ghiă nh ă máyă móc.ă T pă trungă d yă cáchă h c,ă cáchă nghƿ,ă khuy nă khíchă t ă h c,ă t oă c ăs ăđ ăng iăh căt ăc pănh tăvƠăđ iăm iătriăth c,ăKN,ăphátătri nănĕngăl c,....” [26] Trongă
Trang 1M CăL C
LỦăl chăkhoaăh că i
L iăcamăđoană ii C măt ă iii Tómăt t iv M căl că vi Danhăsáchăcácăch ăvi tăt tă x Danh m c các hình xi Danh m c cácăb ngă xii Danh m c cácăbi uăđ ă xiii A.ăPH NăM ăĐ U 1.ăLụăDOăCH NăĐ ăTĨI 1
2.ăM CăTIểUăNGHIểNăC U 3
3.ăNHI MăV ăNGHIểNăC U 3
4.ăĐ IăT NGăVĨăKHỄCHăTH ăNGHIểNăC U 3
4.1.ăĐ iăt ngănghiênăc u 3
4.2.ăKháchăth ănghiênăc u 3
5.ăGI ăTHUY T NGHIểNăC U 4
6.ăGI IăH NăPH MăVIăNGHIểNăC U 4
7 PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 4
7.1 Các ph ngăphápănghiênăc uălỦălu n 4
7.2 Các ph ngăphápănghiênăc uăth căti n 4
7.3 Các ph ngăphápăth ngăkêătoánăh c 5
8.ăụăNGHƾAăĐịNGăGịPăC AăĐ ăTĨI 5
B.ăPH NăN IăDUNG Ch ng 1 C S ăLụăLU NăV ăC IăTI NăPH NG PHỄPăăD YăTH Că HẨNHăNGH ăNUỌIăCỄăLịCăăCHOăNỌNGăDỂN 6
1.1.ăT NGăQUANăV NăĐ ăNGHIểNăC U 6
1.2.ăCỄCăKHỄIăNI MăC B N 8
1.2.1.ăK ănĕng 8
1.2.2.ăRènăluy n 9
1.2.3.ăRènăluy năk ănĕng 9
Trang 21.2.4 Ph ng pháp 9
1.2.5 Ph ng phápăd yăth căhƠnh 12
1.2.6.ăC iăti năph ngăphápăd yăh c 12
1.3.ăLụăTHUY TăV ăQUỄăTRỊNHăD YăK ăNĔNG 13
1.3.1 Các ph ngăphápăd yăk ănĕng 13
1.3.2.ăS ăhìnhăthƠnhăk ănĕng 21
1.3.3.ăMôăhìnhăphátătri năk ănĕng 27
1.3.4.ăXơyăd ngătiêuăchuẩnăk ănĕngăngh 30
1.3.5.ăPhi uăd yăh c 32
1.4.ăCỄCăY UăT ă NHăH NGăĐ NăPH NGăPHỄPăD YăTH CăHĨNHă NGH ăNUỌIăCỄăLịC 33
1.4.1.ăĐi uăki năápăd ngăph ngăphápăd yăth căhƠnh 33
1.4.2.ăS ăphátătri năc aăcôngăngh ăthôngătin 35
1.4.3.TơmălỦăh căc aăng iăl nătu i 36
TI UăK TăCH NG 1 38
Ch ng 2 TH CăTR NGăV ăăDẠY THỰC HÀNH NGHỀ NUÔI CÁ LÓC CHO NÔNG DÂN TẠI HUYỆN TRI TÔN 39
2.1.ăGI IăTHI UăT NGăQUANăV ăĐI UăKI NăT ăNHIểN,ăKINHăT ă- Xà H IăT NH AN GIANG 39
2.2.ăGI IăTHI UăT NGăQUANăV ăĐI UăKI NăT ăNHIểN,ăKINHăT ă- Xà H IăHUY NăTRIăTỌN 40
2.2.1.ăCácăd ăán,ăđ ăán,ăch ngătrìnhăm cătiêuăqu căgiaăv ăcôngătácăd yăngh 40
2.2.2.ăTh cătr ngăv ăcôngătácăđƠoăt oăngh ănuôiăcáălóc 41
2.3.GI IăTHI UăT NGăQUỄTăNGH ăNUỌIăCỄăLịC 47
2.3.1.ăHi nătr ngăs năxu tăvƠăđặcăđi măkinhăt ăngh ănuôiăcáălóc 47
2.3.2.ăGi iăthi uăngh ănuôiăcáălóc 48
2.4.ăGI IăTHI UăCH NGăTRỊNHăĐĨOăT OăNGH ăNUỌIăCỄăLịC 50
2.5.ăKH OăSỄTăTH CăTR NGăD YăTH CăHĨNHăNGH ăNUỌIăCỄăLịCă CHOăNỌNGăDỂNăT IăHUY NăTRIăTỌN,ăT NHăANăGIANG 51
2.5.1.ăK tăqu ăkh oăsátătừăcánăb ăqu nălỦăvƠăgiáoăviên 52
2.5.2.ăK tăqu ăkh oăsátătừănôngădơnă(ng iăh căngh ) 61
TI UăK TăCH NG 2 71
Trang 3Ch ng 3 C IăTI NăPH NGăPHỄPăD YăTH CăHẨNHăNGH ăăNUỌIă
CỄăLịCăCHOăNỌNGăDỂNăT IăHUY NăăTRIăTỌN,ăT NHă
AN GIANG 73
3.1.ăĐ NHăH NGăCịăTệNHăNGUYểNăT CăKHIăC IăTI NăPH NG PHÁP D YăTH CăHĨNH 73
3.1.1.ăNguyênăt căb oăđ mătínhăkhoaăh căvƠăs ph m 73
3.1.2.ăNguyênăt căk tăh păgi aălỦăthuy tăvƠăth căhƠnh 73
3.1.3.ăNguyênăt căphátătri nătoƠnădi năng iăh c 74
3.2.ăC IăTI NăPH NGăPHỄPăD YăTH CăHĨNHăNGH ăNUỌIăCỄăLịCă CHOăNỌNGăDỂNăHUY NăTRIăTỌN 75
3.2.1.ăXácăđ nhăk ănĕngăcầnărènăluy năvƠăm iăquanăh ăc aăcácăk ănĕng 75
3.2.2.ăL aăch năph ngăphápăd yăth căhƠnh 77
3.2.3.ăV năd ngăquyătrìnhăc iăti năph ngăphápăd y th căhƠnhăvƠoătrongăthi tăk ă giáoăánăth căhƠnh 80
3.3.ăTH CăNGHI MăS PH M 92
3.3.1.ăM căđíchăth cănghi m 92
3.3.2.ăĐ iăt ngăth cănghi m 92
3.3.3.ăN iădungăth cănghi măvƠăcáchăth căt ăch căth cănghi m 92
3.3.4.ăPhơnătích,ăđánhăgiáăk tăqu ăth cănghi măs ph m 93
3.4.ăL Y ụăKI NăCHUYểNăGIA 96
TI UăK TăCH NG 3 101
C.ăPH NăK TăLU NăVẨăKI NăNGH 1.ăK TăLU N 103
2.ăKI NăNGH 104
3 H NGăPHỄTăTRI NăĐ ăTĨI 105
TẨIăLI UăTHAMăKH O 106
PH ăL Că1 109
PH ăL Că2 112
PH ăL Că3 115
PH ăL Că4 118
PH ăL Că5 121
PH ăL Că6 124
PH ăL Că7 125
PH ăL Că8 127
Trang 4PH ăL Că9 130
PH ăL Că10 131
PH ăL Că11 132
PH ăL Că12 133
PH ăL Că13 134
PH ăL Că14 141
PH ăL Că15 162
PH ăL Că16 163
PH ăL Că17 164
Trang 5DANH SÁCH CÁC CH ăVI TăT T
Trang 6DANH M C CÁC HÌNH
Hình 1.1:ăV ătríăc aăPPDHătrongăquáătrìnhăd y 11
Hình 1.2: C uătrúcăph ngăphápăd yăth căhƠnhă4ăb că 16
Hình 1.3: C uătrúcăph ngăphápăd yăth căhƠnhă3ăb că 18
Hình 1.4: C uătrúcăph ngăphápăd yăth căhƠnhă6ăb că 19
Hình 2.1: Mô hình nuôi cá lóc trong ao 48
Hình 2.2: Môăhìnhănuôiăcáălócătrongăvèoăđặtătrongăaoă 49
Hình 2.3: Môăhìnhănuôiăcáălócătrongăvèoăđặtătrênăkênhă 49
Hình 2.4: Môăhìnhănuôiăcáălócătrongăb ăb tă 50
Hình 3.1: S ăđ ăm iăquanăh ăc aăcácăk ănĕngăngh ănuôiăcáălócătrongăvèoă 76
Hình 3.2: Quyătrìnhăc iăti năph ngăphápăd yăth căhƠnhă 78
Trang 7DANH M C CỄCăB NG
B ngă2.1:ăK tăqu ăs năxu tăngh ănuôiăcáălócăc aăt nhăAnăGiang 47
B ngă2.2: K t qu ăkh oăsátăm căđ ănuôiăcáălócăc aăng iădơn 52
B ngă2.3: K t qu ăkh oăsátămôăhìnhănuôiăcáălóc 53
B ngă2.4: K t qu ăkh oăsátăs ăcầnăthi tăthamăgiaăh căngh ănuôiăcáălóc 53
B ngă2.5: K tăqu ăkh oăsátăcáchăth căd yăth căhƠnhăc aăGV 54
B ngă2.6: K tăqu ăkh oăsátăm căđ ăsửăd ngăPTăd yăh c 55
B ngă2.7: K tăqu ăkh oăsátăcácăkhóăkhĕnăkhiăd yăth căhƠnh 56
B ngă2.8: K tăqu ăkh oăsátăhi uăqu ăc aăvi căt ăch căd yăth căhƠnh 57
B ngă2.9: K tăqu ăkh oăsátăs ăcầnăthi tăc aăvi căc iăti năPPDTH 58
B ngă2.10:ăK tăqu ăkh oăsátănh ngăy uăt ăcầnăc iăti n 59
B ngă2.11: K tăqu ăkh oăsátăm căđ ănuôiăcáălócăc aăng iădơn 61
B ngă2.12: K tăqu ăKS môăhìnhănuôiăcáălócăph ăbi năt iăhuy năTriăTôn 62
B ngă2.13: K tăqu ăkh oăsátăcácăhìnhăth călƿnhăh iăki năth c 63
B ngă2.14: K tăqu ăkh oăsátăs ăcầnăthi tăthamăgiaăh căngh ănuôiăcáălóc 63
B ngă2.15: K tăqu ăkh oăsátăcáchăth căd yăth căhƠnhăc aăGV 64
B ngă2.16: K tăqu ăkh oăsátăm căđ ăsửăd ngăPTăd yăh c 66
B ngă2.17: K tăqu ăkh oăsátăcácăkhóăkhĕnăkhiăh căth căhƠnh 67
B ngă2.18: K tăqu ăkh oăsátăm căđ ăthƠnhăth oăcácăk ănĕng 68
B ngă2.19: K tăqu ăkh oăsátăs ăcầnăthi tăc aăvi căc iăti năPPDTH 69
B ngă2.20: K tăqu ăkh oăsátănh ngăy uăt ăcầnăc iăti n 69
B ngă3.1: T ngăh păth ngăkêăth cănghi mă 93
B ngă3.2: K tăqu ăkh oăsátăs ăphátătri năcácănĕngăl c 97
B ngă3.3:ăK tăqu ăkh oăsátăkh ănĕngăth căhi năcácăk ănĕng 97
B ngă3.4: K tăqu ăkh oăsátăkh ănĕngăphátăhi năsaiăh ngăvƠăkh căph c 97
B ngă3.5: K tăqu ăkh oăsátăs ăhìnhăthƠnhăthoáiăquenălaoăđ ng 98
B ngă3.6: K tăqu ăkh oăsátăkh ănĕngăápăd ngăc aăquyătrình 98
B ngă3.7: K tăqu ăkh oăsátăm căđ ănơngăcaoăhi uăqu ăh căt pă 99
Trang 8DANH M C CỄCăBI UăĐ
Bi uăđ ă2.1: K tăqu ăkh oăsátăm căđ ănuôiăcáălócăc aăng iădơnă 52
Bi uăđ ă2.2: K tăqu ăkh oăsátămôăhìnhănuôiăcáălócă 53
Bi uăđ ă2.3: K tăqu ăkh oăsátăs ăcầnăthi tăthamăgiaăh căngh ănuôiăcáălócă 54
Bi uăđ ă2.4: K tăqu ăkh oăsátăcáchăth căd yăth căhƠnhăc aăGVă 54
Bi uăđ ă2.5: K tăqu ăkh oăsátăm căđ ăsửăd ngăph ngăti năd yăh că 56
Bi uăđ ă2.6:ăK tăqu ăkh oăsátăcácăkhóăkhĕnăkhiăd yăth căhƠnhă 57
Bi uăđ ă2.7: K tăqu ăkh oăsátăhi uăqu ăc aăvi căt ăch căd yăth căhƠnh 58
Bi uăđ ă2.8: K tăqu ăkh oăsátăs ăcầnăthi tăc aăvi căc iăti năPPDTHă 58
Bi uăđ 2.9: K tăqu ăkh oăsátănh ngăy uăt ăcầnăc iăti nă 59
Bi uăđ ă2.10:ăK tăqu ăkh oăsátăm căđ ănuôiăcáălócăc aăng iădơn 61
Bi uăđ ă2.11:ăK tăqu ăkh oăsátămôăhìnhănuôiăcáălócăph ăbi năt iăhuy năTriăTôn 62
Bi uăđ ă2.12:ăK tăqu ăkh oăsátăcácăhìnhăth călƿnhăh iăki năth c 63
Bi uăđ ă2.13:ăK tăqu ăkh oăsátăs ăcầnăthi tăthamăgiaăh căngh ănuôiăcáălóc 64
Bi uăđ ă2.14: K tăqu ăkh oăsátăcáchăth căd yăth căhƠnhăc aăgiáoăviên 65
Bi uăđ ă2.15:ăK tăqu ăkh oăsátăm căđ ăsửăd ngăph ngăti năd yăh c 66
Bi uăđ ă2.16: K tăqu ăkh oăsátăcácăkhóăkhĕnăkhiăh căth căhƠnh 67
Bi uăđ ă2.17: K tăqu ăkh oăsátăm căđ ăthƠnhăth oăcácăk ănĕng 68
Bi uăđ ă2.18:ăK tăqu ăkh oăsátăs ăcầnăthi tăc aăvi căc iăti n PPDTH 69
