giáo án tích liên mọn ngữ văn 6 văn bản con rồng cháu tiên

ý nghĩa bài học: Việc học tập văn bản Con Rồng, cháu Tiên có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cho các em vốn hiểu biết sâu rộng về kho tàng văn học dân gian của dân tộc.. Vận dụng

Sở giáo dục và đào tạo Hà nội Phòng giáo dục và đào tạo ba vì

-

Trường THCS Cổ Đô

Địa chỉ: Cổ Đô- Ba Vì- Hà Nội

Điện thoại: 04.33625354 Email: c2codo-bv@hanoiedu.vn

Thông tin về nhóm giáo viên:

1.Họ và tên : Phan Thị Hảo Ngày sinh: 06/7/1983

Môn: Ngữ văn

Điện thoại: 01668599221 Email: haocodo1983@gmail.com

2 Họ và tên : Nguyễn Thị Na Ngày sinh: 29/10/1977

Môn: Ngữ văn

Điện thoại: 0975291839

Tóm tắt nội dung sản phẩm: sử dụng kiến thức các môn học liên quan để dạy tích hợp bài Con Rồng, cháu Tiên Từ đó giúp học sinh biết cách vận dụng các kiến thức để áp dụng vào thực tế, đồng thời giáo dục lòng tự hào, lòng yêu quê hương đất nước cho các em

hồ sơ dạy học dự thi của nhóm giáo viên

i.Tên hồ sơ dạy học:

Dạy học theo chủ đề tích hợp:

Văn bản : Con Rồng, cháu Tiên

Ii.Mục tiêu dạy học

1.Kiến thức:

- Giúp học sinh nắm được nội dung, ý nghĩa và một số nét nghệ thuật tiêu biểu của truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên

- Liên hệ với kiến thức môn Địa lí để nắm được địa danh đền Hùng

- Vận dụng kiến thức môn Lịch sử nhằm giúp học sinh hiểu hơn về thời đại Hùng Vương

2.Kỹ năng:

- Vận dụng kiến thức liên môn: Văn học- văn học, văn học- lịch sử, văn học- địa

lý, văn học - âm nhạc, văn học- giáo dục công dân để giải quyết các vấn đề bài học đặt ra

3.Thái độ:

Qua kiến thức liên môn nhằm giáo dục cho học sinh lòng tự hào về nguồn gốc dân tộc, từ đó giúp học sinh có lòng yêu thương và tinh thần đoàn kết dân tộc IIi Đối tượng dạy học:

- Học sinh lớp 6B - Trường THCS Cổ Đô

- Số lượng : 37 học sinh

- Đặc điểm: Là một lớp đầu khá nên có nhiều thuận lợi trong giảng dạy

IV ý nghĩa bài học:

Việc học tập văn bản Con Rồng, cháu Tiên có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cho các em vốn hiểu biết sâu rộng về kho tàng văn học dân gian của dân tộc Qua văn bản, giúp các em hiểu rõ hơn về nguồn gốc của dân tộc Việt Nam và thể hiện ý nguyện đoàn kết thống nhất cộng đồng của người Việt

Qua việc vận dụng kiến thức liên môn trong việc học tập còn có ý nghĩa quan trọng trong việc tìm hiểu kiến thức mới Vận dụng kiến thức lịch sử trong giảng dạy truyền thuyết này sẽ giúp cho các em hiểu được bối cảnh lịch sử và

đời sống nhân dân thời đại Hùng Vương

Bên cạnh đó , khi vận dụng kiến thức địa lý- mĩ thuật vào giảng dạy, người dạy sẽ giúp cho học sinh có một vốn kiến thức sâu rộng về địa danh lịch sử Đền Hùng cũng như là kiến trúc của Đền Hùng Qua đó, học sinh hiểu biết về văn hóa lễ hội Đền Hùng

Có thể vận dụng kiến thức môn Giáo dục công dân nhằm khơi gợi lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc về thời đại vua Hùng, giáo dục các em tinh thần

đoàn kết, trách nhiệm trong việc giữ gìn và bảo vệ chủ quyền đất nước

Đặc biệt, với việc vận dụng kiến thức âm nhạc sẽ giúp học sinh có không khí tiết học vui vẻ và đạt hiệu quả cao

