NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO dục HƯỚNG NGHIỆP QUA môn CÔNG NGHỆ CHO học SINH tại TRƯỜNG TRUNG học PHỔ THÔNG TRẦN QUANG KHẢI, LONG điền, BÀ RỊA VŨNG TÀU

- Phương pháp xin ý kiến chuyên gia: Tr c tiếp gặp g , trao đ i, xin ý kiến của các cán b quản lý giáo d c, các GV có kinh nghi m trong công tác GDHN, GV giảng dạy môn Công ngh về nh ng

M C L C

Trang

LÝ L CH KHOA H C i

L IăCAMăĐOAN ii

L I C Mă N iii

M C L C iv

TÓM T T vii

ABSTRACT viii

DANH M C CÁC T VÀ C M T VI T T T ix

DANH M C CÁC B NG x

DANH M C CÁC HÌNH, BI UăĐ ,ăS ăĐ .xii

PH N M Đ U 1

1 Lý do ch n đề tài 1

2 M c tiêu, nhi m v nghiên cứu 2

3 Đối t ng và khách thể nghiên cứu 3

4 Ph ơng pháp nghiên cứu 3

5 Giả thuyết nghiên cứu 4

6 Gi i hạn đề tài 4

7 Cấu trúc luận văn 5

8 Kế hoạch nghiên cứu 5

PH N N I DUNG 6

Ch ngă1:ăC ăS LÝ LU N GIÁO D CăH NG NGHI P 6

1.1 T ng quan l ch sử vấn đề nghiên cứu 6

1.1.1 Trên thế gi i 6

1.1.2 Vi t Nam 8

1.2 Các khái ni m công c 11

1.2.1 H ng nghi p 11

1.2.2 Nghề nghi p 12

1.2.3 Giáo d c h ng nghi p 13

1.2.4 Tích h p 14

1.2.4 Chất l ng 14

1.3 Cơ s luận về Giáo d c h ng nghi p qua môn Công ngh 15

1.3.1 Đặc điểm tâm lý HS THPT 15

1.3.2 Giáo d c h ng nghi p cho HS THPT 17

1.3.2.1 M c tiêu giáo d c h ng nghi p cho HS THPT 17

1.3.2.2 N i dung giáo d c h ng nghi p cho HS THPT 17

1.3.2.3 Nhi m v giáo d c h ng nghi p cho HS THPT 19

1.3.2.4 Nguyên tắc giáo d c h ng nghi p cho HS THPT 21

1.3.2.5 Hình thức giáo d c h ng nghi p cho HS THPT 22

1.3.3 Giáo d c h ng nghi p cho HS trong môn Công ngh tr ng THPT 23

1.3.3.1 Đặc điểm môn Công ngh 23

1.3.3.2 M c tiêu môn Công ngh 23

1.3.3.3 Ch ơng trình môn Công ngh 24

1.3.3.4 Tích h p giáo d c h ng nghi p cho HS trong môn Công ngh 25

1.4 Các yếu tố ảnh h ng đến chất l ng giáo d c h ng nghi p qua môn Công ngh tr ng THPT 33

Tiểu kết ch ơng 1 37

Ch ngăII:ăTH C TR NG GIÁO D CăH NG NGHI P QUA MÔN CÔNG NGH T IăTR NG THPT TR N QUANG KH I ậ LONGăĐI N - BÀ R AăVǛNGăTẨU 38

2.1 M t số đặc điểm về tỉnh Bà R a Vũng Tàu 38

2.2.1 Gi i thi u về tỉnh Bà R a Vũng Tàu 38

2.1.2 Kinh tế - Xã h i – Giáo D c 38

2.1.3 Sơ l c về tr ng THPT Trần Quang Khải 39

2.2 Th c trạng GDHN qua môn Công ngh cho HS tại tr ng THPT Trần Quang Khải – Long Điền – Bà R a Vũng Tàu 40

2.2.1 N i dung khảo sát và đánh giá 40

2.2.2 Kết quả khảo sát của h c sinh 41

2.2.3 Kết quả tr ng cầu ý kiến của giáo viên 55

2.3 Đánh giá chung về GDHN cho HS qua môn Công ngh tr ng THPT Trần Quang Khải 64

2.3.1 Điểm mạnh 64

2.3.2 Điểm hạn chế 64

2.3.3 Nguyên nhân 65

Tiểu kết ch ơng 2 66

Ch ngăIII:ăBI N PHÁP NÂNG CAO CH TăL NG GIÁO D CăH NG NGHI P QUA MÔN CÔNG NGH T Iă TR NG THPT TR N QUANG KH I ậ LONGăĐI N ậ BÀ R AăVǛNGăTẨU 67

3.1 Cơ s pháp lý để xây d ng bi n pháp 67

3.2 Nh ng cơ s có tính nguyên tắc để xây d ng bi n pháp 68

3.3 Bi n pháp giáo d c h ng nghi p cho HS qua môn Công ngh tr ng THPT Trần Quang Khải – Long Điền – Bà R a Vũng Tàu 72

3.3.1 B i d ng cho GV về ph ơng pháp tích h p GDHN trong dạy h c môn Công ngh 72

3.3.2 B i d ng cho giáo viên về năng l c giáo d c h ng nghi p và năng l c t vấn h ng nghi p 73

3.3.3 Xây d ng bài h c môn Công ngh có tích h p n i dung giáo d c h ng nghi p 74

3.3.4 T chức cu c thi “Nghề nghi p quanh ta” 76

3.3.5 Thiết kế Website h ng nghi p 78

3.4 Khảo nghi m tính khả thi và tính cần thiết của các bi n pháp nâng cao chất l ng giáo d c h ng nghi p qua môn Công ngh tr ng THPT Trần Quang Khải – Long Điền – Bà R a Vũng Tàu 80

Tiểu kết ch ơng 3 84

PH N K T LU N VÀ KI N NGH 85

1 K t lu n 86

2 Ki n ngh 87

TÀI LI U THAM KH O 89

PH L C 92

TÓM T T

Giáo d c h ng nghi p tr ng ph thông đ c th c hi n qua nhiều con

đ ng, tuy nhiên giáo d c h ng nghi p thông qua dạy h c các môn văn hóa lại phát huy nhiều u thế để đ nh h ng nghề nghi p cho HS

N i dung môn Công ngh liên quan đến nhiều ngành nghề trong xã h i, vì

thế giáo d c h ng nghi p thông qua dạy h c môn Công ngh đư đ c th c hi n

tr ng ph thông trong nh ng năm gần đây, tuy nhiên vi c l ng ghép các n i dung giáo d c h ng nghi p trong môn Công ngh đang còn nhiều khó khăn, hạn chế Vì

vậy, chất l ng giáo d c h ng nghi p nhìn chung vẫn ch a cao, ch a đáp ứng

đ c nhu cầu của HS và xã h i

Để góp phần nâng cao chất l ng GDHN qua môn Công ngh tại tr ng THPT Trần Quang Khải, ng i nghiên cứu ch n đề tài: ắNâng cao chất lượng giáo

dục hướng nghiệp qua môn Công nghệ cho học sinh tại trư ng trung học phổ thông Tr ần Quang Khải, Long Điền, Bà Rịa Vũng Tàu”

Ch ngăI:ăCơ s lý luận giáo d c h ng nghi p: T ng h p các thuật ng , các lý

thuyết về giáo d c h ng nghi p và giáo d c h ng nghi p qua môn Công ngh

Ch ngăII: Th c trạng giáo d c h ng nghi p cho h c sinh qua môn Công ngh :

Trình bày kết quả khảo sát th c trạng GDHN qua môn Công ngh của HS và GV tại

tr ng THPT Trần Quang Khải – Long Điền – Bà R a Vũng Tàu

Ch ngăIII: Bi n pháp nâng cao chất l ng giáo d c h ng nghi p cho h c sinh

qua môn Công ngh : Trình bày các bi n pháp nâng cao chất l ng GDHN qua môn Công ngh tại tr ng THPT Trần Quang Khải – Long Điền – Bà R a Vũng Tàu

ABSTRACT

Although vocational education in schools has done through multiple paths, through teaching academic subjects can promote many advantages to professional orientation for students

The content of technology related to many jobs in society, so the vocational education through technology’s teaching has been implemented in schools in recent years However the integration of vocational education content in Technology is still difficult and limited; Therefore, the quality of vocational education in general is not high enough and cannot meet the needs of students and society

Contributing to improve the quality of vocational education through Technology

at Tran Quang Khai high school, the researcher chose the theme: "Improving the quality of vocational education for students through technology at Tran Quang Khai high school, Long Dien District, Ba Ria Vung Tau Province"

Chapter I: Rationale of Vocational education: sum of terms, the theory of

vocational education and vocational education through Technology

Chapter II: The situation of vocational education for students by Technology:

Present the survey’s result of vocational education through Technology from students and teachers at Tran Quang Khai high school in - Long Dien - Ba Ria Vung Tau

Chapter III: Measures to improve the quality of vocational education for

students through Technology: Presentation of methods to improve the quality of vocational education for students through Technology at Tran Quang Khai high school - Long Dien - Ba Ria Vung Tau

H c sinh trung h c cơ s HS THCS

H c sinh trung h c ph thông HS THPT

DANH M C CÁC B NG

Bảng 1.2 Bảng mô tả chi tiết cấu trúc n i dung GDHN đ c l ng ghép qua môn

Công ngh 30

Bảng 2.1 Số l ng HS đ c khảo sát tại tr ng THPT Trần Quang Khải 41

Bảng 2.2 Nhận thức của HS về tầm quan tr ng của các hình thức GDHN tr ng THPT 41

Bảng 2.3 Nhận thức của HS về m c đích của GDHN tr ng THPT 43

Bảng 2.4 Nhận thức của HS về tầm quan tr ng của GDHN qua dạy h c môn Công ngh 44

Bảng 2.5 Thái đ h c tập của HS khi h c môn Công ngh mà không l ng ghép n i dung GDHN 44

Bảng 2.6 Kết quả h c tập môn Công ngh 45

Bảng 2.7 Ý thức tham gia vào quá trình GDHN trong môn Công Ngh 46

Bảng 2.8 Mức đ l ng ghép n i dung GDHN qua môn Công ngh của GV qua nhận xét của HS 46