Bi uăđ ă2.19: K tăqu ăkh oăsátănh ngăy uăt ăcầnăc i ti nă 70
Bi uăđ ă3.1:ăBi uăđ ăphơnăph iătầnăs ăđi măki mătra 94
Bi uăđ ă3.2:ăK tăqu ăkh oăsátăm căđ ănơngăcaoăhi uăqu ăh căt pă 99
Trang 9A.ăPH NăM ăĐ U
1.ăLụăDOăCH NăĐ ăTẨI
Phátătri năgiáoăd căvƠăđƠoăt oălƠăqu căsáchăhƠngăđầu,ălƠăm tătrongănh ngă
đ ngăl căquanătr ngăthúcăđẩyăs ănghi păcôngănghi păhóa,ăhi năđ iăhóaăđ tăn c,ă lƠăđi uăki năphátăhuyăngu năl căconăng i.ăTr cănh ngăyêuăcầuătrênăđặtăraăchoă giáoăd căph iăđ iăm iătoƠnădi năv ăm ctiêu,ăn iădungăvƠăc ăph ngăphápăd yăh că
đ ăđápă ngăt tăh nănhuăcầuăc aăxưăh i.ă
T iăh iăngh ălầnăth ăsáuăBanăch păhƠnhătrungă ngăĐ ngăkhóaăXIăcũngăđưă
k tălu n:ăĐ iăm iăcĕn b nătoƠnădi năgiáoăd căvƠăđƠoăt oălƠăm tăyêuăcầuăkháchăquanăvƠăc păbáchăc aăs ănghi păđẩyăm nhăcôngănghi păhóa,ăhi năđ iăhóa,ăxơyăd ngăvƠă
b oă v ă t ă qu că ă n c ta trong giai đo nă hi nă nay.ă Đ iă m iă cĕnă b n,ă toƠnă di nă giáoăd căvƠăđƠoăt oăbaoăg mănhi uăv năđ ăh tăs căl nălao,ăh ătr ngăvƠăph căt pătrongăđóăcó đ iăm iăv ăph ngăphápăd yăh c
Ngh ăquy tăTW2ă(khóaăVIII)ăv ăđ nhăh ngăchi năl căphátătri năgiáoăd đƠoă t oă trongă th iă kỳă côngă nghi pă hóa,ă hi nă đ iă hóaă đưă đ ă raă nh ngă gi iă phápă
că-ch ăy u,ătrongăđóăgi iăpháp:ăắ Đ iăm iăm nhăm ăph ngăphápăgiáoăd că- đƠoăt o,ă
kh că ph că l iă truy nă th ă m tă chi u,ă rènă luy nă thƠnhă n pă t ă duyă sángă t oă c aă
ng iăh c;ăTừngăb căápăd ngăcácăph ngăphápătiênăti năvƠăph ngăti năhi năđ iăvƠoăquáătrìnhăd yă- h c” [13]
T iăh iăngh ătrungă ngă6,ăkhóaăIXăcóănh ngăk tălu năquanătr ngăắĐ iăm iă
ph ngă phápă d yă h c,ă phátă huyă t ă duyă sángă t oă vƠă nĕngă l că t ă đƠoă t oă c aă
ng iăh c,ăcoiătr ngăth căhƠnh,ăth cănghi m,ăngo iăkhóa,ălƠmăch ăki năth cătránhă
nh iănhét,ăh căvẹt,ăh căchay ” [7]
Ngh ăquy tăTW8, khóaăXIăv ăđ iăm iăcĕnăb nătoƠnădi năgiáoăd căvƠăđƠoăt oăcũngăđưăđ ăraănhi măv ăvƠăgi iăphápăắTi păt căđ iăm iăm nhăm ăph ngăphápăd yăvƠăh cătheoăh ngăhi năđ i;ăphátăhuyătínhătíchăc c,ăch ăđ ng,ăsángăt oăvƠăv năd ng
ki nă th c,ă k ă nĕngă c aă ng iă h c;ă kh că ph că l iă truy nă th ă ápă đặtă m tă chi u,ă
Trang 10ghiă nh ă máyă móc.ă T pă trungă d yă cáchă h c,ă cáchă nghƿ,ă khuy nă khíchă t ă h c,ă t oă
c ăs ăđ ăng iăh căt ăc pănh tăvƠăđ iăm iătriăth c,ăKN,ăphátătri nănĕngăl c, ” [26]
Trongă Lu tă Giáoă D c (2005)ă t iă kho nă 2ă đi uă 5ă cũngă nêuă rõ:ă ắYêu cầuă
n iădung,ăph ngăphápăgiáoăd c:ăph iăphátăhuyătínhătíchăc c,ăt ăgiác,ălƠmăch ,ăcóătínhăt ăduy,ăsángăt o,ăb iăd ngăchoăng iăh cănĕngăl căt ăh c,ăkh ănĕngăth căhƠnhăvƠăỦăchíăv nălên ” [10]
Chi năl căphátătri nă giáoăd că2011ă - 2020ă trongăphầnăV,ă m că3.dăcũngă
đ ăraăgi iăphápăắTi păt căđ iăm iăph ngăphápăd yăh căvƠăđánhăgiáăk tăqu ăh căt p,ărènăluy nătheoăh ngăphátăhuyătínhătíchăc c,ăt ăgiác,ăch ăđ ng,ăsángăt oăvƠănĕngăl că
t ăh căc aăng iăh că”ă[5]
Hi nănayăvi căđ iăm iăPPDHăđưătr ăthƠnhăm tănhi măv ăquanătr ngăhƠngăđầuăc aăngƠnhăGiáoăd că- ĐƠoăt o.ă
Trongă quáă trìnhă gi ngă d yă vƠă qu nă lỦă côngă tácă d yă ngh ă choă lao đ ngă nôngăthônăt iătr ngăTrungăc păngh ăDơnăt căn iătrúăAnăGiang,ătôiănh năth yăcácă
đ iăt ngăthamăgiaăh căngh ăcóănhi uăđ ătu iăkhácănhau,ătrìnhăđ ăh căv năcũngănh ăkinhănghi măs năxu tă khácănhauăvƠăcóăđ iăt ngălƠăng iădơnăt căKhmerăkhôngă
bi tăch ,ăvìăth ătơmălỦăthamăgiaăh căcũngăkhácănhau,ăcóănh ngăh căviênătíchăc că thamăgiaăth căhi năcóănh ngăh căviênăr tăth ăđ ng,ăkhôngădámăh i,ăng iăh iănh ngă
đi uă mìnhă ch aă n mă v ng.ă Vìă v y,ă côngă tácă d yă ngh ă choă nôngă dơnă đòiă h iă
ph ngă th că d yă ngh ă ph iă t ă ch că linhă ho t,ă ph ngă phápă d yă h că ph iă l yă
th căhƠnhălƠmăchínhăvƠăchúătr ngăl yăng iăh călƠmătrungătơm.ăN uăch ăápăd ngă
ph ngăphápăd y h c truy năth ng,ătruy năđ tăm tăchi uăthìăhi uăqu ăd yăvƠăh căkhông cao Th iă giană qua,ă vi că d yă ngh ă nuôiă cáă lócă choă nôngă dơnă t iă huy nă Tri Tôn đưăcóăs ăthayăđ iăv ăph ngăphápăd yăh c,ăđặc bi tălƠăd yăth căhƠnhăvƠăcóă
s ăh ătr ăc aăph ngăti năd yăh c.ăTuyănhiên,ăcácăph ngăphápăd yăth căhƠnhăđưă
đ căápăd ngăđaăphầnămangătínhăch ăquan,ăthi uăbƠiăb năvƠăch aăđ cănghiênăc uă
m tăcóăcáchăh ăth ng,ănênăhi uăqu ăc aăquáătrìnhăd yăvƠăh căcònănhi uăh năch ăChínhăvìăv y,ăng iănghiênăc uănh năth yătrongăv năđ ăgi ngăd yăngh ănuôiăcáălócă
Trang 11choănôngădơnăcầnăph iăc iăti năph ngăphápăd y th căhƠnhăđ ăắLƠmăsaoănơngăcaoătínhăth căhƠnhă- ngăd ngăchoăng i h c trongătừngăk ănĕng”ăluônălƠăv năđ ăđặtăra
Xu tăphátătừănh ngăyêuăcầuăv ălỦălu năvƠăth căti năđưănêuă ătrên,ăng iănghiênă c uă th că hi nă đ tài ắC iă ti nă ph ngăphápăd yă th că hƠnhăngh ă nuôiă
cá lóc cho nông dân t iă huy nă Triă Tôn,ă t nhă Ană Giang” v iă mongă mu nă
nghiênăc uăc iăti năph ngăphápăd yăth căhƠnhăphùăh păvƠoătrongăth căt ăgi ngăd yă
m tăcáchăkh ăthiănh t,ăđ ănơngăcaoăch tăl ngăvƠăhi uăqu ătrongăđƠoăt oăngh
2.ăM CăTIểUăNGHIểNăC U
Nghiênăc uăc ăs ălỦălu năvƠăth căti n,ătừăđóăđ ăxu tăc iăti năph ngăphápă
d yă th că hƠnhă ngh ă nuôiă cáă lócă choă nôngă dơnă t iă huy nă Triă Tôn,ă t nhă Ană Giangănhằmăh ngăđ nănơngăcaoăch tăl ngăd yăngh ănuôiăcáălóc,ăđ ngăth iănơngăcaoătayăngh ăchoănôngădơnătừăđóăphátătri năngh ănuôiăcáălócăt iăhuy năTriăTôn.ă
3.ăNHI MăV NGHIểNăC U
- Nghiênăc uăcácăthu tăng ,ăkháiăni măvƠăh ăth ngăphầnălỦălu n,ăxemăđơyălƠă
c ăs ăkhoaăh căđ ăti păc nănh ngănghiênăc u c a đ ătƠi
- Tìmăhi uăth cătr ngăv ăgi ngăd yăth căhƠnhăngh nuôiăcáălócăt iăhuy năTriăTôn,ăt nhăAnăGiang
- Nghiênă c uă đ ă xu tă h ă th ngă cácă k ă nĕngă cầnă rènă luy n cho nông dân trong quá trình d yăth căhƠnh ngh nuôi cá lóc
- Nghiênăc uăcácăph ngăphápăd yăth căhƠnh đ ăđ aăraăquyătrìnhăc iăti n
ph ngăphápăd yăth căhƠnhăphùăh pătừngăn iădungăvƠăđ iăt ngăh căngh
- D yăth cănghi măvƠătr ngăcầu Ủăki năchuyên gia đ ăkhẳngăđ nhătínhăkhoaă
h căvƠătínhăkh ăthi c aăđ ătƠi
4.ăĐ IăT NGăVẨăKHỄCHăTH ăNGHIểNăC U
4.1.ăĐ iăt ngănghiênăc u
Quy trình c iăti năph ngăphápăd yăth căhƠnhăngh ănuôiăcáălóc
4.2.ăKháchăth ănghiênăc u
- Cácăph ngăphápăd yăh căth căhƠnh
Trang 12- Quá trình th căhƠnhăngh ănuôi cá lóc cho nôngădơnăt iăhuy năTriăTôn,ăt nhă
An Giang
- Giáo viên và nông dân thamăgiaăd yăvƠăh căngh ănuôiăcáălóc t iăhuy nă TriăTôn,ăt nh An Giang
5.ăGI ăTHUY T NGHIểNăC U
Hi nănayăvi căd yăth căhƠnhăngh ănuôiăcáălócăchoănôngădơnăt iăhuy năTriăTônă
ch aăđ tăhi uăqu ăcao.ăN uăápăd ngăquy trình c iăti năph ngăphápăd yăth căhƠnhăngh ă nuôiă cáă lócă choă nôngă dơnă t iă huy nă Triă Tôn,ă t nhă Ană Giangă mƠă ng iă nghiênă c uă đưă đ ă xu tă thìă k ă nĕngă ngh ă c aă ng iă h că đ că hìnhă thƠnhă vƠă phátătri n
6.ăGI IăH NăPH MăVIăNGHIểNăC U
Đ ătƠi ch ăt pătrungănghiênăc uă c iăti nă ph ngăphápăd yăth căhƠnh ngh ănuôi cá lóc trong vèo đặtătrongăaoăcho nông dân t i huy năTriăTôn,ăt nhăAnăGiang.ă
7.ăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U
Đ ă hoƠnă thƠnhă t tă m că tiêuă vƠă nhi mă v ă c aă đ ă tƠi,ă ng iă nghiênă c uă sửăd ngăcácăph ngăphápănghiênăc uăsau:
7.1.ăCácăph ngăphápănghiênăc uălỦălu n
Phơnătích,ăt ngăh p,ăkháiăquátăcácătƠiăli uălỦălu n,ăcácăcôngătrìnhănghiênăc uă cóăliênăquanăđ n đ ătƠiăđ ăx yăd ngăc ăs ălỦălu năchoăđ ătƠi
7.2.ăCácăph ngăphápănghiênăc uăth căti n
- Ph ngă pháp ph ngă v n: Ph ngă v nă 04ă c ă s ă d yă ngh ă đ ă tìmă hi uă
th cătr ngăv ăcôngătácăđƠoăt oăngh ănuôiăcáălóc.ă
- Ph ngăphápăđi uătra: Đi uătraăbằngăb ngăh iăđ ă thuăth păthôngătinăvƠăđánhăgiáăth cătr ngăgi ngăd yăth căhƠnhăngh ănuôiăcáălócăchoănôngădơnăt iăhuy năTriăTôn,ăt nhăAnăGiang
