Mục lục: I.Đánh giá mức độ ảnh hưởng của hoạt động khai thác rừng đối với môi trường.1.Các loại hình khai thác rừng.2.Tình hình khai thác rừng ở Việt Nam.3.Nhận xét, đánh giá ảnh hưởng của hoạt động khai thác rừng đối với môi trường.II.Hạn chế trong quy định pháp luật và một số kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về phục hồi nguyên trạng rừng sau khai thác.
Trang 1DANH SÁCH NHÓM 6
1 Hà Thị Ái Nguyên
2 Nguyễn Thị Hiền Lương
3 Đoàn Thùy Linh
4 Phạm Thị Thanh
5 Lý Thị Phương Nam
6 Nguyễn Thị Hương
7 Nguyễn Thị Hoài
8 Lytar Souvannalath
Trang 2MỤC LỤC
A Mở Bài
B Nội Dung
I Đánh giá mức độ ảnh hưởng của hoạt động khai thác rừng đối với môi trường
1 Các loại hình khai thác rừng
2 Tình hình khai thác rừng ở Việt Nam
3 Nhận xét, đánh giá ảnh hưởng của hoạt động khai thác rừng đối với môi trường
II Hạn chế trong quy định pháp luật và một số kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về phục hồi nguyên trạng rừng sau khai thác
C Kết Luận
Trang 3A Mở Bài.
Rừng là nguồn tài nguyên quý giá, đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc sống của con người cũng như vạn vật và là một nhân tố chủ chốt trong phát triển kinh tế - xã hội Nước ta được biết đến là đất nước “ rừng vàng, biển bạc” với sự giàu có về rừng, có nhiều vườn quốc gia với quy
mô rộng lớn và sự đa dạng của tài nguyên rừng Cùng với những phong phú về rừng và lợi ích mà rừng mang lại thì việc chăm sóc, bảo vệ cũng như phát triển rừng là nhiệm vụ thiết yếu của toàn Đảng, toàn dân
Thế nhưng hiện nay hành vi khai thác rừng trái phép, khai thác rừng bừa bãi, phá rừng vẫn đang hoành hành và diễn ra ngày càng phức tạp, vấn đề này đang trở thành điểm nóng cho toàn xã hội Khi rừng bị xâm hại thì kéo theo đó là một loạt ảnh hưởng đối với con người, đối với môi trường
và sự sống còn của nhân loại
Vậy tình hình khai thác rừng ở nước ta như thế nào? Ảnh hưởng của khai thác rừng đến môi trường ra sao? Thì với đề tài “ Ảnh hưởng của hoạt động khai thác rừng đối với môi trường và từ đó kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về phục hồi nguyên trạng rừng sau khai thác” nhóm sẽ tìm hiểu những vấn đề xoay quanh hoạt động khai thác rừng
Trang 4B Nội Dung.
I Đánh giá mức độ ảnh hưởng của hoạt động khai thác rừng đối
với môi trường.
1 Các loại hình khai thác rừng
- Chặt dần: Nhằm khai thác nhiều lần trong một kỳ hạn tương đối dài, mấy
lần chặt đầu chỉ làm cho mảng rừng thưa dần, tạo lập tái sinh dưới tán
rừng, chỉ lần cuối cùng mới chặt hết toàn bộ cây rừng trên diện tích khai
thác
- Chặt chọn: Chặt từng cây hoặc từng đám cây đã thành thục và được lặp đi
lặp lại với một khoảng thời gian xác định
- Chặt trắng: Chặt toàn bộ cây rừng trong mảng rừng thành thục, chặt một
lần cùng trong một mùa
2 Tình hình khai thác rừng ở Việt Nam
Bảng 1.1: Diễn biến diện tích rừng qua các năm ( Đơn vị tính: triệu ha)
Năm
Tổng diện tích 14,300 9,175 13,388 13,515 13,862 13,954 13,796 Rừng tự nhiên 14,300 8,431 10,305 10,285 10,424 10,398 10,100
Nguồn: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, tính đến 31/12/2014.
