Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đối với du lịch sinh thái biển

Sự nóng lên của khí hậu toàn cầu tiếng Anh: global warming là hiện tượng tăng nhiệt độ trung bình của không khí và các đại dương trên Trái đất mà người ta đã quan sát được trong các thậ

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM

VIỆN KHCN & QLMT



ĐỀ TÀI :

GVHD : TSKH.LÊ HUY BÁ SVTH : PHẠM THỊ TUYẾT NHUNG MSSV : 0772710

TP HỒ CHÍ MINH – 2009

LỜI MỞ ĐẦU

Ở thời điểm hiện nay còn có ý kiến khác nhau về nguyên nhân của sự biến đổi khí hậu toàn cầu thì việc khí hậu trên hành tinh Trái Đất đang nóng lên, kéo theo nó là việc tan băng ở Bắc và Nam Cực cũng như mực nước biển trung bình đang dâng lên từ hơn một thế kỷ qua là một thực tế mà nhân loại phải ứng phó Hội nghị thượng đỉnh toàn cầu về phát triển bền vững tại Johannesburg (Cộng hòa Nam Phi) năm 2002 đã nhận định rằng những hậu quả của biến đổi khí hậu toàn cầu trực tiếp tác động đến sự sinh tồn của loài người, cụ thể đến Tài nguyên nước, Năng lượng, Sức khỏe con người, Nông nghiệp và an ninh lương thực và Đa dạng sinh học Năm lĩnh vực này lại có liên quan mật thiết với nhau Là một quốc gia nằm trên bao lơn của Biển Đông thông ra Thái Bình Dương, với hơn 75% dân số sống dọc theo một bờ biển dài hơn 3200 km và tại hai đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long, Việt Nam thuộc vào loại các nước bị uy hiếp nhiều nhất bởi sự biến đổi khí hậu toàn cầu và mực nước biển dâng Câu hỏi hiện nay không còn là “Liệu các hiện tượng có ảnh hưởng đến đất nước ta hay không?”mà là “Ứng phó như thế nào để giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ tối đa thành quả lao động quá khứ và tiếp tục phát triển bền vững” Đặc biệt , trong lĩnh vực

du lịch sinh thái biển cần phải dược quan tâm nhiều hơn nữa

Trước những vấn đề nóng bỏng của khoa học môi trường đồng thời để nâng cao vốn kiến thức của mình em xin trình bày về : Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng của nó đối với du lịch sinh thái biển

Được sự tận tình giúp đỡ cuả thầy TSKH Lê Huy Bá , cùng với những cố gắng trong việc thu thập thông tin nhưng không tránh khỏi những sai sót Mong thầy và các bạn đóng góp ý kiến để bài làm được hoàn thiện hơn

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

MỤC LỤC 2

PHẦN MỘT 2

GIỚI THIỆU CHUNG 2

1.Biến đổi khí hậu là gì? 2

2.Nguyên nhân gây biến đôi khí hậu: 4

3.Hậu quả 4

4.Tình hình biến đổi khí hậu trên thế giới 5

5.Biến đổi khí hậu ở Việt Nam 9

PHẦN HAI 11

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐỐI VỚI DU LỊCH SINH THÁI BIỂN VIỆT NAM 11

1.Hệ sinh thái Biển và Vùng bờ 11

2 Ảnh hưởng của BĐKH đối với du lịch sinh thái biển 15

3.Những lỗ lực của nhân loại 22

PHẦN BA 25

KẾT BÀI 25

TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

PHẦN MỘT

GIỚI THIỆU CHUNG

1.Biến đổi khí hậu là gì?

Nhiệt độ mặt đất trung bình toàn cầu

từ 1856 đến 2005

Sự nóng lên của khí hậu toàn cầu (tiếng Anh: global warming) là hiện

tượng tăng nhiệt độ trung bình của không khí và các đại dương trên Trái đất mà người ta đã quan sát được trong các thập kỷ gần đây Trong thế kỉ 20, nhiệt độ trung bình của không khí gần mặt đất đã tăng 0,6 ± 0,2 °C (1,1 ± 0,4 °F)

Theo Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu (triển khai thực hiện Nghị quyết số 60/2007/NQ-CP ngày 3 tháng 12 năm 2007 của Chính phủ Việt Nam): Biến đổi khí hậu là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình và/hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là vài thập kỉ hoặc dài hơn Biến đổi khí hậu có thể là do các quá

trình tự nhiên bên trong hoặc các tác động bên ngoài, hoặc do hoạt động của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển hay trong khai thác sử dụng đấtTheo Công ước khung về Biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc UNFCCC : Biến đổi khí hậu là một sự thay đổi trong khí hậu do tác động trực tiếp hay gián tiếp của các hoạt động con người làm thay đổi thành phần của khí quyển toàn cầu, bên cạnh sự biến động của khí hậu tự nhiên, được quan sát qua nhiều thời kỳ (theo Công ước khung về Biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc UNFCCC).