- Ph ngă phápă th că nghi mă s ă ph mă vƠă tr ngă cầuă Ủă ki nă chuyênă giaă đ ă
ki măch ngătínhăkh ăthiăc aăđ ătƠi
Trang 137.3.ăCácăph ngăphápăth ng kêătoánăh c
- Sửă d ng ph ngă phápă th ngă kêă toánă h că đ ă xửă lỦă k tă qu ă kh oă sát
th cătr ngăd yăth căhƠnhăngh ănuôiăcáălóc,ăk tăqu ăth cănghi măs ăph măvƠăk tăqu ă
tr ngăcầuăỦăki năchuyênăgia
- Ph ngăphápăki mănghi măgi ăthuy tăth ngăkêăđ ăki măch ngătínhăđúngă
đ năc aăgi ăthuy tănghiênăc u
8.ăụăNGHƾAăĐịNGăGịPăC AăĐ ăTẨI
- Gópă phầnă h ă th ngă hóaă vƠă lƠmă sángă t ă c ă s ă lỦă lu nă v ă c iă ti nă
ph ngăphápăd yăth căhƠnhăngh ănuôiăcáălóc
- Đ ăxu tăh ăth ngăcácăk ănĕngăcầnărènăluy n cho nông dân trong quá trình
d yăth căhƠnh ngh nuôi cá lóc
- Phátă tri nă ng iă h c đápă ngă nhuă cầuă nơngă caoă tayă ngh ,ă đ ngă th iă nơngăcaoăch tăl ngăd yăvƠăh căngh ănuôiăcáălócăchoănôngădơnăt iăhuy năTriăTôn
- Đ ăxu tăquyătrìnhăc iăti năph ngăphápăd yăth căhƠnhăkhôngănh ngăchoăngh ănuôiăcáălócămƠăcóăkh ănĕngăápăd ngăchoăcácăngh ănuôiăth yăs n khác
Trang 14B.ăPH NăN IăDUNG
Ch ngă1
D YăTH CăHẨNHăNGH ăNUỌIăCỄăLịCă
CHO NÔNG DÂN
1.1 T NGăQUANăV NăĐ ăNGHIểNăC U
ăm iăth iăđ i,ăd iăs ăphátătri năkhôngăngừngăc aăkhoaăh căcôngăngh ,
c aă toƠnă cầuă hóaă vƠă đặcă bi tă s ă n iă b tă c aă n nă kinhă t ă triă th c,ă thìă ngu nă l că conă ng iă luôn đ c coiă tr ngă ă m iă qu că gia Đ ă đápă ngă ngu nă nhơnă l că cóă tayăngh ăcaoăđápă ngăs ăphátătri năc aăxưăh i thìăđòiăh iăgiáoăd căcũngăluônăđ cănghiênăc uăc iăti n,ăđ iăm i Đ i m iăgiáoăd căthìăph iăđ iăm iăquáătrìnhăđƠoăt o, trongăđó ngoƠiăvi căđ iăm iăn iădung,ăph ngăti n, hìnhăth căd yăh căthìăph ngăpháp d yăh cănóiăchungăvƠăph ngăphápăd yăth căhƠnhănóiăriêngăđ căxácăđ nhălà
m tătrongănh ngăy uăt ăquanătr ngăc aăquáătrìnhăd yăh c và cầnăđ căquanătơmăđ iă
m i Vì khiăgi ngăd y, giáoăviênăd yăcùngăm tăn iădungănh ngăng iăh c, h căt păcóă h ngă thúă vƠă tíchă c că hayă không, cóă đ ă l iă nh ngă d uă nă v ă n iă dungă trongă tơmăh năc aăng iăh căhayăkhôngăphầnăl năph ăthu căvƠoăph ngăphápăgi ngăd y
c aăng iăthầy.ăVìăv yătừănhi uănĕmăquaăph ngăphápăd yăh c,ăd yăth căhƠnhăluônălƠătrungătơmăchúăỦăc aăcácănhƠăgiáoăd cătrongăvƠăngoƠiăn c
1.1.1 Trênăth ăgi i
ăLiênăXôăph ngăphápăd yăh c,ăd yăs năxu tăđưăđ căt ăch cănghiênăc uă
m tăcáchăcóăh ăth ng và đ tăđ căk tăqu ăquanătr ng Vi nănghiênăc uăkhoaăh că
d yăngh ăLiênăXôăđưănghiênăc uăvƠăvi tănhi uăsáchăliênăquanăđ năd yăh căs năxu tă
nh :ă
- Sách nóiă v ă ắPh ngă phápă d yă s nă xu t” đ că xu tă b nă nĕm 1951,
n iădungăcu năsáchănƠyăđ ăc pănhi uăv năđ ăc ăb năc aălỦălu năvƠăth căti năd yă
s nă xu tă nh :ă Các kháiă ni m, nhi mă v ,ă nguyênă t că c ă b nă c aă d yă s nă xu t,ă
Trang 15n iă dung, hình th c,ă ph ngă pháp d yă s nă xu t,…ă vƠă đ ă cặpă đ nă vaiă tròă c aă giáoăviênăd yăth căhƠnhătrongăquáătrìnhăd yăs năxu t
- Sauă đóă Liên Xô cũngă đưă xu tă b nă đầuă tiênă cu nă sáchă nóiă v ă ắLỦă lu nă
d yă s nă xu t”ă vƠoă nĕmă 1973ă vƠă đánhă d uă b că phátă tri nă m iă c aă khoaă h că
d yăngh ă ăn cănƠy
Songăsongăđóăcácăchuyênă gia,ăcánăb ăkhoaăh căc aăcácăVi nănghiênăc uăkhoaăh căd yăngh ătừ các n căxưăh i ch ănghƿaănh :ăBungari,ăC ngăhòaădơnăch ă
Đ c,ă Baă - lan,ă Liênă Xô,ă Ti pă Kh că cũngă đưă m ă h iă ngh ă bƠnă v ă nh ngă v nă đ ă
ch ăy uăc aălỦălu năd yăs năxu tătrongăđóăđ aăraăm tăs ăv năđ ăc păbáchănh :ăC ăs ă
ph ngăphápălu năc aăd yăs năxu t,ăv ătríăvaiătròăc aăd yăs năxu tătrongăquáătrìnhăgiáoăd c,ănh ngăph ngăpháp,ăhìnhăth căt ăch c,ăph ngăti năk ăthu tăgi ngăd yăcóă
hi uăqu
1.1.2 ăVi tăNam
Trong nh ngă nĕmă gầnă đơy v nă đ ă nghiênă c u đ iă m i,ă c iă ti nă PP
d yăh c,ăd yăngh ăđưăđ c cácăc pălưnhăđ oăvƠăqu nălỦ d yăngh , nhƠăgiáoăd c,ănhƠă tơmă lỦă h că quană tơmă nhi uă quaă cácă cu că h iă th oă khoaă h c,ă cácă đ ă tƠi,
lu năvĕn:ăă
- Lu nă vĕnă th că sƿă c aă Ph mă Vĕnă Thông, Đ iă h că Báchă khoaă HƠă N i 2006:“Đổi mới dạy thực hành nghề sửa chữa Ô tô tại trường Đại học sư phạm
kỹ thuật Vinh theo định hướng năng lực thực hiện”
- Lu nă vĕnă th că sƿă c aă Nguy nă Trungă S n,ă ĐHă S ă ph mă k thu tă
ThƠnhă ph ă H ă Chíă Minh, 2009:“Cải tiến hoạt động rèn luyện nghiệp vụ
sư phạm theo hướng đáp ứng nhu cầu xã hội cho sinh viên ngành sư phạm của trường đại học Sài Gòn”
- Lu năvĕnăth căsƿăc aăVõăChíăDũng,ăĐHăS ăph măk thu tăThƠnhăph ă
H ăChíăMinh, 2012:“Cải tiến phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa
người học mô đun điện tử ứng dụng tại trường cao đẳng nghề Bạc Liêu”
- Lu năvĕnăth căsƿăc aăHuỳnhăNguyênăH ng, Đ iăh c S ăph măk thu tă
ThƠnhăph ăH ăChíăMinh, 2012:“Cải tiến phương pháp dạy học môn toán theo
Trang 16hướng tích cực hóa người học cho học tại trường Trung học Thái Bình, quận Tân Bình, TPHCM ”
- Lu nă vĕnă th că sƿă c aă HoƠngă Th ă HoƠiă M ,ă ĐHă S ă ph mă k thu tă
ThƠnhă ph ă H ă Chíă Minh, 2013:“Cải tiến phương pháp dạy học theo hướng
tích cực hóa người học cho học phần động cơ đốt trong tại trường cao đẳng
sư phạm Đà Lạt”
- Nguy nă Tr ngă Bình - TrầnăSinh Thành - Nguy nă Trầnă Nghƿa: ắCần
đổi mới phương pháp dạy học thực hành để góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn lao động kỹ thuật phục vụ công nghiệp thành phố
Hồ Chí Minh”, T păchí Khoaăh căs ăph m:ăKhoaăh căgiáoăd că(Tr ngăĐHSPă
HƠăN i),ăs ă3,ă2001
Quaă nghiênă c uă cácă côngă trìnhă đưă đ că côngă b , nhìn chung các nhà nghiênă c uă đưă h ă th ngă c ă s ă lỦă lu nă v ă c iă ti nă ph ngă phápă d yă h c,ă d yă
th căhƠnhăngh ăvƠăđ aăraămôăhìnhăc iăti năph ngăphápăd yăth căhƠnh …ăchoă
đ iăt ngălƠăh căsinh, sinh viên Tuyănhiênăcònănhi uăv năđ ătrongăv n d ngă
m tăs ăph ngăpháp d yăth căhƠnhăđ ăc iăti năchoăphùăh păv iăngƠnhăngh ăvƠănhi uăđ iăt ngăh căngh ăkhácănhauănh tălƠăđ iăt ngă nôngădơnăv iătrìnhăđ ă
nh nă th că vƠă kinhănghi mă khácănhau K ăthừaăc ăs ălỦălu n,ăv năd ngăk tăqu ănghiênăc uăc aănh ngănhƠăkhoaăh căđiătr căk tăh păv iăđi uăki năt ăch căd yăngh ănuôiă cáă lócă choă nôngă dơnă đ ă tìmă raă nh ngă gi iă phápă c iă ti nă ph ngă phápă d yă
th căhƠnhăđ ălƠmăsaoăng iăh cănhanhăchóngălƿnhăh iăki năth căvƠăápăd ngăvƠoă
th căti năđ tăhi uăqu ănhằmănơngăcaoăch tăl ngăngu nănhơnăl căđápă ngănhuăcầuăxưăh i
1.2.ăCỄCăKHỄIăNI MăC ăB N
1.2.1.ăK ănĕngă
Cóănhi uătácăgi ăđ aăraăcácăkháiăni măk ănĕngăkhácănhau
TheoăPeară(1927)ăắK ănĕngălƠăs ătíchăh păt tăcácăho tăđ ngăc ăb p”.ă
Trang 17Theoătácăgi ăWelfordă(1968)ăK ănĕngălƠăs ăk tăh păcácă y uăt ănĕngăl c,ă
th că hi nă thƠnhă th o,ă nhanh,ă chínhă xácă vƠă cóă s ă cơnă bằngă kh ă nĕngă ápă d ngă
ho tăđ ngătayăchơnăvƠătríătu
Tác gi ăHuỳnhăVĕnăS năthìăchoărằngăắK ănĕngălƠăkh ănĕngăth căhi năcóă
k tă qu ă m tă hƠnhă đ ngă nƠoă đóă bằngă cáchă v nă d ngă nh ngă triă th c,ă nh ngă kinhănghi măđưăcóăđ ăhƠnhăđ ngăphùăh păv iănh ngăđi uăki năchoăphép” [16]
Tác gi ăTrầnăTr ngăTh yăvi tăắK ănĕngălƠăm tămặtăk ăthu tăc aăhƠnhăđ ng,ăconăng iăn măv ngăcáchăth căhƠnhăđ ngăt călƠăn măv ngăk ăthu tăhƠnhăđ ngălƠăcóă
k ănĕng” [18]
Theoă từă đi nă giáoă d că h c:ă ắK ă nĕngă lƠă kh ă nĕngă th că hi nă đúngă hƠnhăđ ng,ăho tăđ ngăphùăh păv iănh ngăm cătiêuăvƠăđi uăki năc ăth ăti nă hành
ho tăđ ngă yăchoădùăđóălƠăhƠnhăđ ngăc ăth ăhayăhƠnhăđ ngătríătu ”.ă
Theoă ng iă nghiênă c uă k ă nĕngă lƠă nĕngă l că hayă kh ă nĕngă th că hi nă thuầnăth căm tăhayăm tăchu iăhƠnhăđ ng,ăho tăđ ngăc aăch ăth ănhằmăđ ăgi iăquy tă
hi uăqu ăcácăm cătiêuăđưăđ ăraătrong nh ngăđi uăki nănh tăđ nhă(môiătr ngăho tă
đ ng,ăth iăgian,ăph ngăti nă….)
