Chương 20 Các giải pháp khác 20.1 Tiết kiệm năng lượng Để nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội của tuyến đường, nhất thiết phải xây dựng và đề xuất giải pháp tiết kiệm năng lượng sử dụng
Trang 1Chương 20
Các giải pháp khác
20.1 Tiết kiệm năng lượng
Để nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội của tuyến đường, nhất thiết phải xây dựng
và đề xuất giải pháp tiết kiệm năng lượng sử dụng, nhất là trong điều kiện nhu cầu tiêu thụ điện ngày một tăng cao như hiện nay
Tiêu hao năng lượng chính của loại hình đường sắt đô thị là lượng điện năng sử dụng để kéo, dẫn đoàn tàu, trung bình chiếm khoảng 70% lượng điện sử dụng của toàn
hệ thống Khoảng 30% còn lại dùng cho các hệ thống điều hòa, thông gió chiếu sáng, cấp thoát nước, cầu thang máy và các hệ thống khác
20.1.1 Tiết kiệm năng lượng trong thiết kế tuyến đường
- Khi thiết kế tuyến đường, nên cố gắng sử dụng bán kính đường cong nằm lớn lớn
để giảm bớt sự gia tăng lượng điện tiêu hao do lực cản mà đường cong nằm tạo
ra quá trình chạy tàu;
- Toàn bộ tuyến đều đi trên cầu cao nên lực cản không khí đối với đoàn tàu lớn hơn lực cản không khí của tuyến đi bằng dưới mặt đất;
- Bố trí dốc dọc nhỏ để tiết kiệm năng lượng điện cho đoàn tàu
20.1.2 Tiết kiệm năng lượng cho toa xe
- Sử dụng loại tàu lắp động cơ điện xoay chiều loại VVVF (Variable Voltage Variable Frequency) Đây là loại động cơ tiên tiến, có thể tiết kiệm được lượng lớn điện năng;
- Bố trí tổng thể cho Depot cố gắng đạt tới mức hợp lý nhất, phù hợp với qui trình công nghệ và trình tự thao tác để giảm cự lý vận chuyển phụ tùng, nguyên vật liệu để giảm bớt năng lượng bị tiêu hao
20.1.3 Tiết kiệm năng lượng cho hệ thống cấp điện
- Với dung lượng truyền dẫn điện tương đối lớn và tiêu hao điện năng tương đối nhỏ, mạng điện trung thế của hệ thống cấp điện áp dụng mạng trung thế 20 KV;
- Tại trạm biến thế hạ áp bố trí thêm thiết bị bù phu hợp;
- Sử dụng ray tiếp xúc bằng hợp kim thép - nhôm để giảm bớt trở kháng, giảm tiêu hao điện năng;
- Lựa chọn sử dụng các loại đèn huỳnh quang để giảm bớt lượng điện tiêu thụ, trong khi vẫn đảm bảo hiệu quả chiếu sáng tốt
Trang 220.1.4 Tiết kiệm năng lượng cho hệ thống cấp thoát nước
Sử dụng các loại van tự động để tiết kiệm nước cho toàn bộ các ga, trung tâm
điều khiển và Depot, qua đó gián tiếp tiết kiệm năng lượng cho hệ thống máy bơm nước và các thiết bị đun nước nóng
20.1.5 Tiết kiệm năng lượng cho hệ thống điều hoà, thông gió
Hệ thống điều hòa sử dụng tại các nhà ga và trung tâm điều hành là hệ thống
điều hoà kiểu VRV (Variable Refrigeration Volume System), theo đó chế độ điều hòa tại các phòng được khống chế riêng tuỳ theo yêu cầu So với hệ thống điều hoà truyền thống, hệ thống điều hoà VRV tiết kiệm điện năng rõ rệt, nâng cao tính kinh tế và hiệu quả của toàn hệ thống
20.2 Bảo vệ môi trường
Giao thông đường sắt đô thị có đặc điểm là nhanh chóng, an toàn, đúng giờ và khối lượng vận chuyển lớn Hệ thống sẽ thay thế một phần ô tô bus công cộng và xe máy, giúp giảm bớt lượng khí thải và tiếng ồn mà những loại phương tiện này tạo ra
Giao thông đường sắt đô thị sử dụng năng lượng điện nên không có khí thải Tuy nhiên, khi tàu chạy trên cao sẽ gây ra tiếng ồn, chấn động và bức xạ điện từ đến môi trường xung quanh Ngoài ra, trong quá trình thi công tuyến đường sẽ gây ra một
