Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa theo hình thức nhập khẩu của bộ quốc phòng

Hàng hóaphục vụ cho quốc phòng gọi tắt là hàng hóa quốc phòng là các loạisản phẩm hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước giao ngân sách để đầu tư,mua sắm hoặc từ kinh phí do ngân sác

PHẦN MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA LUẬN ÁN

I Tính cấp thiết của đề tài.

Đấu thầu là một hoạt động của nền kinh tế thị trường, tuân thủtheo các quy luật khách quan của thị trường như cung-cầu, giá cả- giátrị và cạnh tranh nhằm quản lý việc chi tiêu, sử dụng đồng tiền mộtcách hiệu quả; hiện nay trên thế giới các định chế tài chính Quốc tếđều áp dụng các quy định về đấu thầu để giải ngân đối với các khoảnchi tiêu mua sắm công cũng như các khoản tài trợ Mặt khác, đấu thầucũng chính là một công cụ quan trọng của nền kinh tế thị trường giúpngười mua và người bán gặp nhau; giúp chính phủ quản lý chi tiêu, sửdụng các nguồn vốn Nhà nước sao cho hiệu quả và chống thất thoátlãng phí; là công cụ hữu hiệu chống các hành vi gian lận, tham nhũng

và lãng phí trong việc chi tiêu các nguồn tiền của Nhà nước góp phầnlàm lành mạnh hóa các quan hệ xã hội nhờ thực hiện các hoạt độngmua sắm công theo đúng luật pháp của Nhà nước; thúc đẩy chuyểngiao công nghệ; giúp các cơ quan quản lý có điều kiện xem xét quảnlý và đánh giá một cách minh bạch các khoản chi tiêu Chính vì vậy,Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp luật như: Luật Đấu thầu,Luật sửa đổi, Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước và các văn bảnquy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu, mua sắm tàisản nhà nước cho nên việc quản lý hoạt động đấu thầu cơ bản đã hoànthiện và thống nhất, đã thực sự phát huy hiệu quả trong thực hiện muasắm và các thủ tục đấu thầu để lựa chọn nhà thầu đối với các nguồnvốn Nhà nước

Hoạt động đấu thầu đối với các dự án, dự toán mua sắm sử dụngvốn nhà nước cần được quản lý chặt chẽ vì đây là nguồn vốn thuộc sởhữu toàn dân hoặc có sở hữu toàn dân mà Nhà nước nắm giữ vai tròchủ đạo, do đó việc thực hiện đúng các quy định đấu thầu, mua sắm

tài sản của Nhà nước và quản lý hoạt động đấu thầu là những yeu cầubắt buộc Thực chất đây là hoạt động quản lý nhà nước về kinh tế vìbản chất là sự quản lý của Nhà nước đối với toàn bộ hoạt động đấuthầu bằng quyền lực Nhà nước thông qua cơ chế quản lý kinh tế nhằmđảm bảo tốc độ tăng trưởng và phát triển kinh tế quốc dân Hàng hóaphục vụ cho quốc phòng (gọi tắt là hàng hóa quốc phòng) là các loạisản phẩm hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước giao ngân sách để đầu tư,mua sắm hoặc từ kinh phí do ngân sách địa phương hỗ trợ hoặc từnguồn kinh phí do các tổ chức trong và ngoài nước tài trợ và cácnguồn khác theo quy định của pháp luật hình thành các loại tài sản đặcbiệt, tài sản chuyên dựng và tài sản phục vụ công tác quản lý của Bộquốc phòng theo quy định Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước; hànghóa viện trợ cho Bộ Quốc phòng, mua sắm ủy thác khi được các nướckhác ủy thác cho Bộ Quốc phòng thực hiện theo các Nghị định thư đãký kết phải được thực hiện công khai theo trình tự, thủ tục và các yêucầu khác do pháp luật về đấu thầu, và pháp luật liên quan quy định.Các loại hàng hóa quốc phòng mua sắm theo hình thức nhập khẩuđược miễn thuế nhập khẩu (nếu có), thuộc đối tượng không phải nộpthuế giá trị gia tăng nhập khẩu và được thực hiện các thủ tục hải quanriêng theo tính chất hàng hóa theo quy định của pháp luật về Hải quan.

Trong hững năm qua cùng với Nhà nước, Bộ Quốc phòng đã cónhiều quy định về công tác quản lý đấu thầu, mua sắm hàng hóa choquốc phòng; trong đó, hướng dẫn, thực hiện quản lý nhà nước đối vớihoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa theo hình thức nhập khẩu choquốc phòng Do đó, hoạt động đấu thầu đã có những thay đổi tích cựctrong nhận thức việc chi tiêu các nguồn tiền của Nhà nước trong đầu

tư Các Chủ đầu tư, cơ quan quản lý, các doanh nghiệp, đơn vị tư vấn

và người có thẩm quyền từng bước hiểu được quyền, lợi ích và tráchnhiệm của mình trong quá trình đấu thầu và thực hiện phân cấp trongđấu thầu Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện đấu thầu trong mua sắmvẫn còn nhiều bất cập, do việc cập nhật các quy định pháp luật về đấu

thầu vẫn chưa được đồng bộ và đầy đủ trong phạm vi Bộ Quốc phòngnên vẫn còn hiện tượng áp dụng không đúng và không đầy đủ các quyđịnh của Luật và Nghị định hướng dẫn cả về trình tự, nội dung, thờigian và thẩm quyền trong quá trình lựa chọn nhà thầu; việc phân cấpthẩm quyền trong phê duyệt các nội dung về đấu thầu còn có đơn vịchưa đáp ứng được yêu cầu về năng lực pháp lý dẫn đến kiến nghị củacác nhà thầu và bị động, lúng túng trong xử lý tình huống vi phạm cácquy định của pháp luật và hiệu quả đấu thầu chưa cao

Vấn đề đánh giá và nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhànước đối với công tác đấu thầu mua sắm hàng hóa cho BQP nói chung

và mua sắm nhập khẩu nói riêng chưa được nghiên cứu một cách hệthống và cũng chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu vấn đềnày

Bởi vậy, tôi xin chọn vấn đề: “Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa theo hình thức nhập khẩu của Bộ Quốc phòng” làm đề tài luận văn tốt nghiệp thạc

sỹ kinh tế năm 2012

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN.

Làm rõ vai trò, nội dung quản lý nhà nước và hiệu quả quản lýnhà nước đối với công tác đấu thầu mua sắm hàng hóa theo hình thứcnhập khẩu cho quốc phòng, trên cơ sở phân tích hiện trạng của hoạtđộng đấu thầu mua sắm hàng hóa theo hình thức nhập khẩu cho quốcphòng trong thời gian qua, rút ra kết luận đánh giá và đề xuất nhữnggiải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về đấu thầu muasắm hàng hóa theo hình thức nhập khẩu cho quốc phòng để nâng caohiệu quả công tác này trong thời gian tới

3 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN.

* Đối tượng nghiên cứu của luận án

Những vấn đề lý luận và thực tiễn của công tác quản lý nhànước, hiệu quả quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa theohình thức nhập khẩu ở tầm vĩ mô của Bộ Quốc phòng Chủ yếu nghiêncứu ở Cục kế hoạch và đầu tư/BQP, các Quân Binh chủng các Công tyxuất nhập khẩu (nhà thầu) thực thi nhập khẩu hàng hóa cho Bộ Quốcphòng trong quan hệ với cơ chế quản lý chung của nền kinh tế quốcdân qua các thời kỳ để đề ra phương hướng và biện pháp hoàn thiện

cơ chế quản lý nhà nước về nhập khẩu VTKTQP

* Phạm vi nghiên cứu của luận án

Thứ nhất, Luận án tập trung chủ yếu vào nghiên cứu công tác

quản lý nhà nước hiệu quả của quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắmhàng hóa theo hình thức nhập khẩu ở tầm vĩ mô trong mối quan hệchặt chẽ với việc nghiên cứu hoạt động nhập khẩu ở một số doanhnghiệp cụ thể

Thứ hai, Luận án tập trung nghiên cứu đấu thầu mua sắm hàng

hóa nhập khẩu những sản phẩm nhằm phục vụ cho công tác của BộQuốc phòng nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu (VTKTQP),chứ không đề cập đến hàng hóa mà các doanh nghiệp Quốc phòng vàcác đơn vị dùng để sản xuất hàng hóa tiêu dùng (làm chức năng kinhtế)

Thứ ba, về thời gian nghiên cứu tập trung vào thời kỳ từ năm 2000

đến nay

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Luận án sử dụng phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịchsử, phương pháp đối chiếu so sánh Trong quá trình nghiên cứu luận

án còn sử dụng phương pháp thống kê, phân tích tối ưu và công cụtoán học

5 NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN

 Hệ thống hóa được những vấn đề lý luận cơ bản về nâng caohiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hànghóa nhập khẩu của Bộ Quốc phòng trong thời kỳ mới, làm nền tảngcho phân tích thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhànước đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa nhập khẩu của BộQuốc phòng trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, cạnh tranh gaygắt và quyết liệt.