Bảng 2.9 Mức đ thu nhận n i dung GDHN qua môn Công ngh của HS 47

Bảng 2.10 Ph ơng ti n ph c v GDHN trong dạy và h c môn Công ngh 48

Bảng 2.11 Lý do ch n ngành nghề của HS 48

Bảng 2.12 Nh ng vấn đề HS quan tâm khi ch n nghề 50

Bảng 2.13 Nh ng khó khăn mà HS gặp phải khi ch n nghề 51

Bảng 2.14 Ngành nghề mà HS u tiên l a ch n hi n nay 53

Bảng 2.15 Mức đ th c hi n GDHN tr ng THPT Trần Quang Khải qua nhận xét của HS 54

Bảng 2.16 Mức đ đạt đ c các m c tiêu GDHN sau khi kết thúc môn Công ngh 58

Bảng 2.17 Mức đ sử d ng các hình thức dạy h c GDHN trong môn Công ngh 60

Bảng 2.18 Mức đ sử d ng ph ơng pháp GDHN trong môn Công ngh 61

Bảng 2.19 Ph ơng ti n ph c v GDHN trong môn Công ngh 62

Bảng 2.20 Khó khăn mà GV gặp phải khi th c hi n l ng ghép GDHN vào môn Công ngh 63 Bảng 3.1 Kết quả khảo nghi m tính cần thiết của các bi n pháp 81

Bảng 3.2 Kết quả khảo nghi m tính khả thi của bi n pháp 82

DANH M C CÁC HÌNH, BI UăĐ ,ăS ăĐ

S ăđ ă1.1 Quy trình 6 b c l ng ghép n i dung GDHN vào soạn môn Công ngh

27

Bi uăđ 2.2 Năng l c GDHN cho HS của đ i ngũ GV dạy môn Công ngh 57

Bi uăđ 2.3 Mức đ tích h p n i dung GDHN trong môn Công ngh 59

Bi uăđ 2.4 N i dung đ c đánh giá trong môn Công ngh có l ng ghép n i dung

GDHN 62

Bi uăđ 2.5 Ph ơng ti n ph c v GDHN trong môn Công ngh 62 Hình 3.1 Hình ảnh trang chủ của Website giáo d c h ng nghi p 78

PH N M Đ U

1 Lý do ch năđ tài

N c ta đang b c vào giai đoạn đẩy mạnh CNH - HĐH, trong bối cảnh KHCN phát triển nh vũ bưo S nghi p phát triển kinh tế-xã h i đặt ra yêu cầu nền giáo

d c Vi t Nam phải tạo ra l p ng i lao đ ng m i có khả năng làm chủ đ c KH -

CN hi n đại Chất l ng giáo d c phải h ng vào “phát triển ng i”, “phát triển ngu n nhân l c”, hình thành nh ng năng l c cơ bản mà xã h i đòi hỏi phải có Ngh quyết H i ngh lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ơng (khoá XI) về đ i m i căn bản, toàn di n giáo d c và đào tạo chỉ rõ “Đẩy mạnh phân luồng sau trung học cơ sở;

định hướng nghề nghiệp ở trung học phổ thông”, “Bảo đảm cho HS có trình độ

d c, v i bản chất là h thống các bi n pháp tiến hành trong và ngoài nhà tr ng để

giúp HS ph thông có kiến thức về nghề nghi p và có khả năng l a ch n nghề nghi p trên cơ s kết h p nguy n v ng, s tr ng của cá nhân v i nhu cầu sử d ng lao đ ng của xã h i, đóng vai trò quan tr ng trong quá trình đ i m i nhằm đạt đ c

m c tiêu đó [3, tr 11]

Trong nhà tr ng THPT hi n nay, GDHN đ c th c hi n thông qua các hình

thức nh : tích h p và l ng ghép GDHN vào các môn văn hóa, hoạt đ ng tham quan ngoại khóa, hoạt đ ng GDHN, hoạt đ ng nghề ph thông…Tuy nhiên, GDHN thông qua dạy h c các môn văn hóa sẽ phát huy l i thế để đ nh h ng nghề nghi p cho HS N i dung môn Công ngh trong tr ng THPT có liên quan t i rất nhiều ngành nghề trong các lĩnh v c nông, lâm, ng nghi p, kỹ thuật, cơ khí, đi n – đi n

tử, công nghi p, kinh doanh GDHN cho HS trong môn Công ngh sẽ là nền tảng

tạo hứng thú h c tập cho HS, giúp cho các em gia tăng s hiểu biết về các ngành nghề trong xã h i và có cái nhìn t ng quan, chủ đ ng về đ nh h ng ch n nghề,

đ ng th i tiết ki m đ c th i gian và kinh phí cho công tác h ng nghi p trong nhà

tr ng, tránh đ c s ch ng chéo, trùng lặp gi a n i dung các hoạt đ ng GDHN

Tại tr ng THPT Trần Quang Khải - Long Điền - Bà R a Vũng Tàu, GDHN đư

đ c Ban giám hi u chỉ đạo th c hi n, tuy nhiên hình thức GDHN ch a phong phú, công tác h ng nghi p ch a đ c th c hi n th ng xuyên, ch a đa dạng nên ch a thu hút đ c HS tích c c tham gia nên hầu hết HS không thấy đ c tầm quan tr ng

của GDHN Phần l n GDHN chỉ đ c hiểu là hoạt đ ng h ng dẫn HS THPT làm

thủ t c, h sơ d thi ĐH, CĐ nên hầu hết HS đều không khỏi b ng , lúng túng trong vi c đ nh h ng, ch n nghề, các em không biết bắt đầu từ đâu, thậm chí các

em còn không có nh ng hiểu biết tối thiểu trong thế gi i nghề nghi p Đa số các em (kể cả các em biết tr c mình sẽ không đậu đ c kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ) nh ng các em vẫn đi thi theo phong trào, đi thi theo nguy n v ng của gia đình Thế nên, rất nhiều HS khi đư vào h c các tr ng chuyên nghi p m i nhận rằng mình không phù

h p v i nghề đư ch n, dẫn đến tình trạng chán nản, h c tập giảm sút, bỏ h c, nếu có

ý chí thì tiếp t c thi vào các tr ng khác Điều này đư gây ra nhiều vấn đề phức tạp cho xã h i nh : chất l ng h c tập kém, rèn luy n kém dẫn đến chất l ng ngu n nhân l c yếu, làm lãng phí của cải th i gian, công sức của cá nhân HS và xã h i

Nhận thấy th c trạng này đư di n ra từ rất lâu nh ng ch a có bi n pháp thiết th c và

v i nh ng lý do trên ng i nghiên cứu đư l a ch n đề tài “Nâng cao chất lượng

Giáo dục hướng nghiệp qua môn Công nghệ cho học sinh tại trư ng trung học phổ thông Trần Quang Khải, Long Điền, Bà Rịa Vũng Tàu” v i mong muốn góp

phần nâng cao chất l ng GDHN qua môn Công ngh cho HS nói riêng và GDHN nói chung

2 M c tiêu, nhi m v nghiên c u

2.1 M c tiêu nghiên c u

Đề xuất các bi n pháp nâng cao chất l ng giáo d c h ng nghi p qua môn Công ngh

2.2 Nhi m v nghiên c u

Để đạt đ c m c tiêu đề ra, NNC tập trung nghiên cứu các nhi m v chính

nh :

Nhi m v 1: Nghiên cứu cơ s lý luận về Giáo d c h ng nghi p

Nhi m v 2: Th c trạng giáo d c h ng nghi p cho HS qua môn Công ngh tại

tr ng THPT Trần Quang Khải – Long Điền – Bà R a Vũng Tàu

Nhi m v 3: Đề xuất các bi n pháp nâng cao chất l ng giáo d c h ng nghi p cho HS qua môn Công ngh tại tr ng THPT Trần Quang Khải – Long Điền – Bà

Ch ơng trình môn Công ngh , ch ơng trình Giáo d c h ng nghi p THPT,

GV, HS tr ng THPT Trần Quang Khải – Long Điền – Bà R a Vũng Tàu

4 Ph ngăphápănghiênăc u

4.1 Nghiên c u lý lu n

các tác phẩm khoa h c, Sách giáo khoa, Tạp chí chuyên ngành, báo chí, các báo cáo khoa h c, h i thảo, các trang website tin cậy để thu thập số li u,

thống kê, các s ki n… có liên quan đến GDHN để làm cơ s đề xuất các

bi n pháp cho đề tài nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: tìm hiểu các chủ tr ơng, chính sách, quyết

đ nh, thông t , chỉ th , qui chế của B GD & ĐT về các hoạt đ ng HN; Phân tích t ng h p lý thuyết, h thống hóa và khái quát hóa các lý thuyết trong và ngoài n c làm cơ s lý luận cho vi c nghiên cứu th c trạng và đề xuất m t

số bi n pháp cho đề tài

4.2 Nghiên c u th c ti n

- Phương pháp điều tra: dùng phiếu điều tra nhằm thu thập thông tin của đối

t ng khảo sát để tìm hiểu th c trạng về vi c th c hi n GDHN cho HS qua môn Công ngh tr ng THPT Trần Quang Khải

- Phương pháp phỏng vấn: Trao đ i, trò chuy n v i GV, HS để tìm hiểu th c

trạng GDHN qua môn Công ngh tr ng THPT Trần Quang Khải

- Phương pháp xin ý kiến chuyên gia: Tr c tiếp gặp g , trao đ i, xin ý kiến

của các cán b quản lý giáo d c, các GV có kinh nghi m trong công tác GDHN, GV giảng dạy môn Công ngh về nh ng vấn đề có liên quan đến đề tài, đặc bi t là phần đánh giá th c trạng và đề xuất m t số bi n pháp của đề

tài

- Phương pháp thống kê toán học: NNC ứng d ng Microsoft Excel để tiến

hành xử lý số li u đư khảo sát, là cơ s để đánh giá th c trạng và xây d ng

các bi n pháp

5 Gi thuy t nghiên c u

Vi c l a ch n nghề nghi p của HS tr ng THPT Trần Quang Khải hi n nay

chủ yếu là d a theo cảm tính, theo số đông, do nhà tr ng ch a làm tốt công tác GDHN cho HS

Nếu nhà tr ng sử d ng các bi n pháp phù h p v i đặc điểm tâm lý HS THPT,

v i điều ki n th c ti n của đ a ph ơng để t chức dạy h c l ng ghép GDHN qua môn Công ngh m t cách khoa h c, phù h p v i th c tế thì sẽ giúp các em l a ch n

