Mục tiêu giải quyết tình huống: Quần đảo Trường Sa – một vùng lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc, là nơi ẩn chứa biết bao điều bí ẩn về thiên nhiên, con người và cuộc sống.. Đặc biệt đáng
Trang 1TRƯỜNG THCS HOÀNG LIỆT
-
-BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN
DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC
NĂM HỌC 2014 - 2015
Tên tình huống:
TÌM HIỂU QUẦN ĐẢO TRƯỜNG SA – VIỆT NAM
ĐỂ NÂNG CAO TINH THẦN TỰ HÀO DÂN TỘC,
Ý THỨC BẢO VỆ TỔ QUỐC, GÓP PHẦN XÂY DỰNG
LÍ TƯỞNG SỐNG CHO THANH NIÊN
(Đính kèm đĩa DVD)
Hà Nội, tháng 12 năm 2014
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Hà Nội, ngày 6 tháng 12 năm 2014
PHIẾU THÔNG TIN NHÓM HỌC SINH Tham dự cuộc thi “Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình
huống thực tiễn dành cho học sinh trung học”
1 Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh/ thành phố: Hà Nội.
2 Phòng Giáo dục và Đào tạo (nếu là giáo viên THCS): Quận Hoàng Mai.
3 Trường: Trung học cơ sở Hoàng Liệt.
4 Địa chỉ: Phường Hoàng Liệt, Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội.
5 Điện thoại: 0436419622; Email: c2hoangliet-hm@hanoiedu.vn
6 Thông tin về học sinh:
6.1 Họ và tên: NGUYỄN HOÀNG PHÚC
Lớp: 9A2 Ngày sinh: 07/ 4/ 2000
Điện thoại: 0982740116 Email: phamkieudung76@gmail.com
6.2 Họ và tên: NGUYỄN ĐINH TẤN SANG
Lớp: 9A2 Ngày sinh: 13/ 12/ 2000
Điện thoại: 0912567710 Email: ttbngoc2005@yahoo.com.vn
6.3 Họ và tên: ĐẶNG PHƯƠNG LINH
Lớp: 8A3 Ngày sinh: 23/ 6/ 2001
Điện thoại: 0983147626 Email: melinhduong@gmail.com
Trang 31 Tên tình huống:
TÌM HIỂU QUẦN ĐẢO TRƯỜNG SA – VIỆT NAM
ĐỂ NÂNG CAO TINH THẦN TỰ HÀO DÂN TỘC, Ý THỨC BẢO VỆ TỔ QUỐC,GÓP PHẦN XÂY DỰNG LÍ TƯỞNG SỐNG CHO THANH NIÊN
2 Mục tiêu giải quyết tình huống:
Quần đảo Trường Sa – một vùng lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc, là nơi
ẩn chứa biết bao điều bí ẩn về thiên nhiên, con người và cuộc sống Để tìm hiểu
về Trường Sa, mỗi người dân Việt Nam có nhiều cách, qua nhiều kênh thôngtin Với học sinh chúng em, việc tìm hiểu Trường Sa gắn với các môn học Địa
lý, Ngữ văn, Giáo dục công dân sẽ gần gũi và hiệu quả hơn Đó là lí do khiến
chúng em xây dựng tình huống “Cùng tìm hiểu quần đảo Trường Sa – Việt Nam
để nâng cao tinh thần tự hào dân tộc, ý thức bảo vệ Tổ quốc, góp phần xây dựng
lí tưởng sống cho thanh niên”.
