Những thuận lợi và thách thức của VN khi nhập TPP, AEC môn kinh tế phát triển HVNH

Hiệp định TPP bao gồm các quy định và cam kết thương mại truyền thống và phi truyền thống, tại đó các nội dung về thương mại truyền thống như mở cửa thi trường hàng hóa, xuất nhập khẩu,

MÔN HỌC:

KINH TẾ PHÁT TRIỂN

Lớp: Liên thông kế toán k12

Nhóm 10: 1 Đinh Thị Lê

2 Phan Huy Hải

3 Nguyễn Thị Minh Hằng

4 Phạm Thị Ngọc Hòa

5 Nguyễn Thị Hòa

6 Đào Thị Lan Hương

7 Ngô Thảo Hương

8 Lý Anh Thư

9 Dương Thị Huyền Trang

NHỮNG CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC KHI VIỆT NAM

THAM GIA VÀO TPP VÀ AEC

Bài làm

Toàn cầu hóa là sự gia tăng mạnh mẽ các mối quan hệ gắn kết, tác động phụ thuộc lẫn nhau, là quá trình mở rộng quy mô và cường độ hoạt động giữa các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên phạm vi toàn cầu trong sự vận động phát triển Toàn cầu hóa không chỉ là sự phản ánh quá trình gia tăng của các mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau mà nét quan trọng hơn là sự phản ánh quy mô các hoạt động liên quốc gia Với quan điểm như vậy, thế giới hóa cũng có nghĩa là toàn cầu hóa và thế giới hóa được coi là giai đoạn trước của toàn cầu hóa Tham gia vào thế giới hóa hay toàn cầu hóa chính là thực hiện hội nhập quốc tế

Và theo xu thế chung của thế giới, Việt Nam cũng đã từng bước và đang cố gắng hội nhập quốc tế Đây là nhiệm vụ mang tính chất sống còn hiện nay với sự phát triển của nước nhà Bởi lẽ, trong bối cảnh các quốc gia trên thế giới đang cố gắng gắn kết lại với nhau thành một khối phát triển chung; nếu chúng ta đóng cửa, bế quan tỏa cảng sẽ nhanh chóng bị cô lập và trở nên lạc hậu Khi đó, sự tồn tại của quốc gia đó trên trường Quốc tế sẽ không thể duy trì và bị xóa sổ Hơn thế nữa, nước ta có xuất phát điểm thấp, bị chiến tranh tàn phá nặng nề về mọi mặt của đời sống xã hội Hội nhập quốc tế sẽ giúp chúng ta có được sự viện trợ cần thiết, học hỏi được những kinh nghiệm quý báu cũng như tiến bộ khoa học công nghệ mới nhất cho sự nghiệp phát triển nước nhà

Nước ta bước vào công cuộc đổi mới đất nước từ năm 1986 và sau gần 30 năm

nỗ lực, tiến trình hội nhập quốc tế đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận Việt Nam đã có mối quan hệ tích cực với các tổ chức tài chính tiền tệ quốc tế như Ngân hàng phát triển Á Châu, Quỹ tiền tệ thế giới, Ngân hàng thế giới Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam được đẩy mạnh và đưa lên một tầm cao hơn bằng việc tham gia các tổ chức kinh tế, thương mại khu vực và thế giới, ký kết các hiệp định hợp tác kinh tế đa phương

Ngày 05 tháng 10 năm 2015, Bộ trưởng của 12 nước tham gia Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã tuyên bố kết thúc đàm phán Kết quả đàm phán là một hiệp định chất lượng cao, tham vọng, toàn diện và cân bằng sẽ hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; hỗ trợ tạo ra và duy trì việc làm; thúc đẩy việc đổi mới, năng suất

và tính cạnh tranh; nâng cao mức sống và giảm nghèo tại các nước; và nâng cao minh bạch hóa, quản trị tốt cũng như bảo hộ lao động và bảo vệ môi trường