Trang 5 Nhận xét bảng số liệu:
Qua bảng số liệu trên, ta có thể thấy tình hình diễn biến diện tích rừng từ năm
1945 đến năm 2014 có sự chuyển biến lớn Dựa vào bảng số liệu trên, nhóm sẽ đưa ra những nhận xét về hai vấn đề, đó là: tình hình khai thác rừng và tình hình phục hồi rừng
Thứ nhất, tình hình khai thác rừng:
- Tổng diện tích rừng giảm mạnh từ giai đoạn 1945 -> 1990, trong vòng 45 năm tổng diện tích rừng giảm 5,1 triệu hécta Nguyên nhân chính làm mất rừng trong giai đoạn này chủ yếu là do chiến tranh gây ra cùng với đó là do dân số tăng nhanh và tình trạng chặt phá rừng
- Bắt đầu giai đoạn năm 1990 -> 2010 diện tích rừng tự nhiên tăng trở lại thế nhưng có một thực tế: diện tích rừng tăng chủ yếu là rừng tái sinh, rừng trồng, phủ xanh đất trống đồi trọc Tất nhiên với thời gian ngắn, các loại rừng đó chưa có thể thành rừng tự nhiên tốt được Trong khi đó, những cánh rừng già, rừng nguyên sinh, thậm chí ở hàng loạt vườn quốc gia, rừng vẫn bị chặt phá ngang nhiên và suy giảm nghiêm trọng
Mặc dù tổng diện tích rừng đang được phục hồi, nhưng tài nguyên rừng vẫn
bị suy thoái vì chất lượng rừng chưa thể phục hồi
- Giai đoạn từ năm 2010 -> 2014 diện tích rừng tự nhiên bắt đầu giảm đều dần, nguyên nhân là tình hình chặt phá rừng bừa bãi diễn ra hàng năm khiến cho diện tích rừng tự nhiên giảm đáng kể Thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì đầu năm đến tháng 9/2010 có đến 1.6 triệu hecta rừng bị chặt phá
Tình hình khai thác rừng ở những năm gần đây đang được báo động đỏ, tình trạng khai thác rừng trái pháp luật, khai thác bừa bãi đang diễn ra từng ngày, từng giờ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng rừng tự nhiên
Thứ hai, tình hình phục hồi rừng:
- Năm 1945 diện tích rừng trồng ở con số không Đến năm 1991, Luật Bảo vệ
và Phát triển rừng được ban hành đã góp phần đẩy mạnh đến tình hình phục hồi rừng của nước ta, công tác trồng rừng được được thực hiện ở hầu hết các tỉnh đã phần nào làm cho diện tích rừng được phục hồi, trong giai đoạn năm 1990-> 2010 tăng 2,3 triệu hecta rừng trồng
Trang 6- Giai đoạn 2010-> 2014 diện tích rừng trồng có xu hướng tăng lên, đến năm
2010 diện tích rừng trồng đạt 3,1 triệu hecta, đến năm 2014 diện tích này tăng lên 3,7 triệu hecta Trong 4 năm diện tích rừng trồng tăng lên đáng kể (0,6 triệu hecta)
Có thể thấy, tình hình phục hồi rừng trong những năm gần đây được thực hiện tốt Công tác phục hồi rừng được thực hiện giúp diện tích rừng trồng tăng lên hằng năm
Mặc dù công tác trồng rừng, phục hồi rừng đạt được nhiều thành tựu, diện tích rừng trồng tăng lên hằng năm nhưng tổng diện tích rừng trên cả nước tính đến tháng 12/2014 chỉ có 13,8 triệu hecta, độ che phủ của rừng chỉ còn hơn 40%, trong đó diện tích rừng nguyên sinh chỉ còn 10% Do tình hình khai thác rừng bừa bãi vẫn đang hoành hành, diện tích rừng tự nhiên đang suy giảm với tốc
độ chóng mặt và đang dần được thay thế bằng rừng trồng Trong khi có các dự
án trồng hàng ngàn hecta rừng mới, thì cũng có hàng ngàn hecta rừng bị tàn phá, khiến cho các cánh rừng lâu năm không còn, thay vào đó là rừng mới, không thể thay thế cho loại rừng già lâu năm được Dự báo khoảng 10 năm tới, nếu cơ quan có thẩm quyền không đưa ra các giải pháp cụ thể và quản lí
nghiêm ngặt thì tình hình khai thác rừng sẽ tiếp tục gia tăng, diện tích rừng sẽ càng bị thu hẹp hơn hiện nay
