Formatted: Font: Not Bold, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Formatted: Font: Not Bold, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Not Bold, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

Trang 20

xvii

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Số hiệu

1.1 So sánh giữa giáo dục hội nhập và giáo dục hòa nhập 339

2.12 Lý do cha mẹ quyết định cho trẻ mắc HCTK đi học hòa

nhập

4950

2.23 Môi trường chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ trước khi học

2.4

2.6 Khó khăn khi trẻ theo học tại trường tiểu học hòa nhập 587

2.79 Thực trạng nhân thức của cán bộ quản lý và giáo viên

2.810 Nhu cầu được cảm thông, tôn trọng từ cộng đồng xã hội 679

2.911 Nhu cầu được hỗ trợ về tài chính, trợ cấp xã hội 697

12.102 Nhu cầu về hỗ trợ học tập cho trẻ mắc HCTK 724

2.113 Nhu cầu cần có NVTCH trong trường tiểu học hòa 7780

Trang 21

xviii

Formatted: Centered, Indent: First line: 0 cmnhập

Trang 22

Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

Formatted: Heading 1, Centered, Indent: First line: 0 cm, Line spacing: 1.5 lines

Trang 23

2

RÀO CẢN TRONG VẤN ĐỀ HÒA NHẬP CỦA TRẺ TỰ KỶ TẠI

TRƯỜNG HỌC VÀ GIẢI PHÁP HỖ TRỢ CỦA CÔNG TÁC XÃ HỘIMỞ

ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

và được xem là một trong các dạng rối loạn tâm thần ở trẻ em kể từ khi được mô tả

và nghiên cứu lần đầu tiên vào năm 1943 bới Leo Kanner Hội chứng này làm cho

trẻ không có khả năng hoà nhập cộng đồng, ảnh hưởng cả về mặt thể chất và tinh

thần tới sự phát triển của trẻ

Ở Việt Nam, số trẻ mắc HCTKhội chứng tự kỷ ngày càng được phát hiện

dục thành phố Hà Nội thì khuyết tật tự kỷ chiếm tỷ lệ cao nhất trong các dạng

hội chứng tự kỷ đang được quan tâm bởi không chỉ các bậc cha mẹ, các giáo viên

những giải pháp hỗ trợ trẻ trong học tập và hòa nhập xã hội một cách hiệu quả.công

tác xã hội

Học sinh mắc HCTK mắc hội chứng tự kỉ ở tiểu học thường là những trẻ

mắcTKtự kỉ dạng nhẹ, tức là có những “nét tự kỉ” hoặc những trẻ đã được can thiệp

biết đến nên chưa được quan tâm đúng mức Những học sinh này chưa có sự đãi

ngộ nào về chính sách giáo dục vì chúng được xem như những đứa trẻ bình thường

Các em chưa được hưởng một phương pháp giáo dục phù hợp do các giáo viên tiểu

học chưa thực sự nắm rõ về dạng trẻ này và thiếu các kiến thức về dạy học hòa

nhập Bên cạnh đó, những học sinh mắc HCTKhội chứng tự kỉ này còn gặp rất

giao tiếp, học hỏi kỹ năng sống, sự kỳ thị của thầy cô bạn bè, chưa có chương trình

học dành riêng cho trẻ TK.tự kỉ

nhập của trẻ TKtự kỉ ở trường tiểu học, từ đó lấy cơ sở để xây dựng giải pháp cũng

Trang 24

này Xuất phát từ lý luận và thực tiễn nêu trên, tôi quyết định chọn nghiên cứu đề

tài: “Công tác xã hội với vấn đề hòa nhập của trẻ mắc hội chứng tự kỉ tại các

trường tiểu học trên địa bàn Hà Nội” cho luận văn thạc sĩ của mình.

2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

2.1 Lịch sử nghiên cứu HCTK trên tTrên thế giới

HCTK đã được các nhà khoa học xem xét, nghiên cứu từ rất lâu trước khi hội

chứng này được mô tả và gọi tên

Vào tháng 1 năm 1801, bác sĩ người Pháp tên là Jean- Marc-Gaspard Itard đã

công bố về trường hợp của cậu bé 12 tuổi tên là Victor Cậu bé bị câm và có những

hành vi xa lạ Itard cho rằng nguyên nhân của điều này là do cậu bé đã bị tách khỏi

thế giới con người từ khi mới một tuổi Harlan Lane, một nhà tâm lý chuyên nghiên

cứu về vấn đề ngôn ngữ, lời nói đã đưa ra những ý kiến của Itard vào cuốn sách

“Cậu bé hoang dã vùng Averyon” Những gì được viết trong cuốn sách khi đối

chiếu với quan điểm hiện nay của chúng ta cho thấy cậu bé Victor có những hành vi

giống với những trẻ mắc HCTK Trong mô tả của Itard, Victor không nói được, khi

muốn lái xe 3 bánh, cậu đẩy tay của ai đó, đặt lên yên xe sau đó ngồi lên xe và đợi

được đẩy xe đi Itard dành thời gian để dạy Victor chơi với những đồ chơi khác

nhau, kết quả là cậu bỏ đi và để những đồ chơi đó lại hoặc là phá chúng.[16]

Trái ngược với những suy luận của Itard, Philipine Pinel, một bác sĩ nổi tiếng

cùng thời cho rằng cậu bé này đã có những khó khăn về học từ lúc sinh ra Itard và

một số người cho rằng sở dĩ cậu bé có những hành vi như vậy là vì cậu bé đã bị tách

khỏi thế giới của con người Nhưng trên thực tế Itard đã phát hiện ra cậu bé vào

năm 1799 khi đó cậu khoảng 9 tuổi hoặc 10 tuổi, câu bé ở trần và sống trên một

cánh đồng lúa mì, hoa quả và các loại rau Cậu bé có một vết sẹo dài ở cổ, điều đó

gợi giả thuyết đã có một ai đó cố gắng giết cậu, Victor không hoàn toàn bị tách khỏi

thế giới loài người Một giả thuyết khác được đặt ra là bố mẹ cậu bé đã bỏ rơi cậu

có thể do cậu đã mắc chứng “Tự kỉ” và có những vấn đề về hành vi.[ 16]