Hiệp định TPP bao gồm các quy định và cam kết thương mại truyền thống và phi truyền thống, tại đó các nội dung về thương mại truyền thống như mở cửa thi trường hàng hóa, xuất nhập khẩu, thuế quan, phi thuế quan và các biện pháp tại biên giới vẫn tiếp tục duy trì và thực hiện tự do hóa ở cấp độ sâu rộng hơn; Hiệp định sẽ điều chỉnh các hiệp định thương mại phi truyền thống , trực tiếp gắn vào hoạt động kinh doanh đầu tư cũng như hình thành thị trường trao đổi các yếu tố của quá trình sản xuất như lao động, đất đai, môi trường, vốn, khoa học công nghệ, sở hữu trí tuệ…

Song song với đó Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) chính thức có hiệu lực từ cuối năm 2015 Việc AEC ra đời đã mang lại nhiều cơ hội cho doanh nghiệp các nước ASEAN nói chung và doanh nghiệp Việt Nam nói riêng thông qua việc mở ra một thị trường rộng lớn, bình đẳng cho các doanh nghiệp

Đây là bước phát triển cao của quá trình hợp tác và hội nhập kinh tế của 10 nước thành viên ASEAN, tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam Từ lâu ASEAN với 10 nước thành viên đã nhận thấy tầm quan trọng của việc thúc đẩy tự do hóa thương mại nội khối và đẩy nhanh quá trình gắn kết các thành viên trong một sân chơi chung, nhằm thúc đẩy sự thịnh vượng của từng thành viên

Mục tiêu của AEC là tạo dựng một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất cho các quốc gia thành viên, thúc đẩy dòng chu chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu

tư, và lao động có tay nghề trong khối Bốn mục tiêu trụ cột của AEC được tuyên bố

bao gồm: (1) thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất; (2) một khu vực kinh tế cạnh tranh; (3) một khu vực phát triển đồng đều; và (4) hội nhập với nền kinh tế toàn cầu

Đây được coi là bước đột phá, giúp kinh tế Việt Nam có điều kiện hòa nhập tốt hơn với nhịp đập chung của nền kinh tế Thế giới Trước tiên, chúng ta cùng xem xét những mặt tích cực, những thuận lợi mà việc gia nhập những tổ chức, Hiệp định trên mang lại

Khi các mục tiêu của AEC được hoàn tất, AEC sẽ mang lại những cơ hội lớn cho nền kinh tế và các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là:

Thứ nhất: Cơ hội có được một thị trường rộng lớn hơn

ASEAN có tổng GDP trên 2,7 nghìn tỷ USD, tăng trưởng trung bình 5% - 6% hàng năm Dân số trên 600 triệu người, với cơ cấu dân số tương đối trẻ Thu nhập bình quân đầu người trên 4.500 USD/người/năm Thu hút đầu tư nước ngoài năm

2012 đạt 110 tỷ USD Tổng giá trị giao dịch thương mại 2,5 nghìn tỷ USD AEC với việc tự do hóa dịch chuyển hàng hóa, dịch vụ trong khu vực ASEAN sẽ khuyến khích các hoạt động kinh doanh và đầu tư lớn hơn ở khu vực Đầu tư nước ngoài trực tiếp gia tăng và hoạt động kinh tế ở khu vực đương nhiên sẽ mang lại việc gia tăng nhu cầu bảo hiểm ở Đông Nam Á Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ đầu tư hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ nhiều hơn ở các nước khác trong khu vực ASEAN… Đây là

cơ hội tốt để các doanh nghiệp Việt Nam nắm bắt thời cơ mở rộng thị trường Mặt khác, AEC tạo lập một khu vực thị trường và sản xuất thống nhất, dẫn đến kinh tế của nhiều nước trở nên phồn vinh hơn, tăng thu nhập và hình thành nên một lượng mới người tiêu dùng trung lưu với thu nhập cao - cũng là đối tượng khách hàng rất tiềm năng của các doanh nghiệp