3 Nhận xét, đánh giá ảnh hưởng của hoạt động khai thác rừng đối với môi trường.
Phần này nhóm sẽ tập trung nhận xét, đánh giá về ảnh hưởng của việc khai thác rừng bừa bãi, khai thác rừng trái với quy định của pháp luật đối với môi trường
Hành vi khai thác rừng bừa bãi, trái pháp luật làm cho tài nguyên
rừng đang bị thu hẹp theo từng ngày, diện tích rừng bị thu hẹp kéo theo những hiểm họa khổng lồ mang tính chất toàn cầu ảnh hưởng nghiêm trọng đến các môi trường sau:
Ảnh hưởng đối với môi trường không khí:
- Khai thác rừng không hợp lý là phá vỡ hệ thống sinh thái của trái đất bởi: Rừng bị chặt phá dẫn đến cây không còn đủ để hấp thụ khí
cacbonic tạo khí oxy thông qua quá trình quang hợp, cung cấp oxy cho
Trang 7sự sống của con người và vạn vật Rừng có ảnh hưởng đến nhiệt độ, độ
ẩm không khí, thành phần khí quyển và có ý nghĩa điều hòa khí hậu
- Phá rừng là một nhân tố đóng góp cho sự nóng lên của trái đất và được coi là một trong những nguyên nhân chính làm gia tăng hiệu ứng nhà kính Ở các khu vực bị phá rừng, đất tăng nhiệt nhanh hơn và thời tiết trở nên nóng hơn, điều này kích thích quá trình bốc hơi nước của đất,
từ đó hình thành các đám mây và dẫn đến lượng mưa sẽ gia tăng
Có thể thấy rằng tác động của rừng đến môi trường không khí là không hề nhỏ, một khi rừng bị biến đổi thì dẫn đến môi trường không khí cũng bị ảnh hưởng theo, mức độ cũng như phạm vi ảnh hưởng lại rất nghiêm trọng nhưng việc phục hồi thì rất khó khăn
Ảnh hưởng đối với môi trường nước:
- Rừng không chỉ có khả năng hấp thụ khí cacbonic mà rừng còn góp phần giữ ổn định nguồn cấp nước, giảm thiểu nguy cơ hạn hán cũng như lũ lụt Rừng còn giúp cân bằng dòng chảy cố định cho các hệ sinh thái và các trung tâm đô thị Bởi vậy, suy giảm rừng gây biến động thủy chế sông ngòi, giảm sự điều hòa của dòng chảy, làm tăng quá trình bốc hơi giảm lượng nước ngầm, dẫn đến lũ lụt, khô hạn
- Việt Nam được xem là một trong những nước sẽ bị ảnh hưởng nặng do biến đổi khí hậu toàn cầu Theo dự báo thì biến đổi khí hậu sẽ làm cho các trận bão ở Việt nam thường xuyên xảy ra hơn với mức độ tàn phá nghiêm trọng hơn Đường đi của bão dịch chuyển về phía nam và mùa bão dịch chuyển vào các tháng cuối năm Lượng mưa giảm trong mùa khô và tăng trong mùa mưa, mưa lớn thường xuyên và kéo dài gây
lũ đặc biệt lớn Hạn hán xảy ra hàng năm ở hầu hết các khu vực của cả nước Nhiệt độ tăng và lượng mưa thay đổi sẽ ảnh hưởng đến nền nông nghiệp và nguồn nước Mức nước biển có khả năng dâng cao 1m vào cuối thế kỷ, lúc đó Việt Nam sẽ mất hơn 12% diện tích đất đai, nơi cư trú của 23% số dân
Nước là thành phần chủ yếu của môi trường sống, quyết định sự sống còn của con người và mọi sinh vật trên trái đất Với tình hình khai thác rừng trong giai đọan vừa qua thì mức độ ảnh hưởng đến môi trường nước là rất lớn Không chỉ có tác động tiêu cực trực tiếp đến môi trường nước mà hoạt động khai thác rừng còn tác động gián tiếp thông qua môi trường nước, làm ảnh hưởng đến cuộc sống con người về trước mắt và lâu dài Vì khi môi trường nước thay đổi