đ c nghề nghi p đúng đắn, phù h p v i năng l c bản thân và nhu cầu xã h i, góp

phần nâng cao chất l ng GDHN trong nhà tr ng THPT hi n nay

6 Gi i h năđ tài

Do còn hạn chế về khả năng, th i gian và phạm vi nghiên cứu, NNC chỉ dừng

mức đ là khảo sát th c trạng giáo d c h ng nghi p qua môn Công ngh 10, 11,

12 tại tr ng THPT Trần Quang Khải – Long Điền – Tỉnh Bà R a – Vũng Tàu

7 C u trúc c a lu năvĕn

Ngoài các phần M đầu, Kết luận và Kiến ngh ; danh m c tài li u tham khảo;

ph l c; n i dung chính của luận văn g m 3 ch ơng:

Ch ơng I: Cơ c lý luận Giáo d c h ng nghi p

Ch ơng II: Th c trạng giáo d c h ng nghi p qua môn Công ngh cho HS

tr ng THPT Trần Quang Khải – Long Điền - Bà R a – Vũng Tàu

Ch ơng III: Bi n pháp nâng cao chất l ng giáo d c h ng nghi p qua môn Công ngh cho HS tr ng THPT Trần Quang Khải – Long Điền - Bà R a – Vũng Tàu

8 K ho ch nghiên c u

1 Xây d ng cơ s lý luận, lập đề c ơng

nghiên cứu của đề tài

11/2013 – 3/2014

2 Hoàn thành đề c ơng nghiên cứu 4/2014

3 Xây d ng mẫu phiếu điều tra 5/2014

PH N N I DUNG

1.1 T ng quan l ch sử v năđ nghiên c u

1.1.1 Trên th gi i

Nh ng t t ng về đ nh h ng nghề nghi p cho thế h trẻ đã có từ th i c đại, tuy nhiên dạng sơ khai và thông qua vi c phân chia, phân cấp lao đ ng tuỳ thu c vào đ a v và ngu n gốc xuất thân trong xã h i Điều này thể hi n rõ tính giai

cấp và s bất bình đẳng trong phân công lao đ ng xã h i Đến thế kỷ XIX, khi nền

sản xuất xã h i phát triển cùng v i nh ng t t ng tích c c về giải phóng con ng i trên khắp thế gi i thì khoa h c h ng nghi p m i th c s tr thành m t khoa h c

đ c lập

Vào nh ng năm 70 – 80 thế kỷ tr c, các n c Châu Âu tiến hành lần l t cải cách giáo d c từ cấu trúc t chức đến n i dung, ph ơng pháp giáo d c và giảng

dạy, đáp ứng v i nhu cầu phát triển của xã h i công nghi p d a trên tiến b v t

bậc của KH – CN, nhất là công ngh thông tin nh hi n nay và nền kinh tế th ơng

mại để đạt đến m t số chuẩn m c chung về trình đ giáo d c ph thông và giáo d c nghề, trong đó, công tác GDHN đư đ c nhiều n c quan tâm và tr thành đề tài

cấp thiết

Pháp, Cuốn sách “H ng dẫn ch n nghề” xuất bản năm 1949 đ c xem là

cuốn sách đầu tiên nói về h ng nghi p N i dung cuốn sách đã đề cập đến s phát triển đa dạng của các ngành nghề trong xã h i do s phát triển của công nghi p và

từ đó rút ra nh ng kết luận coi GDHN là m t vấn đề quan tr ng không thể thiếu khi

xã h i ngày càng phát triển và cũng là nhân tố thúc đẩy xã h i phát triển

D a trên quan điểm của C Mác, V.I Lênin và của nh ng nhà khoa h c khi xem xét vấn đề h ng nghi p đối v i s hình thành nhân cách và ảnh h ng của nó

t i các hoạt đ ng sản xuất xã h i, chúng ta có thể thấy đ c nếu s m th c hi n GDHN cho thế h trẻ thì đó sẽ là cơ s để giúp cho h ch n nghề đúng đắn, có s phù h p gi a năng l c, s thích cá nhân v i nhu cầu xã h i Đối t ng của công tác

h ng nghi p bao g m m t phạm vi r ng về lứa tu i, nh ng chú ý chủ yếu là đối

v i thế h trẻ; l c l ng tiến hành công tác h ng nghi p bao g m nhiều b phận

và nh ng mối quan h khác nhau trong xã h i [17, tr 5]

Nadezhda K Krupskaya (1869 – 1939) là ng i đư c thể hóa t t ng GDHN của tác giả Marxist – Leninist kinh điển, phát triển c s s phạm của nó và đặt nó vào th c tế tr ng h c Bà viết rằng: “vi c áp d ng ph cập h thống h ng nghi p trong giáo d c là nhằm gi i thi u cho h c sinh cơ s của công nghi p hi n đại, mà tất cả các ngành khác nhau của nó đang rất ph biến” Công nghi p hi n đại

đ c nghiên cứu trong m i khía cạnh của nó, “trong mối quan h v i nh ng số li u khoa h c chung về bí ẩn của sức mạnh t nhiên” và “v i t chức lao đ ng và cu c

sống xã h i” Krupskaya không coi h thống h ng nghi p là m t ngành h c riêng

v i ch ơng trình đ c lập, giáo viên và sách giáo khoa Vi c áp d ng nguyên tắc

h ng nghi p không chỉ gi i hạn trong tr ng h c, nh ng phòng thí nghi m

tr ng h c c l i th i ấy, nh ng bu i nói chuy n, tham gia và h p mặt v i công nhân lành nghề Mà trên hết nó còn mang ý nghĩa là m t thành tố của giáo d c ph thông – chứ không phải chỉ là dạy nghề Krupskaya viết: “Giáo d c h ng nghi p

cần liên h v i toán h c, v i khoa h c t nhiên và khoa h c xã h i” [22]

Tham vấn h ng nghi p từ lâu đư nhận đ c s quan tâm b i lẽ chuyên ngành này có đóng góp đáng kể cho xã h i thông qua vi c tr giúp các cá nhân tìm kiếm đ c cho bản thân nh ng công vi c phù h p trong nh ng điều ki n c thể Từ khi Frank Parsons cho ra đ i tác phẩm Choosing Vocation (1943), ông đư thành lập phòng t vấn nghề đầu tiên năm 1908 tại Thành phố Boston Nhi m v của phòng

t vấn nghề là t vấn cho thanh niên có nhu cầu tìm kiếm vi c làm và giúp h ch n

đ c nh ng nghề phù h p v i năng l c, s tr ng của h đư đánh dấu s ra đ i của

m t chuyên ngành m i và đến nay cũng đư có nhiều lý thuyết về tham vấn h ng nghi p ra đ i [21, tr 43]

Tuy không phải là lý thuyết đầu tiên về tham vấn h ng nghi p nh ng thuyết

của nhà tâm lý h c Mỹ J.L Holland có sức t n tại bền lâu nhất và đ c sử d ng nhiều nhất hi n nay Vào nh ng năm 1940, Holland đã nghiên cứu và thừa nhận s

t n tại của các loại nhân cách và s thích nghề nghi p, tác giả đã chỉ ra t ơng ứng

v i m i kiểu nhân cách nghề nghi p đó là m t số nh ng nghề nghi p mà cá nhân có

thể ch n để có đ c kết quả làm vi c cao nhất, ông cho rằng con ng i có xu h ng tìm kiếm nh ng môi tr ng làm vi c mà đó ng i ta đ c thể hi n các đặc điểm nhân cách và thể hi n cái tôi của mình và có xu h ng tránh nh ng môi tr ng làm

vi c không phù h p v i đặc điểm nhân cách [31, tr 44]

Nhìn chung, để m t nền giáo d c phát triển toàn di n và hi u quả thì công tác GDHN các n c phải đ c chú tr ng, m t nền giáo d c phải đ c tiến hành

d a trên s chia sẻ trách nhi m gi a ba phía: Nhà tr ng, gia đình, c ng đ ng Vì

vậy, tr ng tâm kế hoạch giáo d c của các n c trên thế gi i là phải có s phối h p

gi a gia đình, nhà tr ng và c ng đ ng m i bên phải có trách nhi m trong giáo d c Giáo d c phải xem tr ng hi u quả, b i d ng nhân tài, nh ng ng i lao đ ng có chuyên môn thích ứng và đảm nhận đ c m i công vi c trong xã h i, giúp h có thể

ph c v cho xã h i m t cách s m nhất

1.1.2 Vi t Nam

Từ lâu, Chính phủ Vi t Nam đư coi tr ng công tác GDHN và phân lu ng HS trung h c, chuẩn b cho thanh thiếu niên đi vào lao đ ng nghề nghi p phù h p v i

s chuyển d ch cơ cấu kinh tế trong cả n c và từng đ a ph ơng Điều này cho

thấy GDHN Vi t Nam đ c xếp ngang tầm quan tr ng v i các mặt giáo d c khác

nh trí d c, đức d c, mỹ d c nh ng bản thân nó lại rất non trẻ, m i mẻ cả về nhận thức, lý luận th c ti n, rất thiếu về l c l ng chuyên nghi p…Vì vậy, vi c th c

hi n không mang lại nhiều hi u quả thiết th c Vấn đề h ng nghi p chỉ th c s nóng lên và đ c xã h i quan tâm khi nền kinh tế đất n c b c sang cơ chế th

tr ng v i s đa dạng của các ngành nghề và nhu cầu rất l n về chất l ng ngu n nhân l c

Th i gian tr c đây, nh ng vấn đề có liên quan t i công tác h ng nghi p,

tuỳ thu c vào điều ki n c thể của từng giai đoạn l ch sử, nhiều tác giả đư đề cập t i góc đ này hay góc đ khác Vào nh ng năm 80 của thế kỉ XX phải kể t i s đóng góp của các tác giả nh : Phạm Hoàng Gia, Lê Sơn, Phạm Tất Dong đư nêu ra

m t số cơ s tâm lý, n i dung của công tác h ng nghi p

Phạm Tất Dong là ng i đầu tiên đặt nền móng cho vi c thiết lập nh ng cơ

s lý thuyết về h ng nghi p, ông có nh ng đóng góp rất l n cho GDHN Vi t Nam, ông đã dày công nghiên cứu các vấn đề lý luận và th c ti n cho GDHN nh xác