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font color: Auto, Vietnamese Formatted: Font: Bold, Italic, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Heading 1, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering

Formatted: Font: Times New Roman, 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Indent: First line: 0.63 cm, Space Before: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering Formatted: Font: 13 pt, Italic, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font color: Auto Formatted: Font color: Auto, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Font color: Red, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font color: Auto Formatted: Font color: Auto, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Font color: Red, Vietnamese

Trang 25

4

Một vài năm sau sự kiện cậu bé Victor, năm 1809, John Haslam đã đưa ra

trường hợp của một cậu bé bị bệnh sởi Những hành vi của cậu cũng gần như một

đứa trẻ mắc chứng TK mà chúng ta vẫn thấy hiện nay: nhại lời, thiếu kiên nhẫn, có

hành vi bạo lực Cậu bé đã được đưa tới bệnh viên Hoàng gia Bethlem khi lên 5

tuổi.[16]

Cuối thế kỷ XIX, thuật ngữ “rối loạn tâm thần” lần đầu tiên được sử dụng để

chỉ một số trẻ em có những hành vi kì quái và xa lạ bởi nhà tâm lý học Henry

Maudsley Những hành vi đó có nhiều điểm giống với chứng TK mà ngày nay

chúng ta biết tới

Đến năm 1919, nhà tâm lí học người Mĩ Lighner Witmer đã viết về cậu bé

Don 2 tuổi 7 tháng có những hành vi giống như là một đứa trẻ mắc HCTK, cậu bé

học tại trường đặc biệt của Witmer Việc dạy theo mô hình can thiệp cá nhân đã

giúp cậu bé này tiến bộ trong các hoạt động tại trường và giúp cậu thực hành những

kỹ năng theo mệnh lệnh

Như vậy mặc dù chưa được chính thức gọi tên nhưng những vấn đề về

HCTK có thể được các nhà nghiên cứu quan tâm từ rất lâu Tuy nhiên việc nghiên

cứu về HCTK thời kỳ này vẫn còn rời rạc, các nhà nghiên cứu đã mô tả về những

cậu bé có biểu hiện TK mà không xem xét xem liệu những đứa trẻ khác có những

vấn đề tương tự như vậy không?

Asperger Năm 1943, Leo Kaner đã công bố những nghiên cứu của mình về

HCTKhội chứng tự kỉ, trong báo cáo của mình ông đã mô tả hành vi của trẻ và lập

các tiêu chí để chuẩn đoán Ông cho rằng TK tự kỉ là một dạng rối nhiễu về tinh

thần không phải là rối nhiễu về thể chất và cách mà cha mẹ giáo dục chăm sóc con

cái là nguyên nhân của tất cả vấn đề trên Năm 1944, Hans Asperger đã công bố

nghiên cứu của ông trên nhóm trẻ có hành vi mà hiện nay chúng ta gọi là hội chứng

kỉ mà kanner mô tả mặc dù có nhiều điểm tương đồng [16]

Formatted: Font: 13 pt Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font color: Auto Formatted: Font color: Auto, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Font color: Red, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Not Bold, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font color: Auto Formatted: Font color: Auto, Vietnamese Formatted: Font color: Auto, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Font color: Red, Vietnamese

Trang 26

Mặc dù những quan điểm của Kanner và Asperger vẫn còn có một số vấn đề

hạn chế như việc cho rằng cách chăm sóc và giáo dục của cha mẹ là nguyên nhân

dẫn đến HCTK (điều mà ngày nay các nghiên cứu đã chỉ ra rằng là chưa hợp lý)

nhưng những đóng góp của ông trong việc nghiên cứu HCTK là hết sức to lớn Hai

ông có thể được coi là những người đặt viên gạch đầu tiên cho khoa học nghiên cứu

về HCTK

Vào những năm 60 của thế kỷ XX, một số nơiới trên thế giới đã thành lập tổ

TKự kỉ quốc gia) Hoạt động của tố chức giúp cho mọi người ngày càng hiểu biết

nghiên cứu của Michael Rutter đã chỉ ra rằng cách chăm sóc, giáo dục của cha mẹ

hiệu của chứng TKtự kỉ có thể xuất hiện từ lúc trẻ sinh ra hoặc từ rất sớm

Một số nhà nghiên cứu tâm bệnh học trẻ em đã cho rằng rối nhiễu TKtự kỉ là

một dạng của tâm thần phân liệt.Tuy nhiên những nghiên cứu của Israel Kolvin và

tự kỷ có khác biệt với dạng tâm thần phân liệt Trong những năm 70 và 80 của thế

hai hệ thống phân loại quốc tế: Bảng thống kê phân loại Quốc tế về các bệnh và

những vấn đề liên quan đến sức khỏe (Internetional Satistical Classification of

Diseases and Related Health Problems-gọi tắt là ICD) của Tổ chức Y y tế Tthế giới

(WHO) và Ssổ tay chẩn đoán và thống kê những rối nhiễu tinh thần (Diagnostic and

Statistical Manual of Mental Disorders-DSM) của Hội tâm thần Mĩ Trong những

bản đầu tiên, ICD chưa hề đề cập tới chứng TKtự kỉ Trong bản thứ 8 (1967), ICD

chỉ đề cập tới tự kỉ như một dạng “Tâm thần phân liệt” và lần thứ 9 (1977) thì đề

cập tới Tự kỉ dưới tên gọi “Rối loạn tâm thần ấu thơ” Trong bản thứ 10 của ICD

và bản thứ 3, bản thứ 3 có sửa chữa, bản thứ 4 của DSM đã đề cập tới thuật ngữ phổ