Rènăluy nălƠăluy năt păkiênătrìăđ ăcóăđ cătrìnhăđ ăv ngăvƠng,ăthôngăth o.ă
1.2.3.ăRènăluy năk ănĕng
LƠăquáătrìnhărènăluy năth ngăxuyênăcácăhƠnhăđ ng,ăho tăđ ngăđúngăm tăcáchăv ngăvƠng,ăthôngăth oănhằmăđ tăhi uăqu ăm cătiêuăđ ăraănhanhănh t
1.2.4.ăPh ngăphápă
Ph ngăpháp
ắPh ngă phápă lƠă cáchă th c,ă lƠă conă đ ngă đ ă đ tă t iă m că tiêuă nh tă đ nh,ă
gi iăquy tănh ngănhi măv ănh tăđ nh” [21, tr.54]
Trang 18ắThu tă ng ă ph ngă phápă trongă ti ngă Hyă L pă lƠă ắMéthodos”ă cóă nghƿaă lƠă conă đ ng,ă cáchă th că ho tă đ ngă nhằmă đ tă đ că m că đíchă nh tă đ nh.ă Vìă v y,ă
ph ngăphápălƠăh ăth ngănh ngăhƠnhăđ ngăt ăgiác,ătuầnăt ănhằmăđ tăđ cănh ngă
k tăqu ăphùăh păv iăm căđíchăđưăđ nh” [27]
Sauăđơyăxinănêuăm tăvƠiăđ nhănghƿaăv ăph ngăphápăd yăh c:
TheoăI.D.Dverevă(1980)ăPPDHălƠăcáchăth căho tăđ ngăt ngăh ă
gi aăthầyăvƠătròănhằmăđ tăđ căm căđíchăd yăh c.ăHo tăđ ngănƠyăđ că
th ă hi nă trongă vi că sửă d ngă cácă ngu nă nh nă th c,ă cácă th ă thu tă logic,ă cácă d ngă ho tă đ ngă đ că l pă c aă h că sinhă vƠă cáchă th că đi u khi nă c aă quáătrìnhănh năth căc aăthầyăgiáo
Theoă Iu.K.Babanskiă (Giáoă d că h că Matxc vaă 1983):ă PPDHă lƠăcáchă th că t ngă tácă gi aă thầyă vƠă tròă nhằmă gi iă quy tă cácă nhi mă v ă giáoă d ng,ă giáoă d că vƠă phátă tri nă trongă quáă trìnhă d yă h că (QTDH).ă [19, tr.226]
Ph ngă phápă d yă h că lƠă nh ngă cáchă th c,ă lƠă conă đ ng,ă lƠă
ph ngăh ngăhƠnhăđ ngăđ ăgi iăquy tăv năđ ănh năth căc aăh căsinhănhằmăđ tăđ căm cătiêuăd yăh c
Ph ngăphápăd yăh cătheoăgiáoăs ăNguy năNg căQuang:ăắă Là cáchăth călƠmăvi căc aăthầyăvƠătròăd iăs ăch ăđ oăc aăthầyănhằmălƠmăchoătròăn măv ngăki năth căk ănĕng,ăk ăx oăm tăcáchăt ăgiác,ătíchăc că
t ă l c,ă phátă tri nă nh ngă nĕngă l că nh nă th că vƠă nĕngă l că hƠnhă đ ng,ă hìnhăthƠnhăth ăgi iăquanăduyăv tăkhoaăh c”.[21, tr.55]
Trang 19Theoăng iăng iănghiênăc uăPPDHălà cáchăth căho tăđ ngăc aăgiáo viên
và ng iăh c saoăphátăhuyăđ cătínhăt ăgiác,ătíchăc c,ăt ăl c,ăho tăđ ngăđ căl p c aă
ng iăh c nhằmăđ tăđ cănhi măv ăgiáoăd ng,ăgiáoăd căvƠăphátătri n
V ătrí c aăph ngăphápăd yăh c
Ph ngăphápăd yăh căgi ăvaiătròăquanătr ngătrongăquáătrìnhăd yăh c,ănóăt oănênăs ăliênăk tăchặtăch ăgi aăm cătiêu,ăn iădung,ăph ngăti năvƠăhìnhăth căt ăch că
d yăh c
Hình 1.1:ăV ătríăc aăPPDHătrongăquáătrìnhăd yăh c [8]
Từă hìnhă 1.1ă choă th yă cácă thƠnhă t ă cóă m iă liênă quană m tă thi tă v iă nhau, quyăđ nhăl nănhauăt oăthƠnhăm tăh ăth ngăc aăquáătrìnhăd yăh c.ăTrongă5ăthƠnhăt ătrênăthìăph ngăphápănằmă ăv ătríătrungătơm,ănóăđóngăvaiătròăv năchuy năm cătiêuăvƠă
n iădungăd yăh cătừăng iăd yăđ năng iăh c,ămu năth căhi năt tăm cătiêuăd yăh căthìăcầnăph iăcóăph ngăphápăd yăh c,ăph ngăphápăgópăphầnăc ăth ăhóaăm cătiêu,ă
đ ngăth iănóăcũngăđ căk tăh pălinhăho tăđ ăphùăh păv iă m cătiêuăvƠă n iădungă
d yă h c.ă Doă đóă khiă gi ngă d yă th că hƠnhă mu nă chuy nă t iă n iă dungă t tă vƠă
đ tă m că tiêuă đ ă raă c aă quáă trìnhă d yă h că thìă cầnă ph iă k tă h pă l aă ch nă PPDHă phùăh păv iătừngăn iădungăbƠiăh c.ăChínhăvìăth ămƠăph ngăphápăd yăh căđ căxemălƠăthƠnhăt ăkhôngăth ăthi uătrongăquáătrìnhăd yăh c
Trang 20 Đ căđi măc aăph ngăphápăd yăh c
Ph ngăphápăd yăh căcóănh ngăđặcăđi mămƠăkhiăsửăd ngăgiáoăviênăcầnăph iăquanătơm,ăđóălƠ:
- Ph ngăphápăph iăcóătínhăh ngăđích
- Cóătínhăkhoaăh căvƠălôgic
- Cóăm iăquanăh ătácăđ ngăquaăl iăv iăn iădung
- Tínhăkháchăquan:ăPh ăthu căvƠoăng iăh c
- Tínhăch ăquan:ăPh ăthu căvƠoăng iăsửăd ngăph ngăpháp [17]
1.2.5.ăPh ngăphápăd yăth căhƠnh
Th căhƠnhăđ căhi uălƠălƠmăđ ăv năd ngălỦăthuy tăvƠoăth căt
ắPh ngăphápăd yăth căhƠnhălƠăph ngăphápăd yăh căd aăvƠoăs ăquanăsátăgiáoă viênă lƠmă m uă vƠă th că hƠnhă t ă l că c aă h că sinhă d iă s ă h ngă d nă c aă giáoă viênă th ă hi nă bằngă l iă nói,ă cơuă h iă hayă bƠiă t pă th că hƠnh,ă nhằmă giúpă choă
h căsinhărènăluy năk ănĕngăth căhƠnh” [21,tr.81]
Theoăng iănghiênăc uăph ngăphápăd yăth căhƠnhălƠăcáchăth căgiáoăviênălƠmăm uăng iăh căquanăsátăvƠăt ăluy năt păd iăs ăh ătr ăc aăgiáoăviênănhằmăgiúpă
ng iăh cărènăluy năk ănĕng, k ăx oăcầnăthi tăc aăngh
1.2.6.ăC iăti năph ngăphápăd y h c
C iăti n
Theoătừăđi năTi ngăVi tăắC iăti nălƠăsửaăđ iăchoăphầnănƠoăti năb ăh n”
C iăti nălƠăd aătrênăcáiăcóăsẵn sửaăđ i,ăc iăbi năl iăđ ăđ tăk tăqu ăt tăh năvƠăphùăh păv iănhuăcầuăth căt
C iăti năph ngăphápăd yăh c
C iă ti nă ph ngă phápă d yă h că lƠă cáchă th că ti nă hƠnhă cácă
ph ngăphápăd yăvƠăph ngăphápăh cătheoăh ngăm iăt tăh n,ăđ ngăth iă
c iăti năcácăph ngăti năvƠăhìnhăth căk tăh păph ngăphápătrênăc ăs ăkhaiăthácătri tăđ ă uăđi măcácăph ngăphápă truy năth ngăvƠăv năd ngălinhă ho tă m tă s ă ph ngă phápă d yă h că tiênă ti nă nhằmă nơngă caoă tínhă
ch ă đ ng,ă sángă t oă nĕngă l că phátă hi nă vƠă gi iă quy tă v nă đ ,ă phátă huyă
Trang 21t iăđaătínhătíchăc c,ăch ăđ ng,ăsángăt oăc aăng iăh c,ănơngăcaoăkh ănĕngă
t ăh c,ăt ănghiênăc uăcácăk ănĕngăcầnăthi tăv ngh nghi p,ăKN lƠmăvi că
h pătác,ăk ănĕngătìmăki măvƠăxửălỦăthôngătin,ăk ănĕngătrìnhăbƠy.ă[28] Theoă ng iă nghiênă c uă c iă ti nă ph ngă phápă d yă h c là s ă k tă h p,ă
ph iăh p,ăv năd ngăcácăph ngăpháp,ăk ăthu t d yăh căhoặcăph ngăti năd yăh cănhằmăh ngăđ nănơngăcaoăch tăl ngăd yăh c
1.3 LụăTHUY TăV ăQUỄăTRỊNHăD YăK ăNĔNG
1.3.1 Cácăph ngăphápăd yăk ănĕng
Th căhi năt tăquáătrìnhăđƠoăt o ngh ăthìăph ăthu c vào nhi uăy uăt ănh :ă
n iă dung,ă ph ngă pháp,ă ph ngă ti n,ă trangă b ă k ă thu t….Trongă đóă ph ngă phápă cũngă lƠă khơuă r tă quană tr ng,ă nóă giúpă choă ng iă h că lƿnhă h iă triă th c m tă cáchă nhanhă chóngă vìă th ă đòiă h iă giáoă viênă ph iă bi tă l aă ch nă ph ngă pháp d yă h c phùăh păcho từngăn iădung,ătừngăgiaiăđo nătrongăquáătrìnhăđƠoăt oăngh ăđ ngăth iăgiáoăviênăph iăamăhi uăvƠăv năd ngăthƠnhăth oăcácăph ngăphápăđó
- Ng iăh căcóăth ăh căthôngăquaăs ăh ngăd năc aăgiáoăviên,ănh ngăcũngăcóăth ăh căquaăvi căquanăsátăvƠăb tăch căhƠnhăviăc aăng iăkhác
-ăS ădi nătrìnhăt oăraăcầuăn iăgi aălỦăthuy tăvƠăth căhƠnh
- B ăsungăm tăs ăki năth căchoăng iăh cătr căkhiăth căhƠnh
- Rènăluy năk ănĕngăquanăsát,ănh năth căv ăquy trình,ăk ănĕng
LƠmăm uălƠăđi uăki năc ăb nănh tăchoăvi căluy năt pămangătínhăm căđíchă
c aăng iăh căngh ,ălƠăm tăphầnăquanătr ngătrongăvi căh ngăd năbanăđầuăc aăbƠiă
th căhành
Trang 22 uănh căđi măc aăph ngăphápădi nătrìnhălƠmăm u.ă
+ Khó ápăd ngăđ căkhiăthi uăthi tăb ,ăkhiăl păđông
Đ ăv năd ngăt tăph ngăphápănƠyăgiáoăviênăcầnăph iăcungăc păthôngătinăchoăng iăh cătr căkhiădi nătrình,ăđ ngăth iăch ăvƠăgi iăthíchăcácăb căcôngăvi căcầnăhoƠnăthƠnhăđ ăng iăh căn m rõ,ăsauăđóăth căhi nălƠmăm u th tăch m vƠălƠmăl iă
nhi uălần đ ăng iăh căquanăsátăvƠăn măcácăđi măch t
1.3.1 2.ăPh ngăphápătr căquană
Đơyă lƠă ph ngă phápă sửă d ngă nh ngă ph ngă ti nă tr că quan,ă ph ngă ti nă
k ăthu tăd yăh cătr c,ătrongăvƠăsauăkhiăn mătƠiăli uăm iătrongăkhiăônăt p,ăc ngăc ,ă
h ăth ngăhóaăvƠăki mătraătriăth c,ăk ănĕng,ăk ăx o NóălƠăc ăs ,ălƠăxu tăphátăđi mă
c aă m iă s ă lƿnhă h iă triă th că h că t pă c aă ng iă h c,ă lƠă cầuă n iă gi aă lỦă thuy tă vƠ