đ nh m c đích, ý nghĩa, vai trò của h ng nghi p; hứng thú, nhu cầu và đ ng cơ nghề nghi p; h thống các quan điểm, nguyên tắc h ng nghi p, các n i dung,

ph ơng pháp, bi n pháp GDHN Điều này đ c thể hi n rất nhiều các báo cáo, bài báo, sách, giáo trình của ông nh bài: “Hướng nghiệp cho thanh niên”, đăng

trên tạp chí Thanh Niên số 8 năm 1982; Báo cáo: “Một con đường hình thành lý

Trong m t công trình nghiên cứu gần đây ông đã chỉ ra rằng: “Công tác h ng nghi p góp phần điều chỉnh vi c ch n nghề của thanh niên theo h ng chuyển đ i

cơ cấu kinh tế” B i vì theo tác giả, đất n c đang trong giai đoạn đẩy mạnh s nghi p CNH - HĐH, trong quá trình CNH - HĐH, cơ cấu kinh tế sẽ chuyển theo

h ng giảm tỉ tr ng nông nghi p, tăng tỉ tr ng công nghi p, d ch v Xu h ng

ch n nghề của thanh niên phù h p v i xu h ng chuyển cơ cấu kinh tế là m t yêu

cầu của công nghi p [20]

Nguy n Văn H là m t trong nh ng ng i rất tâm đắc và nghiên cứu chuyên sâu về giáo d c h ng nghi p Trong luận án tiến sĩ của mình tác giả đư đề cập đến vấn đề: “Thiết lập và phát triển hệ thống hướng nghiệp cho học sinh Việt Nam” Tác giả đã xây d ng đ c luận chứng cho h thống GDHN trong điều ki n phát triển kinh tế - xã h i của đất n c Năm 2006, ông đã cho xuất bản cuốn sách:

“Hoạt động giáo dục hướng nghiệp và giảng dạy kĩ thuật trong trường THPT”,

cuốn sách trình bày m t cách h thống cấu trúc của GDHN, các vấn đề t chức các

hoạt đ ng GDHN và giảng dạy kỹ thuật trong nhà tr ng THPT và xây d ng h

thống nguyên tắc, ph ơng pháp và giảng dạy kĩ thuật nhà tr ng THPT trong điều

ki n kinh tế th tr ng và s nghi p CNH - HĐH đất n c hi n nay.[18]

Xu hướng chọn nghề của HS thành phố Hồ Chí Minh hiện nay và các biện pháp

Chủ nhi m đề tài Nguy n Ng c Tài): đề tài đư phân tích vi c ch n l a ngành nghề

của THCS và HS THPT tại các khu v c n i, ngoại thành TP HCM Qua quá trình

khảo sát tại các khu v c thì tác giả đư rút ra m t số kết luận th c tế nh : các yếu tố ảnh h ng đến vi c ch n nghề của các em là do ảnh h ng của gia đình, do yếu tố tác đ ng của bạn bè…Tuy TP HCM các em có cơ h i tiếp nhận nhiều ngu n thông tin h ng nghi p về các lĩnh v c nghề nghi p hi n đ c đào tạo tại các

tr ng cao đẳng, đại h c và trung cấp chuyên nghi p trên toàn quốc tuy nhiên HS

vẫn còn có nhiều lúng túng trong quyết đ nh ch n nghề cho bản thân điều này cho

thấy vi c tiếp thu các thông tin là ch a đủ để l a ch n ngành nghề thích h p cho

bản thân.[29]

Phạm Văn Khanh trong Luận án tiến sĩ v i đề tài: “Giáo dục hướng nghiệp

đề xuất m t h thống các bi n pháp b i d ng, chuyển giao quy trình GDHN cho

GV nhằm nâng cao chất l ng, hi u quả GDHN cho HS trong dạy h c các môn khoa h c t nhiên tr ng THPT khu v c Trung Nam b [22]

tiến sĩ Khoa h c s phạm tâm lý, Tr ng Đại h c S phạm Hà N i – 1996, chủ nhi m đề tài: Phan Th Tố Oanh) Trong nghiên cứu này, tác giả đề cập đến vi c

ch n nghề chính là vi c l a ch n lối đi cho cu c đ i, chính vì thế nên khi ch n m t nghề trong xã h i thì HS cần phải có nh ng tri thức về nghề đó Do vậy, vi c nhận

thức về m t nghề là không thể thiếu trong vi c l a ch n ngành nghề Nếu HS nhận

thức đ c đúng đắn nh ng yêu cầu của nghề, nh ng phẩm chất cần phải có của m t nghề đối v i m t cá nhân thì các em sẽ có đ c s l a ch n nghề phù h p, từ đó

gắn bó lâu dài và thành công trong nghề nghi p của h Trên cơ s đó, tác giả đư nghiên cứu cơ bản về nghề nghi p và s l a ch n nghề của HS THPT Ngoài ra, tác

giả đư tiến hành thử nghi m t vấn thông tin nghề cho HS THPT m t số tr ng

Hà N i và Huế [24]

Trong th i gian gần đây nhằm hi n th c hoá nh ng ph ơng h ng, m c tiêu mà Đại h i Đảng toàn quốc lần thứ IX đã đề ra về GDHN và phân lu ng HS ph thông

Đã có rất nhiều nh ng nghiên cứu về HN nhiều cách tiếp cận khác nhau tạo nên

m t giai đoạn m i v i s đa dạng trong nghiên cứu khoa h c HN Vi t Nam Kết

quả nghiên cứu của Khoa Tâm lý – Đại h c s phạm Hà N i đã rút ra kết luận: (1) Các hình thức h ng nghi p trong nhà tr ng ph thông hi n tại ch a th c s phong phú và đ c t chức th ng xuyên Nhiều hình thức hấp dẫn, có sức thuyết

ph c tốt nh tham quan th c tế các cơ s sản xuất đ a ph ơng, nghe các ngh nhân nói chuy n về nghề … ít đ c th c hi n (2) Nhu cầu tìm hiểu nghề là nhu cầu chính đáng của HS, nh ng khi tìm hiểu về nghề thì các em gặp phải rất nhiều khó khăn nh nhà tr ng ít t chức h ng nghi p, các n i dung h ng nghi p th c hi n không đ ng b …(3) Do tác đ ng của nhà tr ng trong vi c h ng nghi p ch a cao nên các thông tin về nghề mà HS thu nhận đ c khi ch n nghề phần l n từ các kênh ngoài nhà tr ng, ngoài GV nh từ cha mẹ ng i thân, từ nh ng ng i đang làm trong nghề đó hay từ các sách báo hoặc ph ơng ti n thông tin đại chúng khác

1.2 Các khái ni m công c

1.2.1 H ng nghi p

Theo Parson: “Hướng nghiệp (Guidance) là quá trình đ nh h ng cho cá

nhân tìm hiểu nghề, đối chiếu v i phẩm chất các nhân r i l a ch n lấy m t nghề phù h p” [16]

Hướng nghiệp trong giáo d c là h thống các bi n pháp tiến hành trong và

ngoài nhà tr ng để giúp HS có kiến thức về nghề nghi p và có khả năng l a ch n nghề nghi p trên cơ s kết h p nguy n v ng, s tr ng của cá nhân v i nhu cầu sử

d ng lao đ ng của xã h i [2]

Điều này có nghĩa là: H ng nghi p không chỉ đ c th c hi n trong nhà

tr ng b i các thầy, cô giáo mà còn đ c tiến hành tại gia đình và cộng đồng v i

s tác đ ng, h tr của các cơ quan, đoàn thể, t chức xã h i, đặc bi t là ph huynh

HS

Hướng nghiệp là h thống các bi n pháp giúp đ HS làm quen, tìm hiểu các

nghề, cân nhắc, l a ch n nghề nghi p phù h p v i nguy n v ng, năng l c s thích

của m i ng i, v i nhu cầu và điều ki n th c tế khách quan của xã h i [33, tr 209]

Tháng 10 - 1980, H i ngh lần thứ 9 nh ng ng i đứng đầu cơ quan giáo d c nghề nghi p các n c xã h i chủ nghĩa h p tại La-ha-ba-na thủ đô Cu Ba đư thống

nhất về khái ni m h ng nghi p nh sau: “H ng nghi p là h thống nh ng bi n pháp d a trên cơ s tâm lý h c, sinh lý h c, y h c và nhiều khoa h c khác để giúp

đ HS ch n nghề phù h p v i nhu cầu xã h i, đ ng th i thoả mãn tối đa nguy n

v ng, thích h p v i nh ng năng l c, s tr ng và tâm sinh lý cá nhân, nhằm m c đích phân bố h p lý và sử d ng có hi u quả l c l ng lao đ ng d tr có sẵn của đất n c” [27, tr.76]

Từ các đ nh nghĩa trên có hiểu gắn g n, h ng nghi p là h thống các bi n pháp trên cơ s phân tích tâm lý, giáo d c, y h c…nhằm dẫn dắt HS hòa nhập v i

đ i ngũ lao đ ng trong xã h i Là quá trình điều chỉnh đặc điểm tâm lý, hứng thú, nguy n v ng của HS trong vi c l a ch n nghề nghi p để phát huy đ c năng l c,

s tr ng cá nhân để h phát triển đến đỉnh cao nghề nghi p, cống hiến cho xã h i

1.2.2 Ngh nghi p

Theo đại từ điển Tiếng Vi t: “Nghề: công vi c làm theo s phân công của xã

h i”; còn “Nghề nghi p là nghề nói chung” [33]

Theo từ điển Larousse của Pháp đ nh nghĩa: “Nghề nghiệp (Profession) là

hoạt đ ng th ng ngày đ c th c hi n b i con ng i nhằm t tạo ngu n thu nhập cần thiết để t n tại”

Nguy n Văn H : “Nghề nghiệp nh là m t dạng lao đ ng vừa mang tính xã

h i (s phân công xã h i), vừa mang tính cá nhân (nhu cầu bản thân) trong đó, con

ng i v i t cách là chủ thể hoạt đ ng đòi hỏi để thỏa mãn nh ng nhu cầu nhất đ nh

của xã h i và cá nhân” [16]