Trang 27

6

“Rối loạn tâm thần” Phần lớn các cha mẹ ở Anh thì không thích dùng thuật ngữ

“Rối loạn phát triển diện rộng”, họ thích dùng là “Rối nhiễu phổ TK”, thuật ngữ

này cũng được sử dụng nhiều trong các công trình nghiên cứu

HCTKội chứng tự kỉ đã trở thành một “đại dịch” ở các nước công nghiệp, số

trẻ em mắc chứng TKtự kỉ ngày càng nhiều Một trong những thành tựu lớn nhất

pháp trị liệu được phổ biến một cách rộng rãi, tiêu biểu là các phương pháp: Trị liệu

và giáo dục cho trẻ TK tự kỉ và trẻ có khó khăn về giao tiếp (Treatmen and

Education of Autistic and relate Communication handicapped children- TEACCH),

phân tích hành vi ứng dụng (Applied Behavior Anlysis- ABA), hệ thống giao tiếp

bằng trao đổi tranh (The Picture exchange communication system- PECS) Riêng

nghiên cứu về phương pháp phân tích hành vi ứng dụng (ABA) từ năm 1987-2006

đã có hơn 500 công trình nghiên cứu được công bố

HCTKội chứng tự kỉ cũng đã thu hút được sự quan tâm chú ý của nhiều nhà

nghiên cứu, hàng trăm cuốn sách ở nhiều thể loại khác nhau đã được xuất bản Tiêu

biểu là các tác giả như Eric, Schopler, Lorna Wing đặc biệt là Temple

Gradin-một người phụ nữ bị mắc chứng TKtự kỉ, bà là tác giả của những cuốn sách nổi

tiếng như: Emergence: Labelled Autistics, Thinking in picture: and other report

from my life with Autism Mặc dù chưa đạt được sự thống nhất hoàn toàn về một số

vấn đề cơ bản liên quan đến rối loạn phổ TK (như nguyên nhân dẫn đến trẻ có rối

loạn phổ TK, xem rối loạn phổ TK là một dạng rối loạn phát triển thể chất hay tinh

thần ) song có thể nói rằng những thành tựu trong nghiên cứu về rối loạn phổ TK là

rất đáng kể, điều này thể hiện qua các phương pháp ngày càng hoàn thiện

đã đang và sẽ trở thành một lĩnh vực nghiên cứu đầy tiềm năng với nhiều bí ẩn cần

được khám phá Những công trình nghiên cứu này sẽ góp rất nhiều vào quá trình

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Trang 28

tự kỉ Hướng nghiên cứu chính hiện nay và trong các giai đoạn tiếp theo đó được

các nhà khoa học xác định vẫn là nghiên cứu về dịch tễ học TK (nguyên nhân, xu

thế mắc, yếu tố liên quan…đến rối loạn phổ TK) và phương pháp can thiệp, trợ giúp

hiệu quả

2.2 Lịch sử nghiên cứu HCTK Ở Việt Nam

đến từ những năm đầu của thế kỉ XXI, song trước tình hình sự gia tăng số trẻ em

mắc HCTK hội chứng tự kỉ ngày càng nhiều, nhu cầu giáo dục cho các trẻ này càng

đời

Nhìn chung các nghiên cứu hiện nay ở nước ta mới chỉ dừng lại ở mức độ

khám phá, đánh giá về đặc điểm của TK, về chuẩn chẩn đoán và hiệu quả của các

phương pháp điều trị nước ngoài Nơi tiến hành và quan tâm đến TK đầu tiên ở Việt

Nam là trung tâm N-T của cố bác sĩ Nguyễn Khắc Viện Tiếp sau đó do nhu cầu của

các phụ huynh có con TK, đã có một số cuốn sách được xuất bản ở Việt Nam như

“Nuôi con bị TK”,“Để hiểu chứng TK”, và “TK và trị liệu” của TS.Võ Nguyễn

Tinh Vân, người Úc gốc Việt đề cập đến các vấn đề như khái niệm TK, các khiếm

khuyết chính của TK giúp chẩn đoán bệnh, ảnh hưởng của bệnh đến mối quan hệ

trong gia đình và phương pháp điều trị

Sự ra đời của một số website dành riêng cho HCTK đã được xây dựng nhằm

tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cộng đồng về hội chứng TK, là diễn đàn để

các bậc phụ huynh, giáo viên và những người quan tâm để mọi người có thể chia sẻ,

trao đổi kinh nghiệm như: www.tretuky.com, www.webtretho.com,

www.lamchame.com Tuy nhiên các trang mạng này thông tin vẫn còn ít, sự tham

gia của các chuyên gia, nhà chuyên môn còn chưa rõ nét

Sự ra đời của CLB cha mẹ có con mắc HCTK thành phố Hà Nội năm 2002 là

đầu mối trao đổi thông tin và sự giúp đỡ từ phía nhà chuyên môn, nhà hảo tâm tới

gia đình có con mắc chứng TK cần sự giúp đỡ

Trang 29

8

Tại các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Hải Phòng đã xuất hiện

nhiều trung tâm giáo dục trẻ TK nhưng chủ yếu là trung tâm tư nhân Tuy nhiên

hoạt động của các trung tâm chủ yếu mang tính tự phát, chưa được sự kiểm duyệt về

chuyên môn, môi trường giáo dục cũng như giáo viên nên hiệu quả chưa cao Phần

đông các em đang được giáo dục tại gia đình và số ít được tham gia các lớp học hòa

nhập mẫu giáo và tiểu học song sự hỗ trợ còn thiếu thốn nên vấn đề giáo dục cho trẻ

TK còn nhiều vấn đề cần tới sự vào cuộc của các cơ quan ban ngành có liên quan

* Nghiên cứu về dịch tễ lâm sàng TK:

Các nghiên cứu ban đầu về dịch tễ học trẻ rối loạn phổ TK cũng mang tính tự

phát của một số bác sĩ nhi khoa ở một số bệnh viện viên Nhi và các nhà tâm lí học,

giáo dục đặc biệt ở một số trường Đại học Sư phạm lớn ở Hà Nội và thành phố Hồ

Chí Minh Có thể kể đến nghiên cứu của một số tác giả sau:

Công trình nghiên cứu của bác sĩ Phạm Ngọc Thạch- bệnh viện Nhi đồng 1

với tiêu đề: “Cách tiếp cận trẻ có rối loạn phổ TK dựa trên cộng đồng tại bệnh viên

