Chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ để tiến lên chủ nghĩa xã hội ở việt nam

Do sự khác nhau về ñiểm xuất phát, về trình ñộ phát triển, ñiều kiện thế giới cũng khác nhau ở mỗi giai ñoạn, truyền thống lịch sử và văn hoá dân tộc khác nhau...Điều ñó cho phép thừa nh

Sau hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống giặc ngoại xâm và giành ñược

ñộc lập, ñất nước ta tiếp tục con ñường mình ñã lựa chọn ñó là con ñường ñi lên

chủ nghĩa xã hội, chúng ta ñang vững bước tiến vào thế kỷ mới với những thách

thức và khó khăn mới với con ñường mà chúng ta ñã chọn, nhưng không vì thế mà

ta chịu lùi bước, chịu khuất phục trước khó khăn Chúng ta sẽ vẫn tiếp tục ñi theo

con ñường mà chúng ta ñã lựa chọn, chúng ta ñề ra nhiệm vụ ñể hoàn thành nó và

những phương hướng ñể dẫn chúng ta tới thắng lợi trên con ñường mà chúng ta ñã

chọn Tuy nhiên ñể tiến ñến ñược chủ nghĩa xã hội chúng ta còn phải trải qua nhiều

chặng ñường ñầy gian lao và thử thách, ñó là bước quá ñộ ñể Tổ quốc Việt Nam có

thể sánh vai với các cường quốc hùng mạnh trên thế giới, ñó là bước quá ñộ ñể

chúng ta tiến ñến chế ñộ mới, chế ñộ Cộng sản chủ nghĩa, chế ñộ mà mọi người

ñều ñược hưởng hạnh phúc, ấm no và công bằng Tuy nhiên từ giờ ñến ñó chúng ta

còn bao nhiêu công việc phải làm, bao nhiệm vụ phải hoàn tất Con ñường mà

chúng ta ñang ñi ñầy chông gai, ñòi hỏi chúng ta phải có ñược phương hướng ñúng

ñắn Phải nêu ñược rõ nhiệm vụ cơ bản mà chúng ta cần làm Để có thể làm ñược

ñiều ñó, chúng ta cần có nhận thức ñúng ñắn về chủ nghĩa xã hội và con ñường

quá ñộ ñể tiến lên chủ nghĩa xã hội Và ñể có thể làm ñược ñiều ñó thì tất cả chúng

ta cùng phải ñồng lòng, chung sức vun ñắp nó Đặc biệt là ñối với thế hệ trẻ chúng

em, thì nhiệm vụ càng nhiều và thêm phần nặng gánh, ñòi hỏi chúng em phải cố

gắng, nỗ lực hết mình ñể góp phần vào cùng ñất nước tiến lên Đó chính là lý do

khiến em chọn ñề tài này Em mong rằng sau ñề tài mà mình làm, em có thể biết rõ

hơn về con ñường mà chúng ta ñang ñi, nhận thức về nó sâu sắc hơn sẽ có thể hiểu

ñược nhiệm vụ mà cả nước ta phải làm, con ñường mà chúng ta phải vượt qua

Qua ñề tài này, em muốn gửi lời cảm ơn tới thầy cô giáo, người ñã giúp em

hiểu sâu sắc hơn con ñường mà cả nước ta ñang tiến ñến Những lời giảng của thầy

cô giáo giúp em biết thêm những khó khăn và thử thách mà cả nước ñang phải trải

qua trên con ñường tiến lên chủ nghĩa xã hội Với ñề tài này, em muốn góp phần

nhỏ bé của mình vào công cuộc xây dựng và phát triển của ñất nước

Trong quá trình thực hiện ñề tài, em cũng ñã rất cố gắng, nhưng sự cố gắng

ñó không thể không có những thiếu xót, vì thế em mong thầy cô giáo có thể làm

cho nó trở nên ñầy ñủ hơn

1 Những ñịnh nghĩa về thời kỳ này

Thời kỳ quá ñộ lên Chủ nghĩa xã hội là thời kỳ cải biến cách mạng sâu sắc,

triệt ñể và toàn diện từ xã hội cũ sang xã hội mới xã hội xã hội chủ nghĩa Nó diễn

ra trong toàn bộ các lĩnh vực ñời sống của xã hội, tạo ra các tiền ñề vật chất và tinh