 Phân tích thực trạng về nâng cao hiệu quả quản lý nhà nướcđối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa nhập khẩu của Bộ Quốcphòng trong giai đoạn từ năm 2007 trở về trước và từ năm 2008 đếnnay, nêu bật được những thành công, chỉ ra một số nhược điểm cơ bản

và nguyên nhân của những hạn chế đó

 Trên cơ sở lý luận và phân tích thực trạng, những cơ hội vàthách thức, luận văn đã đề ra 7 nhóm giải pháp nâng cao hiệu quảquản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa nhậpkhẩu của Bộ Quốc phòng trong những năm tới Đây là những giảipháp cơ bản, quan trọng nếu được thực thi tốt chắc chắn sẽ giúp nângcao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu mua sắmhàng hóa nhập khẩu của Bộ Quốc phòng tốt hơn so với thời gian trướcđây

6 KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN

Ngoài phần mục lục, mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu thamkhảo, phụ lục luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về hiệu quả quản lý nhà nước

đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa nhập khẩu của Bộ Quốcphòng

Chương 2: Phân tích hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt

động đấu thầu mua sắm hàng hóa nhập khẩu của Bộ Quốc phòng

Chương 3: Phương hướng và giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu

quả quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa nhập khẩu của Bộ Quốc phòng

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ

NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU MUA SẮM HÀNG HÓA

NHẬP KHẨU CỦA BỘ QUỐC PHÒNG 1.1 SỰ CẦN THIẾT VÀ VAI TRÒ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU MUA SẮM HÀNG HÓA NHẬP KHẨU CỦA BỘ QUỐC PHÒNG

1.1.1.Sự cần thiết quản lý Nhà nước đối với mua sắm hàng hóa nhập khẩu của Bộ Quốc phòng

1.1.1.1 Khái niệm và phân loại hàng hóa nhập khẩu của Bộ Quốc

phòng

a Khái niệm hàng hóa nhập khẩu quốc phòng

Hàng quốc phòng là hàng đảm bảo cho Quân đội thực hiện cácnhiệm vụ quân sự, quốc phòng gồm vũ khí, trang bị kỹ thuật, các dâychuyền công nghệ, sản phẩm công nghệ, dịch vụ, vật tư và các loạihàng hóa khác Hàng hóa dùng cho quốc phòng có thể mua sắm trongnước hoặc nhập khẩu từ nước ngoài

Hàng quốc phòng nhập khẩu là những hàng hóa được nhập khẩutrực tiếp từ nước ngoài đảm bảo cho Quân đội thực hiện các nhiệm vụquân sự của Quân đội bằng các nguồn ngân sách Nhà nước giao cho Bộquốc phòng quản lý

Có nhiều khái niệm về hàng hóa quốc phòng nhập khẩu, nhưngtheo chúng tôi khái niệm hàng hóa quốc phòng đó là hàng hóa đượcmua sắm thông qua nhập khẩu để hình thành nên các loại tài sản đặcbiệt, chuyên dùng và phục vụ công tác quản lý của Bộ Quốc phòng doNhà nước giao ngân sách để đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản baogồm cả nguồn kinh phí do ngân sách địa phương hỗ trợ và nguồn kinhphí do các tổ chức trong và ngoài nước tài trợ và các nguồn khác theo

quy định của pháp luật Bởi khái niệm đó là tổng hợp nhất, nó baohàm cả việc mua sắm theo hình thức dự án, mua sắm thường xuyêntheo kế hoạch hàng năm, mua sắm đặc biệt cho tất cả các loại hànghóa mà Bộ Quốc phòng mua sắm theo các nguồn vốn nhà nước và cơchế thực hiện mua sắm thông qua đấu thầu theo yêu cầu đối với từngloại tài sản đã được quy định tại Luật quản lý, sử dụng tài sản nhànước và các văn bản pháp luật khác về đấu thầu của Nhà nước.

b Phân loại:

Hàng hóa mua sắm cho quốc phòng có thể phân loại theo cácquy định sau:

* Theo tính chất sử dụng của hàng hóa chia thành: hàng chuyên

dùng quân sự và hàng hóa sử dụng cho quốc phòng và mục đích kinh tế

[17]

Hàng quốc phòng được chia làm 2 loại: hàng chuyên dùng quân

sự và hàng lưỡng dụng, trong đó:

- Hàng chuyên dùng quân sự là hàng quốc phòng đặc biệt bao gồmvũ khí, đạn dược, vật liệu nổ, trang thiết bị kỹ thuật, dịch vụ, vật tưchuyên dùng quốc phòng

- Hàng lưỡng dụng là hàng quốc phòng gồm trang thiết bị kỹ thuậtdịch vụ, vật tư, hàng hóa có thể sử dụng cho quốc phòng và cả trong lĩnhvực kinh tế xã hội

* Theo nguồn gốc hàng hóa hình thành tài sản [39], [68].

Theo nguồn gốc hàng hóa hình thành tài sản trong lĩnh vực quốcphòng, gồm 03 loại gồm: tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dụng và tàisản phục vụ công tác quản lý, trong đó:

- Tài sản đặc biệt: là tài sản chỉ sử dụng trong chiến đấu, huấnluyện sẵn sàng chiến đấu và nghiệp vụ của Bộ quốc phòng gồm:

+ Vũ khí, khí tài, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ đặc biệt; phương tiệnđặc chủng, phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ;

+ Công trình chiến đấu

- Tài sản chuyên dùng: là tài sản sử dụng thường xuyên phục vụhoạt động quốc phòng của Bộ Quốc phòng không thuộc loại tài sảnđặc biệt gồm:

+ Nhà và các tài sản khác gắn liền với đất thuộc doanh trại, trụ sởđóng quân, kho tàng, trường đào tạo nghiệp vụ quốc phòng, an ninh,trường bắn, thao trường, bãi tập, cơ sở giam giữ của các đơn vị vũtrang nhân dân;

+ Phương tiện vận tải chuyên dùng quốc phòng, an ninh;

+ Công cụ hỗ trợ khác (ngoài công cụ hỗ trợ đặc biệt) và các tàisản khác là loại tài sản có cấu tạo đặc biệt phục vụ công tác, chiến đấucủa đơn vị vũ trang nhân dân

- Tài sản phục vụ công tác quản lý: là tài sản sử dụng trong côngtác, huấn luyện, nghiệp vụ, học tập của đơn vị vũ trang nhân dân,gồm:

+ Nhà và các tài sản khác gắn liền với đất thuộc nhà trường (trừcác học viện, trường đào tạo nghiệp vụ quốc phòng, an ninh); cơ sởkhám, chữa bệnh, nhà an dưỡng, nhà điều dưỡng; nhà khách, nhà côngvụ; nhà thi đấu, nhà tập luyện thể dục, thể thao và các cơ sở kháckhông thuộc khuôn viên doanh trại, trụ sở đóng quân của các đơn vịvũ trang nhân dân;

+ Xe ô tô chỉ huy, xe ô tô phục vụ công tác, các loại phương tiệngiao thông vận tải khác;

+ Máy móc, trang thiết bị, phương tiện làm việc

* Ngoài ra hàng hóa nhập khẩu quốc phòng cũng có thể được

phân loại theo khâu sử dụng, theo tính chất bảo đảm kỹ thuật (nhóm 1,2).[28]

Trên cơ sở nghiên cứu các cách phân loại đã hình thành từ trướcđến nay để tiện cho việc phân tích, nghiên cứu hoạt động đấu thầu

mua sắm hàng hóa nhập khẩu chúng tôi đề nghị phân loại theo nguồn

gốc hình thành tài sản trong Bộ Quốc phòng Theo cách này hàng

hóa nhập khẩu của Bộ Quốc phòng gồm 03 nhóm

- Nhóm 1: loại hàng hóa đặc biệt (gọi tắt là nhóm 1) bao gồm:

+ Vũ khí, khí tài, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ đặc biệt; phươngtiện đặc chủng, phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ

+ Trang, thiết bị sử dụng cho công trình chiến đấu [ 39 ]; [68]

+ Hàng hóa thuộc danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhậpkhẩu trong trường hợp được Thủ tướng quyết định cho phép nhậpkhẩu [41]

+ Công nghệ sản xuất các loại vũ khí, khí tài, vật liệu nổ quân

sự, trang thiết bị kỹ thuật quân sự, công cụ hỗ trợ, phương tiện vô hiệuhóa các thiết bị phát hiện việc truy cập mạng máy tính điện tử phụcvụ nhu cầu quốc phòng; Công nghệ vô hiệu hóa thiết bị kiểm tra, pháthiện vũ khí, vật liệu nổ, ma túy và đồ vật nguy hiểm khác phục vụ nhucầu an ninh; Công nghệ vô hiệu hóa các thiết bị ghi âm, ghi hình, đo,đếm, tính tải trọng, tốc độ phương tiện giao thông phục vụ nhu cầu anninh [42]

+ Công nghệ thuộc Danh mục bí mật nhà nước [71]

- Nhóm 2: loại hàng hóa chuyên dùng (gọi tắt là nhóm 2) bao

gồm:

+ Hàng hóa là phương tiện vận tải chuyên dùng quốc phòng;

+ Sản phẩm, hàng hóa là công cụ hỗ trợ khác (ngoài công cụ hỗ trợđặc biệt) và các tài sản khác là loại tài sản có cấu tạo đặc biệt phục vụcông tác, chiến đấu của đơn vị vũ trang nhân dân

+ Công nghệ sản xuất phục vụ quốc phòng không thuộc nhóm 1, vật

tư kỹ thuật sử dụng cho quốc phòng

- Nhóm 3: loại hàng hàng hóa thông thường (gọi tắt là Nhóm 3)

bao gồm:

+ Xe ô tô chỉ huy, xe ô tô phục vụ công tác, các loại phương tiệngiao thông vận tải khác phục vụ công tác quản lý là tài sản sử dụngtrong công tác, huấn luyện, nghiệp vụ, học tập; máy móc, trang thiết

bị, phương tiện làm việc của các cơ quan, đơn vị trong Bộ Quốcphòng

+ Các loại nguyên, vật liệu, trang thiết bị kỹ thuật thông thường,dịch vụ sử dụng cho tất cả các ngành kinh tế, kỹ thuật của nền kinh tếquốc dân mua sắm phục vụ cho hoạt động của Bộ Quốc phòng

Mỗi nhóm hàng hóa quốc phòng trên đều có đặc điểm riêng và có

cơ chế mua sắm, đấu thầu riêng, các thủ tục nhập khẩu riêng

Phân loại hàng hóa quốc phòng tạo cơ sở quản lý, chỉ đạo, điềuhành, tổ chức thực hiện hoạt động mua sắm, đấu thầu phù hợp theiyêu cầu mua sắm của từng loại tài sản trong toàn quân

1.1.1.2 Tính cấp thiết của quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa nhập khẩu cho quốc phòng

Hàng hóa quốc phòng là hàng hóa phục vụ cho quốc phòng đặcbiệt là loại hàng hóa nhóm 1, 2 có vai trò to lớn đối với hiện đại hóaquân đội, vì vậy nhập khẩu hàng hóa cho quốc phòng là đối tượngquản lý của Nhà nước Điều này xuất phát từ chức năng quản lý củaNhà nước xã hội chủ nghĩa Nhập khẩu hàng hóa quốc phòng là mộtlĩnh vực quan trọng cung cấp hàng hóa để đảm bảo Quân đội thực sự

là một công cụ sắc bén của Nhà nước trong bảo đảm an ninh chính trị

và quốc phòng Đứng trước yêu cầu và nhiệm vụ tình hình mới, nhậpkhẩu hàng hóa cho quốc phòng có tác động quyết định đến chất lượng

và trình độ tác chiến của Quân đội, vì vậy càng cần phải quản lý chặtchẽ hơn do các lý do sau:

a Nhà nước xã hội chủ nghĩa (XHCN) có chức năng quản lý kinh tế

Về bản chất Nhà nước là một thiết chế quyền lực chính trị củagiai cấp này đối với giai cấp khác trong xã hội và là quyền lực côngđại diện cho lợi ích chung của cộng đồng xã hội nhằm duy trì và pháttriển xã hội [89].

Nhà nước quản lý toàn bộ nền kinh tế quốc dân bằng quyền lựccủa Nhà nước, thông qua pháp luật, chính sách, môi trường , lực lượngvật chất và tài chính trên tất cả các mặt, các lĩnh vực của đời sống xãhội và các thành phần kinh tế

Nhà nước thực hiện vai trò kinh tế của mình thông qua việc tổchức và quản lý toàn bộ nền kinh tế quốc dân Quản lý nhà nước nhưĐại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng cộng sản Việt nam để

ra bao gồm:

+ Tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa

Nhà nước quản lý điều hành nền kinh tế bằng pháp luật, quy hoạch,

kế hoạch và các công cụ điều tiết trên cơ sở tôn trọng các quy luật thịtrường Tăng cường công tác giám sát, nhất là giám sát thị trường tàichính, chủ động điều tiết, giảm các tác động tiêu cực của thị trường,không phó mặc cho thị trường hoặc can thiệp làm sai lệch các quan hệthị trường Trong đó bảo đảm quyền tự do kinh doanh và bình đẳnggiữa các thành phần kinh tế Duy trì luật pháp, trật tự và an toàn xãhội, thi hành nhất quán các chính sách và thể chế theo hướng kinh tếthị trường có sự định hường của Nhà nước, ổn định môi trường kinh tếvĩ mô, đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế theohướng từ chủ yếu phát triển theo chiều rộng sang phát triển hợp lýgiữa chiều rộng và chiều sâu

+ Xây dựng cơ sở hạ tầng đảm bảo điều kiện cơ bản cho hoạt độngkinh tế

+ Nâng cao chất lượng, hiệu quả của nền kinh tế, bảo đảm phát

triển nhanh và bền vững, nâng cao tính độc lập, tự chủ của nền kinh

tế; huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực

+ Hoạch định và thực hiện các chính sách xã hội bảo đảm sựthống nhất giữa phát triển kinh tế và phát triển xã hội

+ Đẩy mạnh, nâng cao hiệu quả cuộc đấu tranh phòng, chốngtham nhũng, lãng phí để thực sự ngăn chặn, đẩy lùi được tệ nạn này

Như vậy nhập khẩu hàng hóa nói chung và nhập khẩu VTKTQP

là một hoạt động kinh tế, là đối tượng quản lý của Nhà nước XHCN

b Xuất nhập khẩu nói chung và nhập khẩu hàng hóa quốc phòng nói riêng là một lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế quốc dân đòi hỏi Nhà nước phải quản lý chặt chẽ để giảm nhập siêu

Trong thời đại ngày nay, có thể khẳng định rằng không một nềnkinh tế quốc dân nào có thể phát triển nhanh nếu không tiến hành xuấtnhập khẩu, không mở cửa hội nhập vào nền kinh tế thế giới Đối vớinền kinh tế qui mô nhỏ, lạc hậu như Việt nam nếu không mở cửa hộinhập vào kinh tế khu vực và thế giới thì sẽ không thể phát triển nhanh,ngược lại sẽ "tụt hậu" so với khu vực và thế giới Mở rộng mối quanhệ kinh tế đối ngoại và xuất nhập khẩu là việc vận dụng một trongnhững bài học kinh nghiệm quí báu rút ra từ thực tiễn phát triển kinh

tế của nước ta và của các nước khác trên thế giới Báo cáo chính trịcủa Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam tại Đại hộiĐảng XI đã chỉ rõ : " mở rộng, nâng cao hiệu quả các hoạt động đốingoại, tích cực, chủ động hội nhập quốc tế" Hợp tác nhiều mặt, songphương và đa phương với các nước, các tổ chức quốc tế và khu vực

Hiện nay về nhập khẩu hàng hóa còn nhiều tồn tại Trước hết là

cơ cấu nhập khẩu giữa máy móc, thiết bị với nguyên nhiên vật liệu vàhàng tiêu dùng chưa phù hợp Trong số hàng thiết bị máy móc nhữngmặt hàng có hàm lượng công nghệ cao chiếm tỷ lệ còn ít Hàng tiêu

dùng chiếm tỷ lệ không nhỏ kể cả mặt hàng trong nước đã sản xuấtđược, hàng xa xỉ phẩm và hàng nhập lậu lên đến mức báo động, gâytác động lớn về nhiều mặt và trở nên nghiêm trọng.

Nguyên nhân của tình trạng trên có nhiều như thiếu chiến lượcnhập khẩu dài hạn, nghiên cứu xúc tiến thị trường nhập khẩu còn yếu

cả tầm vĩ mô và vi mô, trong đó có cả nguyên nhân về phía quản lýnhà nước còn yếu kém sai sót Điều này đòi hỏi phải có giải phápđồng bộ trên tất cả các mặt đồng thời tăng cường quản lý nhà nước đốivới nhập khẩu nói chung và nhập khẩu hàng hóa cho quốc phòng nóiriêng

c Đảm bảo đủ vũ khí trang bị đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa quân đội để quân đội thực sự trở thành công cụ sắc bén bảo đảm an ninh chính trị là yêu cầu buộc nhà nước phải quản lý nhập khẩu hàng hóa quốc phòng

Hiện nay thế giới vừa có nhân tố ổn định vừa có những nhân tốmất ổn định, vừa hợp tác, vừa đấu tranh gay gắt để phát triển Nguy cơchiến tranh thế giới hủy diệt bị đẩy lùi, nhưng xung đột vũ trang cục

bộ, xung đột sắc tộc, tôn giáo, việc sản xuất và buôn bán vũ khí, chạyđua vũ trang, can thiệp, bạo loạn lật đổ vẫn xảy ra Chủ nghĩa đế quốcđứng đầu là Đế quốc Mỹ và các thế lực thù địch vẫn tiến hành chốngphá cách mạng nước ta trên nhiều lĩnh vực với qui mô và thủ đoạntinh vi hơn nhiều Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ

XI đã nhận định: "Sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ đất nướctiếp tục phát triển trong tình hình thế giới diễn biến nhanh chóng, phứctạp và chứa đựng nhiều yếu tố khó lường"

Vì vậy, "Cần tiếp tục nắm vững hai nhiệm vụ chiến lược xâydựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc, đẩy mạnh Công nghiệp hóa - hiện đạihóa" Kết hợp thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược là yêu cầukhách quan, là qui luật tồn tại và phát triển của xã hội ta

Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc được Đảng và Nhà nước giao choQuân đội ta: Tổ quốc mà toàn Đảng, toàn dân và toàn thể các lựclượng quốc phòng an ninh phải bảo vệ đó là Tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa.

Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc là bảo vệ đất nước với mọi thành quả,các cộng đồng dân cư gắn bó với đất nước tạo nên theo chiều sâu vàbề dầy lịch sử cho đến nay Tầm quan trọng của sự nghiệp bảo vệ tổquốc là sự tồn vong của Tổ quốc, sự sống còn của chế độ Nội dung cơbản của bảo vệ Tổ quốc là : bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹnlãnh thổ (bao gồm cả vùng đất, vùng biển và vùng trời Tổ quốc); bảovệ hệ thống chính trị và hiến pháp; bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môitrường sinh thái và các giá trị văn hóa; bảo vệ thành quả cách mạng,thành quả lao động của công dân và toàn xã hội; giữ vững ổn địnhchính trị, bảo đảm cuộc sống yên bình của Nhân dân

Để thực hiện tốt nhiệm vụ trên đòi hỏi phải có đường lối pháttriển đúng đắn, kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh

tế, các lực lượng vũ trang cùng với các ngành các cấp, các tổ chứcchính trị xã hội và toàn dân thực hiện tốt nhiệm vụ phòng chống "diễnbiến hòa bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch; tăng cườngxây dựng nền quốc phòng toàn dân có chiều sâu và ngày càng vữngchắc; tập trung nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh của các lựclượng vũ trang, trước hết hiện đại hóa đối với lực lượng thường trực

Yêu cầu có tính chất chiến lược để hiện đại hóa Quân đội ngoàiviệc nâng cao ý chí chiến đấu cho bộ đội, giáo dục trách nhiệm của bộđội trong lực lượng vũ trang còn phải có trang bị kỹ thuật, vũ khí đạndược với tính năng tiên tiến hiện đại, đủ về số lượng, tốt về chấtlượng, kịp thời đồng bộ cho các lực lượng vũ trang

Các trang thiết bị kỹ thuật, vũ khí đạn dược của Quân đội ta cónhiều nguồn gốc khác nhau có loại do nhà máy quốc phòng và các

đơn vị kinh tế trong nước sản xuất, có loại được viện trợ từ các nướcanh em trong cuộc chiến tranh giữ nước vừa qua, có loại do chúng tamua từ nước ngoài.

Với nhiều loại trang thiết bị kỹ thuật từ nhiều nước sản xuấtkhác nhau, không đồng bộ về hệ thống kỹ thuật, một mặt chúng taphải nỗ lực phấn đấu tìm mọi biện pháp, giải pháp kỹ thuật để duy trìtốt số lượng và chất lượng vũ khí thiết bị kỹ thuật hiện có, nghiên cứucải tiến, hiện đại hóa, nâng cao trình độ hiện đại hóa của vũ khí thiết

bị kỹ thuật đồng thời nhập khẩu vũ khí thiết bị mới và các nguyên vậtliệu để góp phần hiện đại hóa trang thiết bị hiện có Yêu cầu nhiệm vụhiện đại hóa Quân đội càng trở nên cấp thiết thì vai trò của hoạt độngnhập khẩu hàng hóa cho quốc phòng ngày càng trở nên quan trọng vàhoạt động nhập khẩu hàng hóa quốc phòng trở thành đối tượng quảnlý của Nhà nước

d Nhà nước quản lý nhập khẩu hàng hóa quốc phòng để sử dụng Ngân sách nhà nước tiết kiệm và hiệu quả

Nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc XHCN của Quân đội ta trong tình hìnhmới được Đảng và Nhà nước giao cho là: bảo vệ độc lập chủ quyềntoàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ an ninhchính trị đất nước, chống "diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ phảiđược kết hợp với chủ động ứng phó với tình huống khác Vì vậy xâydựng quân đội chính qui, tinh nhuệ và từng bước hiện đại, bảo đảm vềsố lượng, mạnh về chất lượng là một đòi hỏi mang tính chất sống còn

Trong hoàn cảnh đất nước ta còn nghèo nhưng hàng năm Nhànước vẫn phải dành một khoản ngân sách nhất định cho quốc phòng

an ninh trong đó có vấn đề nhập khẩu trang thiết bị, phụ tùng kỹ thuật.Việc chuyển đổi cơ chế từ kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thịtrường khiến cho đảm bảo các thiết bị kỹ thuật thay đổi cơ bản Nếunhư trước kia việc đảm bảo vật tư thiết bị phụ tùng kỹ thuật quốc

phòng chủ yếu từ nguồn viện trợ, đến nay chúng ta phải bỏ tiền ramua Do đó hoạt động nhập khẩu phải có những bước chuyển đổi phùhợp với cơ chế thị trường nhằm đảm bảo sử dụng Ngân sách nhà nướctiết kiệm, có hiệu quả đối với việc nhập khẩu để xây dựng quân độitừng bước chính qui hiện đại là một nhu cầu cần thiết Từ những điềutrình bày ở trên cho thấy phải có một cơ chế quản lý phù hợp với nhậpkhẩu hàng quốc phòng, đảm bảo được các quy định quản lý của nhànước và tính đặc thù của hàng hóa nhập khẩu cho quân đội.

e Mua sắm hàng hóa cho quốc phòng là mua sắm hàng hóa công cộng cần phải quản lý chặt chẽ để giảm đầu tư công góp phần kiềm chế lạm phát

Theo lý thuyết về chi tiêu công cộng hàng hóa công cộng là hànghóa không thể phân bổ theo khẩu phần để sử dụng và người ta khôngmuốn sử dụng theo khẩu phần [49] nói một cách khác hàng hóa côngcộng là hàng hóa và dịch vụ được một người tiêu thụ mà không loạitrừ việc tiêu thụ nó của người khác Ví dụ rõ ràng nhất về hàng hóakhông thể phân theo khẩu phần là quốc phòng mọi công dân của mộtđất nước đều được hưởng sự an toàn nếu có thêm một hệ thống phòngthủ về tên lửa hoặc chương trình tiêm chủng quốc gia…mặt khác hànghóa công cộng không loại trừ một ai bởi một cá nhân tiêu dùng khônglàm giảm lượng tiêu dùng của người khác, chi phí cận biên của việccung cấp hàng hóa cho thêm một người bằng không Khái niệm hànghóa công chỉ liên quan tới hàng hóa và dịch vụ dùng chung bởi cảngười thanh toán và không thanh toán cho nó Hàng hóa công có thểđược sản xuất từ khu vực Nhà nước hoặc tư nhân hoặc trên cả hai khuvực như hàng hóa tư nhân

Bản chất chung của hàng hóa công cộng dẫn đến đến một vấn đề

là ai sẽ là người trả chi phí trực tiếp cho hàng hóa công nếu chúngđược mua như hàng hóa tư nhân Do chúng ta không có khả năng loại

trừ những người không trả tiền cho hàng hóa công nhưng vẫn sử dụngchúng dẫn đến là đảo lộn thực tiễn theo thông lệ của việc thanh toánsản phẩm mà chúng ta mua do mắt xích thanh toán và tiêu dùng bị phá

vỡ hàng hóa công không thể được bán trên thị trường

Vấn đề là thị trường có xu hướng sản xuất quá ít hàng hóa công

và sản xuất nhiều hàng hóa tư Nếu muốn có nhiều hàng hóa cônghơn, cần phải có một áp lực phi thị trường- sự can thiệp của Chínhphủ, để làm được điều đó chính phủ sẽ phải bắt mọi người đóng thuế,rồi dùng thuế để chi tiêu cho quốc phòng và các hàng hóa công khác

Đối với những quốc gia đang pháp triển như Việt Nam, việc chitiêu giành cho khu vực công là rất lớn (chẳng hạn như chi cho xâydựng kết cấu hạ tầng cơ sở, quốc phòng, khống chế lũ, lụt…) Đểtrang trải cho các khoản chi nói trên, ngoài việc sử dụng nguồn vốn từthu ngân sách trong nước, Nhà nước còn phải tận dụng từ các nguồnvốn khác như trái phiếu chính phủ, ODA (hỗ trợ phát triển chínhthức), FDI (đầu tư trực tiếp nước ngoài)…

Do vậy, việc mua sắm cho quốc phòng bản chất là mua sắmhàng hóa công cộng bởi bản chất hàng hóa sử dụng cho quốc phòng làhàng hóa công cộng sử dụng các nguồn lực của nhà nước cho mua

sắm để giảm đầu tư công góp phần kiềm chế lạm phát.

Tổng Sản phẩm Quốc Nội (GDP)

(tỷ US$)

71,1 89,8 92,4 96,8GDP tính trên đầu người (US$) 835 960 1.040 1.100

Tỷ lệ tăng trưởng GDP 8,5% 6,2% 5,3% 6,2%Chỉ số Giá Tiêu dùng 8,3% 23,0

%

6,0% 11,75

%Tổng số các dợt đấu thầu công

(triệu USD)

33.891 69.05

1

80.202Tổng giá trị hợp đồng đã ký (triệu

USD)

57.605,7

16.588,4

20.472,9

Nguồn: các Chuẩn mực của APEC về Minh bạch trong Mua sắm công – Tổ chức minh bạch quốc tế ( Transparency International)

f Đấu thầu là một phương thức quản lý chủ yếu để mua sắm công hiệu quả

Một trong những mục tiêu quan trong nhất của mọi quốc gia(đặc biệt là đối với các nước nghèo) là phải tận dụng mọi nguồn lực,chi tiêu một cách có hiệu quả, công bằng và minh bạch nhất Báo cáo

chính trị đại hội XI đã chỉ rõ “sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực của

các thành phần kinh tế trong nước và nước ngoài, phát huy nội lực, tranh thủ ngoại lực cho phát triển”.