Nhi đồng 1” Kết quả nghiên cứu cho thấy một phần thực trạng của trẻ em bị TK và

bước đầu hướng dẫn, can thiệp trị liệu cho phụ huynh

Tác giả Quách Thúy Minh đã tiến hành nghiên cứu: “Tìm hiểu một số gia đình

và hành vi của trẻ TK tại khoa Tâm thần Bệnh viện Nhi Trung ương” năm 2007 cho

kết quả: 48,9% trẻ thường xuyên xem ti vi, quảng cáo, băng đĩa quá nhiều hàng ngày;

60% trẻ không đi mẫu giáo; 51,1% cha mẹ có quá ít thời gian tiếp xúc với con

Nguyễn Thị Hương Giang, Trần Thị Thu Hà và cộng sự nghiên cứu trên 506

trẻ TK điều trị tại Bệnh viện Nhi Trung ương năm 2007 cho kết quả: tỷ lệ nam/nữ là

8/1; trẻ TK sống ở Hà Nội là 56,13%; không có sự khác biệt về học vấn của bố mẹ

với tỷ lệ trẻ TK

Ngoài ra còn có một số công trình nghiên cứu như: “Đánh giá và quản lý trẻ

TK tại mô hình chăm sóc sức khỏe tâm thần, cộng đồng- Phòng khám TuNa” do

TS Lã Thị Bưởi và cộng sự thực hiện; “Đặc điểm lâm sàng của rối loạn phổ TK tại

đơn vị tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng 1” do bác sĩ Hoàng Vũ Quỳnh Trang và Phạm

Ngọc Thanh Trà thực hiện; “Hội chứng TK- chẩn chẩn đoán và can thiệp” do bác

Formatted: Indent: First line: 0.63 cm, Space Before: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Trang 30

sĩ Đỗ Thúy Lan, bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương, Hà Nội thực hiện;

“Can thiệp sớm cho trẻ TK” do Trần Phương Dung, Khoa Giáo dục đặc biệt,

Trường Cao đẳng Sư phạm Mẫu giáo Trung ương thực hiện

Một số nghiên cứu khác đề cập tới hiện tượng chẩn chẩn đoán nhầm trẻ có

rối loạn phổ TK; tình trạng này khá phổ biến, xuất phát từ nhiều nguyên nhân như:

chưa có sự thống nhất về công cụ chẩn chẩn đoán, quy trình chẩn chẩn đoánđoàn

chưa khoa học, chưa có nhiều nhà chuyên môn được đào tạo về chẩn chẩn đoán các

rối loạn tâm lý ở trẻ em trong đó có HCTK…Các giải pháp đề cập đến nhằm giải

quyết vấn đề này bao gồm: lựa chọn và thích nghi một số công cụ chẩn đoán tiên

tiến, đào tạo các chuyên gia trong lĩnh vực chẩn đoán, xây dựng quy trình chẩn đoán

theo tiêu chuẩn khoa học…

* Nghiên cứu về can thiệp sớm cho trẻ TK:

Các nghiên cứu về can thiệp sớm cho trẻ có rối loạn phổ TK ở Việt nam

cũng được tiến hành trên cơ sở các khâu cơ bản như sàng lọc- chẩn đoán- đánh giá-

can thiệp Tuy nhiên hệ thống của các khâu chưa thực hiệu quả, điều này được thể

hiện rõ trong công tác can thiệp sớm cho trẻ có rối loạn phổ TK hiện nay Một số

điểm nổi bật trong các nghiên cứu về can thiệp sớm cho trẻ có rối loạn phổ TK hiện

nay bao gồm:

1 Việc sử dụng các chương trình, các phương pháp can thiệp cũng đã được đề

cập đến trong một số nghiên cứu như: phương pháp can thiệp tâm vận động và ngữ

âm trị liệu, dạy trẻ TK hiểu cảm xúc, cách ứng xử với những hành vi của trẻ có rối

loạn phổ TK, ứng dụng các phương pháp như TEACCH, ABA, PECS… trong can

thiệp cho trẻ có rối loạn phổ TK Đó là các nghiên cứu:“Xây dựng kế hoạch hỗ trợ

giáo viên và cha mẹ có con TK trong các chương trình can thiệp sớm tại Hà Nội”

(Luận văn thạc sĩ của tác giả Đỗ Thị Thảo- 2004); tác giả Nguyễn Nữ Tâm An với

nghiên cứu “Sử dụng phương pháp TEACCH trong trị liệu và giáo dục trẻ em mắc

HCTK tại Hà Nội” (2007), tác giả Nguyễn Thanh Hoa với nghiên cứu “Xây dựng

hệ thống giao tiếp bằng hình ảnh (PEC) cho hai trẻ mắc HCTK học lớp A2 trung

tâm Hi Vọng 1 Hà Nội” (2005), Nguyễn Thị Quỳnh Hoa với nghiên cứu “Áp dụng

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Trang 31

10

phương pháp ABA vào trị liệu hành vi cho trẻ mắc HCTK” Tuy nhiên, tính hệ

thống và chuyên nhiệp trong việc sử dụng các chương trình và phương pháp can

thiệp cho trẻ có rối loạn TK chưa cao Trong thực tiễn, chưa có một chương trình,

phương pháp can thiệp nào được sử dụng một cách chuyên nghiệp, triệt để trong

can thiệp cho trẻ có rối loạn phổ TK tại Việt Nam Các nghiên cứu áp dụng các

phương pháp này chủ yếu chỉ dừng lại ở bước đầu thử nghiệm

Bệnh viện Nhi đồng tại thành phố Hồ Chí Minh và bệnh viện Nhi Trung

ương tại Hà Nội là các cơ sở chính đang tiến hành triển khai công tác can thiệp sớm

cho trẻ có rối loạn phổ TK Trong đó phát hiện, chẩn đoán là khâu trọng tâm; một

số chương trình đã được triển khai song chủ yếu là các chương trình can thiệp ngắn,

chưa thực sự hướng đến việc cung cấp kỹ năng học đường và GDHN cho trẻ

Hoàng Quỳnh Trang (2008) mô tả đặc điểm lâm sàng ở 170 trẻ TK tại Bệnh viện

Nhi đồng 1 đưa ra nhận xét 94% trẻ TK chậm nói, 84% không giao tiếp bằng mắt,

97% không biết chơi giả vờ

Một số báo cáo khoa học đã đề cập tới vấn đề can thiệp sớm cho trẻ TK, tuy

nhiên các vấn đề nêu ra như quy trình can thiệp sớm, các chương trình can thiệp còn

khá chung chung Điều đặc biệt, chưa thấy có sự phối hợp giữa các tổ chức xã hội

trong việc tổ chức can thiệp sớm cho trẻ có rối loạn phổ TK (y tế, giáo dục, bảo trợ

xã hội, CTXH )