thần cần thiết ñể hình thành một xã hội mà trong ñó những nguyên tắc căn bản của

xã hội xã hội chủ nghĩa từng bước ñược thực hiện

Thời kỳ quá ñộ này lại chia làm nhiều bước quá ñộ nhỏ, bao nhiêu bước là

tùy thuộc vào ñiêu kiện cụ thể của từng nước Song ñối với các nước càng lạc hậu

mà ñi lên CNXH thì thời kỳ quá ñộ càng kéo dài và càng chia làm nhiều bước quá

ñộ nhỏ Thời kỳ quá ñộ bắt ñầu từ khi giai cấp vô sản giành ñược chính quyền và

kết thúc khi xây dựng xong về cơ bản cơ sở vật chất kỹ thuật của xã hội Đấu tranh

giai cấp quyết liệt trong tương qua mới, với những nội dung mới và những phương

pháp mới, nhằm cải tạo triệt ñể, toàn diện xã hội cũ, xây dựng xã hội mới XHCN

về căn bản trong tất cả các lĩnh vực Do ñó, thời kì quá ñộ lên CNXH ñương nhiên

gặp khó khăn, phức tạp và phải lâu dài Tuy vậy, khó khăn trong thời kì quá ñộ là

khó khăn trong sự trưởng thành, khó khăn nhất ñịnh sẽ vượt qua ñược Vì sự ra ñời

của CNXH hoàn toàn phù hợp với sự phát triển khách quan của lịch sử xã hội

Thời kì quá ñộ lên CNXH thể hiện rõ nhất những ñặc thù của các loại nước

và mỗi nước Do sự khác nhau về ñiểm xuất phát, về trình ñộ phát triển, ñiều kiện

thế giới cũng khác nhau ở mỗi giai ñoạn, truyền thống lịch sử và văn hoá dân tộc

khác nhau Điều ñó cho phép thừa nhận sự ña dạng mô hình CNXH, sự phong phú

về hình thức, phương pháp, bước ñi trong tiến trình xây dựng CNXH trong thời kỳ

quá ñộ lên chủ nghĩa xã hội

* Về kinh tế Về mặt kinh tế ñây là thời kỳ bao gồm những mảng, những

phần,những bộ phận của chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội xen kẽ nhau, tác

ñộng với nhau, lồng vào nhau, nghiã là thời kỳ tồn tại nhiều hình thức dở hữu về tư

liệu sản xuất, do ñó tồn tại nhiều thành phần kinh tế, các thành phần kinh tế xã hội

chủ nghĩa và thành phần kinh tế tư bản chủ nghĩa;những thành phần kinh tế sản

xuất hàng hoá nhỏ cùng tồn tại và phát triển, vừa hợp tác thống nhất nhưng lại vừa

mâu thuẫn và cạnh tranh gay gắt với nhau (Mac gọi ñây là thời kỳ ñau ñẻ kéo dài )

Thời kỳ này bắt ñầu từ khi giai cấp vô sản giành ñược chính quyền và kết thúc khi

xây dựng xong về cơ bản cơ sở vật chất kỹ thuật của Chủ nghĩa xã hội

* Về chính trị: Đặc ñiểm nổi bật của thời kỳ quá ñộ lên Chủ nghĩa xã hội là

những nhân tố của xã hội mới và tàn dư của xã hội cũ tồn tại ñan xen lẫn nhau, ñấu

tranh với nhau trên mọi lĩnh vực của ñời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, tư

tưởng, tập quán trong xã hội trong xã hội lúc này tồn tại nhiều thành phân, xã hội

gồm ñầy ñủ mọi thành phần với nhiều tư tưởng khác nhau

II Vì sao quá ñộ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế ñộ tư bản là một tất yếu lịch

sử ới nước ta (hai ñiều kiện của Lênin)