đi uăki năchoăng iăh căd ăhi u,ăd ănh ăvƠănh ălơuăquaăđóălƠmăphátătri nănĕngăl că
chúăỦ,ănĕngăl căquanăsát,ăócătòămòăkhoaăh căc aăng i h c
Trang 231.3.1 3.ăPh ngăphápăd yăth căhƠnhă
Ph ngăphápăd yăh căth căhƠnhăgiúpăng iăh căth căhi n t tăcácăk ănĕng,
k ă x oă trongă quáă trìnhă rènă luy nă k ă nĕngă đ ă đápă ngă yêuă cầuă c aă ngh ă
đ ngăth iăc ngăc ătriăth căngh ănghi p,ăxơyăd ngăphẩmăch t,ătácăphongăcôngănghi păvƠăphátătri nănĕngăl căt ăduyăđ ăcóăđ ăkh ănĕngăxửălỦăcácătìnhăhu ngăngh ănghi pă
c aămìnhătrongăth căt ăcu căs ng
Hi nănayăcó nhi uăph ngăphápăd yăth căhƠnhăđangăđ căápăd ng,ătùy theo nhi măv ăbƠiăd yăth căhƠnh, giáoăviênăcóăth ăl aăch nămôăhìnhăph ngăphápăd yă
th căhƠnhăsau:ă
Môăhìnhă4ăb c:
Môăhìnhăph ngăphápă4ăb călƠăm tăph ngăphápăđ căxu tăphátătừăthuy tăhƠnhăđ ngăvƠăđ căc iăti năthƠnhă4ăb căcóăs ădi nătrìnhăc aăgiáoăviên.ăNóălƠăm tăph ngăpháp quanătr ngătrongăd yăth căhƠnhăngh ămƠă ăđóăng iăh c phátătri năc ătríătu ăvƠăk ănĕngăth căhƠnh.ăCóănhi uătácă gi ă g iă ph ngă phápă nƠyă lƠă ph ngă phápă d yă th că hƠnh.ă
Ph ngăphápănƠyăđ cătuơnăth ătheoănguyênăt cădi nătrình/làm m uăvƠălàm theo, sauăđóăti năhƠnhăluy năt p
Trang 24Hình 1.2: C uătrúcăph ngăphápăd yăth căhƠnhă4ăb c.ă[21,tr.85]
Quaăc uătrúcăph ngăphápăd yăth căhƠnhă4ăb căchoătaăth yărõătừngăb că
th ăhi nănhi măv ăc aăgiáoăviênăvƠăng iăh căc ăth ănh ăsau:
Bước 2 : Làm mẫu và giải thích
- LƠmăm uăvƠăgi iăthíchăcáiăgì,ănh ăth ănƠo,ăt iăsaoă(b c/ă côngăđo n,ăcôngăvi călƠăgì?ăB căcôngăvi căđóălƠmănh ă
th ănƠo?ăVƠăt iăsaoăth căhi năcôngăvi căđó?)
- Đ aăraănh ngăđi măc ăb n
- Lặpăl iănh ngăb căcôngăvi că
Bước 3 : Làm lại và giải thích
- LƠmă l iă cácă côngă vi că vƠă gi iă thíchă lƠmă cáiă gì,ă nh ă
th ănƠo,ăt iăsao?
- Giáo viên :ă Đặtă cơuă h iă ki mă tra,ă sửaă l i,ă đemă đ nă s ă
ch căch n,ăt oăđ ngăc ăh căt p,ăkhenăng i,ăkhi nătrách,ă phê bình ( n uăcó)
Bước 4 : Tự luyện tập, chuyển hóa
- T ăth căhi n cácăcôngăđo năcôngăvi c
- Canăthi păvƠoăbằngăs ăgiúpăđ ă(n uăcầnăthi t)
- Ki mătraăk tăqu ,ăki mătraăcácătiêuăchuẩnăđánhăgiá
- H ngăd năcácăk ănĕngăti pătheo.
Trang 25- B că1:ăGơyăđ ngăc ,ăvƠoăbƠiăd y
M că đíchă c aă b că nƠyă lƠă kh iă d yă đ ngă c ă h că t pă đ iă v iă n iă dungă bƠiăh căđóăvƠănhằmăgiúpăchoăng iăh cănh năbi tăđ cănhi măv ăh căt p.ăNhi măv ă
c aăgiáoăviênălúcănƠyălƠ:
+ năđ nhăl p,ăt oăkhôngăkhíăh căt p
+ Gơyăđ ngăc ăh căt p
+ Xácăđ nhănhi măv ăc aăng iăh c,ătiêuăchuẩnăch tăl ng cầnăđ t
+ Ki mătraăs ăchuẩnăb ăd ngăc ,ăv tăli uăc aăng iăh c
- B că2: LƠmăm uăvƠăgi iăthíchă(giáo viên làm mẫu và phân tích)
M căđíchăc aăb cănƠyălƠăgiáoăviênălƠmăm uătr căđ ăng iăh căquanăsátăvƠăti păthu.ăB cănƠyăgiáoăviênăcầnăchúăỦ:
+ S păx păl păsaoăchoăng iăh c cóăth ăquanăsátăđ c
+ Th căhi năbƠiădi nătrìnhăv iăt căđ ăvừaăph i,ăkhôngăth căhi năm tălúcănhi uăthaoătác
+ Gi ngăgi iăcùngălúcăv iăbi uădi n
+ Đặt cơuăh iăđ ăthúcăđẩyăh căviênătrongăl păsuyănghƿ,ănh năm nhăđ ălôiăkéoăs ăchúăỦăc aăc ăl păvƠoănh ngăđi măchính
+ Lặpăđiălặpăl iăthaoătácătừăm tăđ năbaălần, nh năm nhănh ngăb căkhóăđ ă
ng iăh căchúăỦăb tăch c,ăgiaiăđo nănƠyăcũngăcóăth ăki mătraăl iăs ăti păthuăc aă
ng iăh c
- B că3:ăLƠmăl iăvƠăgi iăthíchă(người học làm từng phần)
M căđíchăc aăb cănƠyălƠăt oăchoăng iăh cătri năkhai,ăth ăhi n s ăhi uăbi tă
ki năth căqua ho tăđ ngăchơnătay,ăgiaiăđo năđầuăcầnăcóăs ăgiúpăđ ăc aăgiáoăviên.ă
N iădungăc aăb cănày là:
+ Ng iăh cănêuăl iăvƠăgi iăthíchăcácăb c,ăthaoătác đ ăti năhƠnhăcôngăvi c + Ng iăh căl păl iăcácăb c,ăthaoătác c aăcôngăvi c
+ Giáoăviênăki mătra,ăđi uăch nhăl iăho tăđ ngăchoăng iăh c
- B că4: T ăluy năt p,ăchuy năhóaă(người học làm hoàn toàn)
M căđíchăb cănƠyălƠăng iăh căt ăluy năt păKN.ăN iădungăb cănƠyălƠ:
Trang 26+ Ng iăh căt ăluy năt păcácăthaoătác,ăcácăho tăđ ngăđưăh c
+ Giáo viên quanăsátăvi căth căhi năc aăng iăh cănhằmătheoădõiădi năbi năcácăho tăđ ng,ăti năđ ăth căhi n,ăhi uăqu ăho tăđ ngăc aătừngăb căcôngăvi căđ ă
ki mătra,ăđi uăch nhăl iăho tăđ ngăch aăchínhăxácăquaăđóăk păth iăgiúpăđ ănhi uăh nă
đ iăv iăng iăh căcóănĕngăl căth căhi năy u
Ph ngăphápăd yăth căhƠnhă3ăb c
Khi ng iăh căđưăcóăm tăítăk ănĕngăv ăho tăđ ngăngh ănƠoăđó,ănhằmă luy nă t pă k ă nĕngă caoă h n,ă hoặcă nh ngă k ă nĕngă đ nă gi nă thìă giáoăviênăsửăd ngămôăhìnhăph ngăphápăd yăth căhƠnhă3ăb c.ă
Hình 1.3: C uătrúcăph ngăphápăd yăth căhƠnhă3ăb că[21,tr.86]
Ph ngă phápă nƠyă cóă tácă d ngă t oă đi uă ki nă cho ng i h că ti pă thuă cácă quyătrìnhăthaoătácăth căhƠnhăđ ăhìnhăthƠnhăbi uăt ngăvƠăchuy năt iănh ngătriăth căđưăh căthƠnhăk ănĕngăthaoătácăth căhƠnh.ăH năch ăc aăph ngăphápănƠyălƠăch aă
THÔNG TIN
1 Gây động cơ
- Kh iăd yăs ăchúăỦ
- Đ aăraănhi măv ăbƠiăth căhƠnh,…ă
LƾNHăH Iă
LÝ T HUY T
T ă LUY Nă
T P
2 Trình bày - Lĩnh hội lý thuyết về bài thực hành
- N iădungălỦăthuy t,ăquy trìnhăluy năt p
- Phơnănhóm,ăgiaoănhi măv
- L uăỦăv ăanătoƠnălaoăđ ng (ăHìnhăth căt ăch căh c:ătoƠnăl p)
3 Tổ chức luyện tập
- Ng iăh căluy năt pătheoăquyătrìnhăh ngăd nă
ăb că2
- Giáoăviênăquanăsát,ăgiúpăđ
Trang 27phátă huyă nĕngă l că sángă t o c aă ng iă h c, ng iă h că h că t pă cònă b ă đ ngă vƠoă
nh ngăgìăgiáoăviênătruy năđ tăvƠăph iălƠmătheo.ă
Ph ngăphápăd yăth căhƠnhă6ăb c
Ph ngă phápă d yă th că hƠnhă 6ă b că lƠă m tă ph ngă phápă đaă h pă đ că xơyăd ngătrênăc ăs ăc aăắlỦăthuy tăho tăđ ng”ăk tăh păv iăch cănĕngăh ngăd n và cungăc păthông tin, tƠiăli uăđ ăkíchăthíchăng iăh căđ căl păgi iă quy tănhi măv ă
h căt p,ăhìnhăthƠnhănhơnăcách
T ă ch că d yă th că hƠnhă theoă môă hìnhă ph ngă phápă nƠyă giúpă ng iă h că
t ăthuănh năthôngătin,ănhi mă v ăh căt păvƠă ti năhƠnhăl pă k ăho ch,ăquyă trìnhă vƠă
th căhi năchúngătheoăcácăphi uăh căt p,ătừăđóăhìnhăthƠnhăk ănĕngăth căhƠnhăngh ăvƠăphát tri n ă ng iă h că nĕngă l că h pă tác,ă t ă thuă nh n thôngă tină vƠă k ă nĕngă
l p k ăho chălaoăđ ng
Hình 1.4: C uătrúcăph ngăphápăd yăth căhƠnhă6ăb c.ă[21,tr.87]
4
Ng iăh cth căhi n nhi măv ătheoăk ăho ch
1 Thông tin
6 Đánhăgiá
đ năquy tăđ nhăk ă
ho ch,ăquyătrình
5
K tăh păv iă
phi uăki mătra
6
Cáiăgìăph iăđ că
lƠmăt tăh nă ălầnă
Trang 28- M căđíchăc aăph ngăpháp
+ Nơngăcaoănĕngăl căho tăđ ngănh ăthuănh năthôngătin,ăt ăch că
th căhi năcôngăvi c
+ Kh iăd yăvƠăv năd ngănh ngăkinhănghi măc aăng iăh c
+ Ch ăđ ng,ătíchăc căhóaăng iăh c
+ Ng i h c đ căl păthuănh năthôngătin
+ Ng i h c h pătácătheoănhómăđ ăt ăl păk ăho chălƠmăvi c.ă + Ch uătráchănhi mătr căs năphẩmăc aămình
+ T ăt ăch călaoăđ ngăvƠăt ăki mătraă- Đánh giá
- Đi uăki năchoăvi căs ăd ngăph ngăpháp
+ T ăch căh cătheoănhóm
+ Ph iăcóăcácătƠiăli uăh căt păđầyăđ + Cóăđ ăkhôngăgianăvƠăph ngăti năđ ăng iăh căh cătheoănhóm.ă + Ng iăh c tíchăc c,ăt ăgiác,ăđ căl păvƠătinhăthầnăh pătácă(Vừaălà
đi uăki năvừaălƠăm cătiêu)
- uăđi m: Tíchăc căhóaăng i h c;ăđ tăđ căcácăm cătiêuăd yăh că
chi năl căthenăch tănh ăch uătráchănhi măcao,ăđ căl păsángăt o
- H năch : T nănhi uăth iăgian,ăph iăcóăđầyăđ ăph ngăti năd yăh că
nh ăphi uăd yăh c.ă[21, tr.88]
Ph ngă phápă d yă th că hƠnhă 6ă b că t oă đi uă ki nă choă ng iă h că
ho tăđ ngăđ căl p,ăsángăt o, ng iăh căth căs ătr ăthƠnhătrungătơmăc aăquáătrìnhă