Từ nh ng đ nh nghĩa trên có thể hiểu ngắn g n, nghề nghi p là m t dạng lao

đ ng không chỉ mang tính cá nhân là đòi hỏi con ng i qua m t quá trình đào tạo

phải có trình đ chuyên môn, năng l c, đạo đức phù h p v i yêu cầu của nghề mà

nó còn mang tính xã h i là do s phân công lao đ ng mà có để thích ứng v i nhu cầu vật chất, tinh thần của cá nhân và xã h i

1.2.3 Giáo d căh ng nghi p

Giáo dục hướng nghiệp (Vocational Education) là khái ni m ghép: Giáo

d c và h ng nghi p, đ c hiểu là m t hoạt đ ng đ c tiến hành trong nhà

tr ng, do các nhà giáo đóng vai trò chủ đạo th c hi n, do đó có thể nói “Giáo d c

h ng nghi p là h thống nh ng tác đ ng s phạm nhằm làm cho HS ch n đ c

m t nghề h p lý” [16]

Giáo dục hướng nghiệp là m t b phận của giáo d c toàn di n Thông qua

giáo d c h ng nghi p, m i HS có s hiểu biết về tính chất và đòi hỏi của ngành nghề mà mình h ng t i, biết phân tích th tr ng hoạt đ ng và s đào tạo nghề

t ơng ứng, t sàng l c nh ng ngu n t vấn để t mình tháo g v ng mắc hoặc rèn luy n bản thân Từ đó, m i HS t xác đ nh đ c đâu là nghề nghi p phù h p hoặc không phù h p v i mình [17, tr 21]

Tác giả Đặng Danh Ánh: “Giáo dục hướng nghiệp là hoạt động phối

hợp giữa nhà trường, gia đình, trong đó tập thể sư phạm nhà trường giữ vai trò quyết định nhằm giúp HS chọn nghề trên cơ sở khoa học” [1, tr.122]

Tác giả Nguy n Minh Đ ng đư đ nh nghĩa: “Giáo dục hướng nghiệp

là hệ thống những biện pháp dựa trên cơ sở tâm lí học, sinh lí học, giáo dục học,

xã hội học và nhiều khoa học khác nhằm giúp HS, sinh viên định hướng nghề nghiệp một cách đúng đắn để có thể lựa chọn nghề cho phù hợp với nhu cầu xã hội, đồng thời thoả mãn tối đa nguyện vọng, thích hợp năng lực, sở trường và điều kiện tâm sinh lí cá nhân cũng như hoàn cảnh sống của mỗi người để có thể phát triển đến đỉnh cao trong nghề nghiệp, cống hiến được nhiều cho xã hội cũng như tạo lập được cuộc sống tốt đẹp hơn cho bản thân” [7, tr.51]

Từ nh ng đ nh nghĩa trên có thể hiểu ngắn g n, Giáo dục hướng nghiệp là

hoạt đ ng s phạm có m c đích, n i dung, ch ơng trình đ c tiến hành trong nhà

tr ng nhằm giúp HS đ nh h ng nghề nghi p phù h p v i năng l c, s thích của bản thân để đáp ứng đ c yêu cầu của xư h i

1.2.4 Tích h p

Theo từ điển Anh-Anh (Oxford Advanced Learner’s Dictionary): Tích hợp

có nghĩa là s h p nhất, s hòa nhập, s kết h p Trong lí luận dạy h c, tích h p

đ c hiểu là s kết h p m t cách h u cơ, có h thống, nh ng mức đ khác nhau, các kiến thức, kĩ năng thu c các môn h c khác nhau hoặc các h p phần của b môn thành m t n i dung thống nhất, d a trên cơ s các mối liên h về lí luận và th c ti n

đ c đề cập đến trong các môn h c hoặc các h p phần của b môn đó.[28]

Theo Từ điển Giáo d c h c, tích hợp là: “hoạt đ ng liên kết các đối t ng

nghiên cứu, giảng dạy, h c tập của cùng m t lĩnh v c hoặc vài lĩnh v c khác nhau

trong cùng m t kế hoạch dạy h c” [32, tr 382-383]

Theo NNC, Giáo d c h ng nghi p qua môn Công ngh là s l ng ghép n i dung giáo d c h ng nghi p vào n i dung môn Công ngh thành m t n i dung thống nhất, gắn bó chặt chẽ góp phần nâng cao chất l ng h c tập môn Công ngh ,

lôi cuốn, h ng dẫn HS đ nh h ng nghề nghi p phù h p v i năng l c, s thích để

l a ch n ngành nghề phù h p trong t ơng lai

1.2.5 Ch tăl ng

Theo từ điển Tiếng Vi t ph thông: "Chất l ng là t ng thể nh ng tính chất,

nh ng thu c tính cơ bản của s vật… làm cho s vật này phân bi t v i s vật khác" [36]

Theo tiêu chuẩn số 8402-86 (T chức tiêu chuẩn quốc tế ISO) và tiêu chuẩn

số TCVN 5814-94 (Tiêu chuẩn Vi t nam): "Chất lượng là tập h p các đặc tính của

m t th c thể, đối t ng; tạo cho chúng khả năng thoả mãn nh ng nhu cầu đư nêu ra

hoặc tiềm ẩn"[36]

Chất lượng giáo dục là t ng hòa nh ng phẩm chất và năng l c đ c tạo nên

trong quá trình giáo d c, đào tạo, b i d ng cho ng i h c so v i thang chuẩn giá

tr của nhà n c hoặc xã h i nhất đ nh Có chất l ng giáo d c toàn di n và từng

mặt tùy theo đánh giá Chất l ng giáo d c không chỉ đơn thuần là trình đ h c tập, rèn luy n đ c đánh giá bằng nh ng điểm số môn thi, mà quan tr ng hơn là bằng

nh ng kết quả th c tế và bằng hi u quả sử d ng nh ng phẩm chất và năng l c của

HS trong hoạt đ ng th c ti n tr ng, gia đình và xư h i [32, tr 44]

Ch ất lượng giáo dục hướng nghiệp qua môn Công nghệ là mức đ đạt đ c

m c tiêu GDHN sau khi th c hi n l ng ghép m c đích, n i dung, ch ơng trình giáo

d c h ng nghi p v i m c đích, n i dung, ch ơng trình môn Công ngh để nâng cao chất l ng h c tập, chất l ng giáo d c h ng nghi p ngày càng cao hơn Để nâng cao chất l ng giáo d c h ng nghi p qua môn Công ngh cần phải đánh giá

th c trạng hi n tại, tìm hiểu các nhân tố đư và đang ảnh h ng đến chất l ng giáo

d c h ng nghi p qua môn Công ngh , từ đó đề xuất các bi n pháp nâng cao chất

l ng giáo d c h ng nghi p qua môn Công ngh lên m t mức đ cao hơn

1.3 C ăs lu n v Giáo d căh ng nghi p qua môn Công ngh

1.3.1 Đặcăđi m tâm lý h c sinh trung h c ph thông

Lứa tu i HS THPT đ c xác đ nh là nh ng HS đang h c trong tr ng THPT có đ tu i từ 15 đến 18 tu i (đ c g i là nhóm HS l n) Các h cơ, x ơng, thần kinh, sinh d c tiếp t c phát triển tạo cho các em có cơ thể cân đối, khỏe và đẹp Sức mạnh cơ thể gần đạt đ c nh ng i l n, giúp các em có điều ki n tham gia vào nhiều hoạt đ ng xư h i, lao đ ng, h c tập… S phát triển trí tu , ý thức, tình cảm…của lứa tu i này cũng đạt đ c chất l ng m i Các em có khả năng t duy lý luận, t duy trừu t ng m t cách đ c lập sáng tạo T duy của các em chặt chẽ hơn, nhất quán hơn Nh ng đặc điểm đó đư tạo cho phần l n HS th c hi n các thao tác t duy toán h c phức tạp

H c tập là hoạt đ ng chủ đạo đ c điều khiển b i m c đích t giác để lĩnh

h i nh ng tri thức, kỹ năng, kỹ xảo m i, hình thành nh ng hành vi, nh ng dạng hoạt đ ng, nh ng giá tr nhân cách Qua đó, kiến tạo nên cấu trúc tâm lý m i, chất

l ng m i trong hoạt đ ng trí tu và các mặt tâm lý khác Cuối bậc THPT các em

đã xác đ nh đ c cho mình m t hứng thú n đ nh v i m t môn h c nào đó, đối v i

m t lĩnh v c tri thức nhất đ nh Hứng thú này th ng liên quan v i vi c l a ch n

m t nghề nhất đ nh của HS

Hoạt đ ng lao đ ng tập thể có vai trò to l n trong s hình thành nhân cách thanh niên m i l n Hoạt đ ng lao đ ng đ c t chức đúng đắn sẽ giúp các em hình thành tinh thần tập thể lòng yêu lao đ ng, tôn tr ng lao đ ng, ng i lao đ ng, thành

quả lao đ ng đặc bi t là có đ c nhu cầu và nguy n v ng lao đ ng

Điều quan tr ng là vi c l a ch n nghề nghi p đư tr thành công vi c khẩn thiết của HS l n Càng cuối cấp h c thì s l a ch n càng n i bật Các em hiểu rằng

cu c sống t ơng lai ph thu c vào ch , mình có biết l a ch n nghề nghi p m t cách đúng đắn hay không Dù có vô tâm đến đâu, thì thanh niên m i cũng phải quan tâm,

có suy nghĩ trong khi ch n nghề Vi c quyết đ nh m t nghề nào đó nhiều em đư

có căn cứ, nhiều em biết so sánh đặc điểm riêng về thể chất, tâm lý, khả năng của mình v i yêu cầu của nghề nghi p, dù s hiểu biết của các em về yêu cầu nghề nghi p là ch a đủ

Hi n nay thanh niên HS còn đ nh h ng m t cách phiến di n vào vi c h c tập đại h c Đại đa số các em h ng dần vào các tr ng đại h c (hơn là h c nghề)… tâm thế chuẩn b b c vào đại h c nh thế sẽ d có ảnh h ng tiêu c c đối

v i các em, nếu d đ nh của các em không đ c th c hi n Điều đó cũng cho thấy các em (hoặc vô tình, hoặc cố ý) không chú ý đến yêu cầu của xã h i đối v i các ngành nghề khác nhau và mức đ đào tạo của các nghề trong khi quyết đ nh đ ng

đ i [19, tr 80 – 81]