Qúa ñộ lên CNXH là một tất yếu lịch sử

Thời kỳ quá ñộ lên CNXH là tất yếu ñối với mọi nước ñi lên CNXH Bộ

phận quan trọng trong học thuyết của V.I.Lênin về xây dựng chủ nghĩa xã hội là lý

luận về thời kỳ quá ñộ lên CNXH.Theo V.I.Lênin, sự cần thiết khách quan phải có

thời kỳ quá ñộ lên CNXH là do ñặc ñiểm ra ñời, phát triển của phương thức sản

xuất cộng sản chủ nghĩa và cách mạng vô sản quy ñịnh

Quan hệ sản xuất phong kiến và quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ñều dựa

trên cơ sở chế ñộ tư hữu về tư liệu sản xuất Do vậy, quan hệ sản xuất tư bản chủ

nghĩa có thể ra ñời từ trong lòng xã hội phong kiến Sự phát triển của phương thức

sản xuất tư bản chủ nghĩa ñến một trình ñộ nhất ñịnh, sẽ làm sâu sắc thêm mâu

sản chủ yếu chỉ là giải quyết về mặt chính quyền Nhà nước, làm cho kiến trúc

thượng tầng thích ứng với cơ sở hạ tầng của nó

Cuộc cách mạng vô sản khác với các cuộc cách mạng khác ở chỗ :các cuộc

cách mạng trước ñó giành ñược chính quyền là kết thúc cuộc cách mạng vì nó dựa

trên chế ñộ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Còn cuộc cảch mạng vô sản

giành ñược chính quyền mới chỉ là bước ñầu, còn vấn ñề chủ yếu cơ bản hơn ñó là

giai cấp vô sản phải xây dựng một xã hội mới, cả về lực lượng sản xuất lẫn quan hệ

sản xuất, cả về cơ sở hạ tầng lẫn kiến trúc thượng tầng, cả về tồn tại xã hội và ý

thức xã hội.Hơn nữa, sự phát triển của phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa là

một thời kỳ lâu dài, không một lúc có thể hoàn thiện ñược Để phát triển của lực

lượng sản xuất, tằg năng xuất lao ñộng, xây dựng chế ñộ công hữu xã hội chủ nghĩa

về tư liệu sản xuất, xây dựng kiểu xã hội mới, cần phải có thời gian tương ñối lâu

dài Nói cách khác, tất yếu phải có thời kỳ quá ñộ lên chủ nghĩa xã hội

* Lý luận của V.I.Lênin về con ñường quá ñộ lên CNXH ở những nước chủ

nghĩa tư bản chưa phát triển

C.Mác và Ph.Ăngghen là những người ñầu tiên ñã nêu lên khả năng những

nước còn ñang ở trong giai ñoạn phát triển tiền tư bản chủ nghĩa có thể chuyển

thẳng lên hình thái chế ñộ cộng sản chủ nghĩa và khả năng phát triển rút ngắn của

các nước này bỏ qua chế ñộ tư bản chủ nghĩa Còn về nội dung thời kỳ quá ñộ ñó

như thế nào và nó có nhiệm vụ cụ thể gì thì hai ông chưa ñề cập tới Đây chính là

ñiểm phát triển của V.I.Lênin về cách mạng Xã hội chủ nghĩa và về thời kỳ quá ñộ

ở nhữnh nước tiền ñề kinh tế cho cuộc cách mạng ấy chưa chín muồi, cho dù ở

nước ñó chủ nghĩa tư bản phát triển ở mức trung bình ( như nước Nga năm 1917 )

Lý luận của V.I.Lênin về thời kỳ quá ñộ lên CNXH ở các nước chưa có

CNTB phát triển bao gồm một số luận ñiểm cơ bản sau ñây:

* Một là, luận ñiểm về việc giành lấy chính quyền làm ñiều kiện tiên quyết

ñể xây dựng tiền ñề kinh tế cho CNXH

Để phản ñối cuộc Cách mạng Tháng Mười năm 1917, những người theo

Quốc tế II cho rằng, nước Nga chưa nên làm cách mạng XHCN vì lực lượng sản

xuất của nước Nga chưa phát triển ñầy ñủ V.I.Lênin chỉ ra rằng, luận ñiểm này là

trái với phép biện chứng cách mạng của chủ nghĩa Mác vì chủ nghĩa Mác cho rằng,

tính quy luật chung của sự phát triển trong lịch sử toàn thế giới không loại trừ, trái

lại, còn bao hàm một số hình thức phát triển ñặc thù ở một số quốc gia riêng biệt

Như vậy, những người theo Quốc tế II không thấy ñược thời kỳ cách mạng mới gắn

với những mâu thuẫn gay gắt của CNTB thế giới; không hiểu ñược tình thế

cách mạng có thể xuất hiện ở nơi này hay nơi khác khiến cho các dân tộc có thể

bước vào cuộc chiến tranh ñể thoát khỏi CNTB và giành lấy sự tiến bộ xã hội.từ ñó