d yăh cănênăcóăđi uăki năphátăhuyăt iăđaătinhăthầnăt ăgiác,ăt ăn ăl căc aăb năthơnăvƠăphátătri nă ăng iăh cănĕngăl căthuănh năthôngătin,ăkh ănĕngăgiaoăti p,ănĕngăl căh pătácăđ ăgi iăquy tănhi măv ăh căt p.ăKhiăsửăd ngăph ngăphápăd yăth căhƠnhă6ăb căgiáoă viênă ch ă đóngă vaiă tròă ng iă quană sátă vƠă t ă v nă choă ng iă h că khiă h ă cóă nhuă cầu Trongă d yă h că th că hƠnh,ă ph ngă phápă nƠyă đ că ápă d ngă choă d yă h că
th căhƠnhănơngăcaoăđ ăng iăh căhìnhăthƠnhăđ căk ăx oăngh
uăvƠănh căđi măc aănhómăph ngăphápăd yăth căhƠnh
- uă đi m: Nhómă ph ngă phápă nƠyă giúpă choă h că sinhă rènă luy nă
Trang 29k ănĕng,ăk ăx o,ăquaăđóăcũngăc ăm ăr ngătriăth căđưăh c,ăhìnhăthƠnhăchoă
ng i h că m tă s ă phẩmă ch tă nh :ă Tínhă đ că l p,ă tinhă thầnă trách nhi m,ă tínhăsángăt oăvƠătínhăt păth
- Nh că đi m: N uă khơuă chuẩnă b ă khôngă chuă đáoă s ă gơyă raă
tìnhă tr ngă ng iă h că rènă luy nă k ă nĕng,ă k ă x oă m tă cáchă máyă móc,ă
mà ng iă h c đưă đ că ti pă thuă trongă gi ă h că lỦă thuy tă từă đóă m iă cóă c ă s ă đ ă nghiênă c uă h că h i.ă Gi ngă d yă th că hƠnhă gópă phầnă vƠoă s ă phátă tri nă hƠngă lo tă
nh ngăphẩmăch tănĕngăl căc aăng iăh c.ăVìăv yăvi cătừngăb căc iăti nănơngăcaoă
ch tă l ngă d yă th că hƠnhă lƠă r tă cầnă thi t.ă Doă đóă giáoă viênă d yă th că hƠnhă ph iă
v năd ngăk tăh pănhi uăph ngăphápăd yăth căhƠnhă đ ăc iăti năchoăphùăh păv iă
n iădungăvƠăđ iăt ngăh căđ ălƠmăsaoăng iăh căti păthuăki năth căngh ăm tăcáchă
t tănh t
1.3.2 S ăhìnhăthƠnhăk ănĕng
1.3.2 1.ăGiaiăđo năhìnhăthƠnhăk ănĕng
B tăc ăm tăk ănĕngănƠoăđ căhìnhăthƠnhănhanhăhayăch m,ăb năv ngăhayă
l ngălẻoăđ uăph ăthu căvƠoăkhátăkhao,ăquy tătơm,ănĕngăl căti pănh năc aăch ăth ,ă cáchăluy năt p,ătínhăph căt păc aăchínhăk ănĕngăđó.ă
K ănĕngăcóănhi uălo iănh ngăchúngăth ngăđ căhìnhăthƠnhătheoă
nh ngăquiălu tănh tăđ nhăvƠălƠăm tăquáătrìnhăb tăđầuătừăs ănh năth căvƠă
k tăthúcălƠăbi uăhi năcácăhƠnhăđ ng.ăK ănĕngăđ căhìnhăthƠnhăthôngăquaă5ăgiaiăđo n:
- Giaiă đo nă 1: Giaiă đo nă lƿnhă h iă hi uă bi tă hayă giaiă đo nă
hìnhăthƠnhăk ănĕngăs ăb
Trang 30ă giaiă đo nă nƠyă conă ng iă nh nă th că đ că m că đíchă c aă hƠnhă đ ngă vƠă tìmă tòiă ph ngă phápă th că hi nă hƠnhă đ ngă d aă trênă v nă
hi uăbi tăvƠăk ăx oăđ iăth ng.ăT călƠătr ăl iăcácăcơuăh i:ăLƠmăcáiăgì?,ălƠmă nh ă th ă nào?, lƠmă bằngă ph ngă ti nă nƠo?ă Quaă đóă conă ng iă
th căhi năbằngăhƠnhăđ ngăthửăhayăg iălƠăquáătrìnhăthửăsai
- Giaiăđo nă2:ăGiaiăđo năbi tăcáchălƠmănh ngăch aăđầyăđ ăhayă
giaiăđo n ho tăđ ngăch aăkhéoăléo
Nh ăgiaiăđo nănƠyăconăng iăđưăxácăđ nhăph ngăth căth căhi nă
ho tă đ ngă vƠă ti pă t că th că hi nă nóă sauă khiă đưă cóă nhi uă sửaă đ iă doă đóă conăng iănh năraămìnhăcầnăph iăv năd ngănh ngăk ăx oăđưăcóănh ăth ănào?,ă hi u đ că cácă k ă x oă cũă ph iă h pă ă ho tă đ ngă nênă ho tă đ ngă
ti năhƠnhăch aăđ tătrìnhăđ ăkhéoăléo
- Giaiă đo nă 3: Giaiă đo nă hìnhă thƠnhă k ă nĕngă chungă mangă
tínhăch tăđ nălẻ.ă
ăgiaiăđo nănƠyăho tăđ ngănơngădầnăs ăkhéoăléo,ăconăng iăcóă
kh ă nĕng th că hi nă t t từngă phầnă nƠoă đóă c aă ho tă đ ng, sau đó,ă cácăk ănĕngăđ nălẻănƠyăđ căth ăhi nătrongăhƠngălo tăho tăđ ngăkhácănênă
tr ăthƠnhăk ănĕngăchung
- Giaiăđo nă4: Giaiăđo năk ănĕngăđ căphátătri năcao
ăgiaiăđo n nƠy,ănh ăti năhƠnhăhƠngălo tăcácăthaoătácăt ăduyăvƠăcácă đ ngă tácă c ă th ,ă conă ng iă phátă hi nă đ că cácă triă th că vƠă k ă x oă cầnăthi tăcóăgiáătr ănh tăđ iăv iăho tăđ ng.ăĐóălƠăs ăv năd ngăsángăt oăcácătriăth căvƠăcácăk ăx oăc aăho tăđ ngă y
- Giaiăđo nă5: Giaiăđo nătayăngh ăcao
ăgiaiăđo nănƠyăconăng iăbi tăsửăd ngăm tăcáchăh pălỦăvƠăcóă
hi uăqu ăt tăc ăkh ănĕngăc aămìnhătrongăcôngăvi c,ăbi tăsửăd ngăsángăt oăcácă k ă nĕngă khácă nhauă đưă cóă vƠoă ho tă đ ngă choă nênă ti tă ki mă đ că nĕngă l ng,ă cácă thaoă tácă vƠă đ ngă tácă chuẩnă xác,ă cóă th ă lƠmă đ că lơu,ă
kh căph căđ căkhóăkhĕn,ăđ măb oăch tăl ngăs năphẩm [18]
Trang 31Nh ă v y,ă hìnhă thƠnhă k ă nĕngă lƠă nhi mă v ă tr ngă tơmă c aă quáă trình d yă
th căhƠnh.ăVi căphơnătíchăcácăgiaiăđo năhình thƠnhăk ănĕngălƠăc ăs ăđ ăgiáo viên xơyăd ngăc uătrúcăbƠiăd yăđ ngăth iăxácăđ nhăcácăph ngăphápăc ăth ăchoăd yăh că
th căhƠnhăhi uăqu ăcao
1.3.2 2.ăCácălo iăk ănĕngăchung.ă
K ănĕngăt ăch căđ tăk ăho chălaoăđ ng: LƠăxơyăd ngătrongăócăhìnhă nhă
ho tăđ ngăs păth căhi năg măhaiăgiaiăđo n:ăGiaiăđo năđ nhăh ng,ăgiaiăđo năđ ăraă
k ăho chăvƠăt ăch călaoăđ ng
- Giaiăđo năđ nhăh ng:ăCơnănh căm căđíchănhi măv ,ăđi uăki n,ăk ănĕngă
th căhi năho tăđ ng.ăChúngăquy tăđ nhăph ngăth căc aăho tăđ ngăvƠăcácănétăchungă
c aăho tăđ ng
- Giaiăđo năđ ăraăk ăho chăvƠăt ăch călaoăđ ng:ăPh iăti năhƠnhăcácăthaoătácă
t ăduyăđ ăchiăti tăhóa,ăc ăth ăhóaăn iădungăc aălaoăđ ngăsaoăchoăth tăh pălỦ
K ă nĕngă t ă phơnă tíchă vƠă ki mă traă hƠnhă đ ng: LƠă lỦă gi i,ă soă sánh,ă
đ iăchi u,ăđánhăgiáăm căđ ăth căhi năc aăhƠnhăđ ngăsoăv iăyêuăcầuăđặtăraăbanăđầuă ăchínhăb năthơnămình.ăNhi măv ănƠyăcầnăphátătri nă ăng iăh cătrongăd yăngh ăvƠă
đ căth ăhi nă ăkh ănĕngăt ăgiácăvƠăt ăduyăc aăng iăh c
K ă nĕngă t ă đi uă ch nh: ắLƠă kh ă nĕngă t ă thayă đ iă vƠă lƠmă chuy nă bi nă
hƠnhăđ ngăsaoăchoăgầnăv iăyêuăcầuăđặtăra.ăK ănĕngăt ăđi uăch nhăvừaăth ăhi năs ă
m mă dẻoă c aă cácă c ă quană v nă đ ngă c aă conă ng i,ă k ă nĕngă t ă đi uă ch nhă sauă
k nĕngăt ăki mătra.ăL yăKNăt ăki mătraălƠmăc ăs ăchoăvi căđi uăch nh.ăKNănƠyăcầnă
k tăh păkhiărènăluy n” [20]
K ă nĕngă th că hƠnh: Là kh nĕngă ng iă h că th că hi nă cóă
k tăqu ăcácăthaoătácăhƠnhăđ ngătrongăvi căápăd ngătriăth căđưăh căvƠoă
th căt ăK ănĕngăth căhƠnh nhằmănơngăcaoăkh ănĕngăti pănh năki năth că
và KN thông qua quá trình th că hƠnhă lặpă điă lặpă l i.ă Nóă gi ngă nh ă quáă trìnhă ghiă nh ,ă liênă quană đ nă vi că lặpă điă lặpă l iă nh ngă KN c ă th ă nƠoăđóăvƠăm c đíchăc aănóălƠăgiúpăng iăh căghiănh thôngătinăhi uăsơuă
nh ngă đi uă đưă h c,ă bi tă v nă d ngă chúngă đ th că hi nă cóă k tă qu ă
Trang 32côngă vi c Qua quá trình luy nă t pă ng iă h că cóă th ă xácă l pă t că đ ă
h căt păc aăb năthơn [29]
K ănĕngăth căhƠnhăcóănh ngăđặcăđi măsau:
- Cóăki năth căv ngăch căv ălỦăthuy t
- Kh ănĕngăth căhi năcácăthaoătácăđ ngătácătheoăm tăquy trình
- Kh ă nĕngă v nă d ngă khámă pháă bi nă đ iă cácă quy trình,ă cácă v nă đ ă lỦăthuy tăđưăbi tăvƠoăth căti n
- K tăqu ăth căhi năph iăđ tăđ căm cătiêuăđ ăra
Trong quá trình đƠoăt oăngh ănuôiăcáălócăcũngăv yăkhi th căhƠnhăk ănĕngă
nh năbi tăd uăhi uăb nhălỦăc aăcá, ng iăh căch ăth căhƠnhăk ănĕngăđóăm tălầnăthìă
kh ănĕngăghiănh ăkhôngălơu,ăquaăcácălầnăsauăth căhi năcóăth ănh năbi tăch măh nă
ng iăkhácăhoặc nh năbi tăsaiăd uăhi uăb nhălỦ Vì v yăkhiăth căhƠnhăng iăh că
ph iăluy năt păth ngăxuyênăđ ăđ ngătácăthừaăb ălo iătrừ,ănh ngăđ ngătácăcầnăthi tăngày càng chính xác,ă nhanhă vƠă ti tă ki mă th iă gian, tĕngă nĕngă su tă hoàn thành côngăvi c và có ch tăl ng, từăđóăng iăh căhìnhăthƠnhăk ănĕngăth căhƠnh
K ănĕngăt ăduy: LƠăkh ănĕngăbi tăg năl c,ăphơnă tích,ăn yăsinhăỦăt ng,ă raăquy tăđ nh,ăgi iăquy tăv năđ ăvƠălênăk ăho ch.ăKN t ăduyăhìnhăthƠnhăchoăng iă