Nghề nghi p t ơng lai chi phối đối v i hứng thú môn h c Nhận thức yêu cầu về nghề nghi p càng c thể đầy đủ, sâu sắc bao nhiêu thì s chuẩn b đối v i nghề nghi p t ơng lai càng tốt bấy nhiêu Do đó, công tác GDHN đối v i HS THPT rất quan tr ng Vi c l a ch n nghề nghi p đư tr thành công vi c khẩn thiết của các em Càng cuối cấp h c thì s l a ch n càng n i bật Các em hiểu rằng cu c sống t ơng lai là ph thu c vào ch mình có biết l a ch n nghề nghi p m t cách đúng đắn hay không Dù có vô tâm đến đâu thì thanh niên m i l n cũng phải quan tâm, cũng có suy nghĩ trong ch n nghề

1.3.2 Giáo d căh ng nghi p cho h c sinh trung h c ph thông

1.3.2.1 M c tiêu giáo d căh ng nghi p cho h c sinh trung h c ph thông

M c tiêu của giáo d c h ng nghi p đ c quy đ nh nh sau:

- Về kiến thức: HS biết đ c ý nghĩa, tầm quan tr ng của vi c l a ch n nghề trong

t ơng lai; M t số kiến thức cơ bản về vấn đề ch n nghề; M t số thông tin cơ bản về

đ nh h ng phát triển kinh tế- xã h i của đ a ph ơng, đất n c và khu v c, về thế

gi i nghề nghi p, th tr ng lao đ ng, h thống giáo d c nghề nghi p (TCCN và

dạy nghề), CĐ và ĐH đ a ph ơng và cả n c; Biết cách tìm kiếm thông tin nghề

và cơ s đào tạo cần thiết cho bản thân; Và biết cách t đánh giá năng l c bản thân, điều ki n gia đình và nhu cầu xã h i để đ nh h ng h c tập và ch n nghề t ơng lai

- Về kĩ năng: HS có khả năng t đánh giá đ c năng l c bản thân và điều ki n gia đình trong vi c đ nh h ng nghề nghi p t ơng lai; Tìm kiếm đ c nh ng thông tin nghề và cơ s đào tạo cần thiết cho bản thân trong vi c ch n nghề; Đ nh h ng và

l a ch n đ c nghề nghi p t ơng lai cho bản thân

- Về thái đ : HS chủ đ ng, t tin trong vi c ch n h ng đi, ch n nghề; Có hứng thú

và khuynh h ng ch n nghề đúng đắn [3]

1.3.2.2 N i dung giáo d căh ng nghi p cho h c sinh trung h c ph thong

Khi phân tích nhi m v , n i dung, hình thức của công tác h ng nghi p, giáo

s K.I.Platonop đư đ a ra “tam giác h ng nghi p” Theo ông, công tác h ng nghi p nhằm cho h c sinh thấy đ c 3 mặt sau:

Hình 1: Sơ đ tam giác h ng nghi p và các hình thức h ng nghi p của K.K.Platonop

Ba mặt nêu trên cũng chính là n i dung của CTHN Để th c hi n đ c các

n i dung nêu trên, CTHN có các hình thức nh giáo d c và tuyên truyền nghề nghi p, t vấn và tuyển ch n nghề nghi p

Công tác giáo d ục nghề nghiệp bao g m cả công tác tuyên truyền nghề

nghi p, lôi kéo s chú ý của thanh niên đến nghề mà xã h i và nhà n c đang cần, trong đó đề cập đến s thiếu h t cán b GDHN bao g m cả s hình thành hứng thú

và khuynh h ng nghề nghi p của thanh niên

Tư vấn nghề nghiệp là m t h thống nh ng bi n pháp tâm lý - giáo d c để

phát hi n và đánh giá nh ng năng l c về nhiều mặt của thanh thiếu niên giúp các

em ch n nghề có cơ s v ng chắc M c đích của t vấn nghề nghi p sẽ đạt đ c

bằng cách nghiên cứu nh ng năng l c của m t cá nhân c thể

d tuyển đây, s phù h p nghề nghi p đ c hiểu cả theo nghĩa nh ng yêu cầu của th tr ng lao đ ng

Trên th c tế, vi c ch n nghề của HS còn ph thu c vào m t số điều ki n khách quan vì muốn th c hi n công vi c h c tập nghiên cứu thì phải có hai yếu tố tối thiểu

là th i gian và tài chính, ngoài ra còn các yếu tố nh khoảng cách đ a lý, điều ki n

về chính tr xã h i…nh ng yếu tố này ảnh h ng tr c tiếp đến s l a ch n nghề,

ch n tr ng của HS

Điều kiện kinh tế: tối thiểu phải đủ kinh phí trang trải, m i hy v ng tiếp cận và

theo h c đ c nghề mà mình a thích

Kho ảng cách địa lý: tối thiểu phải thuận ti n cho vi c đi lại, ăn trong quá

trình theo h c, m i an tâm h ng nghi p, say mê v i nghề Xa xôi về không gian

th ng là m t tr ngại khó v t đối v i dân nghèo đi h c, dù đó là nghề đ c ham thích

dài, không có điều ki n để đeo bám suốt nhiều năm liên t c, cuối cùng có thể phải

bỏ ngang, gây lưng phí cho gia đình và xư h i

Điều kiện về chính trị - xã hội: m t số ngành đòi hỏi yêu cầu tuyển ch n cả về

lý lch nh ngành cảnh sát

Tóm l ại, vi c l a ch n ngành nghề đối v i HS là m t bài toán có rất nhiều

tham số Ngay trong m i tham số cũng có nhiều biến số Chẳng hạn, "tham số" đặc điểm cá nhân có ít nhất 4 "biến số": năng l c, tính cách, gi i tính, sức khỏe B i vậy, trong quá trình GDHN, HS rất cần đ c t vấn từ nhiều hình thức khác nhau,

nhất là qua các t chức t vấn chuyên nghi p, để HS không ch n lầm nghề Nếu làm tốt, đó là s phối h p thiết th c và hi u quả gi a gia đình, nhà tr ng và xã h i đối v i quốc sách chuẩn b nhân l c cho t ơng lai

1.3.2.3 Nhi m v giáo d căh ng nghi p cho h c sinh trung h c ph thông

- Giúp HS có thêm hiểu biết về thế giới nghề nghiệp và những đặc điểm và yêu c ầu của nghề

Có thể nói thông tin nghề là b c đầu tiên trong hoạt đ ng h ng nghi p Muốn ch n nghề đúng, ng i ch n nghề cần phải biết đ c nhiều ngành nghề khác nhau trong xã h i Hiểu biết càng phong phú, càng đầy đủ thì HS càng có cơ s để

ch n nghề đúng và có hi u quả HS không thể ch n đ c nếu nh không biết trong

xã h i có nh ng nghề nghi p nào, n i dung nghề nghi p đó ra sao, cơ h i vi c làm sau khi đ c đào tạo nghề nh thế nào

Muốn ch n đ c nghề, thông tin nghề cho HS cần phải phong phú và đa dạng Thông tin nghề không chỉ dừng lại ch li t kê nh ng nghề hi n đang có trong xư

h i, nh ng nghề xã h i đang cần mà HS cần nh ng thông tin đầy đủ, nhiều chiều về các loại nghề nghi p khác nhau nh : Thông tin về loại nghề, lĩnh v c chuyên môn; thông tin về đối t ng lao đ ng; ph ơng pháp lao đ ng; nh ng yêu cầu về phẩm

chất tâm sinh lý, nh ng chống chỉ đ nh y h c; xu h ng phát triển của nghề…

- Giúp HS đánh giá được các đặc điểm của thị trư ng lao động

Nếu thông tin nghề nghi p nhằm cung cấp cho HS biết đ c nh ng nghề khác nhau trong đ i sống xã h i, tạo cơ s cho HS ch n đ c nghề a thích và phù h p

v i bản thân thì thông tin về th tr ng lao đ ng giúp cho HS có cơ s để l a ch n

đ c nghề nghi p phù h p v i s phân công lao đ ng xã h i, v i đòi hỏi của nền kinh tế th tr ng S kết h p thông tin về nghề nghi p v i thông tin về th tr ng

sức lao đ ng giúp cho cá nhân ch n đ c nghề nghi p vừa phù h p v i hứng thú cá nhân, vừa phù h p v i yêu cầu của th tr ng và s phân công lao đ ng xã h i

- Giúp HS t ự đánh giá được năng lực, khả năng của bản thân

M c đích của GDHN là giúp HS l a ch n đ c nghề phù h p v i bản thân mình Muốn vậy, phải giúp cho các em phát hi n ra bản thân d a trên các phép đo tâm sinh lý vào các th i điểm thích h p L a ch n nghề nghi p của HS là quá trình đối chiếu, so sánh nh ng đặc điểm, yêu cầu, tính chất của m t nghề nghi p v i điều

ki n của bản thân về năng l c, nguyên v ng, s thích để tìm cho mình m t nghề nghi p phù h p Vì thế HS có đ c nh ng thông tin về đặc điểm và khả năng của

bản thân mình có m t ý nghĩa đặc bi t trong hoạt đ ng h ng nghi p Không biết

đ c bản thân, không biết đ c nh ng u điểm và nh c điểm của mình thì làm

vi c gì cũng không thể chắc chắn thành công

Phát hi n bản thân là yếu tố đặc bi t quan tr ng trong hoạt đ ng h ng nghi p Vì thế, s ra đ i và phát triển của h ng nghi p gắn liền v i s phát triển

của các công c đo đạc và đánh giá s phát triển của bản thân Trong quá trình nắm tình hình HS, GV ph trách công tác h ng nghi p có thể sử d ng các công c đo

l ng tâm lý và các ph ơng pháp khác để xác đ nh nh ng đặc điểm cá nhân của HS

- Giúp HS đưa ra được các quyết định lựa chọn được nghề phù hợp

Có thể nói, cung cấp thông tin về nghề nghi p, về th tr ng lao đ ng và về bản thân HS là nh ng yếu tố quan tr ng mang tính quyết đ nh giúp các em l a ch n

đ c nghề nghi p cho bản thân mình Đối v i nhiều HS, nh ng thông tin này là cơ

s quan tr ng để t mình xác đ nh nghề nghi p t ơng lai Tuy nhiên, nh nhiều nghiên cứu đư chỉ ra, hi n còn nhiều HS không biết đi h c tiếp tr ng nào, đi vào lĩnh v c nghề nghi p nào là phù h p Giải quyết vấn đề này rất cần các chuyên gia

t vấn nghề nghi p T vấn h ng nghi p góp phần quan tr ng trong vi c giúp h c sinh l a ch n nghề nghi p cho phù h p v i bản thân và phân công lao đ ng xã h i