V.I.Lênin nêu luận ñiểm: ở một nước kém phát triển có thể và cần phải tạo ra

nhưng ñiều kiện tiên quyết ñể thực hiện CNXH, bắt ñầu bằng một cuộc cách mạng

thiết lập chính quyền công nông, thông qua chính quyền ấy mà tiến lên và ñuổi kịp

dân tộc khác

* Hai là, luận ñiểm về thời kỳ quá ñộ với một loạt những bước quá ñộ Luận

ñiểm này của V.I.Lênin ñược rút ra sau những sai lầm dẫn tới khủng hoảng kinh tế,

chính trị ở nước Nga Xô Viết sau nội chiến Phân tích nguyên nhân khủng hoảng ở

Nga, V.I.Lênin chỉ ra rằng, ñối với một nước mà CNTB chưa phát triển cao như

nước Nga, không thể thực hiện quá ñộ trực tiếp lên CNXH ñược mà phải trải qua “

một loạt những bước quá ñộ ”

V.I.Lênin viết: “ nếu phân tích tình hình chính trị hiện nay, chúng ta có thể

nói rằng chúng ta ñang ở vào một thời ñiểm quá ñộ trong thời kỳ quá ñộ Toàn bộ

nền chuyên chính vô sản là một thời kỳ quá ñộ nhưng hiện nay có thể nói rằng,

chúng ta có cả một loạt thời kỳ quá ñộ mới ”

Luận ñiểm “một loạt những bước quá ñộ ” xây dựng CNXH ở một nước mà

trình ñộ phát triển kinh tế chưa chín muồi của V.I.Lênin bao gồm những nội dung

chủ yếu sau ñây:

Không thể quá ñộ trực tiếp lên CNXH mà phải qua con ñường gián tiếp chứ

không thể “ quá vội vàng, thẳng tuột, không ñược chuẩn bị”

Những bước quá ñộ ấy theo V.I.Lênin là chủ nghĩa tư bản nhà nước và chủ

nghĩa xã hội V.I.Lênin nói: “ Để chuẩn bị việc chuyển sang chủ nghĩa cộng sản,

thì cần thiết phải có một loạt những bước quá ñộ như chủ nghĩa tư bbản nhà nước

và chủ nghĩa xã hội ”

Bước quá ñộ từ chủ nghĩa tư bảm nhà nước ñược thể hiện trong “ chính sách

kinh tế ” mới mà việc trao hàng háo ñược coi là “ ñòn xeo chủ yếu ” cho nên cần có

sự nhượng bộ tạm thời và cục bộ ñối với CNTB nhằm phát triển mạnh mẽ lực

lượng sản xuất, từng bước xã hội hoá sản xuất trong thực tế

III Các hình thức lên chủ nghĩa xã hội

1 Quá ñộ lên Chủ Nghĩa Xã Hội tự nước tư bản chủ nghĩa ñi lên Chủ

Nghĩa Xã Hội (theo quy luật tư nhiên của thời ñại)

Loại quá ñộ này phản ánh quy luật phát triển tuần tự của xã hội loài người

Là sự quá ñộ lên chủ nghĩa xã hội ở các nước mà CNTB ñã phát triển ñầy ñủ, lực

lượng sản xuất ñã xã hội hoá cao mâu thuẫn gay gắt với quan hệ sản xuất dựa trên

chế ñộ chiếm hữu tư nhân TBCN; mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư

sản ñến ñộ chín muồi Cách mạng XHCN nổ ra và thắng lợi, chính quyền nhà nước

của giai cấp công nhân ñược thiết lập, mở ñầu thời kỳ quá ñộ từ CNTB lên CNXH

Cho ñến nay loại hình nay chưa xuất hiện trong thực tế, do những nguyên nhân

khách quan và chủ quan

2 Quá ñộ lên Chủ Nghĩa Xã Hội nước có nền kinh tế chưa phát triển

Loại quá ñộ này phản ánh quy luật phát triển nhảy vọt của xã hội loài người

Tư tưởng về loại quá ñộ thứ hai ñã ñược C.Mác và Ph.Ăngghen dự kiến

Theo C.Mác và Ph.Ăngghen, sau khi chủ nghĩa xã hội ở các nước tư bản Tây Âu

giành ñược thắng lợi, thì các nước lạc hậu có thể ñi thẳng lên CNXH

Tiếp tục tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen, V.I.Lênin ñã chỉ ra bản chất