* Nghiên cứu về giáo GDHN cho trẻ TK:

Ngành giáo dục xác định trẻ có rối loạn phổ TK là một trong những đối

tượng trẻ khuyết tật cần được giáo dục Các nghiên cứu về GDHN cho trẻ có rối

loạn phổ TK ở Việt Nam chưa có nhiều mặc dù trong những năm qua vấn đề này đã

được đề cập tới Báo cáo duy nhất được đề cập đến trong kỷ yếu hội thảo Bệnh TK

ở trẻ em với tiêu đề “Bước đầu thực hiện giáo dục hòa nhập cho trẻ có rối loạn TK

ở Hà Nội”(của PGS.TS Nguyễn Thị Hoàng Yến) trên cơ sở tổng kết những kinh

nghiệm hoạt động của lớp Tương Lai đặt trong trường Mầm Non Bình Minh Đây

Trang 32

có thể được coi là một trong những mô hình can thiệp sớm và GDHN cho trẻ có rối

loạn phổ TK đầu tiên ở nước ta, được thực hiện từ năm 2002

Tóm lại những thành quả nghiên cứu về rối loạn phổ TK, can thiệp sớm và

GDHN cho trẻ có rối loạn phổ TK ở nước ta còn rất ít ỏi so với thành tựu nghiên

cứu trên thế giới cũng như so với nhu cầu thực tiến hiện nay ở nước ta Trong tương

lai các nghiên cứu cần tập trung vào nghiên cứu một cách có hệ thống, tính ứng

dụng cao hơn; ngoài ra cũng cần quan tâm đến thuật ngữ, quan điểm tiếp cận cũng

như cập nhật những thành tựu mới nhất các phương pháp can thiệp của thế ể giới

* Nghiên cứu về vấn đề tâm lý, xã hội đối với trẻ TK:

Theo báo cáo của Bộ lao động Thương binh & Xã hội tại hội thảo “Bệnh TK

ở trẻ em” nnăm 2008 cho thấy rối loạn phổ TK đã được tiếp cận như một đối tượng

trẻ em thiệt thòi cần được hỗ trợ song vẫn nằm trong khuôn khổ “các rối nhiễu tâm

trí ở trẻ em” Do vậy các chương trình vẫn còn khá chung chung, chưa thực sự phù

hợp với đối tượng trẻ này

Tác giả Ngô Xuân Điệp với đề tài “Nghiên cứu nhận thức của trẻ TK tại

thành phố Hồ Chí Minh” (luận án chuyên ngành: Tâm lý học) Luận án đã chỉ ra

được thực trạng mức độ nhận thức của trẻ TK tại thành phố Hồ Chí Minh, phân tích

và làm rõ một số đặc điểm trong nhận thức của trẻ TK và mức độ ảnh hưởng của

một số yếu tố chủ quan và khách quan đến nhận thức của trẻ TK Kết quả tác động

thực nghiệm đã khẳng định thành công của phương pháp tiếp cận trị liệu hành vi

trong điều trị trẻ TK tại môi trường gia đình

Một nghiên cứu khác về vấn đề việc làm cho thanh niên TK của tác giả Trần Thị

Minh Thư với nhan đề "Những cơ hội việc làm cho các bạn thanh niên TK - một

trường hợp của Việt Nam" Đây là luận văn thạc sĩ chuyên ngành CTXH tại đại học

Linnaeus (Thụy Điển).Tác giả nghiên cứu đã tìm hiểu vấn đề cơ hội việc làm cho

thanh niên TK trên khía cạnh hòa nhập xã hội đối với thanh niên TK để họ có một

nghề nghiệp (công việc) thích hợp Tại thời điểm này, các thanh niên TK và cha mẹ

các em (người đóng vai trò là người đào tạo nghề và là người vận động, người biện

Trang 33

12

hộ cho các em) gặp rất nhiều khó khăn Khó khăn, trở ngại chính bao gồm: bản thân

thanh niên TK thiếu hỗ trợ của luật/chính sách và người sử dụng lao động, hạn chế

của các mô hình việc làm Đây là một trong số rất ít nghiên cứu tại Việt Nam về vấn

đề hòa nhập xã hội của người mắc HCTK từ cách tiếp cận của ngành CTXH

Tác giả Trần Thùy Linh với nghiên cứu “Tìm hiểu và đánh giá thông tin về

rối loạn TK của trẻ em và vị thành niên trên phương tiện truyền thông internet”

