Phân tích truyện ngắn chiếc lá cuối cùng của nhà văn o

Phân tích truy n ng n Chi c lá cu i cùng c a nhà v n O Hen-ri.ệ ắ ế ố ủ ă

BÀI LÀM

Cách â y 86 n m, trên b u tr i v n h c n c M , m t ngôi sao sáng ã l n Ngôi sao y là o.đ ă ầ ờ ă ọ ư ĩ ộ đ ặ ấ Hen-ri S ra i c a ông qu th t, ã ự đ ủ ả ậ đ để l i cho nhân dân n c M nhi u ti c nu i Th ạ ư ĩ ề ế ố ế

nh n g, ú ng nh có ng i ã nói: “V n h c n m ngoài nh n g n h lu t c a b ng ho i, ch ư đ ư ườ đ ă ọ ằ ữ đị ậ ủ ă ạ ỉ mình nó không th a nh n cái ch t” M c dù ngôi sáng y l n khá lâu r i song d quang c a ừ ậ ế ặ ấ ặ ồ ư ủ

nó v n lâp lánh to sáng trên nh n g trang v n mà ông o Hen-ri ẫ ả ữ ă để l i cho i S nghi p ạ đờ ự ệ sáng tác c a ông không ủ đồ s nh M.Gor ki, L.Tônxlôi nh n g h u h t các tác ph m mà nhà ộ ư đ ư ầ ế ẩ

v n vi t ra u có giá tr l n Chi c lá cu i cùng là m t trong nh n g tác ph m nh th ă ế đề ị ớ ế ố ộ ữ ẩ ư ế

Ti p xúc v i thiên truy n ng n Chi c lá cu i cùng, ta s ế ớ ệ ắ ế ố ẽ đượ c nhà v n a n phía Tây ă đư đế công viên Oa-sinh-t n c a n c M ó là m t a i m nh , ph xá nh ng nh t không có l i ơ ủ ư ĩ Đ ộ đị để ỏ ố ằ ị ố

ra rõ ràng H u nh khu công viên nh này b m t màn xám bao ph , vây quanh Nó ã làm ầ ư ỏ ị ộ ủ đ cho cu c s ng c a nh n g con ng i nh Xiu, Giôn-xi và bác Ba-men thi u sinh khí: “Hãy ộ ố ủ ữ ư ư ế

t n g t n g m t tay thu ngàn nào ó mang hoá n ò i ti n s n hay gi y và v i v i qua ư ư ộ đ đơ đ ề ơ ấ ả ẽ đ con đư n g này, t nhiên l i g p ngay chính mình quay tr ra, ti n n không thu m t xu độ ạ ặ ở ề ự ộ

nh ” Cách nói r t hình n h c a tác gi ã cho ta c m nh n ỏ ấ ả ủ ả đ ả ậ đượ c cái nghèo nàn, m b c đạ ạ

c a nh n g con ng i â y â y h u h t là gi i ngh s chung s ng v i nhau H ph i b ủ ữ ườ ở đ ở đ ầ ế ớ ệ ĩ ố ớ ọ ả ỏ

ti n ra thuê nh n g c n phòng t i om và v nh n g b c v bình th n g ề ữ ă ố ẽ ữ ứ ẽ ư đổ kiêm s ng H ố ọ

ch m ch làm n là th mà nghèo v n hoàn nghèo, thi u th n v n hoàn thi u th n Ta t n g ă ỉ ă ế ẫ ế ố ẫ ế ố ư

nh h s ng trong hôm nay mà ch ng n h t ngày mai Nh n g ho s (Giôn-xi, Xiu, B -ư ọ ố ẳ đế ế ữ ạ ĩ ơ men) trong ý th c h v n mu n h n m t cu c s ng t t p , m t t n g lai xán l n Th nh n gứ ọ ẫ ố ẹ ộ ộ ố ố đẹ ộ ươ ạ ế ư

c h i l i ch a m m c i v i h Thành ra h ch còn bi t ch i v i tình c m mông lung, ơ ộ ạ ư ỉ ư ớ ọ ọ ỉ ế ờ đợ ớ ả huy n t n g Rõ ràng ta nh n th y o Hen-ri không thi v hoá cu c s ng Ngòi bút c a ông ễ ư ậ ấ ị ộ ố ủ

h n g v hi n th c, tái hi n chân th c nh n g c nh i ó i kh ư ề ệ ự ệ ự ữ ả đờ đ ổ