giai cấp, nội dung và các ñiều kiện của quá ñộ tiến thẳng tới chủ nghĩa xã hội, bỏ

qua giai ñoạn phát triển tư bản chủ nghĩa

Tư tưởng của V.I.Lênin về bản chất giai cấp và nội dung của quá ñộ tiến

thẳng lên CNXH, bỏ qua giai ñoạn phát triển TBCN ñược trình bày trong bài phát

biểu nước Cộng hoà Nhân dân Mông Cổ năm 1921

* Vì sao với nước ta lại phù hơp với xu thế của thời ñại nếu ñi lên Chủ

Nghĩa Xã Hội: Một trong những tư tưởng quan trọng của V.I.Lênin về quá ñộ tiến

thẳng lên CNXH, bỏ qua giai ñoạn phát triển TBCN, là các ñiều kiện tiến thẳng

Theo V.I.Lênin, một nước lạc hậu có thể tiến thẳng lên CNXH khi có ñiều kiện

khách quan và ñiều kiện chủ quan

* Các ñiều kiên cụ thể ñể có thể khẳng ñịnh ñiêù ñó

- Về khả năng khác quan: Điều kiện bên ngoài của sự phát triển này là phải

có một bước dành ñược thắng lợi trong cách mạng vô sản, tiến lên xây dựng

CNXH Công cuộc xây dựng thành công CNXH ở nước này là tấm gương và tạo

ñiều kiện ñể giúp ñở các nước lạc hậu tiến lên CNXH, bỏ qua giai ñoạn phát triển

TBCN V.I.Lênin chỉ rỏ: vói sự giúp ñở của giai cấp vô sản của cá nước tiên tiến,

các nước lạc hậu có thể tiến tới chế ñộ xô viết và trải qua một vài trình ñộ phát

triển nhất ñịnh sẻ tiến tới chủ nghĩa cộng sản, bỏ qua giai ñoạn phát triển TBCN

- Về những tiền ñề chủ quan: Điều kiện bên trong của sự quá ñộ tiến thẳng là

phải hình thành ñược các tổ chức ñảng cách mạng và cộng sản, phải dành ñược

chính quyền về tay mình, xây dựng ñược các tổ chức nhà nước mà bản chát là xô

viết nông dân và xô viết những người lao ñộng V.I.Lênin cho rằng không thể thiếu

hai ñiều kiện khách quan và chủ quan trên của quá ñộ tến lên CNXH, bỏ qua giai

ñoan phát triển TBCN

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở NƯỚC TA

I Các quá trình nhận thức của chúng ta về con ñường này qua hai thời kỳ từ

trước tới nay

Quá trình nhận thức của chúng ta

1 Bước ñầu hình thành ñường lối cách mạng XHCN ở miền Bắc

Hội nghị Trung ương lần thứ tám (8-1955) mới ñặt vấn ñề miền Bắc ra sức

thực hiện kế hoạch hai năm khôi phục và phát triển kinh tế-xã hội ñể “củng cố miền

Bắc và tranh thủ miền Nam ”, ñẩy mạnh cuộc ñấu tranh hoà bình thống nhất ñất

nước Trong khi ñó, văn kiện Mấy vấn ñề về ñường lối cách mạng Việt Nam

(1-1956) của Bộ Chính trị khẳng ñịnh từ khi hoà bình ñược lập lại, miền Bắc ñã

chuyển sang cách mạng XHCN Còn xây dựng ñường lối cách mạng XHCN chỉ

ñược thực sự ñặt ra vào cuối năm 1957 Trong báo cáo tại Hội nghị lần thứ 13 Ban

Chấp hành Trung ương (12-1957) có nhận ñịnh: “ Miền Bắc ñã bước vào giai ñoạn

quá ñộ tiến lên CNXH từ gần ba năm nay nhưng Trung ương chưa ñề ra ñường lối

chung của thời kỳ quá ñộ Nhiệm vụ cách mạng XHCN ở miền Bắc ñã do thực tế

khách quan ñề ra rồi, mà nhận thức và tư tưởng của cán bộ, ñảng viên ta nói chung

vẫn còn ở trong giai ñoạn cách mạng cũ, chưa chuyển kịp”1 Trong khi ñó thì “

những biến cố mới lại xảy ra trên thế giới và trong nước làm cho tư tưởng cán bộ,