1.3.2.4 Nguyên t c giáo d căh ng nghi p tr ng trung h c ph thông

Nguyên tắc GDHN đ c quan ni m nh là nh ng nguyên tắc hoạt đ ng nh

nh ng kiến thức t ng quát, chung nhất về t chức, th c thi và hoàn thi n quá trình chuẩn b cho HS l a ch n nghề, đ ng th i nó cũng là cơ s lý luận giúp cho GV đề

xuất n i dung, ph ơng pháp và t chức c thể đối v i công tác h ng nghi p Có 6 nguyên tắc về GDHN:

- Đảm bảo đặc tr ng giáo d c trong hoạt đ ng h ng nghi p

- Đảm bảo ph ơng h ng kỹ thuật t ng h p – h ng nghi p của hoạt đ ng h ng nghi p

- Đảm bảo tính h thống và đ ng b trong hoạt đ ng h ng nghi p

- Đảm bảo s phân hóa và cá bi t trong hoạt đ ng h ng nghi p

- Đảm bảo tính th c ti n trong hoạt đ ng h ng nghi p nhằm phát triển hứng thú, năng l c, s tr ng nghề nghi p của HS

- Đảm bảo hoạt đ ng h ng nghi p theo khu v c lãnh th

H thống 6 nguyên tắc h ng nghi p là m t thể thống nhất chỉ đạo toàn b quá trình h ng nghi p, đảm bảo đ c các m c đích, nhi m v và các chức năng của công tác h ng nghi p [17, tr 73 – 77]

1.3.2.5 Các hình th c giáo d căh ng nghi p

Hi n nay, GDHN tr ng THPT đ c th c hi n thông qua 5 con

đ ng: thông qua dạy học các môn khoa học cơ bản; thông qua việc tổ chức hoạt động GDHN chính khóa; thông qua hoạt động ngoại khóa; thông qua hoạt động dạy và học môn công nghệ; thông qua các buổi sinh hoạt hướng nghiệp

[3] C thể là:

GDHN thông qua dạy học các môn khoa học cơ bản nhằm khai thác

mối liên h gi a kiến thức môn h c v i các ngành nghề, gắn n i dung của bài

h c v i cu c sống sản xuất bằng cách tích h p, l ng ghép nh ng kiến thức môn h c v i kiến thức nghề nghi p giúp cho HS hiểu biết nh ng vấn đề liên quan đến các ngành nghề trong xã h i, phát hi n và b i d ng nh ng năng khiếu của

HS Trên cơ s đó GV đ nh h ng ch n nghề cho HS phù h p v i năng khiếu đó

GDHN thông qua việc tổ chức hoạt động GDHN chính khóa nhằm

m c đích gi i thi u cho HS nh ng ngành nghề chủ yếu, cơ bản của đất n c, nh ng ngành nghề mà Nhà n c đang cần phát triển m t cách h thống; Nh ng đặc điểm, yêu cầu của nghề…; Nh ng thông tin đào tạo và h ng phát triển kinh tế của đất n c, của đ a ph ơng, t vấn ch n nghề cho HS Trên cơ s nhận thức, HS hình thành hứng thú đối v i nghề , có cơ s khoa h c để l a ch n nghề t ơng lai phù h p v i năng l c, hứng thú, s thích của cá nhân và phù h p v i nhu cầu nhân l c của đ a ph ơng, của xã h i Đây chính là con đ ng quan tr ng nhất trong

vi c GDHN cho HS

GDHN thông qua hoạt động ngoại khóa nhằm h tr cho các hoạt đ ng

GDHN khác trong vi c gi i thi u, tuyên truyền nghề cho HS

GDHN thông qua hoạt động dạy và học môn Công nghệ nhằm cung

cấp cho HS nh ng nguyên lí cơ bản về kĩ thuật, công ngh khoa h c, quy trình sản xuất trong th c tế, làm cho HS hiểu đ c nh ng ứng d ng của chúng trong hoạt đ ng nghề nghi p khác nhau, giúp HS có nh ng kiến thức cơ bản về ngành nghề trong xã h i;

GDHN thông qua các buổi sinh hoạt hướng nghiệp HS chia sẻ nh ng

hiểu biết của mình v i bạn bè về nghề nghi p đ ng th i biết thêm đ c nh ng kiến thức khác M i bu i sinh hoạt là m t chủ đề, m i chủ đề đều đem lại cho các em nh ng kiến thức m i, hình thành cho các em ý thức trong vi c ch n nghề của bản thân

Các con đ ng GDHN nêu trên vừa có tính đ c lập, vừa có mối quan

h t ơng tác, h tr cho nhau đảm bảo hi u quả tối u cho GDHN

1.3.3 Giáo d căh ng nghi p cho h c sinh trong môn Công ngh tr ng

trung h c ph thông

1.3.3.1 Đặc đi m môn Công ngh

Môn Công ngh đ c giảng dạy 3 l p: 10, 11, 12 tr ng THPT, đ c thiết

kế trên quan điểm tích h p các môn h c thủ công và kỹ thuật ph thông tr c đây (kỹ thuật nông nghi p, kỹ thuật công nghi p)

Môn h c này giúp HS làm quen v i th c ti n về các mối quan h gi a con

ng i v i công c lao đ ng, v i Công ngh sản xuất, d ch v và v i môi tr ng thiên nhiên, qua đó hình thành thói quen và kỹ năng lao đ ng t ph c v , tiến t i

ch n nghề để t lập nghi p khi tr ng thành

N i dung môn Công ngh ph thông phản ánh các loại hình lao đ ng ph biến

nh : lao đ ng thủ công, lao đ ng kỹ thuật, d ch v sinh hoạt, kinh tế gia đình, công nghi p, nông - lâm - ng nghi p, cơ khí công nghi p, đi n – đi n tử

1.3.3.2 M c tiêu môn Công ngh

- Môn Công ngh 10: giúp HS làm quen v i m t số ứng d ng của Công ngh sinh h c, hóa h c, kinh tế h c… trong các lĩnh v c sản xuất nông – lâm – ng nghi p, bảo quản chế biển sản phẩm sau thu hoạch và tạo lập doanh nghi p Nh ng hiểu biết này sẽ làm cơ s cho các em h c tiếp các ngành, nghề sau này cũng nh

áp d ng vào th c ti n cu c sống của bản thân và c ng đ ng [10]

- Môn Công ngh 11: giúp HS làm quen v i m t số ứng d ng của Toán h c, Vật lí h c, Hóa h c… bằng ngôn ng kĩ thuật, bằng bản vẽ kĩ thuật, nghiên cứu các ph ơng ti n, ph ơng pháp, kĩ năng cơ bản đ c sử d ng trong lĩnh v c sản xuất công nghi p để tác đ ng vào đối t ng lao đ ng, đem lại thành quả cho con

ng i [11]

- Môn Công ngh 12: giúp HS làm quen v i hai lĩnh v c quan tr ng là kỹ thuật đi n tử và kỹ thuật đi n Nh ng hiểu biết này làm cơ s để các em áp d ng vào cu c sống gia đình và c ng đ ng hoặc h c tiếp các chuyên ngành kỹ thuật sau này [12]

Đặc thù của môn Công ngh là đi theo ch ơng trình của từng khối l p v i nhiều phân môn khác nhau: tr ng tr t, chăn nuôi, chế biến nông, lâm, thủy sản (Công ngh 10); kĩ thuật, chế tạo cơ khí (Công ngh 11); kĩ thuật đi n, kĩ thuật

đi n tử (Công ngh 12)

1.3.3.3 Ch ngătrình môn Công ngh

Môn Công ngh đ c biên soạn có nh ng chuẩn m c c thể, kiến thức cơ bản, mang tính ph thông, gắn liền v i th c tế Qua vi c h c môn Công ngh HS đ c

h c qua các dạng Công ngh tiêu biểu, các ứng d ng tiêu biểu của nó các ngành nghề khác nhau, có đ nh h ng trong vi c ch n nghề phù h p v i bản thân, là b c

kh i đầu quan tr ng trong quá trình ch n nghề Vậy môn Công ngh và các môn

h c khác đư giúp cho HS có đ nh h ng nghề nghi p chính xác hơn

Phần Công ngh giúp HS nắm nh ng n i dung cơ bản của m t công ngh trong sản xuất nên vi c HS nắm v ng b môn Công ngh giúp các em hiểu biết về nghề nghi p có liên quan v i công ngh , nắm đ c nh ng đòi hỏi của công ngh v i

phẩm chất con ng i, phát triển công ngh đó Vi t Nam và trên thế gi i Nh ng công vi c này chính là m t phần n i dung quan tr ng ph c v đắc l c vào công tác GDHN cho HS

Ngoài ra, Môn Công ngh có nhiều bài th c hành: ch ơng trình Công ngh l p

10 có 14/56 bài, l p 11 có 6/39 và l p 12 có 11/30 bài th c hành Nếu th c hành môn Công ngh th ng xuyên sẽ cung cấp cho HS m t h thống nh ng kiến thức

và kĩ năng, nh ng yêu cầu về phẩm chất nghề nghi p Do vậy, hi u quả của môn

h c này có ý nghĩa rất l n đối v i s đ nh h ng nghề nghi p cho HS

1.3.3.4 Tích h p giáo d căh ng nghi p cho h c sinh trong môn Công ngh

Môn Công ngh có nhiều u thế, tiềm năng tích h p GDHN cho HS THPT so

v i các hình thức t chức GDHN khác

B môn Công Ngh 10-11-12 rất h u ích đối v i HS Nếu GV dạy chỉ đơn thuần v i n i dung sách giáo khoa thì sẽ không bao gi gây đ c hứng thú h c tập cho HS đ c mà GV cần phải liên h các vấn đề th c tế; nêu m t số ứng d ng ngành nghề có liên quan để gây s hứng thú, tìm tòi thêm cho HS nhằm phát huy các năng khiếu, s thích của HS Nếu GV vận d ng tốt thì kết quả rất đáng kể