Thứ hai: Cơ hội mở rộng xuất khẩu

Thị trường xuất khẩu cho hàng hóa của Việt Nam sẽ ngày càng mở rộng, Việt Nam tăng cường cải cách nền kinh tế ở trong nước theo những tiêu chuẩn của hội

nhập, giúp cho nền kinh tế Việt Nam phát triển hiệu quả hơn, qua đó dần vượt qua những thách thức Khi AEC đi vào hoạt động sẽ tạo ra một thị trường đơn nhất, khai thác được tối đa các hiệp định thương mại tự do (FTA) mang lại, thuế suất lưu thông hàng hoá giữa các nước trong khu vực sẽ được cắt giảm dần về 0% Các doanh nghiệp Việt Nam có thể bán hàng sang các nước ASEAN gần như bán hàng trong nước Các thủ tục xuất nhập khẩu sẽ đỡ rườm rà hơn và việc cải cách thủ tục xuất xứ, tiến tới cho phép doanh nghiệp tự chứng nhận xuất xứ cũng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thông quan hàng hoá sang các thị trường ASEAN

Thứ ba: Cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng xuất khẩu của Việt Nam

Khi thuế suất trong ASEAN giảm xuống 0%, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ có điều kiện giảm chi phí, hạ giá thành hàng xuất khẩu, góp phần gia tăng năng lực cạnh tranh

Thứ tư: Cơ hội thu hút các nguồn đầu tư:

Việc kết nối và xây dựng một ASEAN thống nhất, bớt chia cắt hơn, sẽ khiến các nhà đầu tư lớn nhìn ASEAN như một sân chơi chung, một công xưởng chung, ở

đó có khối nguồn lực thống nhất, đặc biệt là nguồn nhân lực có kỹ năng với giá còn tương đối rẻ

Thứ năm: Tạo cơ hội cho thương mại nông, lâm, thủy sản:

Hàng hóa từ vùng miễn dịch hoặc gần như miễn dịch đã được công nhận sẽ không cần thêm bất kỳ giấy chứng nhận nào về tiêu chuẩn chất lượng Rào cản về cản trở thương mại được xóa bỏ khi TPP cho phép chứng nhận và tự chứng nhận điện tử

Mặt hàng gạo Việt Nam sẽ có nhiều ưu thế phát triển trong khu vực Việt Nam hiện chiếm lĩnh 77% thị trường gạo tại Philippines, ở Malaysia gạo Việt Nam cũng chiếm lĩnh 30% Malaysia cũng là thành viên TPP, tuy nhiên lộ trình giảm thuế đối với mặt hàng này mất 11 năm

Đối với cà phê, Việt Nam đang chiếm lĩnh thị phần lớn tại các thị trường lớn của ASEAN như Philippines (67%); Thái Lan (73%) Hạt tiêu Việt Nam cũng xuất khẩu chủ yếu sang Singapore, chiếm thị phần 45% tại nước này Với mặt hàng cao su, Malaysia sẽ xuất khẩu nhiều vào thị trường Hoa Kỳ, do phải đảm bảo nguồn gốc xuất

sứ để hưởng ưu đãi thuế từ TPP nên Malaysia sẽ cần nhập khẩu sản phẩm này từ Việt Nam

Bên cạnh đó Tham gia TPP sẽ giúp Việt Nam hội nhập sâu hơn vào thị trường tài chính thế giới Các luồng vốn đầu tư quốc tế vào Việt Nam cũng sẽ tăng

mạnh, tạo thuận lợi cho hệ thống ngân hàng tăng cường thanh khoản và tiếp cận các nguồn vốn quốc tế với chi phí thấp hơn Tham gia TPP chắc chắn thúc đẩy đầu tư của các nước vào Việt Nam Tính đến hết năm 2015, đầu tư trực tiếp của các nước TPP vào Việt Nam đạt hơn 100 tỷ USD vốn đăng ký của những dự án còn hiệu lực, chiếm gần 40% tổng lượng vốn FDI của Việt Nam Dòng vốn từ nhiều nước thành viên TPP

có trình độ phát triển cao có thể mang lại những lợi ích lan tỏa đáng kể về công nghệ

và kỹ năng quản lý, hay các lĩnh vực dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn Mức tăng đầu tư sẽ giúp thúc đẩy sự hình thành vốn cố định và tạo cơ hội cho Việt Nam khai thác các lợi thế tiềm năng về nông nghiệp