ñảng viên và quần chúng diễn biến phức tạp thêm”2 Từ ñó, Trubg ương ñề ra

nhiệm vụ “ Xây dựng ñường lối chung của thời kỳ quá ñộ tiến lên CNXH ở miền

Bắc và ñáu tranh thống nhất nước nhà ”3

Qúa trình cách mạng XHCN ở miền Bắc diễn ra trong sự tác ñộng qua lại

giữa ñường lối của Đảng và thực hiện phong trào quânhiều chúng Đường lối của

Đảng từng bước ñược bỏ sung, hoàn thiện trong quá trình phát triển của nhận thức

lý luận trên cơ sở thực tiễn tổ chức thực hiện ñường lối Vấn ñề ñặt ra là phải làm

rỏ những bước ñi, những nhiệm vụ cụ thể trong mỗi bước ñi Điều ñó ñòi hỏi phải

ñẩy mạnh công tác lý luận của Đảng Hội nghị lần thứ 13 Ban Chấp hành Trung

ương(12-1957) cho rằng “Từ nay ta phải “chuyển” vè công tác tương và công tác lý

luận” Cùng với việc “Xây dựng ñường lối cách mạng trong giai ñoạn mới và tổng

kết kinh nghiệm về một số vấn ñề thuộc về công tác và lãnh ñạo của Đảng”, Hội

nghị ñề ra nhiệm vụ “tổ chức cho cán bộ ñược dần dần học tập chủ nghĩa

Mác-Lênin một cách có hệ thống” Việc Chủ tịch Hồ Chí Minh ñích thân ñọc diễn văn

khai mạclớp học lý luận khoá ñầu tiên cho cán bộ cao cấp và trung cấp của Đảng

tại Trường Nguyễn ái Quốc(7-9-1957) ñã nói lên ñiều ñó Trong diễn văn khai mạc,

Người nói: “Đảng ta là một Đảng Mác-Lênin, ñã ñược rèn luyện, thủ thách lâu dài

trong ñấu tranh gian khổ, vì thế Đảng ta có rất nhiều ưu ñiểm Tuy vậy, Đảng ta

còn có nhiều nhược ñiểm mà một trong những nhược lớn là trình ñộ lý luận còn

thấp kém”1 Vì trình ñộ lý luận thấp kém cho nên trước nhiệm vụ cách mạng ngày

càng mới và phức tạp, trong việc lãnh ñạo, Đảng ta không khỏi lúng túng, không

tránh khỏi sai lầm, khuyết ñiểm Trong giai ñoạn quá ñộ lên CNXH ở miên Bắc

hiện nay, chúng ta “phải nâng cao sự tu dưỡng về chủ nghĩa Mác-Lênin ñẻ dùng lập

trường, quan ñiểm, phương pháp chủ nghĩa Mác-Lênin mà tổng kết những kinh

nghiệm của Đảng ta, phân tích một cách ñúng ñắn những ñặc ñiểm của nước ta Có

như thế, chúng ta mới có thể dần dần hiểu ñược quy luật phát triển của cách mạng

Việt Nam, ñịnh ra những ñường lối, phương châm, bước ñi cụ thể của cách mạng

XHCN thích hợp với tình hình nước ta”2

Đảng ta sớm vạch rõ ñặc ñiểm lớn nhất của cách mạng XHCN ở miền Bắc là

nước ta từ một nước nông nghiệp lạc hậu, sản xuất nhỏ với lao ñộng thủ công là

chủ yếu quá ñộ lên CNXH khồg kinh qua giai ñoạn phát triển tư bản chủ nghĩa nên

quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa ở mièen Bắc, ngoài những quy luật phổ biến

trong Tuyên bố Mátcơva năm 1957 còn có thêm quy luật công nghiệp hoá xã hội

Hội nghị lần thứ 14 của Trung ương (11-1958) chủ trương: “đẩy mạnh cuộc

cải tạo XHCN với thành phần kinh tế cá thể của nơmg dân,thợ thủ cơng và cuộc cải

tạo XHCN đối với thành phần kinh tế tư bản tư doanh, đồng thời phải ra sức phát

triển thành phần kinh tế quốc doanh là lực lượng lãnh đạo tồn bộ nền kinh tế quốc