h că bi tă đ aă raă nhi uă l aă ch nă khiă raă quy tă đ nh,ă bi tă liênă k tă Ủă t ngă hoặcă xơuă chu iă v nă đ ,ă l pă lu nă v ngă ch c,ă tìm nguyênă nhơnă vƠă gi iă thíchă v nă đ ,ă
bi tă b oă v ă quană đi m,ă d ă đoánă đ că h uă qu ă vƠă h ă qu , d ă báoă tr ă ng i,ă bi tă
t ăch c, s păx păỦăt ngăđ ngăth iăt oăchoăng iăh căsuyăng măbƠiăh căđ ăhi uăsơuăvƠăhi uărõăh n,ănhìnăxaătrôngăr ngăh năỦăt ngăc aăbƠi
Đ ă hìnhă thƠnhă KNă t ă duyă choă ng iă h că thìă cầnă rènă luy nă cácă k ă thu tă
t ăduyăsauăđơy:
- X ă lỦă thôngă tin: Tìmă nh ngă thôngă tină cóă liênă quan,ă s pă x pă -
phơnălo iă- xơuăchu iăthôngătin,ăsoăsánhă- t ngăph năthôngătin,ănh nădi năvƠăphơnătíchăm iăliênăh
Trang 33- L pă lu n: Đ aă raă lỦă gi iă choă Ủă ki nă - hƠnhă đ ng,ă suyă lu n,ă
suyă di n,ă phánă đoánă - raă quy tă đ nh,ă sửă d ngă chínhă xácă ngônă ng ă
đ ăl pălu n
- Đ tă cơuă h i: Đ aă raă nh ngă cơuă h iă đ nhă h ng, lênă k ă ho chă
tìmăhi u,ănghiênăc u, d ăđoánăk tăqu , tiênăli uăh uăqu , rútăraăk tălu n
- T ă duyă sángă t o: Đ aă raă Ủă t ngă m i,ă xơyă d ngă Ủă t ng,ă
l păgi ăđ nh,ăt ngăt ng, tìmăki măgi iăphápăđ iăm iăvƠăsángăt o
- Đánhăgiáăv năđ : Xơyăd ngătiêuăchíăđánhăgiá,ăápăd ngătiêuăchíă
đánhăgiá,ăđánhăgiáăgiáătr ăc aăthôngătinăvƠăỦăt ng [30]
1.3.2 3.ăNh ngăđi uăki năgópăph năhìnhăthƠnhăk ănĕng.ă
N iădungăvƠăph ngăpháp
N iădungăd yălƠăh ăth ngăki năth căvƠăk ănĕngăngh ănghi pătrongălƿnhăv căchuyênămônăc ăth ,ălƠăc ăs ăkhoaăh căđ ăk tăh p,ăv năd ngălỦăthuy tăv iăth căhƠnh,
n i dung d yă d aă theoă ch ngă trìnhă đƠoă t oă ngh ă vƠă xơyă d ngă phùă h pă v iă đ iă
t ngăc ăth ăthìăs ăgiúpăng iăh căti păthuăki năth cănhanhăh năvƠăquaăvi căk tăh pă
ph ngă phápă gi ngă d yă phùă h pă v iă từngă n iă dungă s ă giúpă ng iă h că nhanh
n măb tăcácăk ănĕngăvƠăhìnhăthƠnhăk ănĕngăngh ăN uăn iădungăvƠăph ngăphápăkhôngă phùă h pă v iă đ iă t ngă c ă th ă thìă ng iă h că ti pă thuă ki nă th că m tă cáchă khóăkhĕnăvƠătừăđóăki măhưmăs ăhìnhăthƠnhăk ănĕng
C ăs ,ăv tăch t,ăthi tăb ămáyămóc,ăph ngăti năd yăh c
Trongăvi căhìnhăthƠnhăk ănĕngătayăngh ăthìăkhôngăth ăthi uăh ăth ngăc ăs ă
v tăch t,ămáyămóc,ăthi tăb ,ăph ngăti năk ăthu tăph căv ăđƠoăt oăngh
Chúngătaăđ uăbi t,ăn uăcóăph ngăti năd yăh căđ ăminhăh aăbằngăcácăkênhă thuănh năthôngătinăthìăkh ănĕngăl uăgi ăthôngătinăđ căghiănh nănh ăsau: [21, tr.52]
Kênh nghe: Ghi nh năđ că20%
Kênh nhìn : 30%
K tăh păngheănhìn:ă50%
Nghe, nhìnăvƠăph ngăti năd yăh c:ă70%
C ngăthêmăth cănghi mă:ă90%
Trang 34Nh ăv yăvi căsửăd ngăthi tăb ămáyămóc,ăph ngăti năd yăh căphùăh păs ă huyăđ ngăcƠngănhi uăgiácăquanăthamăgiaăvƠoăquáătrìnhărènăluy năk ănĕngăngh ăthìă
m căđ ăti păthuăng iăh căcƠngăl n,ăcƠngănhanh,ăcƠngăsơuăs căvƠăb năv ng
Ki mătraăvƠăđánhăgiá
Ki mă traă đánhă giáă lƠă khơuă r tă quană tr ngă trongă quáă trìnhă hìnhă thƠnhă vƠă rènăluy năk ănĕngăvìăthôngăquaăki mătra:
- Giáoăviênăs ăth yăđ cătìnhăhìnhăh căt păc aăng iăh c,ăđ ngăth iăth yărõă
ph ngă phápă vƠă cáchă th că t ă ch că gi ngă d yă c aă mìnhă mƠă đi uă ch nh,ă b ă sungă
k păth i
- HìnhăthƠnhăchoăng iăh cătinhăthầnătráchănhi mătrongăh căt p,ărènăluy nă Ủăth căt ăgiác,ăkíchăthíchătínhătíchăc c,ăh ngăthúăh căt p.ă
- Vi căki mătraăth ngăxuyên:ăĐ phátăhi năsaiăsót,ătìmăraănguyênănhơnăvƠă
k păth iău năn n,ăsửaăch aăngayănh ngăthaoătác,ăđ ngătác,ăt ăth ăsaiăc aăng iăh cătừăđóăđi uăch nhăvƠăluy năt păđ ăhìnhăthƠnhăk ănĕng
Đ ngăc ăvƠăh ngăthúăh căt păc aăng iăh c.ă
Thi uă đ ngă c ă vƠă h ngă thúă h că t pă thìă vi că rènă luy nă k ă nĕngă tr ă nênă nặng n ,ăv tăv ,ăng iăh căkhóăv tăquaănh ngăkhóăkhĕnătr ăng iănênăkhóăđ tăđ că
k tăqu ăcaoătrongăh căt p.ăN uăcóăđ ngăc ăvƠăh ngăthúăh căt p,ăng iăh căs ăchúătơmă h c, s ă lƠmă gi mă cĕngă thẳng,ă tĕngă s ă tho iă mái,ă tíchă c c,ă t ă l c,ă t ă giác,ă sángăt oătrongăh căt păvƠăk tăqu ărènăluy năs ătĕngălênăđángăk
NgoƠiăraăcácănhƠătơmălỦăh căđưăphátăhi năm tălo tăcácăy uăt ăthúcăđẩyăhayă
c nătr ăs ăhìnhăthƠnhăk ănĕng:
- ThơuătómătoƠnăb ătìnhăhu ngă(ch ăkhôngăph iăy uăt ăriêngăbi tă
c aănó)ăc aăv năđ ăđ ănhìnăth yăquanăh ăb năch tăc aăv năđ ăđó
- Phẩmăch tăvƠănĕngăl căc aăgiáoăviên
- Kinhănghi măcóătr căc aăng iăh căcũngă nhăh ngăr tăl n
- S ă hi uă bi tă cácă nguyênă t c chungă lƠmă phátă hi nă cácă quană h ă cầnăthi t [20]
Trang 351.3.3 Môăhìnhăphátătri năk ănĕng
1.3.3 1.ăMôăhìnhăphátătri năk ănĕngăc aăDreyfus
Dreyfusă(1980)ăđưătrìnhăbƠy môăhìnhăv ăquáătrìnhăm tăng iăh căhìnhăthƠnhăvƠăphátătri năk ănĕngăc aăh ăthôngăquaăgi ngăd yăth căhƠnh.ăQuáătrìnhănƠyăbaoăg mă
nĕmă m că phátă tri n,ă từă ng iă t p s , ng iă h că b tă đầu, ng iă cóă nĕngă l c,
ng iăthƠnhăth o, đ năchuyênăgia:
- M că1:ăNg iăt păs - ng iăh căđ căcungăc păcácănguyênăt că
đ ăgiúpăh ăđ aăraăquy tăđ nhăd aătrênănh ng đặcăđi măắkhông mang tính tìnhă hu ng” Tráchă nhi mă cáă nhơnă ch ă dừngă l iă ă vi că tuơnă th ă cácănguyênăt căvƠăkhôngăh ăcóăs ăđi uăch nhănh ngănguyênăt cănƠy.ă
- M că 2:ă Ng iă b tă đ u - ng iă h că b tă đầuă nh nă di nă cácă
tìnhă hu ng mangă tínhă hoƠnă c nhă vƠă ápă d ngă cácă quyă t că choă từngă hoƠnă c nhă riêngă bi t,ă b tă đầuă tr iă nghi mă nh ngă tìnhă hu ngă ngo iă l ă Tuyănhiênăquy tăđ nhăc aăh ăv năđ căđ aăraăd aătrênăvi căápăd ngăcácă quyăt c
- M că3:ăNg iăcóănĕngăl c - giaiăđo nănƠyăng iăh căb tăđầuă
h căcáchăt ăch căs păx păcácănguyênăt c, l aăch năđ căcácăthôngătină
t ngăthích,ăcóăliênăquan,ăđi uăch nhăđ căcácănguyênăt căđ ăhƠnhăđ ngăphùăh păv iănh ngătìnhăhu ngăb tăng ăvƠăb tăđầuăc mănh năđ cătráchănhi măc aăcáănhơnătrongăvi căch ăđ ngăđ aăraăquy tăđ nh.ă
- M c 4:ăNg iăthƠnhăth o - kh ănĕngănh nădi năgiúpăh ăđánhăgiáă
đ c cáiăgìăcầnăph iălƠmăvƠăh ăbi tăsửăd ngăcácănguyênăt căđ ăquy tăđ nhănênălƠmănh ăth ănƠo.ăH ăcóăth ărútăraăthôngătinăliênăquanăchoăb năthơnămìnhătừăkinhănghi m c aăchínhămình và c aăng iăkhác.ăTráchănhi mă
c aăh giaătĕngăcùng v iăkinhănghi m
- M că 5:ă Chuyênă gia - không có quá trình phân tích hay lên
k ă ho chă hay yêuă cầuă h ngă d n.ă Vi că nh nă di nă đ că tìnhă hu ngă điăcùngăv iăvi călênăk ăho chăvƠăhƠnhăđ ng.ăD aătrênătr căgiác,ăh ăbi tăph iă
Trang 36lƠmă gìă trongă tìnhă hu ngă đ că giaoă vƠă th ngă xuyênă tìmă ki mă nh ngă cáchăth căgi iăquy tătìnhăhu ngăhi uăqu ăh n.ă[11]
Tómă l i,ă mô hìnhă Dreyfusă đưă phơnă lo iă trìnhă đ ă phátă tri nă theoă triă th c,ă
k ă nĕngă vƠă kinhă nghi m,ă thôngă quaă cáchă conă ng iă đ tă t iă vƠă lƠmă ch ă k ă nĕngă
c aăh
1.3.3 2.ăMôăhìnhăd yăh cătheoăthuy tăhƠnhăvi
Cóănhi uălỦăthuy tăh căt pămƠăcácănhƠănghiênăc uăth ngăd aăvƠoănóălƠmă
c ă s ă lỦă lu nă vƠă n nă t ngă choă vi că xơyă d ngă môă hìnhă giáoă d că ngh ă nghi pă vƠă rènă luy nă k ă nĕngă ngh ă nh :ă Thuy tă hƠnhă viă (Behaviorism),ă thuy tă nh nă th că(Cognitivism),ă thuy tă ki nă t oă (Product).ă Trongă đóă thuy tă hƠnhă viă cóă nhă h ngă
r tăl nătrongăvi căd yăvƠăhu năluy năk ănĕng
Thuy tăhƠnhăviănh năm nhăđ năhaiăcặpăy uăt ăsau:
- KíchăthíchăvƠăph nă ng
- C ng c ăvƠăphầnăth ng
Cácămôăhìnhăd yăh cătheoăthuy tăhƠnhăviăbaoăg m:ăH căthôngăth o,ăd yăh cătheoăch ngătrình,ă d yă h căbằngătr cănghi m, h ăth ngăd yă h că cáănhơnăhóa, Trongă đóă môă hìnhă d yă h că thôngă th oă lƠă môă hìnhă ph ă bi nă nh tă trongă d yă h că