số tác động nhất định đến các khu vực xung quanh
Đánh giá tác động môi trường và các biện pháp giảm thiểu sẽ được trình bày trong một chương riêng của cùng báo này
20.3 Bảo vệ an toàn
20.3.1 Nguyên tắc thiết kế chủ yếu
- Thiết kế an toàn cho tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông phải đặt yêu cầu phòng chống cháy nổ lên hàng đầu, trong đó việc phòng cháy được ưu tiên trước nhất;
- Thiết kế phòng cháy phải tính đến trường hợp xảy ra cháy ở nhiều nơi, trong cùng một thời điểm;
- Khi tính toán thiết kế phòng cháy nổ trước hết phải xét đến việc sơ tán hành khách và nhân viên trong vòng 6 phút, với giả thiết các đoàn tàu và sân ga chứa
đầy khách;
- Hệ thống cảnh báo cháy của toàn tuyến nên áp dụng hình thức quản lý hai cấp: trung tâm điều khiển và ga; hoặc quản lý 3 cấp: trung tâm điều khiển, ga và hiện trường;
- Khi đoàn tàu trong khu gian xảy ra cháy hoặc có sự cố khác, nên cố gắng kéo
đoàn tàu đến ga để sơ tán hành khách; nếu không thì có thể cho tàu dừng lại, rồi hướng dẫn hành khách sơ tán;
Trang 3- Nếu không gian kiến trúc của ga lớn hơn 5000 m3, thì trong ga lắp đặt các vòi
rồng chữa cháy;
- Các kiến trúc của ga và depot trên mặt đất, cần phải có đặt bình chữa cháy trong
ga theo “Quy phạm thiết kế bố trí bình chữa cháy kiến trúc”
- Thiết kế phòng cháy cho trung tâm điều khiển của ga đường Cát Linh ngoài bố
trí hệ thống báo động phòng cháy theo và các thiết bị phòng tai họa theo quy
định trong quy phạm thiết kế ra, còn phải thu nhận những thông tin về các sự cố
như hỏa hoạn trong toàn tuyến, đồng thời ra lệnh cứu chữa kịp thời
20.3.2 Yêu cầu kỹ thuật chủ yếu cho việc thiết kế đề phòng tai họa
a Yêu cầu về kỹ thuật kiến trúc và kết cấu
Các ga
Các phòng có lắp đặt thiết bị như phòng điều khiển tại ga, trạm biến thế, trạm
biến thế, phòng thông tin tín hiệu cần phải sử dụng loại tường ngăn có khả chịu lửa
không ít hơn 3 h, sàn nhà có khả năng chịu lửa không ít hơn 2 h
Chiều rộng tối thiểu của các cửa thoát hiểm, cầu thang, hành lang được qui định
trong bảng dưới đây
Bảng 20.3.2 Bề rộng tối thiểu của cửa thoát hiểm và cầu thang
Hành lang sơ tán (M)
Cầu thang (M) Bố trí ở một bên Bố trí ở hai bên
Khu vực công cộng dưới mặt
đất, ga trên cao,
Khu vực công cộng như cửa
hàng, v.v
Tại các ga và khu gian trên cao cần bố trí các phương tiện thông tin hướng dẫn
sơ tán hành khách trong trường hợp khẩn cấp
Khoảng cách giữa mép ngoài của kết cấu cầu trên cao và các kiến trúc lân cận
không được nhỏ hơn 6m Đồng thời phải tính đến trường hợp khi xảy ra cháy có thể sơ
tán hành khách ngay tại chỗ
Khi thiết kế ga, cần lưu ý bố trí hành lang dành, cả dưới mặt đất và ga trên cao
Vật liệu trang trí cho ga phải là những vật liệu không cháy và không gây độc
hại
Depot (trung tâm điều hành)
Thiết kế phòng cháy cho Depot (Trung tâm điều hành) phải triệt để tuân thủ
“Quy phạm phòng cháy, chữa cháy”
Trang 4b Yêu cầu kỹ thuật cho việc cấp nước cứu hỏa
Ga
Nếu thể tích kiến trúc của ga lớn hơn 5000 m3, phải bố trí hệ thống cấp nước cho vòi rồng cứu hỏa Nguồn nước được lấy từ nguồn cấp nước của thành phố Nếu không có, phải khoan giếng Trong cả hai trường hợp đều cần phải xây bể dự trữ nước, lượng nước trong bể phải đủ được tính toán sao cho đảm bảo đủ cho công tác cứu hỏa trong hai tiếng đồng hồ