Như vậy, việc vận dụng kiến thức liên môn trong một văn bản cụ thể có ý nghĩa rất lớn trong việc phát triển nhận thức của các em, để từ đó các em có nền tảng và kĩ năng để học tốt tất cả các môn học

V Thiết bị dạy học và tài liệu:

- Sách giáo khoa , sách giáo viên ngữ văn 6, thiết kế bài giảng

- Tài liệu lịch sử liên quan đến truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên

- Tranh ảnh, tài liệu liên quan

- Bài hát : Dòng máu Lạc Hồng( Nhạc và lời: )

- ứng dụng công nghệ thông tin: công cụ tìm kiếm trên google

VI Hoạt động và tiến trình dạy học:

1 ổn định lớp: KTSS

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sách vở của hs và giới thiệu chương trình ngữ văn 6

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Truyện Con Rồng, cháu Tiên là một truyền thuyết tiêu biểu,

mở đầu cho chuỗi truyền thuyết về thời đại các vua Hùng cũng như truyền thuyết Việt Nam nói chung Nội dung, ý nghĩa của truyện Con Rồng, cháu Tiên là gì?

để thể hiện nội dung , ý nghĩa ấy, truyện đã dùng những hình thức nghệ thuật

độc đáo nào? Vì sao nhân dân ta,qua bao đời nay, rất tự hào và yêu thích câu chuyện này, tiết học sẽ giúp chúng ta trả lời câu hỏi ấy

Tiết 1- Bài 1: Văn bản: Con Rồng, cháu Tiên (Truyền thuyết) Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

?Dựa vào chú thích * sgk, Em hiểu

GV yêu cầu: Đọc to rõ ràng chú ý

nhấn gịong các chi tiết li kỳ, thể hiện 2

lời thoại của Lạc Long Quân - Âu cơ

+ Lạc Long Quân : Ân cần chậm rãi

+Âu cơ: Giọng lo lắng, than khổ

- GV đọc mẫu- gọi học sinh đọc – h/s

I.Đọc, tìm hiểu chung

1.Khái niệm truyền thuyết

-Truyền thuyết: Là truyện dân gian truyền miệng kể về nhân vật, sự kiện liên quan đến lịch sử thời quá khứ -Có yếu tố tưởng tượng ,kì ảo

- Thể hiện thái độ ,cách đánh giá của nhân dân với sự kiện , nhân vật, lịch

sử

2.Đọc, chú thích

3.Bố cục: 3 phần

P1 Từ đầu đến Long Trang  Giới

thiệu Lạc Long Quân và Âu Cơ

P2 Tiếp lên đường  Chuyện Âu

Cơ sinh nở kì lạ và Lạc Long Quân và

Âu Cơ chia con

P3 Còn lại  Giải thích nguồn gốc

con Rồng, cháu Tiên

Chuyển ý:

Gọi HS đọc lại đoạn 1

-Phần đầu của truyện em đã gặp

những nhân vật nào?

- 2 nhân vật Lạc Long Quân và Âu cơ

? Nhân vật Lạc Long Quân được giới

thiệu ntn? (Nguồn gốc, hình dáng,)

? Lạc Long Quân có những việc làm

gì?( tài năng)

? Qua những chi tiết đó em thấy Lạc

Long Quân là người thế nào?

=>Lạc Long Quân là vị thần có tài, có

tưởng tượng Lạc Long Quân nòi rồng,

 u Cơ dòng dõi tiên? Điều đó có ý

nghĩa gì?