Nh n g, ư để tránh hi u l m, có l c ng c n ph i nói thêm: nhà v n ph n ánh hi n th c không ể ầ ẽ ũ ầ ả ă ả ệ ự

ch ỉ để ph n ánh, ả để ph i bày hi n th c mà cái chính là qua b c n h ch p ó , tác gi mu n ơ ệ ự ứ ả ụ đ ả ố bày t thái ỏ độ đố i v i con ng i Dù ch là m t góc ph nh thôi - nhà v n c ng lách ng n bútớ ư ỉ ộ ố ỏ ă ũ ọ vào để tìm tòi khám phá Nh n g tâm t , tình c m c a B - men, Xiu, Giôn-xi u ữ ư ả ủ ơ đề đư c nhà

v n ch m chú l ng nghe ă ă ắ để r i kh i lên trong lòng c gi nh n g tia n c ngu n th n g ồ ơ độ ả ữ ư ồ ư Ngu n th n g c a tác gi rung lên khi nhân v t g p tình hu ng éo le Ông t ra r t quan tâm ồ ư ủ ả ậ ặ ố ỏ ấ

t i s ph n c a nh n g con ng i này Ông th n g c m cho Giôn-xi, m t “ph n nh bé”, ớ ố ậ ủ ữ ư ư ả ộ ụ ữ ỏ thi u máu vì nh n g c n gió hiu hiu, b m c ch n g b nh viêm ph i Ông n g tình v i c mế ữ ơ ị ắ ứ ệ ổ đồ ớ ướ ơ chính á ng c a bác B - men: mu n có m t ki t tác đ ủ ơ ố ộ ệ để l i cho i V i B - men, tác gi th y ạ đờ ớ ơ ả ấ con ng i này th t á ng th n g Ông ã “ngoài sáu m i ”, ã “múa cây bút v b n m i ư ậ đ ư đ ư đ ẽ ố ư

n m” mà v n không “v i t i ă ẫ ơ ớ đượ c g u áo v n th n c a mình” Nói chung, cu c i c c c ấ ị ữ ầ ủ ộ đờ ơ ự nào c ng chi m ũ ế đượ c trái tim nhân o c a nhà v n Ông ã vi t v h nh vi t v chính đạ ủ ă đ ế ề ọ ư ế ề mình, cho nên d hi u, d c , d làm xúc n g lòng ng i Cái d làm xúc n g lòng ng i ễ ể ễ đọ ễ độ ư ễ độ ư

y không ph i ng u nhiên mà có Ta th y trong th c t , cu c i c a tác gi c ng g p nhi u

n i gieo neo Ông ã t n g tr i nghi m qua r t nhi u ngh ỗ đ ừ ả ệ ấ ề ề để ki m s ng, c nh i th t ã choế ố ả đờ ậ đ ông yêu s ng phong phú Khi vi t truy n, ông t cái tâm nóng h i c a mình lên trang gi y ố ế ệ đặ ồ ủ ấ

T bác B - mcn n Giôn-xi, Xiu, h u h t u có s hoá thân c a tác gi ừ ơ đế ầ ế đề ự ủ ả