Vòi rồng cứu hỏa trong ga nên dùng loại vòi đơn và van đơn, khoảng cách của
nó không lớn hơn 30 m
Depot (Trung tâm điều hành)
Trong và ngoài Depot đều bố trí hệ thống cấp nước cứu hỏa, nguồn nước lấy từ giếng nước chuyên dụng Khối lượng cấp nước của các giếng phải đáp ứng cho việc cứu hỏa trong thời gian 2 giờ và cấp nước sinh hoạt
Lượng nước cho cứu hỏa: Ngoài nhà 20 l/s; trong nhà 10-20 l/s
Vòi rồng cứu hỏa có thể sử dụng vòi đơn hoặc vòi đôi
Trong các nhà chứa toa xe, không yêu cầu phải bố trí hệ thống cứu hỏa phun nước tự động
c Biện pháp thoát khói
Không cần thiết phải bố trí hệ thống thoát khói độc lập cho các ga Đối với Depot (trung tâm điều hành), hệ thống thoát khói được thiết kế theo qui phạm phòng cháy chữa cháy
d Cấp điện và biện pháp chiếu sáng khi có sự cố
Các thiết bị phòng và chữa cháy đều sử dụng nguồn điện phụ tải cấp 1
Không nên sử dụng loại trạm biến thế dầu Dây cáp điện nên sử dụng loại chịu lửa và không gây khói
Khoảng cách giữa tuyến đường sắt đi cao và các đường dây điện phải phù hợp với các qui định an toàn của ngành điện qui định
Trong ga và Depot (Trung tâm điều hành) phải bố trí hệ thống chiếu sáng khi có
sự cố Hệ thống này có tác dụng chiếu sáng và dẫn hướng để sơ tán hành khách, nhân viên, cũng như phục vụ các hoạt động cứu nạn
e Hệ thống thông tin sự cố
Hệ thống thông tin hữu tuyến
Tuyến đường được lắp đặt hệ thống điện thoại thông tin sự cố Tổng đài điện thoại này được đặt tai trung tâm điều hành Nguồn điện cấp cho hệ thống này phải liên tục và ổn định
Trang 5Hệ thống thông tin này có chức năng đặc biệt, khi nhận được tín hiệu từ hệ thống cảnh báo nó có thể tự động quay số đến số điện thoại cứu hỏa của khu vực
Hệ thống thông tin vô tuyến
Hệ thống thông tin vô tuyến là hệ thống sử dụng quyền ưu tiên Hệ thống này có thể dùng vào việc báo động cứu hỏa, báo sự cố Thiết bị thông tin vô tuyến được đặt trên bàn điều khiển của tàu, bàn điều khiển, phòng trưởng ga, phòng bảo vệ của ga, phòng trực ban tại Depot (Trung tâm điều hành)
Hệ thống phát thanh khẩn cấp
Hệ thống phát thanh khẩn cấp được bố trí tại trung tâm điều hành Từ đây, trung tâm có thể phát thanh đến bất cứ khu vực nào trên toàn tuyến Phòng điều hành của ga
có thể phát thanh đến tất cả các khu vực của ga Phòng trực ca của Depot có thể phát thanh tới mọi khu vực của Depot
f Hệ thống báo cháy tự động (FAS)
Hệ thống báo cháy tự động FAS (Fire Alarming System) có khả năng giám sát tình hình vận hành trên toàn tuyến Khi có sự cố xảy ra nó có khả năng thông báo đến các hệ thống hữu quan để kịp thời đưa các thiết bị cứu hỏa vào hoạt động kịp thời Hệ thống này có khả năng nhận biết được nguy cơ tiềm ẩn phát sinh ra cháy nhằm đảm bảo an toàn tính mạng cho người và trang thiết bị máy móc, giảm thiểu các mất mát do hỏa hoạn gây ra
Hệ thống FAS được bố trí thành ba cấp: trung tâm điều hành - ga (hoặc depot) – hiện trường
g Các biện pháp chống động đất, chống ngập nước, chống sét và chóng gió
- Các kết cấu của hệ thống và bố trí lắp đặt các thiết bị được thiết kế với cấp động
đất cấp 8;
- Cửa ra vào của ga trên mặt đất phải cao hơn mặt đất 150 – 450 mm;
- Toàn bộ tuyến đường sắt phải được thiết kế chống sét theo đúng các qui định hiện hành;
- Các thiết bị điện, điện tử phải được lắp đặt hệ thống tiếp địa theo đúng yêu cầu qui định bởi nhà chế tạo