2.1 Kiến thức
- Việt Nam có bờ biển dài, thềm lục địa rộng lớn trên một triệu km2, gấp 3lần diện tích đất liền; có hơn 3.000 hòn đảo Biển nước ta có nguồn tài nguyêntiềm tàng, khoáng sản nổi bật là dầu khí (với trữ lượng khoảng 3-4 tỷ tấn), và nhiều loại khoáng sản như: than, sắt, ti tan, cát thủy tinh , hải sản có tổng trữlượng khoảng 3-4 triệu tấn Đặc biệt đáng chú ý là vùng biển và ven biển ViệtNam nằm án ngữ trên các tuyến hàng hải và hàng không huyết mạch có giá trịnhư những cánh cửa rộng mở để chủ động hội nhập kinh tế với thế giới, kiếnthức của môn Địa lý cho chúng ta biết điều này
- Bảo vệ Tổ quốc là bảo vệ độc lập, chủ quyền thống nhất và toàn vẹn lãnhthổ, bảo vệ chế độ, bảo vệ nhà nước Cần phải bảo vệ Tổ quốc vì đất nước ta docha ông ta đổ bao xương máu để có được nền độc lập Hiện nay, vẫn còn nhiềuthế lực thù địch đang âm mưu thôn tính, phá hoại Tổ quốc ta Vì vậy chúng taphải thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc Thanh niên Việt Nam sống cần phải có
lí tưởng Bảo vệ chủ quyền dân tộc là một nội dung quan trọng trong quá trìnhhình thành lí tưởng sống cho thanh niên Kiến thức của môn Giáo dục công dângiúp chúng ta biết điều này
- Tinh thần yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc là một truyền thống quýbáu của dân tộc ta Kiến thức trong các môn Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục côngdân giúp chúng ta biết điều này
Trang 42.2 Kĩ năng
- Vận dụng kĩ năng thuyết minh để giới thiệu về thiên nhiên, cuộc sống conngười ở Trường Sa, môn Ngữ văn giúp chúng ta làm được điều này
- Cách viết bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh, sự vật, con người là
kĩ năng cần thiết mà môn Ngữ văn cung cấp để chúng ta viết bài tìm hiểu vềTrường Sa
2.3 Thái độ
- Mỗi bạn học sinh cần biết tự hào về vẻ đẹp của non sông
- Mỗi bạn học sinh là một tuyên truyền viên tích cực giới thiệu về biển đảoquê hương, về ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo của thế hệ trẻ
3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống
3.1 Các đơn vị kiến thức trong các môn học liên quan đến tình huống
- Tiết 26 – Địa lý lớp 8: Vùng biển Việt Nam
- Tiết 44 – 45 – Địa lý lớp 9: Phát triển tổng hợp kinh tế và bảo vệ tàinguyên môi trường biển đảo
- Tiết 7- Giáo dục công dân lớp 6: Yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiênnhiên
- Tiết 13 – 14 – Giáo dục công dân lớp 9: Ngoại khóa: Lí tưởng sống củathanh niên
- Tiết 31 – Giáo dục công dân lớp 9: Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc
- Tiết 47 – Ngữ văn 8: Phương pháp thuyết minh
- Tiết 51 - Ngữ văn 8: Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh
- Tiết 83 - Ngữ văn 8: Thuyết minh một danh lam thắng cảnh
3.2 Tham khảo trên các sách, báo, tạp chí, mạng internet,… về Trường Sa.
4 Giải pháp giải quyết tình huống
- Bước 1: Thu thập tư liệu, hình ảnh
+ Tư liệu sử dụng: Các bài viết trên sách, báo,
+ Ứng dụng công nghệ thông tin: Máy tính, máy ảnh
- Bước 2: Viết các ý chính
- Bước 3: Tìm hiểu thực tế, trao đổi với các chiến sĩ làm nhiệm vụ tại quầnđảo Trường Sa
- Bước 4: Viết thành bài văn
- Bước 5: Giới thiệu với các bạn trẻ về Trường Sa
Trang 55 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống
LƯỢC ĐỒ VIỆT NAM
Trang 6TRƯỜNG SA
5.1 Thiên nhiên
5.1.1 Cây bàng vuông
Chắc hẳn khi nói về Trường Sa, mỗi người đều nghĩ đến hình ảnh cây bàngvuông vốn được khá nhiều người nhắc đến Có thể hình dung như thế nào về câybàng vuông? Đó là một cây thân gỗ với một vóc dáng khá lớn, lá của nó to hơnbàn tay người lớn Một trong những đặc điểm của tất cả các loài cây tồn tại đượctrên các đảo trong Quần đảo Trường Sa, trong đó có cây bàng vuông là sự dẻodai và khả năng chống chọi kì diệu trước phong ba bão táp
Có lẽ điều làm cho cây bàng vuông trở nên đặc biệt so với các loài cây kháctrên đảo và khiến chúng trở nên lãng mạn, trở thành biểu tượng cái đẹp ởTrường Sa là bởi hoa của bàng vuông rất đẹp Bàng vuông không nở nhiều hoanhưng mỗi lần cây cho hoa đều là một “sự kiện” Từng cánh trắng muốt bung nở
ra một chùm nhụy tăm dài với đầu phớt tím Nhiều nhà văn, nhà báo ra Trường
Sa đã gọi hoa bàng vuông là “hoa quỳnh biển” Nằm trong những cánh trắngmuốt tinh khiết là chùm nhụy dài thanh thoát như thân váy của nàng công chúa,chùm nhụy trung tâm thu hút sự chú ý của đóa bàng vuông
Những năm trước đây, điều kiện ở đảo còn thiếu thốn, khi đón Tết, các chú
bộ đội hải quân đã thử lấy lá bàng vuông gói bánh chưng Giờ đây thì mọi thứ
Trang 7đã đầy đủ hơn và lá bàng vuông vẫn xòe tán rộng làm nơi che nắng, giải lao,sinh hoạt, đọc sách báo của các chú bộ đội.