2.Nguyên nhân gây biến đôi khí hậu:

Những nghiên cứu gần đây cho thấy việc phát xả khí nhà kính (chủ yếu là CO2 và Metan CH4) là nguyên nhân hàng đầu của BĐKH, đặc biệt kể từ 1950 khi thế giới đẩy nhanh tốc độ công nghiệp hóa và tiêu dùng, liên quan với điều

đó là sự tăng cường sử dụng nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ, sản xuất

xi măng, phá rừng và gia tăng chăn nuôi đại gia súc (phát xả nhiều phân gia súc tạo ra nguồn tăng Metan), khai hoang các vùng đất ngập nước chứa than bùn Với sự tăng lên không ngừng của các loại khí gây hiệu ứng nhà kính, Trái đất trở thành một quả cầu giữ nhiệt, và từ đó nhiệt độ của nó không ngừng tăng lên theo thời gian

Các nhân tố ảnh hưởng tới biến đổi khí hậu

3.Hậu quả

Sự nóng lên của khí hậu toàn cầu có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng Dưới đây là một số ví dụ:

•Băng tan tại hai cực làm nước biển dâng cao, dẫn đến nguy cơ mất

đi vĩnh viễn của những đảo quốc có độ cao xấp xỉ mực nước biển và những vùng đất thấp ven biển

•Nguy cơ tuyệt chủng của nhiều loài động thực vật trước giờ chỉ quen sống trong khí hậu lạnh giá,

•Nhiệt độ tăng từ 0,1-0,2oC mỗi 10 năm, làm cho các quốc gia Châu Phi sẽ rơi vào tình trạng thiếu nước ngọt trầm trọng

Băng tan ở hai cực Gấu Bắc Cực nhịn đói

4.Tình hình biến đổi khí hậu trên thế giới

Một cuộc nghiên cứu mới về khí hậu cho thấy trong 25 năm qua vành đai nhiệt đới của Trái đất đã mở rộng thêm vài trăm km về phía hai cực của trái đất, khiến cho các khu vực cận nhiệt đới càng trở nên khô hạn

Bằng cách sử dụng bốn phương pháp đánh giá khí tượng khác nhau, các nhóm nghiên cứu độc lập đã phát hiện thấy từ năm 1979, vành đai áp thấp nhiệt đới đã tăng từ 2 đến 4,8 vĩ độ Kết quả là vành đai nhiệt đới mở rộng về phía cực Nam và Bắc tổng cộng từ 225 đến 530 km

Phương pháp chính xác định vành đai nhiệt đới là theo dõi các dòng gió xoáy đánh dấu rìa của vùng nhiệt đới Các nhà khí tượng nhận thấy các dòng gió xoáy nhiễu loạn nhiệt đới đang hoạt động trên diện rộng hơn so với hai thập niên trước, chứng tỏ vành đai nhiệt đới đã mở rộng

Ngoài ra, các nhà khí tượng còn xác định sự mở rộng của vành đai nhiệt đới thông qua việc đánh giá lượng ozone trong khí quyển, độ sâu của tầng đối lưu, và mức độ khí hậu khô hạn tại những vùng cận nhiệt đới

Các nhà khí tượng từ lâu đã dự đoán do tác động của của sự biến đổi khí hậu mà con người gây ra, vành đai nhiệt đới có xu hướng mở rộng cho tới cuối thế kỷ 21, song đã phải bất ngờ trước mức độ mở rộng hơn so với dự kiến của họ Khí hậu là trạng thái khí quyển ở nơi nào đó, được đặc trưng bởi các trị số trung bình nhiều năm về nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa, lượng bốc thoát hơi nước, mây, gió Như vậy, khí hậu phản ánh giá trị trung bình nhiều năm của thời tiết và

nó thường có tính chất ổn định, ít thay đổi Trong lịch sử địa chất của trái đất chúng ta, sự biến đổi khí hậu đã từng nhiều lần xẩy ra với những thời kỳ lạnh và nóng kéo dài hàng vạn năm mà chúng ta gọi là thời kỳ băng hà hay thời kỳ gian băng Thời kỳ băng hà cuối cùng đã xãy ra cách đây 10.000 năm và hiện nay là giai đoạn ấm lên của thời kỳ gian băng Xét về nguyên nhân gây nên sự thay đổi khí hậu này, chúng ta có thể thấy đó là do sự tiến động và thay đổi độ nghiêng trục quay trái đất, sự thay đổi quỹ đạo quay của trái đất quanh mặt trời, vị trí các lục địa và đại dương và đặc biệt là sự thay đổi trong thành phần khí quyển