doanh”, lấy hợp tác hố nộng nghiệp làm khâu trung tâm trong tồn bộ cuộc cải tạo

XHCN Hội nghị lần thứ 16 của Trung ương(4-1958) đã thơng qua hai nghị quyết

quan trọng: Nghị quyết về hợp tác hố nơng nghiệp và Nghị quyết về cải tạo cơng

thương tư bản tư doanh ở miền Bắc

Đại hội III của Đảng đánh dấu một mốc lịnh sử quan trọng của cách mạng

Việt Nam, vạch ra con đường tiến lên CNXH ở miền Bắc và con đường giai phĩng

miền Nam, thống nhất nước nhà Đường lối chung của Đảng trong thời kỳ quá độ

lên CNXH ở miền Bắc được Nghị quyết Đại hội nêu lên là: “Đại đồn kết, phát huy

tinh thần yêu nước nồng nàn, truyền thống phấn đấu anh dũng và lao động cần cù

của nhân dân ta, đồng thời tăng cường đồn kết với các nước XHCN anh em do

Liên xơ đúng đầu và đua miền Bắc tiền nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên

XHCN, xây dựng đời sống âm no, hạnh phúc ở miên Bắc và củng cố miền Nam

thành cơ sở vững mạnh cho cuộc đấu tranh hồ bình thống nhất nước nhà, gĩp phần

tăng cường phe XHCN, Bảo vệ hào bình ở Đơng Nam á và thế giới

Muốn đạt được mục tiêu ấy, phải sử dụng quyền dân chủ nhân dân làm

nhiệm vụ lịch sử cuả chính quyền vơ sản để thực hiện cải tạo xã hội chủ nghĩa đối

với nơng nghiệp, thủ cơng nghiệp thương nghiệp nhỏ và cơng thương nghiệp tư bản

tư doanh; phát triển thanh kinh tế quốc doanh, thực hiện cơng nghiệp hố XHCN

băng cách ưu tiên phát triển cơngnghiệp nặng một cách hợp lý, đồng thời ra sức

phát triển nơng nghiệp và cơng nghiệp nhe; đẩy mạnh cách mạng XHCN về tư

tưởng, văn hố và kỷ thuật; biến nước ta thanh một nước XHCN cĩ cơng nghiệp

hiện đại, nơng nghiệp hiện đại, văn hố và khoa học tiên tiến”1

Nhìn một cách tổng quát, thực hiện đường lối cách mạng do Đại hội Đảng

lần thứ III nêu, miền Bắc đã cĩ những bước tiến và phát triển nhanh các lĩnh vực

kinh tế và xã hội; cơ sở vật chất trong công nghiệp, nông nghiệp và kết cấu hạ tầng

ñược xây dụng, phát triển tương ñối nhanh, xã hội miền Bắc trở thành xã hội do

những người lao ñộng làm chủ, ñời sống tinh thần lành mạnh, chính nhờ những

thành tựu này mà miền Bắc trở thành hậu phương lớn, căn cứ ñịa ở nước ta

2 Quá trình bổ sung và hoàn chỉnh ñường lối cách mạng XHCN của

Đảng

Thời kỳ tìm tòi, thử nghiệm cũng là thời kỳ diễn ra nhiều cuộc họp bàn, thảo

luận khá sôi nổi trong Bộ Chính trị, trong Trung ương và trong toàn Đảng, trong

các cơ quan nhà nước, trong giới khoa học-lý luận cũng như trong quần chúng

nhân dân với nhiều ý kiến phong phú, ña dạng về nhiều vấn ñề quan trọng trong ñời