Cây bàng vuông cũng được chọn làm quà tặng cho các đoàn công tác từ đấtliền ra, như một thông điệp gửi về Đất Mẹ rằng những người lính Trường Sa vẫnngày đêm bảo vệ biển đảo, để cuộc sống sinh sôi, đơm hoa kết trái
5.1.2 Cây phong ba
Phong ba là loài cây dũng mãnh nhất đảo, được mệnh danh là loài cây chúa
tể của đảo và nổi tiếng với sức chống chọi với nắng mưa, dông bão Vượt lêntrên những loài cây sống trong Quần đảo Trường Sa, phong ba vươn lên giữngôi vị cao nhất và làm biểu tượng cho sức sống nơi Quần đảo đầy sóng gió này
Cây phong ba rất đẹp về mặt tạo hình Thân cây với những vết nứt trên vỏtạo nên vẻ xù xì tự nhiên và mạnh mẽ Từng chùm lá xòe ra như những bônghoa màu xanh Mỗi chiếc lá phong ba như một con mắt nhìn âu yếm Hai mặt
lá, một mặt mịn màu xanh, một mặt phủ một lớp lông tơ màu ánh bạc Hoaphong ba khá giống hoa sữa, từng chùm lốm đốm như điểm tô cho từng phiến lákhiến chúng mềm mại mà vẫn giữ được dáng vẻ hiên ngang đứng giữa biển trời.Các nhà báo đã gọi cây phong ba là “hoa sữa của Trường Sa”
Ở đảo Song Tử Tây có một dãy phong ba rất đẹp Những thân cây đổ rạpxuống nền cát nhưng vẫn vươn lên kiên cường chống chọi bão dông Phần thâncây đổ trên cát lại tiếp tục đâm chồi để phát triển thành những thân cây phụ vôcùng ấn tượng Các cô chú nhà báo đặc biệt thích chụp ảnh những gốc phong banày vì nó vừa đẹp vừa mang ý nghĩa biểu tượng Bức ảnh càng trở nên tuyệt với
Trang 8hơn nếu có thêm một chú hải quân và một cô văn công cùng dạo bước dưới hàngcây Phong ba cũng là loài cây đã đi vào thơ ca viết về Trường Sa
Phong ba – tên gọi lạ thường Làm nên khí phách kiên cường Việt Nam.
(Phạm Văn Tình) Loài cây này cũng là món quà ý nghĩa mà các chú bộ đội gửi về đất liền
5.1.3 Cây bão táp
Phong ba bão táp luôn đi liền với nhau Đã có cây phong ba rồi tất phải cócây bão táp cho đủ đôi Ở Trường Sa cũng vậy, nhắc đến cây phong ba khôngthể không nhắc đến cây bão táp
Dù đi liền cặp với nhau nhưng về mặt hình dáng, phong ba và bão táp là loàicây có sự khác biệt cơ bản Nếu như phong ba là cây thân mộc và có chiều caokhá lớn, sống từng cây độc lập thì bão táp lại là cây thân thảo, sống thành từngbụi Những chiếc lá bão táp giống như lá cây hoa sứ nhưng mỏng manh hơn và
to hơn gấp nhiều lần
Tuy tầm vóc không hoành tráng như cây phong ba hay bàng vuông nhưngbão táp lại mãnh mẽ ở sự sinh sôi Lá bão táp mỏng và dễ bị tổn thương Quamỗi mùa gió muối là lá cây bị táp và rụng sạch, thân cây cũng bị teo và chết khôtừng bụi Thế nhưng ở phần gốc vẫn tiềm tàng một sức sống Đến mùa xuân, từnhững gốc cây tưởng như đã chết khô lại bật ra những chồi non Những chồi này
Trang 9nhanh chóng phát triển để tạo nên những thân cây mới, chẳng mấy chốc đã cóthể thay thế lớp cây thế hệ trước đó bị thiên nhiên hà khắc loại bỏ Hoa bão tápmọc từ khe lá tạo thành từng chùm màu trắng, rất giống với hình dáng của hoa
cà phê nên ở một góc độ nào đó, nó cũng làm cuộc sống của người lính đảothêm lãng mạn
5.1.4 Sóng và cát