Trong khi những nguyên nhân đầu tiên là những nguyên nhân hành tinh, thì nguyên nhân cuối cùng lại có sự tác động rất lớn của con người mà chúng ta gọi

đó là sự làm nóng bầu khí quyển hay hiệu ứng nhà kính.Có thể hiểu sơ lược là: nhiệt độ trung bình của bề mặt trái đất được quyết định bởi sự cân bằng giữa hấp thụ năng lượng mặt trời và lượng nhiệt trả vào vũ trụ Khi lượng nhiệt bị giữ lại nhiều trong bầu khí quyển thì sẽ làm nhiệt độ trái đất tăng lên Chính lượng khí

CO2 chứa nhiều trong khí quyển sẽ tác dụng như một lớp kính giữ nhiệt lượng tỏa ngược vào vũ trụ của trái đất Cùng với khí CO2 còn có một số khí khác cũng được gọi chung là khí nhà kính như NOx, CH4, CFC Với những gia tăng mạnh

mẽ của nền sản xuất công nghiệp và việc sử dụng các nhiên liệu hoá thạch (dầu

mỏ, than đá ), nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy nhiệt độ toàn cầu sẽ gia tăng từ 1,4oC đến 5,8oC từ 1990 đến 2100 và vì vậy sẽ kéo theo những nguy cơ ngày càng sâu sắc đối với chất lượng sống của con người

Có thể thấy tác hại theo hướng nóng lên toàn cầu thể hiện ở 10 điều tồi tệ sau đây: gia tăng mực nước biển, băng hà lùi về hai cực, những đợt nóng, bão tố

và lũ lụt, khô hạn, tai biến, suy thoái kinh tế, xung đột và chiến tranh, mất đi sự

đa dạng sinh học và phá huỷ hệ sinh thái Những minh chứng cho các vấn đề này được biểu hiện qua hàng loạt tác động cực đoan của khí hậu trong thời gian gần đây như đã có khoảng 250 triệu người bị ảnh hưởng bởi những trận lũ lụt ở Nam

Á, châu Phi và Mexico Các nước Nam Âu đang đối mặt nguy cơ bị hạn hán nghiêm trọng dễ dẫn tới những trận cháy rừng, sa mạc hóa, còn các nước Tây Âu thì đang bị đe dọa xảy ra những trận lũ lụt lớn, do mực nước biển dâng cao cũng như những đợt băng giá mùa đông khốc liệt Những trận bão lớn vừa xẩy ra tại

Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ có nguyên nhân từ hiện tượng trái đất ấm lên trong nhiều thập kỷ qua Những dữ liệu thu được qua vệ tinh từng năm cho thấy số lượng các trận bão không thay đổi, nhưng số trận bão, lốc cường độ mạnh, sức tàn phá lớn đã tăng lên, đặc biệt ở Bắc Mỹ, tây nam Thái Bình Dương,

Ân Độ Dương, bắc Đại Tây Dương Số lượng các trận bão lớn, lốc xoáy cường

độ mạnh tăng gấp đôi, trùng hợp với nhiệt độ bề mặt đại dương tăng lên Trận sóng thần ở Ấn Độ Dương (2004) cướp đi sinh mạng 225 000 người thuộc 11 quốc gia, hay cơn bão Katrina đổ bộ vào nước Mỹ (2005) gây thương vong lên đến hàng ngàn người và thiệt hại kinh tế ước tính 25 tỷ USD, và gần đây nhất siêu bão Nargis đánh vào Myanmar (2008) là thảm họa thiên nhiên tàn khốc nhất năm qua tính theo số lượng người thiệt mạng Trận bão này giết chết hơn 135.000 người và đẩy hơn một triệu người vào cảnh không nhà cửa Tính ra, thiên tai đã cướp đi mạng sống của hơn 220.000 người trong năm 2008 và gây thiệt hại khoảng 200 tỷ USD, biến nó thành một trong những năm đáng sợ nhất trong lịch sử loài người tính theo tổn thất thiên tai về người và của Diễn biến mới nhất của thiên tai là trận cháy rừng khủng khiếp do thời tiết quá khô hạn vừa xãy ra ở nước Úc (2/2009) đã giết chết ít nhất 210 người và làm bị thương hơn