Trong nền kinh tế thị trường, áp lực về thiếu việc làm luôn là bàitoán nan giải đối với Chính phủ của tất cả các nước Việc tham giatìm kiếm việc làm, phân chia công việc một cách công bằng, tạo điềukiện để các doanh nghiệp cạnh tranh, tự đào thải và phát triển luônđược coi là quốc sách đối với các quốc gia đang phát triển trong đóvấn đề tự hoàn thiện để chủ động hội nhập là một bước đi quan trọngtrong quá trình cải cách và pháp triển kinh tế đất nước

Đấu thầu với tư cách là một công cụ quản lý trong nền kinh

tế thị trường có mục tiêu nhằm đạt h iệu quả kinh tế trong sử dụnghiệu quả các nguồn lực công, công khai, minh bạch, công bằng, bảođảm cạnh tranh đã trở thành một công cụ chủ yếu để thực hiện muasắm công trên thế giới và tại hầu hết các quốc gia Đấu thầu muasắm công lành mạnh là một trụ cột chính để quản lý chi tiêu côngtốt trong kinh tế thị trường Một hệ thống đấu thầu mua sắm côngminh bạch, công bằng và hiệu quả đóng vai trò quan trọng trongviệc đảm bảo đạt được các mục tiêu phát triển và mua sắm được

hàng hóa và dịch vụ đúng giá trị đồng tiền bỏ ra và theo dự toánngân sách Một hệ thống đấu thầu mua sắm công yếu kém sẽ gâychi phí cao cho Chính phủ và công chúng, tăng cơ hội cho thamnhũng, không khuyến khích tạo thị trường cạnh tranh, trì hoãn thựchiện ngân sách, tăng trưởng kinh tế và giảm nghèo.

Hoạt động mua sắm công ở Việt Nam do cơ quan Chính phủ,

58 tỉnh, 5 thành phố và nhiều cơ quan chính quyền địa phương thựchiện Ngoài ra, có 3.200 Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) ở ViệtNam tham gia vào hoạt động mua sắm công hoặc thực hiện đấuthầu của riêng mình, chiếm khoảng 36% GDP Nguồn vốn quantrọng dành cho mua sắm công cũng đến từ các nhà tài trợ quốc tếthông qua viện trợ phát triển chính thức (“ODA”) Năm 2005, ViệtNam thống nhất với các tổ chức Tài chính Đa phương và các cơquan tài trợ lớn bằng Tuyên bố Hà Nội về Hiệu quả Viện trợ, nhưmột cơ sở cần thiết cho việc chuyển giao quyền lực và các quyếtđịnh về phát triển cho Chính phủ và từ Chính phủ cho chính quyềntỉnh Theo Tuyên bố Hà Nội, ODA được chuyển vào thông qua cáchệ thống và thủ tục của Việt Nam và tuân thủ luật pháp về đấu thầucủa Việt Nam trong phạm vi có thể Kết quả là hàng tỷ Đồng vốnODA được chuyển qua hệ thống đấu thầu của Việt Nam, gây ranhững quan ngại đặc biệt.Năm 2009, tổng giá trị mua sắm công xấp

xỉ 388.985 tỷ đồng Việt Nam (20,47 triệu USD), tương đương22,15% GDP Năm 2009, các Bộ, ngành và địa phương đã tiến hành

80.202 vụ đấu thầu công [83].

Dưới đây là số liệu thống kế về giá trị đấu thầu mua sắm công

giai đoạn 2006-2009

Bảng 1.2: Giá trị đấu thầu mua sắm công ở

Việt Nam, giai đoạn 2006-2009

thông qua các phương pháp đấu

thầu mở cạnh tranh (triệu USD)

4.104,3 25.953,

7

12.053,0

10.825,9

Tỷ lệ của tổng giá trị hợp đồng

đã ký thông qua các phương

pháp đấu thầu cạnh tranh so với

60,78 45,05 72,66 52,88

Nguồn: các Chuẩn mực của APEC về Minh bạch trong Mua sắm công – Tổ chức minh bạch quốc tế (Transparency International)

và Cục Quản lý Đấu thầu.

1.1.2 Vai trò của quản lý nhà nước đối với nhập khẩu hàng hóa cho quốc phòng

Thương mại quốc tế là sự trao đổi hàng hóa giữa các quốc giakhác nhau vì lợi ích của quốc gia đó Hoạt động thương mại quốc tếbiểu hiện tập trung ở lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa Nhận thứcđược vai trò to lớn của hoạt động xuất nhập khẩu đối với nền kinh tếquốc dân nói chung và kinh tế đối ngoại nói riêng, ngay từ báo cáochính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng tại Đại hội lần thứ VIcủa Đảng đã nhấn mạnh "nhiệm vụ ổn định và phát triển kinh tế trongchặng đường đầu tiên", cũng như sự phát triển khoa học kỹ thuật vàcông nghiệp hóa XHCN của nước ta tiến hành nhanh hay chậm, điều

đó phụ thuộc một phần quan trọng vào việc mở rộng và nâng cao hiệuquả của kinh tế đối ngoại

Vai trò của quản lý nhà nước đối với nhập khẩu hàng hóa choquốc phòng rất to lớn:

- Góp phần tăng cường và củng cố khả năng quốc phòng để sẵnsàng ứng phó trong mọi tình huống

- Trong điều kiện Mỹ và Phương Tây tiếp tục mưu toan thựchiện "diễn biến hòa bình" ở Việt Nam, gây áp lực với ta về những vấnđề "dân chủ" "nhân quyền" , "đa nguyên đa đảng" Chính sách hai mặtcủa Trung Quốc đối với Việt Nam chưa hề thay đổi, hành động lấnchiếm lãnh thổ của ta, đặc biệt là trên biển, đặt ta luôn luôn phải cảnhgiác Đối phó với sức uy hiếp ngày một tăng, cuộc chạy đua vũ trangtrong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương diễn ra phức tạp, đe dọa anninh chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, buộc chúng ta phải hiện đại hóavũ khí trang bị, tăng cường khả năng phòng thủ quốc phòng.

- Nhập khẩu hàng hóa cho quốc phòng tăng cường sức mạnh vàkhả năng tinh nhuệ của quân đội là điều kiện giữ vững an ninh chínhtrị, văn hóa xã hội, giữ vững định hướng XHCN và là điều kiện đểphát triển kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài Là chủ đất nước, chúng

ta có quyền định pháp luật và tạo ra môi trường đầu tư, nhưng cácnước ngoài có quyền không tham gia làm ăn nếu họ xét thấy khôngđảm bảo lợi ích và không phù hợp Muốn vậy, một mặt giữ vững ổnđịnh chính trị, củng cố an ninh quốc phòng, văn hóa xã hội, mặt khácphải xây dựng hành lang pháp lý vừa thể hiện đúng đường lời củaĐảng vừa phù hợp với thông lệ quốc tế Phải đổi mới công tác an ninhquốc phòng để vươn kịp sự phát triển của thương mại quốc tế, phục vụcho công tác mở rộng thu hút đầu tư mà vẫn giữ vững an ninh quốcphòng An ninh quốc phòng và kinh tế đối ngoại phải hỗ trợ và thúcđẩy lẫn nhau phục vụ mục tiêu chung là hòa bình, ổn định sự pháttriển của đất nước

- Thông qua nhập khẩu hàng hóa nói chung và hàng hóa choquốc phòng nói riêng chúng ta có thể tận dụng được công nghệ, tiềnvốn nước ngoài để phát triển kinh tế, hiện đại hóa quân đội, tạo điềukiện cho cán bộ chiến sỹ tiếp thu trình độ khoa học tiên tiến của các

nước trên thế giới tránh được nguy cơ "tụt hậu" nếu chúng ta đứngngoài xu thế toàn cầu hóa và quốc tế hóa.

- Trong thời đại này chúng ta phải có cách nhìn mới về bảo vệđộc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ Mỗi quốc gia, dân tộc bằng tinhthần và nghị lực, bằng sức mạnh tổng hợp nhiều mặt của bản thânmình là cơ sở hàng đầu quyết định vận mệnh của dân tộc, nhưng quânđội phải có đầy đủ vũ khí và phương tiện trong tay Muốn bảo vệ chủquyền quần đảo Trường Sa cách đất liền 700 km chúng ta phải có máybay hiện đại cất cánh từ đất liền, có những đội tầu chiến đủ lớn đểkiểm soát được vùng biển, vùng trời

- Nhập khẩu hàng hóa cho quốc phòng không chỉ tạo nguồncung cấp ổn định, đồng bộ, đầy đủ điều kiện vật chất để bộ đội hoànthành nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu mà còn là nguồn vật tưthiết bị để duy trì, cải tiến những trang bị khí tài đã có nhằm phát huygiá trị sử dụng có hiệu quả

- Nhập khẩu hàng hóa cho quốc phòng không chỉ là nguồn đểtăng cường đổi mới dự trữ quốc gia - biểu tượng sức mạnh kinh tế,quốc phòng của đất nước mà còn tạo điều kiện tận dụng cơ sở vật chấtcủa các nhà máy thuộc khối quốc phòng tạo điều kiện cho các đơn vịnày tham gia làm kinh tế thông qua tận dụng năng lực kỹ thuật côngnghệ được đầu tư

Tóm lại, quản lý nhà nước đối với nhập khẩu hàng hóa cho quốc

phòng không chỉ có ý nghĩa về quân sự, chính trị, văn hóa, xã hội màcòn mang ý nghĩa kinh tế sâu sắc Vì vậy cần phải đạt được những yêucầu nhất định trong tổ chức, quản lý

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU MUA SẮM HÀNG NHẬP KHẨU CỦA BỘ QUỐC PHÒNG

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng nhập khẩu dùng cho quốc phòng

Quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng nhậpkhẩu dùng cho quốc phòng là sự tác động có tổ chức, có định hướngcủa các cơ quan quản lý nhà nước (QLNN) đối với hoạt động đấu thầumua sắm hàng nhập khẩu bằng các phương thức quản lý khác nhaunhằm tạo ra lực lượng hàng hóa đầy đủ về số lượng, tốt về chất lượng,đúng thời gian đáp ứng hoạt động của quân đội

Từ quan niệm QLNN đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàngnhập khẩu dùng cho quốc phòng như trên có thể rút ra nhận xét:

- Chủ thể QLNN đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng nhậpkhẩu dùng cho quốc phòng là các cơ quan nhà nước từ Quốc hội là cơquan ban hành luật pháp, tạo lập căn cứ cho QLNN; Chính phủ là cơquan hành pháp ban hành các Nghị định, Quyết định cụ thể hóa cácvăn bản dưới luật và trực tiếp là Bộ Quốc phòng là cơ quan chuyênmôn thực hiện chức năng QLNN

- Đối tượng quản lý là các đơn vị, các Tổng Cục, Cục và doanhnghiệp … liên quan đến hoạt động đấu thầu mua sắm hàng nhập khẩudùng cho quốc phòng và hoạt động của các cơ quan này

- Mục tiêu QLNN là nhằm bảo đảm hàng hóa đầy đủ, đồng bộ,kịp thời gian với chất lượng tốt và chi phí hợp lý cho hoạt động củaquân đội

- Các phương pháp quản lý thường sử dụng là các phương pháphành chính, kinh tế, giáo dục thuyết phục và kết hợp các phương pháptrên

1.2.2 Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng nhập khẩu dùng cho quốc phòng

Có nhiều quan điểm khác nhau về QLNN là do giác độ nghiêncứu khác nhau Chúng tôi lựa chọn các tiếp cận theo quá trình và chức

năng của QLNN là các công việc phải thực hiện, thẩm quyền và tráchnhiệm của các bên tham gia khi tổ chức đấu thầu theo trình tự trên cơ

sở đặc điểm của hoạt động nhập khẩu, hoạt động đấu thầu đã đượcNhà nước, Bộ Quốc phòng qui định

Quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa nhập khẩu của Bộ Quốc phòng là hệ thống hiện hành những quy định pháp luật

về chế độ, chính sách quản lý, tổ chức bộ máy và phương thức điều hành hoạt động đấu thầu do Nhà nước định ra trên cơ sở nhận thức các quy luật kinh tế để quản lý hoạt động đấu thầu nhằm thực hiện nhiệm vụ hiện đại hóa quân đội đáp ứng yêu cầu hiệu quả, bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch.

Theo cách tiếp cận này QLNN đối với hoạt động đấu thầu muasắm hàng nhập khẩu dùng cho quốc phòng bao gồm các nội dung:

1.2.2.1.Xác định mục tiêu QLNN đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa nhập khẩu

Các mục tiêu QLNN đối với hoạt động đấu thầu mua sắm

hàng hóa nhập khẩu cho quốc phòng có thể là:

- Đầy đủ và kịp thời theo kế hoạch: để hoàn thành nhiệm vụĐảng và nhà nước giao cho quân đội bắt buộc phải có lượng hàng hóatương ứng theo kế hoạch Nhu cầu hàng hóa quốc phòng là để duy trìhoạt động của các vũ khí, phương tiện trong huấn luyện và sẵn sàngchiến đấu vì vậy yêu cầu đầy đủ và đúng thời hạn là quan trọng nhất

Trong cơ chế thị trường hoạt động đấu thầu là một mắt xíchquan trọng trong toàn bộ quá trình mua sắm của Chính phủ là mộtcông cụ đảm bảo việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực của xã hội donhà nước quản lý thông qua chỉ tiêu chi phí thấp nhất ngoài giá cả ,còn bao gồm các chỉ tiêu khác liên quan đến lợi ich kinh tế như: chấtlượng phù hợp, sự đáp ứng của tiến độ, khả năng sẵn có và sẵn sàngcủa hàng hóa, dịch vụ; chi phí vận hành, bảo dưỡng; chi phí phù hợp

(vận tải lưu kho) Giá trị tốt nhất của đồng tiền cần đạt được các mụctiêu kinh tế theo 5 tiêu chí đúng sau: đúng số lượng đối với hàng hóa,đúng con người đối với tư vấn và xây lắp; đúng chất lượng; đúng giácả; đúng địa điểm; đúng thời gian (tiến độ).

- Đảm bảo hàng hóa đồng bộ về cơ cấu và có chất lượng tốt:Đặc trưng hương tiện thiết bị của Việt Nam là nhiều nước sản xuất,chủng loại phong phú, vốn đã không đồng bộ do nguồn kinh phí cóhạn nên hàng nhập khẩu là nguồn duy nhất để đảm bảo, bởi vậy cầncân đối, đồng bộ hơn Ngoài ra chất lượng hàng hóa cũng quyết địnhtới chất lượng các phương tiện cung cấp cho quân đội và ảnh hưởngtới chất lượng công tác của bộ đội

- Hợp lý và tiết kiệm: Quân đội hàng năm cần lượng hàng hóalớn để thực hiện huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu, trong điều kiện đấtnước còn nghèo việc nhập khẩu cần hợp lý và tiết kiệm

1.2.2.2 Qui định chỉ tiêu và xét duyệt kế hoạch nhập khẩu

Kế hoạch hoá phát triển kinh tế xã hội là công cụ điều tiết củaChính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về kinh tế không chỉ

ở các nước đang phát triển, các nước xã hội chủ nghĩa mà nó cũngđược sử dụng ở các nước phát triển, các nước theo con đường tư bảnchủ nghĩa Mặc dù sự biểu hiện ở các nước là khác nhau Công tác kếhoạch hóa trong hoạt động đấu thầu mua sắm đặc biệt mua sắm hànghóa công là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong hoạt độngđấu thầu do nhất là những loại hàng hóa do nhà nước quản lý, có vănbản quy định cụ thể ví dụ các mặt hàng: Chương trình xuất khẩu gạo

và nhập khẩu phân bón; Nhập khẩu ô tô, xe máy; nhập khẩu vật tưtrang, thiết bị kỹ thuật quốc phòng, an ninh

Căn cứ vào quy định của kế hoạch nhà nước, kế hoạch triển khai

dự án, dự toán mua sắm thường xuyên hàng năm các Bộ, ngành đề racác chỉ thị, quyết định hoặc Thông tư hướng dẫn các đơn vị trực thuộc

thực hiện kế hoạch nhà nước trong đó có triển khai hoạt động đấuthầu Trong hoạt động đấu thầu, Kế hoạch đấu thầu là văn bản pháp lýquan trọng nhất do người có thẩm quyền quyết định mua sắm, quyếtđịnh đầu tư ban hành và chịu trách nhiệm trước pháp luật Kế hoạchđấu thầu là cơ sở pháp lý để triển khai hoạt động mua sắm tới từng góithầu từ hình thức, phương thức lựa chọn nhà thầu, thời gian thực hiện,loại hình hợp đồng, giá trị mua sắm đến thời gian thực hiện hợp đồng.

Kế hoạch đấu thầu buộc các thành tố có liên quan đến hoạt động đấuthầu phải thực hiện đúng theo quy định pháp luật

Hàng năm Quốc hội giao chỉ tiêu ngân sách và Chính phủ phêduyệt kế hoạch nhập khẩu hàng hóa cho quốc phòng, bởi vậy QLNNtrước hết là quản lý kế hoạch: kế hoạch nhập khẩu hàng hóa quốcphòng và kế hoạch đấu thầu của các gói thầu mua sắm

+ Kế hoạch nhập khẩu hàng hóa quốc phòng:

Căn cứ vào chủ trương đường lối phát triển của quân đội, Bộquốc phòng phải xác định: Các mặt hàng nhập khẩu, số lượng và thờigian cần phải có; kim ngạch nhập khẩu để bố trí, cân đối vốn; xác định

cơ quan tổng hợp và cân đối kế hoạch nhập khẩu giữa nhập khẩu vớimua trong nước, giữa các quân binh chủng; qui định trình tự lập và xétduyệt kế hoạch nhập khẩu của các đơn vị trong Bộ quốc phòng Côngtác xây dựng kế hoạch nhập khẩu hàng hóa là khâu đầu tiên quantrọng phải tiến hành tốt để làm cơ sở cho thực hiện, kiểm tra đánh giá

ở các bước tiếp

+ Kế hoạch đấu thầu của các gói thầu:

Kế hoạch đấu thầu là văn bản phê duyệt của người có thẩm quyềnsau khi phê duyệt quyết định đầu tư hoặc phê duyệt đồng thời với quyết

định đầu tư trong trường hợp đủ điều kiện để làm cơ sở pháp lý cho chủđầu tư tổ chức lựa chọn nhà thầu, trừ gói thầu cần thực hiện trước khi

có quyết định đầu tư đối với mua sắm theo dự án và người có thầmquyền quyết định trong mua sắm tài sản Kế hoạch đấu thầu gồm cácnội dung của từng gói thầu bao gồm: Tên gói thầu; Giá gói thầu; Nguồnvốn; Hình thức lựa chọn nhà thầu; phương thức đấu thầu; Thời gianlựa chọn nhà thầu; Hình thức hợp đồng; Thời gian thực hiện hợp đồng.Người phê duyệt kế hoạch đấu thầu phải chịu trách nhiệm trước phápluật về quyết định của mình

1.2.2.3.Ban hành luật pháp và chính sách cho hoạt động đấu thầu

mua sắm hàng nhập khẩu dùng cho quốc phòng

Đó là hệ thống những quy định pháp luật về chế độ, chính sáchquản lý đấu thầu nhằm thực hiện các mục tiêu đề ra, các quy định hiệnnay có:

- Luật Đấu thầu - Quy định chung về hoạt động đấu thầu lựachọn nhà thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắpđối với gói thầu thuộc các dự án sử dung vốn nhà nước

- Quy định về đăng tải thông tin trong đấu thầu

- Quy định về các mẫu hồ sơ mời thầu

- Quy định về các mẫu báo cáo đánh giá kết quả lựa chọn nhàthầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu

- Quy định về năng lực đối với tổ chức, cá nhân tham gia hoạt độngđấu thầu

- Quy định về xử lý kiến nghị trong đấu thầu

- Quy định về đấu thầu qua mạng

- Quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực đấu thầu.