Cu c s ng sao mà n g cay n th ! Nh n g càng trong s n g cay, e n t i tâm h n con ộ ố đắ đế ế ư ự đắ đ ố ồ

ng i càng to sáng và ngát h n g Nhà v n ã phát hi n ra trên m bùn, trên th o nguyênườ ả ươ ă đ ệ đầ ả hoang d i b ng r c cháy sáng lên “ng n l a a n - cô” ng n l a c a tình th n g yêu c a con ạ ỗ ự ọ ử Đ ọ ử ủ ươ ủ

ng i v i con ng i ườ ớ ườ

Tr c h t, ông mu n bày t thái ướ ế ố ỏ độ ca ng i v nét p trung trinh c a Xiu và Giôn-xi V i ợ ề đẹ ủ ớ ông, h có m t tình h n r t p , trong sáng và r t á ng trân tr ng Cu c s ng nghèo ở ọ ộ ạ ấ đẹ đẽ ấ đ ọ ộ ố

kh , s thích t n g n g , tình c ã giúp h xích l i g n nhau Khi Giôn-xi b b nh, Xiu ổ ở ươ đồ ờ đ ọ ạ ầ ị ệ

không lãnh m , không th , không b m c b n Ng c l i, cô ch m nom, s n sóc Giôn-xi đạ ờ ơ ỏ ặ ạ ượ ạ ă ă

r t chu á o Cô m i bác s v ch a b nh cho b n Tình c m c a Xiu dành cho Giôn-xi th t là ấ đ ờ ĩ ề ữ ệ ạ ả ủ ậ

g n bó, th t là c m n g Nghe bác s nói b nh tình c a Giôn-xi “m i ph n ch còn hi v ng ắ ậ ả độ ĩ ệ ủ ườ ầ ỉ ọ

c m t” thì Xiu ã vào phòng làm vi c và “khóc n t m c m t chi c kh n tr i bàn

Nh t B n” Gi t n c m t y là gi t n c m t c a tình th n g Trái tim cô không h “chai ậ ả ọ ướ ắ ấ ọ ướ ắ ủ ươ ề

s n” mà luôn rung lên nh n g nh p p n a u khi ngh n c nh: ch vài ngày n a thôi cô ạ ữ ị đậ đớ đ ĩ đế ả ỉ ữ

bé s m t i m t ng i b n yêu quý Th n g thì th n g v y y , th nh n g cô v n mu n ẽ ấ đ ộ ườ ạ ươ ươ ậ đấ ế ư ẫ ố kìm nén n i a u, c ch y trên th c t i ph phàng (“th n nhiên”) ỗ đ ố ạ ự ạ ũ ả để Giôn-xi yên tâm R i cô t ồ ỏ

ra th c s “lo l ng” khi ph i ch n g ki n ý ngh “k quái” c a b n mình Xiu luôn mu n ự ự ắ ả ứ ế ĩ ỳ ủ ạ ố đượ ởc

“bên c nh” b n ạ ạ để ă s n sóc, luôn tìm cách n g viên an i Giôn-xi: “Ông bác s ã nói v i ch độ ủ ĩ đ ớ ị

là em s chóng hình ph c thôi ( ) kh n ng kh e là m i ph n ch c chín" Th c ra, â y là ẽ ụ ả ă ỏ ườ ầ ắ ự đ

m t l i nói d i Nh n g s nói d i c a Xiu, trong hoàn c nh này không h có t i S nói d i ộ ờ ố ư ự ố ủ ả ề ộ ự ố

c a cô ch ng qua ch là s b t c d , xu t phát t tình yêu th n g b n, muôn giúp b n b t ủ ẳ ỉ ự ấ đắ ĩ ấ ừ ươ ạ ạ ứ

lo l ng và có ni m tin, ni m hi v ng vào cu c s ng Tình yêu th n g c a Xiu không ch th ắ ề ề ọ ộ ố ươ ủ ỉ ể

hi n qua l i nói mà còn bi u l qua vi c làm c th Cô n u cháo cho b n n Cô d n tâm ệ ờ ể ộ ệ ụ ể ấ ạ ă ồ

s c ứ để ẽ v nhi u tranh n h ề ả để ki m ti n ch m sóc cho Giôn-xi Tình c m c a Xiu là tình c m ế ề ă ả ủ ả chân thành Tình c m ây làm ta r n g r n g c m n g Trong thâm tâm Xiu, Giôn-xi là m t ả ư ư ả độ ộ

ng i em ru t Cô ã ch m b m b n theo c p ườ ộ đ ă ẵ ạ ấ độ tình c m máu th t, chân tình y ả ị ấ