Sóng ở đảo cũng có nét đặc biệt Đảo có bốn bề là biển, những con sóng bền
bỉ vẽ lên chân đảo một viền hoa sóng như một dải đăng ten dưới chân váy củacác bạn gái vậy Sóng mùa biển lặng là đẹp nhất, từng con sóng mơn man bờ cáttung bọt trắng xóa Từng ngọn sóng như những ngọn bút lông mềm mại tungnhững nét vẽ đầy ngẫu hứng, bền bỉ suốt tháng ngày làm nên vẻ sinh động chokhông gian biển đảo Nếu như một ngày không có tiếng rì rào của những consóng thì chắc hẳn bờ biển sẽ đơn điệu đi nhiều lắm
Cát xung quanh các đảo ở Trường Sa thường là san hô Vì là san hô vụn nênhạt cát khá khô, không mịn như cát sông hoặc ở một số vùng biển ven bờ trongđất liền của Việt Nam Có khi cùng một hòn đảo nhưng mạn bên này là cát san
hô, mạn bên kia chỉ là những dải san hô gãy bồi đắp thành bờ bãi Trong vô vànnhững mảnh san hô ấy, nếu chịu khó tìm kiếm sẽ thấy một số mẩu có hình thùkhá lạ mắt, cũng có những mảnh san hô mang màu sắc lạ, đặc biệt là màu đỏtươi Nhiều vị khách ra thăm đảo đã mang những mảnh san hô này về đất liềnlàm kỉ niệm, đó cũng là một cách để khẳng định rằng mình đã đặt chân đếnTrường Sa Nhiều doi cát ở Trường Sa mang hình thù đặc biệt, có doi cát còntạo nên hình chữ S khá ấn tượng Hình ảnh cát trắng, biển xanh và màu trangphục của các chú hải quân hòa quyện vào nhau đã tạo nên những bức ảnh giàutính nghệ thuật
Trên những doi cát này, gió và sóng đã vẽ ra thật nhiều những bức tranhthiên nhiên với những hình thù khác nhau Ngoài việc các doi cát liên tục đượcthay đổi hình dạng thì trên mình chúng cũng luôn có các lớp vân tạo sóng Còn
gì thích thú hơn khi được lội chân trần trên những doi cát ở một phần máu thịtngoài khơi xa của Tổ quốc!
Trang 10Sóng bạc đầu thường gắn liền với những cơn bão Quần đảo Trường Sa vốnđược mệnh danh là quần đảo bão tố Bão biển khiến biển động dữ dội, tạo nên
vô số cơn sóng bạc đầu Sóng bạc đầu vừa ngăn trở những con tàu từ đất liềnđến với Trường Sa vừa gây khó khăn cho ngư dân đang đánh cá ngoài khơi Khibão đến nhanh hoặc công tác dự báo khí tượng thủy văn không lường hết được,tàu không kịp vào bờ phải ghé tạm vào các đảo tránh bão Với những người đibiển và sống trên biển, chắc hẳn không ai mong gặp sóng bạc đầu cả
Trang 115.1.6 Bình minh ở Trường Sa
Ở Trường Sa, khoảnh khắcbình minh lên rất tuyệt Bóngđêm bị xua tan dần, mặt trời từ
từ nhô lên khỏi mặt biển phẳnglặng và tinh khiết Đường chântrời lúc này thẳng tắp như mộtsợi chỉ cắt ngang ông mặt trời.Biển được phủ một lớp trángvàng trong suốt Ánh sáng chanhòa, thiên nhiên như reo catrước bình minh của một ngày mới… Ở mỗi đảo trên Quần đảo Trường Sa, mặtbiển và bầu trời luôn song hành Một ngày bắt đầu khi mặt trời mọc ở biển, lêncao, rồi lại lặn xuống biển để chia tay với ánh sáng, đón bóng đêm về Và giâyphút mặt trời nhô lên khỏi mặt biển ban phát thứ hào quang dịu ngọt khắp đạidương, đánh dấu sự khởi đầu của một ngày mới thật tuyệt vời
Thiên nhiên thật diệu kì Vì sao chúng ta lại không tận hưởng những khoảnhkhắc tuyệt vời đó nhỉ?