(luận văn thạc sĩ ngành tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên) Tác giả đã

tìm hiểu các thông tin về HCTK trên internet, đánh giá chất lượng thông tin trên cơ

sở khoa học nhằm giúp cộng đồng có các định hướng và sàng lọc thông tin chính

xác hơn về HCTK, từ đó góp phần cải thiện được nhận thức của cộng đồng, thái độ

và hành động của họ đối với trẻ TK

Tóm lại các nghiên cứu về TK ở Việt Nam còn rất hạn chế, còn thiếu tính hệ

thống, lẻ tẻ, các nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở mức độ lâm sàng Chưa có nghiên

cứu nào về sàng lọc chẩn đoán sớm TK và tìm hiểu đặc điểm dịch tế học cũng như

nghiên cứu can thiệp sớm phục hồi chức năng, GDHN, phúc lợi xã hội một cách

toàn diện Khả năng phản ánh và ứng dụng các nghiên cứu trong thực tế chưa cao

Trước hết là các nghiên cứu ở cấp độ khóa luận, luận văn tốt nghiệp về giáo

dục trẻ mắc chứng tự kỉ Nhìn chung các nghiên cứu này chủ yếu mới chỉ dừng lại

những nghiên cứu lý thuyết, tập hợp các tài liệu nước ngoài

Một số tác giả đã viết nhiều cuốn sách về giáo dục trẻ em mắc chứng tự kỉ

như : Trẻ tự bê (tác giả Nguyễn Văn Thành, việt kiều sống tại Thụy Sĩ), nguy cơ tự

kỉ, trẻ tự kỉ- phương pháp giáo dục

Sự ra đời của một số website dành riêng cho hội chứng tự kỉ đã được xây

dựng nhằm tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cộng đồng về hội chứng tự kỉ, là

diễn đàn để các bậc phụ huynh , giáo viên và những người quan tâm để mọi người

có thể chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm, như: tretuky.com, chungtuky, Webtretho,

Lamchame Tuy nhiên các trang mạng này thông tin vẫn còn ít, sự tham, gia của

các chuyên gia, nhà chuyên môn còn chưa rõ nét

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Font color: Auto, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Font color: Auto, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Font color: Auto, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Font color: Auto, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt, Font color: Auto, Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Italic, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Italic, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Trang 34

Sự ra đời của Câu lạc bộ cha mẹ có con mắc chứng tự kỉ thành phố Hà Nội

năm 2002 là đầu mối trao đổi thông tin và sự giúp đỡ từ phía nhà chuyên môn, nhà

hảo tâm tới gia đình có con mắc chứng tự kỉ cần sự giúp đỡ

Tại các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Hải Phòng đã xuất hiện

nhiều trung tâm giáo dục trẻ tự kỉ chủ yếu là trung tâm tư nhân Tuy nhiên hoạt

động của các trung tâm chủ yếu mang tính tự phát, chưa được sự kiểm duyệt và

chuyên môn, môi trường giáo dục cũng như giáo viên nên hiệu quả chưa cao Phần

đông các em đang được giáo dục tại gia đình và số ít được tham gia các lớp học hòa

nhập mẫu giáo và tiểu học song sự hỗ trợ vẫn rất thiếu nên vấn đề giáo dục cho trẻ

tự kỉ còn nhiều vấn đề cần tới sự vào cuộc của các cơ quan ban ngành có liên quan

Như vậy ở nước ta hiện nay sự nỗ lực của cả cộng đồng trong việc nâng cao

báo, tạp chí khoa học, công trình nghiên cứu vẫn còn nhỏ lẻ, thiếu sự kiểm định của

cơ quan có thẩm quyền Để có những hướng đi đúng đắn trong việc giáo dục, cung

ứng dịch vụ xã hội cần thiết cho trẻ em mắc HCTKhội chứng tự kỉ ở nước ta thì cần

có những nghiên cứu có chiều sâu hơn, có tính ứng dụng hơn và có sự kiểm định chặt

chẽ hơn, đặc biệt là những nghiên cứu từ những ngành liên quan trực tiếp như giáo dục

đặc biệt, CTXHcông tác xã hội, tâm lý giáo dục Đặc biệt là những nghiên cứu từ góc

độ của ngành CTXH với sự tiếp cận của trẻ mắc HCTK về hòa nhập xã hội; chế độ,

chính sách cho người TK nhằm đảm bảo quyền được học tập, phát triển trí tuệ và nhân

cách cho tất cả mọi đối tượng trẻ em

2

3 Ý nghĩa của nghiên cứu

3.1 Ý nghĩa về mặt lý luận

Luận văn góp phần hệ thống hóa lý luận về HCTKhội chứng tự kỉ,

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese, Condensed by 0.2 pt Formatted: Vietnamese, Condensed by 0.2 pt Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese, Condensed by 0.2 pt Formatted: Font: 13 pt, Condensed by 0.2 pt

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese, Condensed by 0.2 pt Formatted: Font: 13 pt, Condensed by 0.2 pt

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese, Condensed by 0.2 pt Formatted: Condensed by 0.2 pt

Formatted: Vietnamese, Condensed by 0.2 pt Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese, Condensed by 0.2 pt Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt, Not Italic Formatted: Heading 2, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: Times New Roman, 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: Not Bold, Not Italic, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt, Not Bold, Not Italic, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Space Before: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Trang 35

14

trợ học sinh mắc HCTKhội chứng tự kỉ đối phó và vượt qua những khó khăn khi

đến với giảng đường

3.2 Ý nghĩa về mặt thực tiễn

+ Đề tài góp phần xây dựng những giải pháp cụ thể trong việc hoạch

với cơ hội học tập

+ Đề tài sẽ là tài liệu tham khảo cho những nhà quản lý giáo dục, giáo

viên, NVCTXHnhân viên công tác xã hội khi tiến hành hỗ trợ trẻ khuyết tật nói

tốt hơntại môi trường ở trường học

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lí luận về trẻ em mắc HCTK, tác giả

tiến hành khảo sát, đánh giá thực trạng vấn đề học hòa nhập của trẻ mắc HCTK tại

trường học Từ đó xây dựng giải pháp hỗ trợ của CTXH nhằm tạo điều kiện tốt hơn

cho trẻ và gia đình trẻ TK tiếp cận với các chính sách, dịch vụ trong giáo dục; khắc

phục những khó khăn vươn lên hòa nhập với cộng đồng

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Hệ thống hóa một số vấn đề lí luận về HCTK, phương pháp giáo dục trẻ

em mắc HCTK, phương pháp hỗ trợ của CTXH

+ Đánh giá những khó khăn và nhu cầu của trẻ và cha mẹ trẻ mắc hội chứng

này khi học hòa nhập tại trường học, đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng

giáo dục đối với nhóm trẻ này

+ Xây dựng một số giải pháp hỗ trợ của CTXH với trẻ em mắc HCTK tại

trường học

5 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Vấn đề hòa nhập tại trường tiểu học của học sinh mắc HCTK tại trường tiểu