Trang 8thì sinh hoạt cũng như các lĩnh vực trong đời sống của con người thay đổi, thiên tai lũ lụt, hạn hán gây thiệt hại về sức khỏe, tính mạng cũng như vật chất đến con người
Ảnh hưởng đến môi trường đất
- Hiện nay đất đang bị suy thoái do các hoạt động sống của con người đặc biệt là hoạt động khai thác rừng bừa bãi Chính những hoạt động này đã làm mất thảm thực vật bảo vệ đất
- Phá rừng làm giảm lượng nước trong đất, lượng nước ngầm và độ ẩm của không khí
- Phá rừng làm giảm độ kết dính của đất, từ đó dẫn tới xói mòn, rửa trôi, đá ong hóa mạnh mẽ làm tăng diện tích đất bị thoái hóa., ngoài
ra suy giảm tài nguyên rừng còn làm giảm độ ẩm, độ phì nhiêu của đất và làm tăng diện tích đất bị thoái hóa
- Phá rừng làm giảm khả năng giữ và bay hơi nước mưa của đất Thay
vì giữ nước mưa được thấm xuống tầng nước ngầm, phá rừng làm tăng quá trình rửa trôi nước bề mặt, sự di chuyển của nước bề mặt có thể dẫn đến lũ quét và gây nhiều lũ lụt hơn khi không có rừng bảo vệ
Môi trường đất đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi hoạt động khai thác rừng bừa bãi, ảnh hưởng đến quá trình thoái hóa đất, độ dinh dưỡng trong đất cũng vì thế mà giảm dần ảnh hưởng đến nền nông nghiệp của nước ta cũng như sinh hoạt của người dân
Ảnh hưởng đến môi trường sinh thái
- Sự giảm sút đa dạng sinh học, nhất là giảm sút diện tích rừng đã thúc đẩy sự gia tăng biến đổi khí hậu toàn cầu, nhưng ngược lại sự nóng lên toàn cầu cũng đã ảnh hưởng lớn đến sự tồn tại và phát triển của các loài sinh vật và đa dạng sinh học
- Hậu quả do biến đổi khí hậu toàn cầu gây ra ngày một rõ ràng,
trong đó có tác động lên đa dạng sinh học, nguồn tài nguyên quý giá của đất nước Rồi đây trái đất sẽ tiếp tục nóng thêm, mực nước biển cũng sẽ cao hơn
- Dựa vào một số nghiên cứu đã thực hiện trên thế giới như ở quần đảo Maldavies, Banglades và một số vùng khác, kết hợp với điều kiện tự nhiên của Việt Nam, chúng ta có thể dự báo hậu quả của biến đổi khí hậu sẽ tác động mạnh lên 2 vùng đông bằng lớn là đồng bằng sông
Trang 9Cửu Long và đồng bằng sông Hồng, các vùng dọc bờ biển và các hệ sinh thái rừng trong cả nước Nước biển dâng sẽ ảnh hưởng đến vùng đất ngập nước của bờ biển Việt Nam, nghiêm trọng nhất là các khu vực rừng ngập mặn của Cà Mau, TP Hồ Chí Minh, Vũng Tàu, Nam Định
- Hai vùng đồng bằng, rừng ngập mặn và hệ thống đất ngập nước rất giàu có về các loài sinh vật, là những hệ sinh thái rất nhạy cảm, dễ bị tổn thương Mực nước biển dâng lên cùng với cường độ mặn và mức độ ô nhiễm của nước, làm suy thoái và đe dọa sự sống còn của rừng ngập mặn và các loài sinh vật đa dạng trong đó Khi mực nước biển dâng cao, khoảng một nửa trong số 68 khu đất ngập nước có tầm quan trọng quốc gia sẽ bị ảnh hưởng nặng; nước mặn sẽ xâm nhập sâu vào nội địa, giết chết nhiều loài động, thực vật nước ngọt, ảnh hưởng đến nguồn nước ngọt cho sinh hoạt và hệ thống trồng trọt của nhiều vùng 36 khu bảo tồn, trong đó có 8 vườn quốc gia, 11 khu dự trự thiên nhiên sẽ nằm trong khu vực bị ngập (theo kết quả đánh giá của Trung tâm quốc tế về quản lý môi trường