5.1.7 Hoàng hôn trên biển
Muốn được trải nghiệm cảmgiác đón bình minh trên biển,các bạn có thể không cần raTrường Sa nhưng với hoàng hônthì khác Hoàng hôn trên biển cóthể coi là “đặc sản” của Trường
Sa Hầu như tất cả các vùng quêtrên đất nước Việt Nam đềukhông thể ngắm cảnh mặt trờilặn trên biển, đơn giản là mặttrời lặn xuống ở hướng tây, màtrong đất liền thì đại bộ phận cácvùng đất hướng tây không phải là biển
Trang 12Vậy hoàng hôn trên biển có gì đặc biệt? Thứ ánh vàng trải trên mảnh nướcxanh sẫm, đậm đà hơn ánh vàng trong suốt và thanh khiết của bình minh Mặtbiển bao la nhuộm một màu vàng suộm, sánh vàng như mật So với bình minhthì hoàng hôn trên biển không có vẻ tinh khiết, thanh nhẹ nhưng bù lại là sự đằmthắm, chín mọng Cũng đúng thôi bởi ông mặt trời và đại dương đã qua mộtngày soi chiếu, nhìn ngắm nhau mỏi mệt Hoàng hôn bao giờ cũng có cái uể oải,trễ nải của nó và hoàng hôn trên biển Trường Sa cũng vậy Khi thứ ánh sáng ấytrải mênh mang trên một vùng sóng nước không có điểm bắt đầu cũng chẳng cónơi kết thúc thì sẽ tạo nên một cảm giác thật mạnh Mặt trời bầm đỏ như mộthòn sắt nung sắp bị ném xuống chiếc chảo dát vàng bên dưới Trong khoảnhkhắc hoàng hôn, rất có thể các chú cá biển sẽ nổi hứng mà ngoi lên với nhữngcái vây trông như cánh buồm nhỏ diễu hành trên mặt nước đấy các bạn ạ.
Khi đã kết thúc một ngày làm việc, huấn luyện, ngồi ngắm hoàng hônxuống, các chú bộ đội rất nhớ bố mẹ, bạn bè, người yêu nơi đất liền Cũng đúngthôi bởi hoàng hôn vốn nổi tiếng là kẻ dễ gây tâm trạng buồn nhớ, mà hoàng hôn
ở Trường Sa lại càng đặc biệt, nó gây cảm giác mạnh hơn kia mà
5.1.8 Một giờ có đủ nắng – mưa – dông – bão
Nếu may mắn, những đoàn khách trên tàu ra Trường Sa trong hải trình củamình sẽ được chứng kiến sự biến chuyển mau lẹ của thời tiết nơi đây
Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, trên vùng biển Trường Sa, người ta cóthể chứng kiến một vòng tuần hoàn của các hiện tượng thiên nhiên Đầu tiên làdông nổi lên, mây đen vần vũ, bầu trời tối đen, rồi tiếp đó mưa rào kéo đến Mưa
ầm ầm như trút nước, sau đó trời nhẹ dần, mây đen bay đi, ánh nắng le lói Rồitrời trở nên trong xanh, nắng vàng trải trên mặt biển cùng gió nhẹ như chưa từng
có một cơn mưa lớn ngay trước đó chừng mười lăm phút Cả “quy trình” nàydiến ra rất mau lẹ, có khi chỉ trong vài chục phút
Điều thú vị là hiện tượng trên có thể lặp lại nhiều lần trong một ngày, trêncác vùng biển khác nhau Cũng có hiện tượng tại nơi con tàu đang đi, trời mưarào to nhưng nhìn sang vùng biển trước mặt hoặc kế bên thì khoảng trời bêncạnh vẫn nắng rực rỡ Và ngược lại, nơi ta đứng đang nắng nhưng rất có thể đưatầm mắt ra xa một chút sẽ gặp … một cơn mưa
Vì thế mà trên vùng biển Trường Sa, rất có thể bạn sẽ được làm “kháchmời” của một cơn mưa, hoàn toàn có thể đứng ngoài để chiêm ngưỡng vẻ đẹp