Các công ty dệt may nội địa và nước ngoài sẽ đẩy mạnh đầu tư tại Việt Nam để tận dụng cơ hội hưởng thuế xuất khẩu thấp vào TPP Như vậy, ngành dệt may Việt Nam không chỉ nhận ưu đãi từ thị trường Hoa Kỳ, mà còn đạt giá trị gia tăng lớn hơn trong chuỗi cung ứng Gia nhập TPP sẽ mở ra cơ hội thu hút đầu tư, hợp tác với các nước nhằm hiện đại hóa sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất toàn cầu Thỏa thuận TPP sẽ giảm đáng kể thuế nhập khẩu áp dụng cho các hàng may mặc Việt Nam vào thị trường các quốc gia thành viên, qua đó gia tăng cạnh tranh với hàng hóa tương tự từ các nước khác trong khu vực Ngoài ra, TPP cũng quy định các hàng hóa Việt Nam phải sử dụng nguyên liệu tự sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu từ các thành viên TPP Điều này thúc đẩy phát triển ngành

công nghiệp hỗ trợ cũng như mở rộng quy mô sản xuất của các doanh nghiệp Việt Nam

Tuy nhiên, khi nhìn nhận vấn đề một cách thấu đáo và rõ ràng thì bao giờ bản thân của nó cũng tồn tại hai mặt đối lập Hội nhập quốc tế mang lại những thời cơ, điều kiện thuận lợi để nước ta phát triển nhưng cũng mang lại những thách thức không nhỏ; mà nếu chúng ta không hiểu rõ được thì rất có thể ảnh hưởng tiêu cực mà hội nhập quốc tế mang lại là không thể đong đếm

Sau năm 2015 gặt hái được những thành tựu đáng kể về hồi phục kinh tế và chính trị - xã hội thì chúng ta lại phải đối mặt với những thách thức mới trong năm 2016-2020 mà hội nhập quốc tế đưa ra, cụ thể:

Trước hết: Thách thức lớn nhất và dễ nhận thấy nhất xuất phát từ chỗ nước ta

là một nước đang phát triển có trình độ kinh tế thấp, quản lý nhà nước còn nhiều yếu kém và bất cập, doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân còn nhỏ bé, sức cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ nói riêng và của toàn bộ nền kinh tế nói chung còn nhiều hạn chế,

hệ thống chính sách kinh tế, thương mại chưa hoàn chỉnh Cho nên, nước ta sẽ gặp khó khăn lớn trong cạnh tranh cả ở trong nước cả trên trường quốc tế, cạnh tranh sẽ diễn ra gay gắt hơn, với nhiều đối thủ hơn, trên bình diện sâu hơn, rộng hơn Do thực hiện những cam kết của một thành viên TPP và AEC, nhất là việc phải cắt giảm mạnh thuế nhập khẩu, mở cửa sâu rộng về kinh tế, trong đó có việc phải mở cửa các lĩnh vực thương mại hàng hoá và dịch vụ nhạy cảm cao như: ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông, năng lượng, vận tải, chuyển phát nhanh, nông nghiệp bởi vậy nguy cơ rủi ro kinh tế, tình trạng phá sản doanh nghiệp luôn hiện hữu và trở nên rất tiềm tàng Ngoài

ra, trong hội nhập kinh tế quốc tế, nhiệm vụ phát triển khu vực kinh tế tư nhân cũng đòi hỏi phải giải quyết nhiều vấn đề về nhận thức, cơ chế, chính sách, Về cơ chế bảo

vệ quyền sở hữu trí tuệ, nước ta còn nhiều khó khăn về nhãn hiệu thương mại, bản

quyền tác giả, bảo vệ thiết kế công nghiệp và người dân chưa có thói quen tuân thủ quyền sở hữu trí tuệ