GV bình: Việc tưởng tượng Lạc Long

Quân và Âu Cơ dòng dõi Tiên - Rồng

mang ý nghĩa thật sâu sắc Bởi rồng là

một trong bốn con vật thuộc nhóm

+Tài năng:Sức khoẻ vô đich ,có nhiều phép lạ diệt trừ yêu quái

+Có công: bảo vệ dân, giúp dân làm

ăn, hình thành nếp sống văn hoá cho dân

Lạc Long Quân tài đức vẹn toàn

Âu Cơ

+Dòng tiên ở trên núi ,thuộc dòng họ thần nông

tuyệt trần

người trồng trọt và cày cấy

con gái tuyệt vời

Tưởng tượng Lạc Long Quân nòi

Rồng, Âu Cơ nòi Tiên phải chăng tác

giả dân gian muốn ca ngợi nguồn gốc

cao quí và hơn thế nữa muốn thần kì

hoá, linh thiêng hoá nguồn gốc giống

nòi của dân tộc VN ta

? Vậy qua các chi tiết trên, em thấy

hình tượng Lạc Long Quân và Âu Cơ

hiện lên như thế nào?

GV tích hợp với phân môn Tập làm

văn: Lạc Long Quân và Âu Cơ là hai

nhân vật chính của truyện , có vai trò

rất quan trọng trong văn tự sự Vai trò

của nhân vật trong văn tự sự như thế

nào chúng ta sẽ tìm hiểu ở tiết 11

GV- Lạc Long Quân và Â u Cơ gặp

nhau, họ mong ước điều gì?

HS: Âu Cơ và Lạc Long Quân gặp

nhau , đem lòng yêu nhau rồi trở

thành vợ chồng sống ở cung điện

Long Trang

GV bình: Rồng ở biển cả

Tiên ở non cao

Gặp nhau đem lòng yêu nhau -đi đến

kết duyên vợ chồng

Tình yêu kỳ lạ này như là sự kết tinh

những gì đẹp nhất của con người và

thiên nhiên sông núi

Vậy chuyện sinh nở của Âu cơ có gì

đặc biệt, chúng ta cùng chuyển sang

ra 100 người con có ý nghĩa ntn ?

? H/a: Con nào con nấy hồng hào

a Chuyện Âu Cơ sinh nở :

- Âu Cơ sinh ra một cái bọc trăm trứng, nở thành một trăm con, không

bú mớm, lớn nhanh như thổi, khôi ngô

=> Đồng bào

phẩm chất đẹp đẽ về dáng vóc cơ thể

cũng như trí tuệ của con người Việt

Nam

GV bình: Chi tiết lạ mang tính chất

hoang đường nhưng rất thú vị và giàu

ý nghĩa Nó bắt nguồn từ thực tế rồng,

rắn đề đẻ trứng Tiên (chim) cũng để

trứng Tất cả mọi người Việt Nam

chúng ta đều sinh ra từ trong cùng một

bọc trứng (đồng bào) của mẹ Âu

Cơ.Dân tộc Việt Nam chúng ta vốn

khoẻ mạnh, cường tráng, đẹp đẽ, phát

triển nhanh  nhấn mạnh sự gắn bó

chặt chẽ, keo sơn, thể hiện ý nguyện

đoàn kết giữa các cộng đồng người

Việt

GV chuyển ý: Họ đang sống hạnh phúc

thì điều gì đã xẩy ra?

Lạc Long Quân quen sống ở dưới

nước  Phải từ biệt vợ và đàn con trở

về Thuỷ Cung

Âu cơ buồn tủi, tháng ngày mong mỏi

thở than “ Sao chàng bỏ thiếp mà đi,

không cùng với thiếp nuôi đàn con

nhỏ”

? Em hãy quan sát bức tranh trong

SGK và cho biết tranh minh hoạ cảnh

? Câu truyện kết thúc với lời hẹn ước

Khi có việc thì giúp đỡ đừng quên lời

hẹn Điều đó có ý nghĩa như thế nào?

GV liên môn Giáo dục công dân 7 :

bài Đoàn kết, tương trợ

* GV bình: Lịch sử mấy ngàn năm

dựng nước và giữ nước của dân tộc ta

đã chứng minh hùng hồn điều đó Mỗi

khi tổ quốc bị lâm nguy, nhân dân ta

bất kể trẻ, già, trai, gái từ miền ngược

đến miền xuôi, từ miền biển đến miền

b Âu Cơ và Lạc Long Quân chia con:

- 50 người con theo cha xuống biển;