B - men, ng i ho s già, c ng là nhân v t ơ ườ ạ ĩ ũ ậ được tác gi Chi c lá cu i cùng dành cho nh n g ả ế ố ữ dòng v n u ái, trân tr ng Nh ã nói, cu c i ông th t b i trong ngh thu t và nghèo kh ă ư ọ ưđ ộ đờ ấ ạ ệ ậ ổ trong cu c s ng Do chí riêng không tho , cu c sông t nh t mà ông th c ng hay cáu g t v i ộ ố ả ộ ẻ ạ ư ắ ớ

m i ng i Nh ng i u ó không có ngh a là ông ta ã m t h t tình ng i Ông t nh n là ọ ườ ư đề đ ĩ đ ấ ế ườ ự ậ

“con chó x m l n chuyên gác c a b o v hai n ngh s tr phòng v t ng trên” Khi nghe ồ ớ ử ả ệ ữ ệ ĩ ẻ ở ẽ ầ Xiu k chuy n, B - men ã quái lo: “Sao trên i này l i có nh ng ng i ng ng n” v y “L i ể ệ ơ đ đờ ạ ữ ườ ớ ẩ ậ ờ nói c a ông í ch th c là m t l i coi th n g , m t ti ng ch i Th nh n g trong l i ch i “ c ủ đ ự ộ ờ ườ ộ ế ử ế ư ờ ử độ

m m” y v n ti m n lòng th n g con ng i “Chà, t i nghi p cô bé Giôn-xi”.ồ ấ ẫ ề ẩ ươ ườ ộ ệ

Lòng yêu th n g y d n g nh là m t i m g i h n g, là m t i m kh i ngu n ươ ấ ườ ư ộ để ợ ứ ộ để ơ ồ để bác B -ơ men sáng tác lên m t b c tranh ki t tác? Có th là nh th S nguy kch có liên quan n sộ ứ ệ ể ư ế ự ị đế ự

s ng còn c a m t con ng i d n g nh ã thôi thúc trái tim bác ph i làn m t i u gì ó ố ủ ộ ườ ườ ư đ ả ộ đề đ để giúp h Và th là trong m t ê m kh ng khi p, b t ch p c m a gió bác B - men ã âm th m ọ ế ộ đ ủ ế ấ ấ ả ư ơ đ ầ

m t mình cùng v i chi c è n, chi c thang, chi c bút lông ng i hí hoáy v chi c lá th n g ộ ớ ế đ ế ế ồ ẽ ế ườ xuân Cu i cùng v i s c ’ g ng, v i s c m nh c a tình yêu th n g , bác ã v xong b c ố ớ ự ố ắ ớ ứ ạ ủ ươ đ ẽ ứ tranh ó Ti c thay, khi bác hoàn thành xong tác ph m c ng là lúc bác ph i v nh bi t cõi i đ ế ẩ ũ ả ĩ ệ đờ

S ra i c a bác ch là s ra i c a xác th t, còn tâm h n c a bác thì ch c ch n s còn k t t aự đ ủ ỉ ự đ ủ ị ồ ủ ắ ắ ẽ ế ủ

l i mãi v i th i gian V i ngh l c c a mình, trái tim c a mình, bác ã cho i m t ki t tác ạ ớ ờ ớ ị ự ủ ủ đ đờ ộ ệ