L ng ghép n i dung GDHN cho HS trong môn Công ngh đ c th c hi n các bài h c, tùy theo n i dung các chủ đề, các bài h c có thể l ng ghép v i các mức đ khác nhau Xác đ nh n i dung cần l ng ghép phải căn cứ vào n i dung bài

h c và các nguyên tắc chung của GDHN

+ Ph ơng pháp áp d ng các thành t u khoa h c - kĩ thuật, sản xuất giống cây tr ng, các bi n pháp canh tác h p lí, công ngh bảo quản, chế biến l ơng

th c…

+ Tìm hiểu m t số ngành nghề kinh doanh, d ch v

+ Các điều ki n và ph ơng pháp h c tập các tr ng đại h c, cao đẳng nông nghi p

Công Nghệ 11: có n i dung phần vẽ kĩ thuật, chế tạo cơ khí, đ ng cơ đốt

trong, GV có thể:

+ H ng dẫn HS tìm hiểu các nghề có ứng d ng vẽ kỹ thuật, chế tạo cơ khí,

đ ng cơ đốt trong

+ Giúp HS tìm hiểu về s tỉ mỉ, tính chính xác và t duy sáng tạo của các bản vẽ kĩ thuật, chế tạo cơ khí và đ ng cơ đốt trong ụ nghĩa của chúng v i đ i sống và sản xuất

+ Nắm v ng các nguyên tắc đ c và lập bản vẽ, nh ng kiến thức cơ bản về hình h c, s t duy sáng tạo khi vẽ hai chiều, ba chiều, về vật li u cơ khí, công ngh chế tạo phôi, cắt g t kim loại, cấu tạo và ứng d ng h thống đ ng cơ đốt trong

+ Đ nh h ng cho HS nh ng yêu cầu cơ bản của vẽ kỹ thuật đối v i các ngành liên quan đến vẽ nh : kiến trúc, xây d ng, cơ khí chế tạo máy thiết kế, sửa ch a ô tô và xe máy, công ngh thông tin, b u chính vi n thông…

+ Tìm hiểu nghề nghi p v i nhu cầu của th tr ng lao đ ng

- Công Nghệ 12: phần kỹ thuật đi n - đi n tử GV có thể:

+ Gi i thi u cho HS biết m t số nghề nh : Kỹ thuật đi n, đi n – đi n công nghi p, kỹ thuật đi n tử, s a ch a thiết b đi n dân d ng, vi n thông…

+ Tìm hiểu h thống các tr ng TCCN, dạy nghề, CĐ, ĐH trung ơng

Quy trình l ng ghép n i dung GDHN vào bài gi ng môn Công ngh [22]

S đ ă1.1 Quy trình 6 b c l ng ghép n i dung GDHN vào soạn môn Công ngh

(1) Xác định mục tiêu cụ thể bài học trong môn Công nghệ, mục tiêu giáo dục

hướng nghiệp

- M c tiêu chung của GDHN cho HS trong môn Công ngh : giúp các em hiểu mình, hiểu yêu cầu của nghề để điều chỉnh đ ng cơ ch n nghề, đ nh h ng nghề theo nhu cầu nhân l c

- M c tiêu c thể của GDHN cho HS trong môn Công ngh :

+ Có kiến thức, kỹ năng ch n nghề có ý nghĩa cu c sống của bản thân tạo tiền đề cho quá trình thích ứng nghề nghi p sau này

L a ch n hình thức,

ph ơng pháp (3)

L a ch n n i dung GDHN cần l ng ghép

+ Hiểu đ c ý nghĩa, tầm quan tr ng của vi c l a ch n ngành nghề Biết

đ c các thông tin cơ bản về thế gi i nghề nghi p, th tr ng lao đ ng, h thống giáo d c nghề nghi p CĐ, ĐH

+ T đánh giá đ c năng l c bản thân và điều ki n gia đình trong vi c

đ nh h ng nghề nghi p t ơng lai Đ nh h ng và l a ch n đ c nghề nghi p

t ơng lai cho bản thân

+ Chủ đ ng trong vi c ch n nghề phù h p v i bản thân

Nh vậy, môn Công ngh là ph ơng ti n h tr cho GDHN, h ng vào vi c chuẩn b cho HS thích ứng v i đ i sống xư h i, hoà nhập, phát triển c ng đ ng, hình thành đ nh h ng nghề nghi p trong t ơng lai

(2) Nội dung giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trong môn Công nghệ

N i dung GDHN cho HS qua môn Công ngh cung cấp cho HS s hiểu biết

về h thống nghề nghi p trong xư h i, đặc bi t đối v i nh ng nghề ph biến và quan tr ng của nền kinh tế, đ ng th i thông qua vi c th c hi n các n i dung giáo

d c đ a ph ơng cũng phải giúp cho HS quen biết v i nh ng nghề chính của đ a

ph ơng (trên đ a bàn huy n Long Điền) và nh ng nghề có tính chất truyền thống Bên cạnh h thống nghề nghi p, trong các gi có n i dung tích h p, l ng ghép GDHN cũng cho HS hiểu biết h thống các tr ng nghề (ĐH, CĐ, TH nghề và chính quy)

N i dung GDHN c thể đ c thể hi n trong dạy h c môn Công ngh nh sau:

- Đ nh h ng nghề nghi p cho HS:

+ Thông qua ch ơng trình môn Công ngh gi i thi u cho HS biết thông tin

về đặc điểm m t số ngành nghề nh : nông nghi p, lâm nghi p, kinh tế, d ch v , công nghi p, cơ khí, đi n – đi n tử… GV cung cấp nh ng thông tin cơ bản về tầm quan tr ng của nghề, đối t ng lao đ ng, n i dung lao đ ng, nh ng thao tác lao

đ ng cơ bản, nh ng yêu cầu tâm - sinh lý của nghề và chống chỉ đ nh y h c, triển

v ng của nghề

+ Thông qua môn Công ngh cung cấp thông tin về m t số tr ng đào tạo

bao g m dạy nghề, trung h c chuyên nghi p, cao đẳng và đại h c, nhu cầu sử d ng ngu n nhân l c của th tr ng lao đ ng

+ Qua các bài th c hành môn Công ngh tạo điều ki n cho HS thử sức mình làm ra m t số sản phẩm có ích từ đó hình thành hứng thú nghề nghi p, m t số kỹ năng, kỹ xảo lao đ ng chung gắn v i m t số ngành nghề

Nh vậy, thông qua môn Công ngh có thể tạo ra hứng thú, khuynh h ng

và năng l c nghề nghề nghi p các em, từ đó giúp các em có đ nh h ng nghề và

(3) Phương pháp giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trong môn Công nghệ

GDHN l ng ghép vào môn Công ngh đ c sử d ng nh ng ph ơng pháp đặc thù trong môn h c và bài h c

các mức đ l ng ghép, GV cần l a ch n PPDH phù h p v i n i dung kiến thức từng bài H thống các ph ơng pháp có thể sử d ng nh : thuyết trình, nêu vấn đề, vấn đáp, thảo luận, hoạt đ ng nhóm, t chức trò chơi, giao l u, tham quan, dạy h c theo d án, đóng vai, mô phỏng

Khi th c hi n m t chủ đề các ph ơng pháp phát huy vai trò chủ thể của HS

đ c chú ý, thảo luận th ng đ c xem là ph ơng pháp chủ đạo

(4) Thiết kế bài soạn môn Công nghệ có lồng ghép nội dung giáo dục hướng nghiệp

+ Xác đ nh m c tiêu của bài h c

+ Ch n kiến thức cơ bản nhất để vận d ng các ph ơng pháp dạy h c tích c c + Tiến trình kế hoạch giảng dạy, l a ch n các ph ơng pháp dạy h c phù h p + Soạn nh ng câu hỏi, bài tập ứng d ng nhằm củng cố kiến thức và rèn luy n

t duy năng đ ng sáng tạo của HS

+ Soạn cách h ng dẫn t h c và giao nhi m v về nhà cho HS

+ Chuẩn b chi tiết, tỉ mĩ ngành nghề cần đ a bài h c nh :

B ngă1.2 Bảng mô tả chi tiết cấu trúc n i dung GDHN đ c l ng ghép qua môn

5 Nhu cầu xư h i, đ a chỉ tuyển d ng và vi c làm đối v i ngành nghề này

(5) Tổ chức bài giảng

Vi c t chức bài giảng trên l p cần kết h p của nhiều n i dung nh :

đến hướng nghiệp:

Hình thức này không nh ng giúp các em thấy đ c s gần gũi gi a Công ngh v i th c ti n nghề nghi p mà từ đó các em thấy hứng thú hơn v i bài h c, t suy nghĩ và đặt ra nhiều câu hỏi liên quan t i nghề nghi p sau này Nh vậy, n i dung GDHN sẽ tr nên thiết th c và hi u quả đ c nâng cao

L i nói của GV dù có thu hút, thuyết ph c đến bao nhiêu cũng không bằng

nh ng hình ảnh thật, sinh đ ng mà HS thấy đ c GV có thể s u tầm và đ a vào

nh ng hình ảnh c thể để minh h a cho n i dung GDHN, đó là bi n pháp tốt vừa b sung tài li u cho sách giáo khoa, vừa gây hứng thú h c tập cho HS

Khi ra các bài tập, GV có thể đ a ra m t số bài tập có liên quan đến GDHN Trong quá trình giải bài tập, HS phải phân tích, t ng h p, tìm tòi ra n i dung bài giải nh đó có thể khắc sâu trong t t ng của các em

Mặt khác, khi gi i thi u về ngành nghề không chỉ thông qua các bài giảng trên l p mà còn t chức cho HS tham quan nh ng ứng d ng của môn Công ngh trong sản xuất Thông th ng, các gi h c t chức tham quan giúp HS chứng minh bài h c, củng cố bài h c và có tác d ng kích thích HS tìm hiểu nh ng kiến thức đư

h c trong các hoạt đ ng nghề nghi p khác

Ph ơng ti n ph c v GDHN cho HS trong môn Công ngh là h thống cơ s vật chất - thiết b dạy h c và nh ng điều ki n đảm bảo th c hi n m c tiêu GDHN cho HS trong môn Công ngh , GV nên khai thác tri t để các ph ơng ti n dạy h c trong nh ng bài lý thuyết và th c hành thông qua đó b c đầu giúp HS có thể hình dung và thích ứng dần v i nghề m t cách nhanh nhất