hu năluy năk ănĕngăchoăng iăh c.ă
Môăhìnhăh căthôngăth o
Môăhìnhăh căthôngăth oălƠămôăhìnhăđ cădùngăđ ăhu năluy năvƠăđƠoăt oă
k ă nĕngă ph ă bi nă nh tă trongă quáă trìnhă d yă h c Môă hìnhă nƠyă d aă trênă haiă nguyên t c:ă Theoă c uă trúcă tuầnă t ă vƠă đ mă b oă th iă giană đ ă ng iă h că cóă th ă
th căhi năthƠnhăth oăm cătiêuăh căt p
Môăhìnhăh căthôngăth oădoăJohnăB.Carrollăđ ăraăcóă5ăphaăho tăđ ng:
- Đ nhăh ngă(Ọnăl iăki năth căcũ,ăxácăđ nhăm cătiêu)
- Trình bày (Gi iăthíchăkháiăni măm i,ăki mătraăhi uăbi t)
- H ngăd năth căhƠnhă(LƠmăm u,ălƠmăthử,ăcungăc păph năh i)
- Th căhƠnhă(Th căhƠnhăđ căl păvƠăph năh i)
Trang 37- Đánhă giáă (Đ m b oă s ă thôngă th oă vƠă chuy nă sangă ho tă đ ngă
k ăti p) [6, tr.7]
Nh ngăquanăđi măc aăh căthôngăth o.[6, tr.8]
1 M iăh căviênăđ căđƠoăt oăngh ăđ uăcóăth ălƠmăthông th oăhầuă
nh ăb tăkỳăcôngăvi cănƠoăv iătrìnhăđ ăcaoă(thƠnhăth oă90%)ăn uăđ că
d yăv iăch tăl ngăcaoăvƠăđ căb ătríăth iăgian đ ăđ ăluy năt p
2 Khôngăth ăd aăvƠoăs ăkhóăkhĕnăhayăd ădƠngăc aăh căviênă khi
h căm tăcôngăvi c nƠoăđó đ ăđánhăgiá tr căk tăqu ăh căt păc aăh
3 S ăkhácăbi tăv ătrìnhăđ ăthôngăth oăm tăcôngăvi căgi aăcácăh căviênătr căh tălƠădoăsaiăsótătrongămôiătr ngăđƠoăt oăch ăkhôngăph iădoăđặcăđi măc aăh căviên
4 Dù là HV nhanhăhayăch m,ăgi i hay y u thìăđaăs ăHVăđ uăcóăkh ănĕngăh căt păr tăgi ngănhauăkhiăh ăđ căt oăđi uăki năh căt păthu năl i
M iăh căviênăđ uăcóăth ăh căt tăn uăchúngătaăt pătrungăn ăl căvƠoă
vi căphátătri năvƠăđi uăch nhăch ngătrìnhăvƠăcáchăth căđƠoăt oănhằmăđápă
ngăyêuăcầuăc aăh căviên
5 Chúngătaănênăt pătrungănhi uăh năvƠoăs ăkhácănhauătrongăh căt păvƠăítăchúăỦăh năđ năs ăkhácăbi tăgi aăh căviên
Cáchăti păc năh căthôngăth oăítăt pătrungăvƠoăđặcăđi măc aăh căviênămƠăchúăỦănhi uăđ năvi căđi uăch nhăquáătrìnhăh căt pănhằmănơngăk tăqu ă
h căt păc aăm iăh căviênăt iăm căt iăđa
6 Y uăt ăquanătr ngănh tătrongăquáătrìnhăd yăvƠăh călƠăn iădung và
ch tăl ngăgi ngăd yăchoăh căviên
BƠiăd yăph iăđ căthi tăk ăvƠăchuẩnăb ăr tăcẩnăth n.ăTƠiăli uăgi ngă
d yăđ căxơyăd ngăđ ăh ătr choăquáătrìnhăh căt p.ăCácăph ngăphápăvƠă
ho tă đ ngă gi ngă d yă đ că xơyă d ng,ă thửă nghi m,ă th ngă xuyênă đi uă
ch nhătrênăc ăs ăk tăqu ăđ tăđ c
Tómă l i:ă Mô hình h că thôngă th oă lƠă cáchă ti pă c nă m iă trongă giáoă d că nóiăchungăvƠăgiáoăd căk ăthu tăngh ănghi pănóiăriêng.ăNó ch aăđ ngănh ngăquană
Trang 38đi măd yăh căm i,ăn uă mô hình này đ căápăd ng t t thì cóăth ăphátăhuy t iăđa nĕngăl c c a ng iăh cătrongăquáătrìnhăh căt p.ăKhiăk tăthúcăkhóaăđƠoăt oăđ iăđaăs ă
ng iăh căki năth căngh ăv ngăch c,ăk ănĕngăngh ănghi păthƠnhăth o
1.3.4 Xơyăd ngătiêuăchu năk ănĕngăngh
1.3.4 1ăM căđíchăxơyăd ngătiêuăchu năk ănĕngăngh ă
Tiêuăchuẩnăk ănĕngăngh ăđ căxơyăd ngăđ ălƠmăcôngăc ăgiúpăcho:
Ng iă laoă đ ngă đ nhă h ngă ph nă đ uă nơngă caoă trìnhă đ ă v ă ki nă
th căvƠăk ănĕngăc aăb năthơnăthôngăquaăvi c h căt păhoặcătíchălũyăkinhănghi mătrongăquáătrìnhăs năxu t
Cácăc ăs ăd yăngh ăcóăcĕnăc ăđ ăxơyăd ngăđ iăm iăm cătiêu,ăn iădungăđƠoăt o
C ăquanăcóăthẩmăquy năcóăcĕnăc ăđ ăt ăch căth căhi năvi căđánhăgiá,ăc păch ngăch ăk ănĕngăngh ăchoăng iălaoăđ ng [15]
1.3.4 2.ăNguyênăt căxơyăd ngătiêuăchu năk ănĕngăngh ă
Tiêuăchuẩnăk ănĕngăngh ăđ căxácăđ nhătheoădanhăm căngh ănghi pădo c ăquanăcóăthẩmăquy năbanăhƠnh
Tiêuăchuẩnăk ănĕngăngh ăđ căxơyăd ngătheoăh ngăphùăh păv iăyêuăcầuătrongăs năxu t,ăkinhădoanh,ăth ăhi năđ căyêuăcầuăv ăki năth că
và KN th căhƠnh
Tiêuă chuẩnă k ă nĕngă ngh ă đ că xơyă d ngă phùă h pă v iă xuă th ă
h iănh păv iătiêuăchuẩnăk ănĕngăngh ăc aăcácăn c trongăkhuăv căvƠătrênă
th ăgi i [15]
1.3.4 3.ăC uătrúcătiêuăchu năk ănĕngăngh ă
C uătrúcătiêuăchuẩnăKN ngh ăđ iăv iătừngăngh ăbaoăg măcácăphầnăc ăb năsau:
- Môăt ăngh
Môă t ă ph mă vi, v ă tríă lƠmă vi c,ă cácă nhi mă v ă chínhă cầnă ph iă th că hi n,ă
đi uăki năvƠămôiătr ngălƠmăvi c,ăb iăc nhăth căhi năcácăcôngăvi c,ăcôngăc ,ămáy,ăthi tăb ,ăd ngăc ăch ăy uăcầnăthi tăđ ăth căhi năcácăcôngăvi căc aăngh
Trang 39- Danhăm căcôngăvi c
Li tăkêăđầyăđ ăcácăcôngăvi căcầnăph iăth căhi năvƠăs păx păcácăcôngăvi căđóătheoăcácăb cătrìnhăđ ăk ănĕngăngh
- Tiêuăchu năth căhi năcôngăvi că
Tiêuăchuẩnăđ ăth căhi năcôngăvi căc aătừngăvi cătrongădanhăm căcôngăvi că
đ cătrìnhăbƠyătheoă5ăm căcóăn iădungănh ăsau:
+ Môăt ăcôngăvi c: Nêuăkháiăquátăv ăcôngăvi căvƠăcácăb căcầnă
ph iăti năhƠnhăkhiăth căhi năcôngăvi căđó
+ Cácătiêuăchíăth căhi n: Xácăđ nhăvƠămôăt ăchiăti tăcácătiêuăchíă
cầnă ph iă đ tă đ că khiă th că hi nă cácă b că côngă vi că v ă quyă trình,ă
k ăthu t,ăch tăl ngăs năphẩm,ătháiă đ ăngh ănghi p,ăanătoƠnălaoăđ ng,ă
th iă giană th că hi nă …ă Cácă tiêuă chíă ph iă l ngă hóaă hoặcă tínhă toánă xácăđ nhăđ c
+ Cácă k ă nĕngă vƠă ki nă th că thi tă y u: Nêuă rõă cácă k ă nĕngă
quană tr ngă vƠă ki nă th că lỦă thuy tă cầnă thi tă đ ă th că hi nă côngă vi că
m tăcáchăhi uăqu
+ Cácă đi uă ki nă th că hi n: Nêuă rõă cácă côngă c ,ă máy,ă thi tă b ,ă
trangă b ă d ngă c ,ă tƠiă li uă vƠă nguyênă v tă li uă cầnă thi tă đ ă ti nă hƠnhă
th căhi năcôngăvi c
+ TiêuăchíăvƠăcáchăth căđánhăgiá: Nêuăcácăh ngăd năl aăch nă
bằngă ch ngă h ă tr ă choă vi că đánhă giáă vƠă cáchă th că đ ă xácă đ nhă m tă cáănhơnăcóănĕngăl căth căhi năcôngăvi cătrongăm tămôiătr ngălƠmăvi că
c ăth [15]
Tómăl i:ăTrongăquáătrìnhăd yăth căhƠnhăngh ăvi cărènăluy năk ănĕngăchoă
ng iăh căđápă ngănhuăcầuăs năxu t,ănhuăcầuăphátătri năc aătừngăngh ăt ngă ngă
th ngăđ căxơyăd ngăd aătrênăch ngătrìnhăđƠoăt oăk tăh păv iăxácăđ nhăchuẩnă
k ănĕngăngh ăđ ăđ aăraăcácăk ănĕngăquanătr ngăcầnăthi tăc aăcôngăvi căđ rènăluy năvƠăquaăvi cărènăluy năng iăh căth căhi năcácăcôngăvi căc aăm iăngh ăm tăcáchă
hi uăqu từăđóădầnădầnăhoƠnăthi năk ănĕngăvƠănơngăcaoătayăngh
Trang 401.3.5 Phi uăd yăh c
ph ngăphápăs ăph mănh :
- GơyăỦăth c,ăđ ngăc ăh căt păc aăh căsinh
- Đi uăkhi năquáătrìnhăh căt păc aăh căsinh
- Cungăc păthôngătinăvƠăh ăth ngăhóaăn iădungăbƠiăh c
- Cáăth ăhóaăquáătrìnhăh căt p
- C ng c ăki mătraăthƠnhătíchăh căt p
- Tĕngătínhătíchăc căc aăh căsinh
- K tăh păv iăcácăph ngăti năd yăh căkhác [9]
Từănh ngănh năđ nhătrên,ăcóăth ăhi uăphi uă d yăh călƠăvĕnăb năbằngăgi yăhoặcăd ngăgi yădoăgiáoăviênăt ălƠm,ătrênăphi uăghiăcácăcơuăh i,ăbƠiăt p,ănhi măv ă
h căt păhoặcănh ngăh ngăd năc aăGV,ăd aăvƠoănhi măv ăđóăng iăh căth căhi n,ă
đ ăm ăr ngăki năth c,ăb ăsungăki năth c,ătìmăhi uăn iădungăhoặcăc ngăc ăbƠiăh c.ă
Cácălo iăphi uăd yăh c
Tùyătheoămúcăđíchăs ăph mămƠăgiáoăviênăsửăd ngăphi uăd yăh c cácălo iăsau:
- Phi uăthôngătin:ăN iădungăg măcácăthôngătinăb ăsung,ăm ăr ng,ăminhăh aăchoăcácăki năth căc ăb năc aăbƠi.ăM căđíchăc aăphi uăgiúpăchoăng iăh căt ănghiênă
c uăn iădungălỦăthuy t
- Phi uă giao bài: G mă nh ngă v nă đ ă vƠă tìnhă hu ngă cầnă ph iă gi iă quy t,ă
nh ngăbƠiăt p,ănh ngăcơuăh iăcầnătr ăl i, nh ngănhi măv ăcầnălƠm
- Phi uăh ngăd năh căt pă(Phi uăth căhƠnh):ăN iădungăliênăquanăđ nănh ngănhi măv th căhƠnh,ărènăluy năk ănĕng
- Phi uăki mătra:ăPhi uăcóăch cănĕngăki mătraăk tăqu ăh căt păc aăng iăh c