- Hệ sinh thái biển sẽ bị tổn thương Các rạn san hô là nơi sinh sống của nhiều loài sinh vật biển quan trọng, là lá chắn chống xói mòn bờ biển và bảo vệ rừng ngập mặn sẽ bị suy thoái do nhiệt độ nước biển tăng, đồng thời mưa nhiều làm cho nước bị ô nhiễm phù sa và có thể
cả các hóa chất nông nghiệp từ cửa sông đổ ra Nhiệt độ tăng làm nguồn thủy sản, hải sản bị phân tán
Hệ quả của hoạt động khai thác rừng tác động nghiêm trọng lên hệ sinh thái Nếu như trước đây Việt Nam vốn là một trong những nước có sự đa dạng cao
về sinh học thì hiện nay số lượng loài sinh vật lại giảm mạnh Khi môi trường sống của hệ sinh thái không được đảm bảo thì sự tồn tại và phát triển của các loài sinh vật ngày càng đe dọa Hoạt động khai thác rừng bừa bãi, trái pháp luật là nhân tố có tác động không hề nhỏ đến sự tồn tại của hệ sinh thái và đa dạng sinh học
Vậy việc khai thác rừng trái phép, không phù hợp làm ảnh hưởng đến hệ thống vật lý, hệ sinh học và hệ thống kinh tế xã hội, đe dọa
sự phát triển, đe dọa cuộc sống của tất cả các loài, các hệ sinh thái Biến đổi khí hậu với các hệ quả của nó như lũ lụt, hạn hán, cháy
Trang 10rừng, sói mòn và sạt lở đất sẽ thúc đẩy cho sự suy thoái đa dạng sinh học nhanh hơn, trầm trọng hơn, nhất là hệ sinh thái rừng nhiệt đới không còn nguyên vẹn và các loài đang nguy cấp với số lượng cá thể ít, cũng vì thế mà sẽ tăng nguy cơ diệt chủng của động thực vật, làm biến mất các nguồn gen quý hiếm, bệnh dịch mới có thể phát sinh
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng khai thác rừng.
Nguyên nhân khách quan:
- Áp lực về dân số ở các vùng có rừng tăng nhanh, di cư tự do từ nơi khác đòi hỏi cao về đất ở và đất canh tác, những đối tượng này chủ yếu là những hộ nghèo, đời sống gặp nhiều khó khăn, sinh kế chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên rừng Nhận thức về bảo vệ rừng còn hạn chế, do đó vẫn tiếp tục phá rừng kiếm kế sinh nhai, lấy đất canh tác hoặc làm thuê cho bọn đầu nậu, kẻ có tiền để phá rừng hoặc khai thác
gỗ, lâm sản trái phép
- Do cơ chế thị trường, giá cả một số mặt hàng nông, lâm sản tăng cao, nhu cầu về đất canh tác các mặt hàng này cũng tăng theo, nên đã kích thích người dân phá rừng để lấy đất trồng các loại cây có giá trị cao hoặc buôn bán đất, sang nhượng trái phép
- Để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội trong tình hình mới, nhiều công trình xây dựng, đường xá và cơ sở hạ tầng khác được xây dựng gây áp lực lớn đối với rừng và đất lâm nghiệp, tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động phá rừng, khai thác và vận chuyển lâm sản trái phép
Nguyên nhân chủ quan:
- Do lòng tham không đáy của một số nhóm người, vì lợi nhuận đem lại từ hoạt động khai thác rừng rất cao nên họ bất chấp để chặt phá rừng triệt để hòng làm giàu và mang lợi ích về cho mình
- Phong tục tập quán của cộng đồng: Từ lâu đời cộng đồng các dân tộc thiểu số vẫn xem rừng là kho báu thiên nhiên vô tận nên họ chỉ biết ỷ lại, dựa dẫm vào tài nguyên thiên nhiên, khai thác bừa bãi và không
hề nghĩ đến việc trồng lại rừng sau khai thác