Trang 36

5.2 Khách thể nghiên cứu

Trẻ mắc HCTK và cha mẹ có con mắc HCTK đang theo học tại lớp

hòa nhập của hai trường tiểu học trên địa bàn Hà Nội, giáo viên và nhà quản lý tại

Đề tài nghiên cứu được tiến hành tại 2 trường tiểu học hòa nhập có học sinh

mắc HCTK theo học trên địa bàn Hà Nội: trường Tiểu học Bạch Mai, trường Tiểu

học Dịch Vọng B

Giới hạn nội dung nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu chỉ tập trung vào những khó khăn khi trẻ mắc

HCTK theo học tại các trường tiểu học, từ đó đề xuất giải pháp hỗ trợ từ phía ngành

CTXH

74 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng quá trình hòa nhập của trẻ mắc HCTK tại trường tiểu học diễn ra

như thế nào? Những khó khăn nào mà các em đang gặp phải?

- Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những khó khăn, sự khác biệt này là gì?

- Để giúp trẻ mắc HCTK hòa nhập tốt hơn tại trường học cần đến sự hỗ trợ của

những ai? Cơ quan hay tổ chức nghề nghiệp nào có vai trò trực tiếp giúp đỡ các em?

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lí luận về trẻ em mắc HCTK, tác giả

tiến hành khảo sát, đánh giá thực trạng vấn đề học hòa nhập của trẻ mắc HCTK tại

trường học Từ đó xây dựng giải pháp hỗ trợ của CTXH nhằm tạo điều kiện tốt hơn

cho trẻ và gia đình trẻ tự kỉ tiếp cận với các chính sách, dịch vụ trong giáo dục; khắc

phục những khó khăn vươn lên hòa nhập với cộng đồng

Formatted: Vietnamese Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines

Formatted: Heading 5 Char, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering

Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: None, Space After: 0 pt Formatted: Font: Italic

Formatted: Font: Italic

Formatted: Font: Italic Formatted: Indent: First line: 1.27 cm, Space Before: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Heading 1

Formatted: Font: 13 pt Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Indent: First line: 0.63 cm, Space Before: 0 pt, After: 0 pt

Formatted: Font: 13 pt Formatted: Space Before: 0 pt

Trang 37

16

+ Hệ thống hóa một số vấn đề lí luận về HCTK, phương pháp giáo dục trẻ

em mắc HCTK, phương pháp hỗ trợ của CTXH

+ Đánh giá những khó khăn và nhu cầu của trẻ và cha mẹ trẻ mắc hội chứng

này khi học hòa nhập tại trường học, đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng

giáo dục đối với nhóm trẻ này

+ Xây dựng một số giải pháp hỗ trợ của CTXH với trẻ em mắc HCTXK tại

trường học

86 Giả thuyết nghiên cứu

Trẻ mắc HCTK thường gặp khó khăn hơn so với trẻ bình thường trong quá

trình hòa nhập tại trường học như khó khăn trong giao tiếp, ngôn ngữ, học hỏi

những kỹ năng xã hội

Nguyên nhân chủ yếu khiến cho trẻ mắc HCTK gặp khó khăn trong quá trình

hòa nhập là do sự thiếu hụt trong nhận thức của cộng đồng, công tác tuyên truyền

giáo dục chưa phát huy tính hiệu quả, chính sách hỗ trợ nhóm người khuyết tật chưa

thực sự đi vào cuộc sống

CTXH có vai trò tích cực trong việc trợ giúp trẻ mắc HCTK hòa nhập trong

quá trình học tập tại trường học

7

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

74.1 Đối tượng nghiên cứu

Vấn đề hòa nhập tại trường tiểu học của học sinh mắc HCTK hội

chứng tự kỉ tại trường tiểu học và cách tiếp cận của CTXH.công tác xã hội

74.2 Khách thể nghiên cứu

- Trẻ mắc HCTKhội chứng tự kỉ và cha mẹ có con mắc HCTKhội

chứng tự kỉ đang theo học tại lớp hòa nhập của haibốn trường tiểu học trên địa bàn

Hà Nội, giáo viên và nhà quản lý tại trường học có trẻ mắc HCTKhội chứng tự kỉ

Trang 38

98 Phương pháp nghiên cứu

98.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Tiến hành thu thập thông tin bằng các phiếu hỏi đối với 20 giáo viên và nhà

quản lý giáo dục của hai trường (bao gồm 7 giáo viên và 3 nhà quản lý giáo dục của

trường tiểu học Bạch Mai, 8 giáo viên và 2 nhà quản lý giáo dục của trường tiểu học

của trường tiểu học Dịch Vọng B và 45 học sinh mắc HCTK của trường tiểu học

học đối với trẻ ở lứa tuổi tiểu học

98.2 Phương pháp quan sát

Quan sát trẻ tại môi trường lớp học, sân trường, gia đình để thu thập thông

tin; đánh giá thái độ của bạn bè, thầy cô, phụ huynh về trẻ mắc HCTK; nhu cầu của

trẻ và cha mẹ trẻ; môi trường giáo dục trẻ tại trường học

98.3 Phương pháp nghiên cứu trường hợp (case study)

Tiến hành nghiên cứu 3 trường hợp trẻ mắc HCTK điển hình tại hai trường

tiểu học trên địa bàn Hà Nội Trong đó gồm 2 trường hợp là học sinh lớp 1A và 1B

của trường tiểu học Bạch Mai và 1 trường hợp là học sinh lớp 5A trường tiểu học

Dịch Vọng B

98.4 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Tiến hành nghiên cứu, tìm hiểu các loại tài liệu, văn bản có liên quan tới

HCTK, GDHN cho trẻ mắc HCTK và vai trò của CTXH học đường để hệ thống hóa

cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

98.5 Phương pháp phỏng vấn sâu

Phỏng vấn sâu 10 gia đình có trẻ mắc HCTK đang theo học hòa nhập tiểu

học, 5 giáo viên dạy tại các lớp hòa nhập để đánh giá thực trạng những khó khăn

trong GDHN trẻ TK và đánh giá nhu cầu của trẻ và gia đình trẻ

95 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi thời gian:

Formatted: Vietnamese Formatted: Heading 1

Formatted: Space Before: 0 pt

Formatted: Font: 13 pt Formatted: Font: 13 pt Formatted: Vietnamese Formatted: Indent: First line: 0.63 cm, Space Before: 0 pt, After: 0 pt

Trang 39

18

Thời gian nghiên cứu đề tài dự kiến tiến hành trong 64 tháng (từ

tháng 61/2013 đến tháng 124/ năm 2013)

- Phạm vi không gian:

Đề tài nghiên cứu được tiến hành tại 23 trường tiểu học hòa nhập có

học sinh mắc HCTK theo học có học sinh mắc hội chứng tự kỉ theo học trên địa bàn

Hà Nội: trường Tiểu học Bạch Mai, trường Tiểu học Dịch Vọng B.Mai Dịch,

trường tiểu học Trung Tự

- Giới hạn nội dung nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu chỉ tập trung vào những khó khăn khi trẻ mắc

HCTKchứng tự kỉ theo học tại các trường tiểu học, từ đó đề xuất giải pháp hỗ trợ từ

phíacủa ngành CTXHcông tác xã hội

6 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng quá trình hòa nhập của trẻ mắc hội chứng tự kỉ tại trường tiểu

học có khác gì so với trẻ bình thường, những khó khăn nào mà các em đang gặp

phải?

- Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những khó khăn, sự khác biệt này là gì?

- Để giúp trẻ mắc hội chứng tự kỉ hòa nhập tốt hơn tại trường học cần đến sự

hỗ trợ của những ai? Cơ quan hay tổ chức nghề nghiệp nào có vai trò trực tiếp giúp

đỡ các em?

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lí luận về trẻ em mắc hội chứng

tự kỉ, tác giả tiến hành khảo sát, đánh giá thực trạng vấn đề học hòa nhập của trẻ

mắc hội chứng tự kỉ tại trường học Từ đó xây dựng giải pháp hỗ trợ của công tác

xã hội nhằm tạo điều kiện tốt hơn cho trẻ và gia đình trẻ tự kỉ tiếp cận với các chính

sách, dịch vụ trong giáo dục, khắc phục những khó khăn vươn lên hòa nhập với

cộng đồng

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Font color: Dark Red, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: Not Italic, Vietnamese Formatted: Heading 2, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering

Formatted: Font: 13 pt, Italic, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt, Italic, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Trang 40

+ Hệ thống hóa một số vấn đề lí luận về hội chứng tự kỉ, phương pháp

giáo dục trẻ em mắc hội chứng tự kỉ, phương pháp hỗ trợ của công tác xã hội

+ Đánh giá những khó khăn và nhu cầu của trẻ và cha mẹ trẻ mắc hội

chứng này khi học hòa nhập tại trường học, đề xuất một số biện pháp nâng cao chất

lượng giáo dục đối với nhóm trẻ này

+ Xây dựng một số giải pháp hỗ trợ của công tác xã hội với trẻ em

mắc hội chứng tự kỉ tại trường học

8 Giả thuyết nghiên cứu

Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn hơn so với trẻ bình thường trong quá

trình hội nhập tại trường học như khó khăn trong giao tiếp, ngôn ngữ Có sự khác

biệt về mức độ hội nhập theo độ tuổi, giới tính

Nguyên nhân chủ yếu khiến cho trẻ tự kỉ gặp khó khăn trong quá trình

hội nhâp là do sự thiếu hụt trong nhận thức của cộng đồng, công tác tuyên truyền

giáo dục chưa phát huy tính hiệu quả, chính sách hỗ trợ nhóm người khuyết tật chưa

thực sự đi vào cuộc sống

Công tác xã hội có vai trò tích cực trong việc trợ giúp trẻ tự kỉ hội

nhập trong quá trình học tập

9 Phương pháp nghiên cứu

9.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Tiến hành thu thập thông tin bằng các phiếu hỏi đối với 30 giáo viên

và nhà quản lý giáo dục, 80 phụ huynh của trẻ bình thường và trẻ mắc hội chứng tự

kỉ để đánh giá thực trạng những khó khăn trong việc hòa nhập tại trường học đối

với trẻ ở lứa tuổi tiểu học

9.2 Phương pháp quan sát

Quan sát trẻ tại môi trường lớp học, sân trường, gia đình để thu thập

thông tin, đánh giá thái độ của bạn bè, thầy cô, phụ huynh về trẻ mắc hội chứng tự

kỉ, nhu cầu của trẻ và cha mẹ trẻ tự kỉ, môi trường giáo dục trẻ tự kỉ tại trường học

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Not Bold, Vietnamese Formatted: Font: Not Italic, Vietnamese Formatted: Heading 2, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering

Formatted: Font: Times New Roman, 13 pt, Not Italic, Vietnamese

Formatted: Font: Not Italic, Vietnamese Formatted: Vietnamese

Formatted: Font: Not Italic, Vietnamese Formatted: Heading 2, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering

Formatted: Font: Times New Roman, 13 pt, Not Italic, Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt, Not Bold, Not Italic, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Heading 2, Indent: First line: 1.27 cm, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering

Formatted: Font: Not Italic, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese Formatted: Font color: Auto, Vietnamese Formatted: Indent: First line: 1.27 cm, Space Before: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering Formatted: Vietnamese

Formatted: Font: 13 pt, Not Bold, Font color: Dark Red, Vietnamese

Formatted: Heading 2, Indent: First line: 1.27 cm, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering

Formatted: Font: Not Italic, Vietnamese Formatted: Font: 13 pt, Vietnamese

Formatted: Indent: First line: 1.27 cm, Space Before: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines, No bullets or numbering Formatted: Font: 13 pt, Not Bold, Vietnamese

Định dạng
Số trang	315
Dung lượng	2,72 MB