Ví dụ điển hình nhất trong năm 2014-2015 đó chính là sự lớn mạnh của tập đoàn Samsung tại Việt Nam, bên cạnh các thương vụ mua bán, sát nhập trong hệ thống ngân hàng – tài chính với sự tham gia của các ngân hàng ngoại như UOB, Hong Leong Bank…

Thứ hai: Trong quá trình hội nhập quốc tế, cũng như các nước đang phát triển

khác, nước ta phải chịu sự ràng buộc của các quy tắc kinh tế, thương mại, tài chính -tiền tệ, đầu tư chủ yếu do các nước phát triển áp đặt; phải chịu sức ép cạnh tranh bất bình đẳng và sự điều tiết vĩ mô bất hợp lý của các nước phát triển hàng đầu Dựa vào sức mạnh kinh tế và mức đóng góp vốn khống chế ở các thiết chế tài chính, tiền tệ và thương mại quốc tế, các nước này đặt ra các “luật chơi” cho phần còn lại của thế giới khi tham gia IMF, WB, WTO Tự do hoá thương mại và tự do hoá kinh tế, đáng lẽ phải là cái đích cần vươn tới, thì bị họ xác định như xuất phát điểm, như điều kiện tiên quyết đối với các nước đang phát triển trong tiến trình hội nhập quốc tế Trên thực tế, đây là hoạt động lũng đoạn của tư bản độc quyền quốc tế Trong hoàn cảnh này, sự cạnh tranh kinh tế quốc tế và sự điều tiết vĩ mô nền kinh tế thế giới vẫn tiếp tục trở nên bất bình đẳng và bất hợp lý mà dĩ nhiên phần bất lợi lớn thuộc về tuyệt đại đa số các nước đang phát triển trong đó có nước ta

Thứ ba: Quyền độc lập tự chủ của nước ta Trong bối cảnh hội nhập quốc tế,

các rào cản sẽ được xóa bớt đi theo hướng khuyến khích sự lưu thông hàng hóa và hợp tác giữa các nước Chính vì thế, các bên sẽ có những ràng buộc và phụ thuộc vào nhau một cách tiêu cực Các cường quốc sẽ có những địa vị nhất định và tiếng nói trên trường Quốc tế Mà trong năm 2014, 2015 vừa qua, vụ giàn khoan Hải Dương

-981 của Trung Quốc đặt gần quần đảo Hoàng Sa là minh chứng rõ nhất Vụ việc này cùng những va chạm trên biển khác là minh chứng rõ nhất cho sự bành chướng của

Trung Quốc (các cường quốc) trước những nước yếu hơn; nếu không có sự can thiệp

và tiếng nói của bạn bè quốc tế thì vụ việc có lẽ chưa dừng lại ở đó Trong giai đoạn 2015-2016, với những biến động bất thường của chính trị thế giới thì có lẽ Việt Nam

sẽ còn phải đối mặt với những tình huống phức tạp hơn nữa

Điều này cho thấy hai mặt đối lập của hội nhập quốc tế; mặt tích cực: có được

sự chung tay giúp sức của bạn bè quốc tế trong giải quyết khó khăn quốc gia, mặt tiêu cực: sự nguy hiểm cho chủ quyền lãnh thổ