- Quy định về Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước

- Quy định về hàng hóa đã sản xuất được trong nước

- Quy định về các hình thức hợp đồng trong đấu thầu

- Quy định thực hiện đấu thầu mua sắm tài sản nhằm duy trì hoạtđộng thường xuyên của cơ quan nhà nước bằng vốn nhà nước

- Các Luật Ngân sách, Thương mại, Cạnh tranh, Luật công nghệ,chuyển giao công nghệ, Sở hữu trí tuệ, Chất lượng hàng hóa, Xây dựng

- Các Luật thuế liên quan đến đấu thầu mua sắm hàng hóa trongđấu thầu: thuế doanh thu, thuế thu nhập doanh nghiệp, giá trị gia tăng,Xuất, nhập khẩu, Doanh nghiệp

- Các cam kết của Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thếgiới (WTO)

- Các Thông tư liên bộ, của các Bộ, ngành có liên quan như BộCông Thương, Bộ Khoa học Công Nghệ, Bộ Tài chính hướng dẫn thihành Luật Đấu thầu, Thương mại , Nghị định, Quyết định, Chỉ thị củaChính phủ liên quan đến đấu thầu

Nhà nước thông qua các cơ quan chức năng khác nhau để banhành luật pháp, chính sách và qui trình đấu thầu mua sắm hàng hóa nóichung và hàng hóa cho quốc phòng nói riêng

Hỡnh1.1: Trỡnh tự cỏc cụng việc đấu thầu mua sắm hàng húa

Quyết định đầu t hoặc quyết

Nguồn vốn

Thời gian lựa chọn nhà thầu

Hình thức lựa chọn và ph ơng

thức đấu thầu Hình thức hợp đồng

Thời gian thực hiện hợp đồng Mua sắm hàng hóa

Thực hiện đấu

thầu

Các công việc cần thực hiện trong đấu thầu mua sắm hàng hóaquốc phòng

- Chuẩn bị đấu thầu và tổ chức đấu thầu

+ Chuẩn bị đấu thầu bao gồm các nội dung: sơ tuyển nhà thầu,lập hồ sơ mời thầu và mời thầu

+ Tổ chức đầu thầu: tổ chức để lựa chọn nhà thầu đáp ứng yêucầu của bên mua sắm trên cơ sở phát hành hồ sơ mời thầu, đánh giáđối với hồ sơ dự thầu của các nhà thầu tham dự đấu thầu (bên bán)theo tiêu chuẩn đánh giá đã quy định trong hồ sơ mời thầu của chủđầu tư (bên mua) để xác định nhà thầu trúng thầu, xét duyệt và phêduyệt kết quả lựa chọn nhà thầu thầu làm cơ sở cho việc thương thảo,ký kết và tổ chức thực hiện hợp đồng mua sắm

- Xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng bên tham gia trong quátrình đấu thầu

Nhằm đạt được các mục tiêu của công tác đấu thầu việc xác định

rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng bên tham gia trong quá trình đấuthầu là một nội dung hết sức quan trọng Trong hoạt động đấu thầu cácbên liên quan bao gồm: người có thâm quyền trong đó có cơ quanthẩm định, chủ đầu tư trong đó có bên mời thầu và tổ chuyên gia, nhàthầu Để bảo đảm được các yêu cầu công khai, minh bạch bảo đảmcạnh tranh và hiệu quả thi việc quy định thẩm quyền, trách nhiệmtrong từng bước của quá trình là một điều kiện tiên quyết Vì vậy,trong Luật Đấu thầu năm 2005, Luật sửa đối số 38/2009/QH12 năm

2009 của Quốc hội và các văn bản hướng dẫn của Chính phủ và các

Bộ, ngành chức năng đã quy định hết sức rõ ràng và đầy đủ kể cả cácchế tài xử phạt các hành vi phạm trong đấu thầu một cách chi tiết

- Quản lý chặt chẽ hạn ngạch, thuế và thủ tục hải quan trong đấuthầu mua sắm nhập khẩu hàng hóa quốc phòng

Hạn ngạch nhập khẩu hàng húa cho quõn đội được Chính phủqui định Thuế của những mặt hàng này thường được nhà nước miễn.Thủ tục hải quan với hàng quõn đội cũng khỏc với hàng húa thụngthường, vì vậy cần quản lý chặt chẽ cỏc hoạt động trờn đờ̉ tiết kiợ̀mngõn sỏch cho Nhà nước và chụ́ng cỏc tiờu cực cú thờ̉ xẩy ra trong quỏtrình thực hiợ̀n.

- Trình tự đấu thầu một gúi thầu mua sắm hàng húa cho quụ́cphòng:

Trờn cơ sở Kế hoạch đấu thầu (KHĐT) được duyợ̀t, chủ đầu tư

sẽ tiến hành triờ̉n khai thực hiợ̀n cho từng gúi thầu theo hình thức lựachọn nhà thầu xỏc định trong KHĐT Trường hợp chủ đầu tư đủ nănglực thì tự làm Bờn mời thầu (BMT), nếu khụng thì được phộp lựa chọntheo Luật một tụ̉ chức tư vấn hoặc một tụ̉ chức đấu thầu chuyờnnghiợ̀p đủ năng lực, kinh nghiợ̀m thay mình làm BMT, song Chủ đầu

tư võ̃n phải chịu trỏch nhiợ̀m vờ̀ quỏ trình lựa chọn nhà thầu và ký kếthợp đụ̀ng Trong trường tụ̉ chức đấu thầu rộng rói hoặc hạn chế thìtrình tự thực hiợ̀n gụ̀m 7 bước theo sơ đụ̀ sau:

- Chuẩn bị đấu thầu →Tụ̉ chức đấu thầu→ Đỏnh giỏ HSDT → Thẩmđịnh và phờ duyợ̀t KQĐT → Thụng bỏo KQĐT → Thương thảo, hoànthiợ̀n hợp đụ̀ng → Ký kết (trao) hợp đụ̀ng

Hình1 2 Trình tự đấu thầu tổng quát (theo Luật Đấu thầu)

Chuẩn bị đấu thầu

KQĐT (mặt đ ợc và tồn tại)

Tên nhà thầu Giá trúng thầu Hình thức hợp đồng

Chi tiết hoá Các xem xét khác

1.2.2.4 Tổ chức bộ máy và xây dựng đội ngũ công chức điều hành hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa dùng cho quốc phòng

a Tổ chức bộ máy quản lý, điều hành hoạt động đấu thầu.

Các hoạt động quản lý Nhà nước được chuyên môn hóa, tạothành những cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực nhằm thực hiện chứcnăng điều hành nền kinh tế Trên cơ sở của sự phân định theo chứcnăng bộ máy quản lý nhà nước ở Trung ương (Chính phủ) chia thànhcác Bộ; bộ máy quản lý nhà nước ở các tỉnh, thành phố trực thuộctrung ương chia ra thành các sở, ban; bộ máy quản lý các quân huyệnchia ra thành các phòng Việc quản lý điều hành hoạt động đấu thầuthông qua việc tổ chức bộ máy hoạt động đấu cấp thầu ở các từ Trungương đến Địa phương từ Chính phủ đến các Bộ, Ngành nhằm thựchiện hiệu quả hoạt động đấu thầu trong nền kinh tế thị trường , trong

đó hướng dẫn các đối tượng thực hiện đảm bảo thống nhất trong toàn

bộ phạm vi và đối tượng áp dụng

Dưới đây là sơ đồ mô hình quản lý nhà nước về hoạt động đấuthầu và mua sắm công của Việt Nam

Sơ đồ 1.1: Quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu và mua

sắm công của Việt Nam.