500 người cùng những thiệt hại nặng nề về vật chất Một nghiên cứu với xác suất lên tới 90%.cho thấy sẽ có ít nhất 3 tỷ người rơi vào cảnh thiếu lương thực vào năm 2100, do tình trạng ấm lên của Trái đất

• Dự báo về mực nước biển dâng

Nhiều nghiên cứu trong khuôn khổ Tổ chức liên chính phủ về Biến đổi khi hậu (IPCC) đã đánh giá thực tế quá trình mực nước biển dâng trên thế giới trong

120 năm qua, từ 1880 đến năm 2000, và từ đó đã dự báo các kịch bản mức nước biển dâng đến cuối thế kỷ XXI, tuỳ theo các kịch bản về hiệu ứng nhà kính và tan băng

Mức độ nghiêm trọng của biển dâng tác động lên các châu thổ trên thế giới, tình hình xâm thực của các bờ biển, và tác động lên cư dân ở những nơi này cũng đã được dự báo

Đối với khu vực Đông Dương, IPCC dự báo nhiệt độ sẽ gia tăng +1°C vào

2010 - 2039, và +3° đến +4°C vào 2070 – 2099; vũ lượng sẽ giảm 20 mm vào

2010 – 2039, rồi sau đó tăng +60 mm vào 2070 – 2099; mực nước biển dâng cao

6 cm/năm, đạt mức 20 cm vào 2030, và 88 cm vào 2100

Qua các đo đạc đã được tiến hành, IPCC đã ghi nhận những biến đổi về nhiệt độ nước biển bề mặt và mực nước biển ở Đông Nam Á Hình 4 và Hình 5.Qua các dự báo trên, Việt Nam được liệt vào các địa bàn bị uy hiếp nghiêm trọng nhất

Hình 3 Dự báo ảnh hưởng của biển dâng đến bờ biển và cư dân ven biển

• Dự báo tác động của biển dâng lên môi tường tự nhiên.Khi mực nước biển dâng, hậu quả dễ thấy nhất là nhiều vùng sẽ bị ngập Nhưng hậu quả của biển dâng không phải chỉ có ngập tĩnh.Động lực biển vùng ven bờ và cửa sông, sóng vỡ khi tiếp cận bờ sẽ tác động mạnh hơn lên đường bờ, bãi triều Bờ biển bị xâm thực và cơ sở hạ tầng ven biển bị đe dọa lớn hơn.

Ở các đồng bằng ven biển, độ ngập sâu hơn, thời gian ngập kéo dài hơn Xâm nhập mặn sẽ vào sâu hơn, nguồn nước ngọt khan hiếm hơn Chế độ thủy văn, thủy lực trên từng địa bàn và trên cả đồng bằng sẽ có những thay đổi, khiến cho động thái bồi xói bờ sông, cù lao, cồn bãi, bồi lắng phù sa trên hệ thống sông chính và vùng cửa sông cũng

5.Biến đổi khí hậu ở Việt Nam

Việt Nam là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề của BĐK.Một số phác thảo kịch bản BĐKH ở Việt Nam đã được công bố tại Hội thảo BĐKH toàn cầu và giải pháp ứng phó của Việt Nam tại Hà Nôi tháng 2/2008, được trình bày tóm tắt dưới đây

Bảng 1.Thông báo Quốc gia về Biến đổi khí hậu ở Việt Nam (so với năm 1990)

Bắc Bắc bằng

BB

Trung Bộ

Chú ý: số liệu chưa tính đến biên độ sụt hạ địa chất địa phương

Tính trung bình của cả 6 kịch bản thì đến cuối thế kỷ 21 nhiệt đô có khả năng tăng thêm 2,80C, mực nước biển dâng cao thêm 37cm chưa tính đến sự tan băng mà chỉ tính đến sự dãn nở nước đại dương IPCC cũng dự báo rằng cuối thế

kỷ 21 mực nước biển có thể tăng thêm tối đa 81 cm Tuy nhiên các nhà khoa học Anh cho rằng con số đó chưa phản ánh đúng, nước biển cuối thế kỷ 21 có thể tăng thêm đến 163 cm- tức là gấp đôi số liệu dự báo của IPCC