sống chính trị, kinh tế và các mặt khác của ñất nước Tất cả những vấn ñề ấy ñều

tập trung vào mục tiêu: làm thế nào ñua ñất nước thoát khỏi khủng hoảng, làm thế

nào ñưa ñất nước ñi lên CNXH trong tình hình thế giới ñã và ñang có những biến

ñộng lớn Sự thảo luận, bàn bạc ñi ñôi với những tìm tòi, thử nghiệm trong hoạt

ñộng thực tiễn ở nhiều ñịa phương, cơ sở với nhiều ñiển hình sinh ñộng có sức

thuyết phục, ñã bổ sung cho nhau, tạo cơ sở cho ñổi mới nhận thức về CNXH

Cuộc ñấu tranh cho việc ra ñời những ý tưởng mới, những quan ñiểm mới, thay thế

cho những quan ñiểm cũ càng diễn ra sôi nổi hơn từ cuối năm 1985 sang nâưm

1986, khi công việc chuẩn bị cho Đại hội Đảng lần thứ VI ñã ñược ñặt ra

Qúa trình chuẩn bị cho Đại hội Đảng lần thứ VI rất công phu Mọi cuộc họp

bàn, thảo luận, tranh luận ñều tập trung vào ba vấn ñề quan trọng nhất:

- Một là, cần làm rỏ cơ cấu các thành phần kinh tế: có bao nhiêu thành phần

kinh tế trong nền kinh tế quốc dân, ở miền Nam có gì khác ở miền Bắc; vấn ñề cải

tạo XHCN và củng cố quan hệ sản xuất mới, mục tiêu và tốc ñộ cải tạo, thái ñộ ñối

với thành phần kinh tế tư bản tư nhân và cá thể, vai trò của kinh tế quôc doanh, tốc

ñộ hợp tác hoá nông nghiệp, các loại hình hợp tác xã

- Hai là, cần làm rỏ cơ cấu ngành kinh tế và cơ cấu ñầu tư: công nghiệp háo

ưu tiên ñầu tư, phát triển; quan hệ giưa công nghiệp nặng và công nghiệp nhẹ; con

ñường công nghiệp háo thích hợp với ñiều kiện nước ta; làm thế nào ñể nông

nghiệp là mặt trận hàng ñầu

- Ba la, về cơ cấu quản lý: phải xoá bỏ cơ chế quản lý cũ tập trung quan liêu

bao cấp ñể xây dựng cơ chế quản lý mới là tấp trung dân chủ, hạch toán kinh tế và

kinh doanh XHCN – cần làm rỏ cơ chế này với cơ chế thị trường, cơ chế thi trường

với “chủ nghĩa xã hội thị trường”, quan hệ giữa kế hoạch và thị trường, việc vận

dụng các quy luật của kinh tế hành hoá trong CNXH, ñặc biệt là quy luật giá trị,

quan hệ cung –cầu quan hệ hàng hóa- tiền tệ nhằm phục vụ cho những mục tiêu

của xã hội

Hội nghị Bộ Chính trị tháng 8-1986 ñã xem xét kỹ những vấn ñề trên và ñã

ñưa ra Kết luận ñối với một số vấn ñề thuộc về quan ñiểm kinh tế Nội dung chủ

yếu của bảm kết luận là kết quả tổng kết của một thời kỳ tìm tòi, thử nghiệm, một

thời kỳ ñấu tranh giữa quan ñiểm mới và quan ñiểm cũ, ñặc biệt trên lĩnh vực kinh

tế Nhưng trong ñó vẫn còn giữ lại nhiều quan ñiểm cũ không phù hợp với những

yêu câu trước mắt là khắc phục cho ñược khủng hoảng kinh tế-xã hội, và lâu dài là

ñưacả nước ñi lên CNXH

Việc chuẩn bị cho Đại hội Đảng lần thứ VI ñược triển khai rất khẩn trương

trong một thời gian ngắn Những quan ñiểm mới tiếp tục ñược bbổ sung, phát triển

ñể ñi ñến một ñường lối ñổi mới toàn diện của Đảng, quyết ñịnh vận mệnh của ñộc

lập dân tộc và CNXH trên ñất nước ta

3 Cả nước quá ñộ lên CNXH và công cuộc ñổi mới do Đảng ta khởi

xướng và lãnh ñạo

Sau khi miền Nam ñược hoàn toàn giải phóng, Hội nghị lần thứ 24 Ban Chấp

hành Trung ương Đảng (8-1975) ñã xác ñịng nhiệm vụ chiến lược của cách mạng

nước ta trong giai ñoạn mới là: hoàn thành thống nhất nước nhà, ñưa cả nước tiến

nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên CNXH Miền Bắc phải tiếp tục ñẩy mạnh sự