- 50 Người con theo mẹ lên núi

- Cùng nhau cai quản các phương, dựng xây đất nước

 Cuộc chia tay phản ánh nhu cầu phát triển DT: làm ăn, mở rộng bờ cõi

và giữ vững đất đai

- Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất DT

rừng núi xa xôi đồng lòng kề vai sát

cánh đứng dậy giết kẻ thù Khi nhân

dân một vùng gặp thiên tai địch hoạ,

cả nước đều đau xót, nhường cơm xẻ

áo, để giúp đỡ vượt qua hoạn nạn và

ngày nay, mỗi chúng ta ngồi đây cũng

đã, đang và sẽ tiếp tục thực hiện lời

căn dặn của Long Quân xưa kia bằng

những việc làm thiết thực

? Trong truyện dân gian thường có chi

tiết tưởng tượng kì ảo Em hiểu thế

nào là chi tiết tưởng tượng kì ảo?

- Chi tiết tưởng tượng kì ảo là chi tiết

không có thật được dân gian sáng tạo

ra nhằm mục đích nhất định

Trong truyện này, chi tiết nói về Lạc

Long Quân và Âu Cơ; việc Âu Cơ sinh

nở kì lạ là những chi tiết tưởng tượng

kì ảo Vai trò của nó trong truyện này

như thế nào?

- ý nghĩa của chi tiết tưởng tượng kì

ảo trong truyện:

Gọi HS đọc đoạn cuối

? Em hãy cho biết, truyện kết thúc

- Giải thích nguồn gốc của người Việt

Nam là con Rồng, cháu Tiên

? Việc kết thúc như vậy có ý nghĩa gì?

 Cách kết thúc muốn khẳng định nguồn gốc con Rồng, cháu Tiên là có thật

tại đây hàng năm vẫn diễn ra một lễ

hội rất lớn đó là lễ hội đền Hùng Lễ

hội đó đã trở thành một ngày quốc giỗ

H/s đọc ghi nhớ Sách giáo khoa

Liên môn Giáo dục công dân bài :

+Biết ơn(Lớp 6),

+ Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt

đẹp của dân tộc( lớp 9)

+ Trách nhiệm của thanh niên trong sự

nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa,

+ Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc( lớp 9)

Liên môn lịch sử: Lễ hội Đền Hùng,

- Nhắc nhở chúng ta nhớ tới cội nguồn

và sống xứng đáng với cội nguồn

* Ghi nhớ(SGK Tr 8)

IV/ Luyện tập Bài 1: Kể diễn cảm truyện Bài 2: Qua học văn bản Con Rồng, cháu Tiên, qua hiểu biết của em, em hiểu gì về quần thể khu di tích lịch sử

đền Hùng?( vị trí địa lý, đặc điểm )

4: Củng cố,

Giáo viên cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm sau;

Khoanh tròn vào đáp án đúng nhất:

1.Truyền thuyết là gì?

A Là những câu chuyện hoang đường

B Câu chuyện với những yếu tố hoang đường nhưng có liên quan đến các sự kiện, nhân vật lịch sử của một dân tộc

C.Lịch sử dân tộc, đất nước được phản ánh chân thực trong các câu chuyện về một hay nhiều nhân vật lịch sử

D Cuộc sống hiện thực được kể lại một cách nghệ thuật

Đáp án : B

2 ý nghĩa nổi bật nhất của hình tượng cái bọc trăm trứng là gì?

A.Giải thích sự ra đời của các dân tộc Việt Nam;

B.Ca ngợi sự hình thành nước Văn Lang;

C.Tình yêu đất nước và lòng tự hào dân tộc;

D.Mọi người, mọi dân tộc Việt Nam phải yêu thương nhau như anh em một nhà

Đáp án: D

Liên môn âm nhạc: cho học sinh nghe bài hát : Dòng máu lạc Hồng

5.Hướng dẫn về nhà

- Nắm vững nội dung bài học

- Kể lại được nội dung truyện

- Soạn bài: Bánh chưng, bánh giầy

- Trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa

* Tích hợp kiến thức liên môn:

1 Tích hợp kiến thức lịch sử:

Do đặc điểm lịch sử của dân tộc, tài liệu văn học nói chung và văn học dân gian nói riêng ở nước ta có khả năng biểu hiện nội dung lịch sử rất sâu sắc Nó không chỉ có giá trị như những tài liệu lịch sử mà còn phản ánh được bản chất của từng sự kiện lịch sử cụ thể Việc vận dụng kiến thức lịch sử vào văn học nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn văn học trong nhà trường hiện nay

Khi giáo viên giảng về truyền thuyết con Rồng cháu Tiên, ở phần cuối của truyện, khi nói về việc con trưởng của Lạc Long Quân lên ngôi vua, lấy hiệu Hùng Vương, lập kinh đô, đặt tên nước là Văn Lang, giáo viên khẳng định đây là một thời đại có thật trong lịch sử Vào thế kỷ VIII -VII TCN ở vùng đồng bằng ven các con sông lớn thuộc Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ ngày nay đã hình thành những bộ lạc lớn Bộ lạc Văn Lang cư trú trên vùng đất ven sông Hồng là vùng

có nghề đúc đồng, là bộ lạc hùng mạnh nhất

Vào thế kỷ VII TCN, ở vùng Gia Ninh( Phú Thọ) có vị thủ lĩnh dùng tài năng khuất phục được các bộ lạc và tự xưng là Hùng Vương, đóng đô ở Bạch Hạc ( nay thuộc Phú Thọ), đặt tên nước là Văn Lang

Trong cuộc sống, cư dân Văn Lang luôn luôn có những xưng đột giữa các

bộ tộc Đặc biệt, năm 218 TCN nhà Tần đánh xuống phương Nam để mở rộng bờ cõi, nhớ lại lời hẹn của tổ tiên “ Khi nào cần thì giúp đỡ nhau” nhân dân Âu Việt

và Lạc Việt không chịu đầu hàng, đoàn kết nhau đánh giặc và họ đã chiến thắng, bảo vệ cuộc sống để làm ăn, sinh sống

Nhà nước Văn Lang đứng đầu là Vua Hùng Đời đời cha truyền con nối

được 18 đời và đều gọi là Hùng Vương

Vua Hùng Văn học dân gian Việt Nam nói về lễ hội đền Hùng như sau:

Dù ai đi ngược về xuôi

Nhớ ngày giỗ tổ mùng mười tháng ba

Lễ hội đền Hùng còn gội là giỗ tổ Hùng Vương là một lễ hội lớn mang tầm vóc quốc gia ở Việt Nam, tưởng nhớ và tỏ lòng biết ơn công lao lập nước của các vua Hùng, những vị vua đầu tiên của dân tộc Lễ hội diễn ra vào ngày mùng 10 tháng 3 Tuy nhiên, lễ hội thực chất đã diễn ra từ hàng tuần trước đó với những phong tục như đâm đuống( đánh trống đồng) của dân tộc Mường, hành hương tưởng niệm các vua Hùng và kết thúc vào ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch với lễ rước kiệu và dâng hương trên đền Thượng Lễ hội đền Hùng hiện được Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nâng lên thành giỗ quốc Tổ và tổ chức với nghi thức nhà nước vào những năm chẵn

Ngày mùng 6 tháng 1 năm 2001, chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định

số 81/2001/NĐ- CP, quy định về quy mô, nghi lễ tổ chức giỗ Tổ Hùng Vương và

lễ hội Đền Hùng hàng năm Ngày mùng 10-3 trở thành ngày quốc lễ, ngày giỗ

Tổ Hùng Vương Từ ngày 10/3/2007( âm lịch) đến nay là ngày nghỉ lễ

Ngày 6/12/2012, UNESCO công nhận Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương

ở Phú Thọ là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại với những yếu tố thuộc đời sống tâm linh của người Việt Nam đã tồn tại từ hàng nghìn năm nay, thể hiện tinh thần đoàn kết dâm tộc và gắn kết cộng đồng Tính độc đáo của tín ngưỡng này thể hiện rất rõ ở yếu tố thờ Hùng Vương chính là thờ Quốc tổ Đây là hiện tượng văn hóa không phải dân tộc nào cũng có

LÔ héi §Òn Hïng vµo ngµy mïng 10-3