Ki t tác y chính là k t qu c a s tích lu t ng hoà h n 40 n m c m c , là s d n t cao ệ ấ ế ả ủ ự ỹ ổ ơ ă ầ ọ ự ồ ụ độ

c a cái tâm và tài trong ủ đời ngh s ệ ĩ Đố đn ây thì ông ã th c hi n đ ự ệ đượ ước c m , khát v ng ơ ọ cháy b ng c a mình t trỏ ủ ừ ước “Nh ng rìa lá hình r ng c a ã nhu m vàng úa” tữ ă ư đ ộ ượng tr ng ư cho tu i tác, s ra i v thân xác c a B -men “Cu ng lá còn gi màu xanh s m", tổ ự đ ề ủ ơ ố ữ ẫ ượng

tr ng cho m nh tâm h n sáng trong c a c m t ư ả ồ ủ ả ộ đời người ho s già tích góp ạ ĩ được Ki t tác ệ

c a bác có ý ngh a l n lao vô cùng Nó không ch là s mãn nguy n, tho ủ ĩ ớ ỉ ự ệ ả ước m c a bác ơ ủ

mà nó còn là b c tranh c u ngứ ứ ười B c tranh ã em l i s s ng cho Giôn-xi, ã làm cho ứ đ đ ạ ự ố đ

h n Giôn-xi s p ch t b ng ồ ắ ế ỗ được tái sinh B c tranh y ã em l i cho Giôn-xi ni m tin vào ứ ấ đ đ ạ ề

cu c s ng, giúp cô nh n ra ý ngh a c a ộ ố ậ ĩ ủ đời người: “Mình ã t nh th nào, muôn ch t là đ ộ ư ế ế

m t t i” Nó chính là i m cao trào c a tình yêu thộ ộ đ ể ủ ương con người Bác B -men ã hi sinh, ơ đ

ã trút cái s c l c còn l i c a mình vì s s ng c a Giôn-xi Chi c lá cu i cùng úng là i m

sáng toàn truy n Nó ệ được v gi ng nh th t; nó ã ra ẽ ố ư ậ đ đời trong m t hoàn c nh lao ộ ả động v t ấ

v , nó d ng c m b t ch p quy lu t, vả ũ ả ấ ấ ậ ươn lên t t c ấ ả để chi n th ng nghèo ói, b nh t t Tình ế ắ đ ệ ậ

người còn l n h n c ngh thu t, nó làm cho ngh thu t tr thành s s ng b t t Và ó m iớ ơ ả ệ ậ ệ ậ ở ự ố ấ ử đ ớ

là tác ph m “ áng th ”, x ng áng t n t i v i th i gian.ẩ đ ờ ứ đ ồ ạ ớ ờ

Ai ó ã nói r ng: V n h c ngh thu t c a ngôn t N u không có b i chèo ngh thu t thì đ đ ằ ă ọ ệ ậ ủ ừ ế ơ ệ ậ chi c thuy n n i dung s ế ề ộ ẽ đứng im, b t ấ động Nó s không chuy n t i ẽ ể ả đế đượn c tâm h n b n ồ ạ

c nh ng b c thông i p giá tr nhân v n

ây, tác ph m này có giá tr ngh thu t r t cao

Nhà v n ã t o nên trong tác ph m m t h i th riêng ă đ ạ ẩ ộ ơ ở độ đc áo ây là m t câu chuy n giàu Đ ộ ệ

k ch tính Nhà v n ã khéo léo ị ă đ đặt nhân v t vào các tình hu ng, các hoàn c nh mang tính ậ ố ả

i n hình kh c ho rõ tính cách c a nhân v t V i cách t o tình hu ng này, nhà v n t o

nên s h p d n ự ấ ẫ ở độc gi (các nhân v t s ph n ng nh th nào, gi i quy t nh th nào, ả ậ ẽ ả ứ ư ế ả ế ư ế