Xu thế chung của BĐKH ở Việt Nam:

Nhiệt độ ở các vùng phía Bắc tăng nhanh hơn các vùng phía Nam

Nhiệt độ ở các vùng ven biển tăng chậm hơn các vùng sâu hơn trong lục địaĐến cuối thế kỷ 21 nhiệt độ có thể tăng thêm từ 4,0 đến 4,50C theo kịch bản cao nhất và 2,0 đến 2,20C theo kịch bản thấp nhất

Biên độ dâng cao mực nước biển ở nước ta là khá lớn theo tất cả các kịch bản, măc dù vậy vẫn chỉ là tương đương hoặc thấp hơn chút ít so với dự báo của IPCC năm 2007

- BĐKH kéo theo hiện tượng El Nino, làm giảm đến 20-25% lượng mưa ở khu vực miền Trung-Tây Nguyên, gây ra hạn hán không chỉ phổ biến và kéo dài

mà thậm chí còn gây khô hạn thời đoạn ngay trong thời gian El Nino Tác động này ở Nam Trung Bộ lớn hơn Bắc Trung Bộ, Bắc Tây Nguyên lớn hơn Nam Tây Nguyên

Những nhận định trên đây là cơ sở để nhận diện một số tác động của BĐKH đối với biển Việt Nam

PHẦN HAI

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐỐI VỚI DU LỊCH SINH THÁI BIỂN VIỆT NAM

1.Hệ sinh thái Biển và Vùng bờ

Biển Đông (vùng biển đông Việt Nam) là một biển rìa lục địa (marginal

sea), một phần của Thái Bình Dương, bao phủ một diện tích từ Singapore tới

hình thể biển lớn nhất sau năm đại dương Các đảo ở Biển Đông có số lượng nhiều, tập hợp thành một số quần đảo Vùng biển này và phần lớn các đảo không có người ở của nó là mục tiêu tranh chấp chủ quyền của nhiều quốc gia xung quanh Những tranh chấp đó cũng thể hiện ở số lượng tên gọi được sử dụng

để chỉ vùng biển này

Biển Đông là một vùng biển có ý nghĩa địa chính trị vô cùng quan trọng

Nó là đường hàng hải đông đúc thứ hai trên thế giới, trong khi nếu tính theo tổng lượng hàng hoá thương mại chuyển qua hàng năm, hơn 50% đi qua Eo biển

được chuyển qua eo biển Malacca hàng ngày, nơi thường xảy ra các vụ hải tặc, nhưng hiện đã giảm nhiều so với giữa thế kỷ 20

Vùng này đã được xác định có trữ lượng dầu mỏ khoảng 1.2 km³ (7.7 tỷ

Theo những nghiên cứu do Sở môi trường và các nguồn lợi tự nhiên Philippine, vùng biển này chiếm một phần ba toàn bộ đa dạng sinh học biển thế giới, vì vậy nó là vùng rất quan trọng đối với hệ sinh thái

Việt Nam được thiên nhiên ưu ái cho

một bờ biển dài, có rất nhiều đảo và giàu

tài nguyên; các hệ sinh thái biển chủ yếu

được phân bố dọc theo vùng lãnh hải gần

bờ và gồm có các rặng san hô, tảo biển và

rừng ngập mặn

Các hệ sinh thái có năng suất sinh học

cao được phân bố dọc theo vùng lãnh hải

gần bờ mặc dù chúng nhỏ hơn rất nhiều lần so với các hệ sinh thái ở xa bờ Trong số những hệ sinh thái đó có các vùng đầm lầy thủy triều, các khu rừng ngập mặn, vùng cửa sông, các khu đầm phá, vịnh nhỏ, những rặng san sô, các vùng châu thổ, các bãi cát ven biển, đảo, bãi đất lầy theo thủy triều, thềm lục địa mềm và cung, các đìa nuôi trồng thủy sản nước lợ Những khu hệ sinh thái này

có các cấu trúc và chức năng khác nhau, như điều hòa khí hậu, nhưng là nơi cư trú vô cùng quan trọng và là nơi sinh sản của hàng ngàn loài sinh vật biển và các loài chim nước

Việt Nam có 3.260 km bờ biển, đứng thứ 27 trong 156 quốc gia có biển trên thế giới; với vùng biển rộng gần 1 triệu km2 và khoảng 3.000 hòn đảo lớn nhỏ , Việt Nam có quá nhiều lợi thế để phát triển du lịch biển, đảo so với nhiều nước