Thứ tư: Bản sắc văn hóa – dân tộc Trên lĩnh vực văn hoá, quá trình hội nhập

quốc tế đặt nước ta trước nguy cơ bị các giá trị ngoại lai (trong đó có lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền), nhất là các giá trị văn hoá phương Tây xâm nhập ồ ạt, làm tổn hại bản sắc văn hoá dân tộc Chưa bao giờ văn hoá nhân loại lại đứng trước một nghịch lý phức tạp như trong kỷ nguyên toàn cầu hoá hiện nay: vừa có khả năng giao lưu rộng mở, vừa có nguy cơ bị nghèo văn hoá rất nghiêm trọng Xu thế toàn cầu hóa

và tiến trình hội nhập quốc tế thông qua internet một mặt tạo điều kiện thuận lợi cho các dân tộc trao đổi kiến thức, văn hóa, hàng hóa….Qua đó, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển khoa học – công nghệ, mở mang sự hiểu biết về văn hóa của nhau Nhưng gây ra mối nguy cơ ghê gớm về sự đồng hóa văn hóa, du nhập những văn hóa tiêu cực vào nước ta, ảnh hưởng đến sự sáng tạo cá nhân và chuẩn mực xã hội Giới trẻ hiện nay đang chạy theo văn hóa thần tượng một cách mù quáng, bỏ quên những chuẩn mực đạo đức và nếp sống của dân tộc ta

Thứ năm:Về các ngành trong nền kinh tế Do thị trường kinh tế ngày càng mở nênnhững ngành còn khó khăn liên quan nhiều đến kinh doanh bất động sản cao cấp;

cơ khí chế tạo, các doanh nghiệp vừa và nhỏ có cơ cấu sản phẩm và trình độ công nghệ lạc hậu; các Doanh nghiệp Nhà nước chậm đổi mới mô hình tổ chức và trang thiết bị, công nghệ, năng lực quản trị

Các dự án FDI, nhất là dệt may, có thể thu hẹp lợi ích mà doanh nghiệp trong nước có được từ các FTA; ngành công nghiệp ô tô trong nước sẽ phải có sự điều chỉnh rất lớn; co hẹp về những phân khúc không phải cạnh tranh trực tiếp với ô tô nhập khẩu từ Mỹ, Nhật Bản (những nước có ngành công nghiệp ô tô tiên tiến và hiệu quả)

Quy tắc xuất sứ từ TPP đối với dệt may và các sản phẩm khác, có thể vô hiệu hóa ưu đãi về thuế quan, điều này ảnh hưởng rất lớn đến khả năng cạnh tranh về giá đối với các doanh nghiệp nội địa Bên cạnh đó, rào cản kỹ thuật TBT (Technical Barrier to Trade), SPS (Sanitaryand Phytosanitary Standards), các tiêu chuẩn đánh giá, kiểm định, đăng ký bản quyền cùng là một vấn đề rất quan trọng cần được các doanh nghiệp quan tâm

Trong nông nghiệp, trồng trọt, lương thực, thủy sản có cơ hội cạnh tranh nhưng ngô, mía đường kém Đồng thời, Thái Lan, Ấn độ chưa vào TPP, Mỹ giảm thuế xuất khẩu gạo từ 7% xuống 0%, chính điều đó tạo ra cơ hội cho gạo Việt Ngoài ra, đây còn là cơ hội mở ra mối quan hệ hợp tác trong sản xuất nông nghiệp thủy sản với Nhật Bản Tuy nhiên, Chăn nuôi “nguy cấp” có 3 đối tượng chính là heo, gà và bò Chăn nuôi gà quy mô nhỏ, không có khả năng cạnh tranh, kể cả gà thịt và gà đẻ trứng nên rất dễ bị thua thiệt Đối với chăn nuôi heo, VN có ưu thế SX nội địa vì người dân

có thói quen sử dụng thịt tươi nhưng xu hướng tiêu dùng này sẽ nhanh chóng thay đổi

và người dân chuyển dần sang việc sử dụng thịt đông lạnh… Chính vì vậy cả ngành chăn nuôi heo và gà có thể đứng trước nguy cơ bị thua thiệt Bò thịt và bò sữa chịu sức ép nặng nề

Hệ thống ngân hàng vẫn đối diện với áp lực giảm nợ xấu và sở hữu chéo cũng như nâng cao năng lực quản trị và chuẩn hóa các chỉ tiêu hoạt động theo chuẩn chung quốc tế và cam kết hội nhập