bu c h ph i theo dõi ti p) Theo dõi câu chuy n, ta th y cách gi i quy t t ng tình hu ng c aộ ọ ả ế ệ ấ ả ế ừ ố ủ nhà v n r t h p lý: Khi Giôn-xi b b nh, Xiu không bàng quan mà tìm m i cách (m i bác s , ă ấ ợ ị ệ ọ ờ ĩ bán tranh ki m ti n) ế ề để ứ c u b n; ho c khi Giôn-xi có nh ng ý ngh k quái, cô t ra lo l ng và ạ ặ ữ ĩ ỳ ỏ ắ

c g ng gi ng gi i ố ắ ả ả để ạ b n hi u ra sai l m.ể ầ

Câu chuy n này còn có nhi u chi ti t b t ng ệ ề ế ấ ờ Độc gi b b t ng ngay t lúc Giôn-xi có ý ả ị ấ ờ ừ ngh k qu c: t i sao cô l i mê tín v i u ó Tâm tr ng lo l ng (Giôn-xi s ch t khi chi c lá ĩ ỳ ặ ạ ạ ề đ ề đ ạ ắ ẽ ế ế

cu i cùng r ng xu ng) c theo ố ụ ố ứ độc gi su t t ó ả ố ừ đ đến k t thúc chuy n.ế ệ

nh i m c a s th t nút là chi ti t: Chi c lá cu i cùng Trong vô s nh ng chi c lá th ng

xuân, v n còn m t cái tr l i trên cành M ch c m xúc, suy oán c a ngẫ ộ ụ ạ ạ ả đ ủ ườ đọi c b ị đảo

ngược: trong c nh m a tuy t nh th sao chi c lá kia không r ng? S h nghi này ả ư ế ư ế ế ụ ự ồ được nhà

v n c i nút chi ti t cu i truy n: thì ra chi c lá y chính là b c tranh mà bác B -men v , v ă ở ở ế ố ệ ế ấ ứ ơ ẽ ẽ

gi ng nh th t, ố ư ậ đến các nhân v t trong truy n c ng không nh n ra ó là chi c lá gi ậ ệ ũ ậ đ ế ả

N i ch ng y c ng ã ộ ừ ấ ũ đ đủ nói lên thành công to l n c a tác ph m.ớ ủ ẩ

V i Chi c lá cu i cùng, o Hen-ri ã g i l i cho th h sau b c thông i p vi t trên màu xanh ớ ế ố đ ở ạ ế ệ ứ đ ệ ế

c a lá cây: hãy thủ ương yêu con người, hãy vì s s ng c a con ngự ố ủ ườ Đi ó là l t n t i cao ẽ ồ ạ

nh t c a ngh thu t vì con ngấ ủ ệ ậ ười

Bùi V n ă Đức Trường THCS Chuyên Xuân Thu (Theo Tr n Th Hoàng Cúc - Nguy n Th út - ỷ ầ ị ễ ị Các bài v n h c sinh gi i)ă ọ ỏ

Nh n xét:ậ

+ Bài vi t ã phân tích ế đ được nh ng giá tr n i dung, t tữ ị ộ ư ưởng và ngh thu t c b n c a tác ệ ậ ơ ả ủ

ph m Hi u và c m th tác ph m khá t t.ẩ ể ả ụ ẩ ố

+ N u nh ngế ư ười vi t ế đưa d n các s ki n, các nhân v t b t sát vào dòng m ch phát tri n ẫ ự ệ ậ ắ ạ ể

c a c t truy n h n n a thì bài vi t s cô ủ ố ệ ơ ữ ế ẽ đọng và sáng h n nhi u.ơ ề

+ Trong hài còn m t vài câu thô c ng, còn m i vài t dùng không ộ ứ ộ ừ được chu n xác (Ví nh ẩ ư ở

trường h p: “Nó không ch là s mãn nguy n, tho ợ ỉ ự ệ ả ước m c a bác mà nó còn là b c tranh ơ ủ ứ

c u ngứ ười”)