- Thủ tướng chính phủ có trách nhiệm :

+ Chỉ đạo công tác thanh tra, giải quyết các kiến nghị trong đấuthầu mua sắm công theo quy định của luật đấu thầu và các quy địnhkhác

+ Quy định cơ quan, tổ chức thẩm định giúp người có thẩm

Thủ tướng chính phủ

Bộ Kế hoạch và Đầu tư ( Cục quản lý đấu

thầu)

Các Bộ, cơ quan ngang

bộ, cơ quan thuộc chính phủ (cơ quan giúp việc đấu thầu)

UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương(cơ quan đấu thầu thuộc sở kế hoạch và

đầu tư)

Các ban quản lý

dự án

Các chủ đầu tư

và DNNN

Các ban quản lý dự án

Nguồn: www.mpi.gov.vn

Chủ đầu tư

là DNNN

UBNN quận, huyện, thị xã (bộ phận quản lý đấu thầu)

quyền trong quá trình xem xét phê duyệt các nội dung trong quy trìnhtổ chức đấu thầu và lựa chọn nhà thầu

+ Quyết định các nội dung trong quy trình tổ chức lựa chọn nhàthầu theo thẩm quyền quy định tại luật đấu thầu và các quy định khác

có liên quan

+Thực hiện trách nhiệm và quyền hạn khác theo quy định củapháp luật về mua sắm công

- Chịu trách nhiệm trước chính phủ thực hiện quản lý nhà nướcvề hoạt động đấu thầu mua sắm công

- Thẩm định kế hoạch đấu thầu, kết quả lựa chọn nhà thầu cácgói thầu của các dự án thuộc thẩm quyền phê duyệt của thủ tướngchính phủ

- Xây dựng và quản lý tờ báo về đấu thầu, trang thông tin điệntử về đấu thầu và hệ thống mạng lưới đấu thầu quốc gia

- Làm đầu mối giúp chính phủ, thủ tướng chính phủ hợp tácquốc tế về đấu thầu

- Tổ chức các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chứclàm công tác đấu thầu

- Giải quyết theo thẩm quyền các kiến nghị trong đấu thầu muasắm công

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan trong việc kiểmtra, thanh tra về đấu thầu trong phạm vi cả nước

- Thực hiện các nhiệm vụ khác về đấu thầu mua sắm công đượcchính phủ giao

- Thực hiện quản lý công tác đấu thầu

- Tổ chức các hoạt động đào tạo cán bộ, công chức làm côngtác đấu thầu

- Tổng kết đánh giá tình hình thực hiện hoạt động đấu mua sắmcông trong phạm vi ngành hoặc địa phương mà mình quản lý

- Giải quyết các kiến nghị về đấu thầu mua sắm công thoe thẩmquyền đã dược pháp luật về đấu thầu quy định

- Kiểm tra, thanh tra về đấu thầu

- Xử lý các vi phạm về đấu thầu đối với các tổ chức cá nhânliên quan đến hoạt động đấu thầu mua sắm công

Đơn vị thực hiện mua sắm là cơ quan nhà nước hoặc đại diện cóthẩm quyền của các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương

và các doanh nghiệp nhà nước

b Xây dựng đội ngũ công chức thực hiện công tác quản lý, điều hành hoạt động đấu thầu.

Đối với các nước đang phát triển, việc mua sắm công thườngchiếm tỷ trong rất lớn trong tổng chi tiêu toàn xã hội Chủ đầu tư (bênmua) thường do nhà nước bổ nhiệm hoặc giao trọng trách (được dùngtiền của Nhà nước để chi tiêu cho các mục tiêu công cộng) Họ lànhững công chức ở các ngành, các cấp khác nhau trong bộ máy côngquyền do vậy số người tham gia trực tiếp vào quá trình mua sắm là rấtlớn Họ được đào tạo các nghề chuyên môn khác nhau và cách tiếpcận với chính sách mua sắm cũng rất khác nhau Nhận thức của cáccán bộ mua sắm về chính sách đầu tư và đấu thầu cũng rất khác nhau.Nên việc cần phải đào tạo, hướng dẫn, đồng thời yêu cầu họ thực hiệnđúng các quy định đã ban hành cho các cấp để quản lý, thực hiện hoạtđộng đấu thầu thống nhất nhằm bảo đảm đạt được các mục tiêu đã đặt

ra của công tác đấu thầu là một đòi hỏi khách quan đối với việc quảnlý hoạt động đấu thầu

1.2.2.5 Kiểm tra, kiểm soát hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa nhập khẩu cho quốc phòng

Thanh tra, kiểm tra giải quyết các kiến nghị, khiếu nại, tố cáo vàxử lý các vi phạm thị trường trong đấu thầu là một chức năng quantrọng của Nhà nước trong nền kinh tế Thực hiện chức năng kiểm soát

sự phát triển của nền kinh tế quốc dân nhằm kiểm soát sự phát triểntheo định hướng kế hoạch của hoạt động đấu thầu mua sắm công,kiểm soát việc sử dụng các nguồn lực của đất nước để các nguồn lựcnày được sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả, tránh lãng phí, kiểmsoát việc thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật của nhànước, đồng thời kiểm soát tính hợp lý của các công cụ, chính sách,pháp luật trong lĩnh vực quản lý kinh tế để bảo đảm tính chất thúc đẩykinh tế, kiểm soát lạm phát và biến động kinh tế trong nước

Trong hoạt động đấu thầu việc kịp thời phát hiện và xử lýnhững sai sót, ách tắc, đổ vỡ những khó khăn, vướng mắc cũng như cơhội phát triển, đảm bảo bình thường theo đúng kế hoạch nói chung vàuốn nắn những sai phạm, ngăn chặn những biểu hiện tiêu cực, thamnhũng trong đấu thầu mua sắm công nói riêng thông qua cơ chế thanhtra, kiểm tra giải quyết các kiến nghị, khiếu nại, tố cáo và xử lý các viphạm trong đấu thầu là việc làm không thể thiếu trong quản lý nhànước của tất cả các quốc gia

Hàng năm theo định kỳ, trên cơ sở các qui định, các định mức đãban hành, cơ quan QLNN giám sát hoạt động của các cơ quan nhằmbảo đảm tính công khai minh bạch trong thực hiện những nhiệm vụ đãđề ra và có những điều chỉnh cần thiết

1.3 HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT

ĐỘNG ĐẤU THẦU MUA SẮM HÀNG NHẬP KHẨU CỦA

BỘ QUỐC PHÒNG

1.3.1 Hiệu quả của đấu thầu mua sắm hàng hóa

Thực hiện đấu đầu thầu nhằm tận dụng lợi thế của các quy luậtkinh tế khách quan trong cơ chế thị trường là việc làm mà không một

nhà đầu tư nào được phép bỏ qua Bởi vì thông qua đâu thầu, chủ đầu

tư sẽ có nhiều cơ hội hơn hết để chọn được hàng hóa đảm bảo chấtlượng mong muốn với giá cả hợp lý nhất có thể Mặt khác, cũng thôngqua đấu thầu mà các nhà thầu phải luôn tìm tòi sáng tạo để khôngngừng cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh Nhưvậy, đấu thầu không những đem lại lợi ích cho các bên tham gia, màcòn thúc đây xã hội phát triển, đồng thời ngày càng hoàn thiện pháp lýmột san chơi bình đẳng cho các nhà thầu Mua sắm hàng hóa quốcphòng là một bộ phận của mua sắm công Do đó đấu thầu mua sắmhàng hóa quốc phòng lành mạnh là một trụ cột chính để quản lý chitiêu quốc phòng tốt trong kinh tế thị trường Một hệ thống đấu thầumua sắm hàng hóa quốc phòng minh bạch, công bằng và hiệu quảđóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo đạt được các mục tiêuphát triển và mua sắm được hàng hóa và dịch vụ đúng giá trị đồngtiền bỏ ra và theo dự toán ngân sách Một hệ thống đấu thầu muasắm yếu kém sẽ gây chi phí cao cho quân đội và ngân sách nhànước, tăng cơ hội cho tham nhũng, không khuyến khích tạo thịtrường cạnh tranh, gây khó khăn cho viêc thực hiện ngân sách, tăngtrưởng kinh tế và giảm nghèo

Như vậy Hiệu quả của đấu thầu là đem lại lợi ích kinh tế cho

bên mời thầu, đồng thời không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh cho các nhà thầu trong sự hoàn thiện về pháp lý của các quy định trong đấu thầu.

Hiệu quả đấu thầu phải được xem xét trên cả 2 phương diệnvề kinh tế xã hội như sau:

- Hiệu quả về kinh tế:

Hiệu quả của hoạt động mua sắm nói chung được biểu hiệnthông qua số tiền tiết kiệm được sau khi thực hiện việc lựa chọn nhà

thầu và ký kết hợp đồng Đó chính là hiệu số giữa giá trị dự toán banđầu và số tiền thực tế ký hợp đồng với nhà thầu.

Trước đây, nền kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hóa tậptrung việc mua sắm dựa hoàn toàn theo giá trị dự toán được tính theonhững định mức cứng nhắc, không thực tế, nên vô cùng lãng phí vàkhông có hiệu quả kinh tế Trong quá trình hội nhập, việc mua sắmbuộc phải tuân thủ theo một số Điều ước quốc tế, nhất là sau khi Luậtđấu thầu năm 2005 ra đời và các Nghị định hướng dẫn thực hi n của chính phủ được ban hành cácện của chính phủ được ban hành các hoạt động mua sắm sử dụng vốn nhà nước buộc phải áp dụng các hình thức áp dụng các hình thức chọn nhà thầu theo quy định của pháp luật Nhờ có sự cạnh tranh của nhà thầu mà hầu hết các gói thầu đều có giá ký hợp đồng (giá trúng thầu) thấp hơn so với dự toán ban đầu, như trong bảng số liệu thống kê về kết quả đấu thầu mua sắm công sử dụng vốn nhà nước sau đây:

Bảng 1.3: Kết quả đấu thầu mua sắm công sử dụng vốn nhà

nước.

Đơn vị: triệu USD

Năm Tổng giá trị dự

toán

Tổng giá trịtrúng thầu

Mức độ giảmsau đấu thầu

Tỷ lệgiảm sauđấu thầu(%)