Đa số các giáo viên trong trong độ tuổi sinh nở, đang có con nhỏ. Một số giáo viên chưa thực sự tâm huyết về công tác của mình. Các giáo viên còn trẻ, và có số năm công tác chưa nhiều. Do thời gian tốt nghiệp đã lâu, tuy có được bồi dưỡng thêm nghiệp vụ sư phạm về các môn khác nhau như hoạt động LQVTPVH, nhưng phương pháp tổ chức hoạt động đó thì hoàn toàn không có. Vì vậy đa số giáo viên hạn chế tổ chức hoạt động LQVTPVH. Giáo viên còn thiếu sự phối hợp với nhà trường cũng như các giáo viên khác trong công tác chuẩn bị cũng như công tác tiến hành tổ chức hoạt động LQVTPVH cho trẻ.
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN 7
TRƯỜNG MẦM NON CHÚ ONG NHỎ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC TÌNH CẢM ĐẠO ĐỨC CHO TRẺ LỚP CHỒI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG
LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC
Giáo viên : Nông Thị Thu
Ngày sinh : 25/ 09/ 1993
Lớp : Chồi 2
Năm học: 2015 – 2016
Trang 2BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
TCĐĐ : Tình cảm đạo đức
LQVTPVH : Làm quen với tác phẩm văn học
Trang 3A ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết Giáo dục Mầm non là hệ thống mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, nền tảng đầu tiên của ngành giáo dục và đào tạo Mục tiêu của giáo dục Mầm non là giúp trẻ phát triển toàn diện, hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa, tạo điều kiện cho trẻ có nhiều cơ hội lĩnh hội kiến thức để áp dụng những kiến thức đã tiếp thu vào thực tiễn cuộc sống của trẻ Ngày nay để bước kịp với xu thế phát triển chung của thời đại và để đáp ứng được nhu cầu chuyển mình của đất nước thì ngành học Mầm non càng phải phấn đấu nâng cao chất lượng giáo dục trẻ cho phù hợp theo sự phát triển của nền kinh tế xã hội
“ Trẻ em như búp trên cành Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”
(Hồ Chí Minh) Thật đúng với lời nói của Bác: Trẻ em biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan Tuy nhiên, như thế vẫn chưa đủ, vì con người phát triển toàn diện phải
đủ các yếu tố “đức - trí - thể - mĩ ” Một trong những đức tính của một con người phát triển toàn diện phải có tình cảm đạo đức Tình cảm đạo đức là cái gốc của mỗi cá nhân và của toàn xã hội cũng như nói đến dân tộc Việt Nam Người ta tự hào bởi tình cảm đạo đức là truyền thống lâu đời của người Việt Muốn xây dựng tình cảm đạo đức cho một con người phải bắt đầu từ tuổi mầm non, trường mầm non là chiếc nôi đầu tiên đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách con người mới, là môi trường thuận lợi nhất để trẻ phát triển Không ai khác các cô giáo mầm non hằng ngày chăm sóc, dạy
dỗ trẻ, là người hình thành cho trẻ tình cảm đạo đức ở mọi khía cạnh, mọi hoạt động, ở mọi lúc, mọi nơi
Nhưng con đường ngắn nhất để giáo dục tình cảm đạo đức cho trẻ chính là thông qua hoạt động: “Làm quen với tác phẩm văn học”
Trang 4Hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ngoài tác dụng phát triển ngôn ngữ ra trẻ còn tiếp xúc với những lời hay ý đẹp, ca ngợi cái thiện, lên án cái ác Văn học nghệ thuật mà đặc biệt là thơ, truyện chính là phương tiện quan trọng góp phần hình thành nhân cách cho trẻ một cách toàn diện về cả đức - trí - thể - mĩ
Thế kỉ 21 là thế kỉ của nền khoa học và công nghệ phát triển mạnh mẽ,
do vậy con người năng động sáng tạo tiếp cận nhanh nhạy với khoa học kĩ thuật áp dụng vào việc sản xuất, làm ra nhiều của cải vật chất cho chính mình
và xã hội Nhưng tình cảm đạo đức bị lu mờ ở một số người, người ta trở nên
vô cảm với mọi thứ xung quanh mình Như vậy cần phải giáo dục tình cảm đạo đức cho trẻ ngay từ khi con nhỏ, trẻ mới bước vào trường mẫu giáo Và khi vào học lớp Chồi trẻ đã trưởng thành hơn để lĩnh hội những kiến thức tại trường
Hiện nay, việc vận dụng môn học làm quen với tác phẩm văn học để giáo dục tình cảm đạo đức đã được sử dụng rộng rãi Tuy nhiên các phương pháp, biện pháp còn hạn chế, chưa phù hợp và chưa mang lại kết quả tốt nhất
Xuất phát từ những lí do trên, tôi đã chọn đề tài: “ Giáo dục tình cảm đạo đức cho trẻ lớp Chồi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ”.
Trang 5B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Nguyên nhân
Hơn bất kì kiến thức nào trong cuộc đời, những bài học đạo đức luôn được quan tâm truyền dạy nhiều nhất Và đặc biệt là ở lứa tuổi mầm non, khi trẻ em đón nhận những nhận thức đầu tiên trong cuộc đời, việc giáo dục tình cảm đạo đức cho trẻ cũng quan trọng như việc xây một nền móng vững chãi
và đúng đắn cho một con người trong tương lai
1.1 Nguyên nhân chủ quan
- Đa số các giáo viên trong trong độ tuổi sinh nở, đang có con nhỏ Một
số giáo viên chưa thực sự tâm huyết về công tác của mình Các giáo viên còn trẻ, và có số năm công tác chưa nhiều Do thời gian tốt nghiệp đã lâu, tuy có được bồi dưỡng thêm nghiệp vụ sư phạm về các môn khác nhau như hoạt động LQVTPVH, nhưng phương pháp tổ chức hoạt động đó thì hoàn toàn không có Vì vậy đa số giáo viên hạn chế tổ chức hoạt động LQVTPVH
- Giáo viên còn thiếu sự phối hợp với nhà trường cũng như các giáo viên khác trong công tác chuẩn bị cũng như công tác tiến hành tổ chức hoạt động LQVTPVH cho trẻ
1.2 Nguyên nhân khách quan
- Cơ sở vật chất chưa đáp ứng nhu cầu vui chơi của trẻ, không gian tổ chức cho trẻ còn chật hẹp, lớp học còn chật chội so với số lượng trẻ trong lớp
- Hình thức tổ chức hoạt động LQVTPVH mà giáo viên sưu tầm chưa được phong phú, đa dạng, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của trẻ cũng như chủ
đề giáo dục trong tuần, trong tháng
- Khuôn viên của nhà trường chưa đáp ứng được nhu cầu vui chơi, hoạt động của trẻ
- Chưa có sự quan tâm đúng mực của nhà trường và phụ huynh
Trang 62 Biện pháp giáo dục TCĐĐ cho trẻ lớp Chồi thông qua hoạt động LQVTPVH
2.1 Khêu gợi hứng thú lòng ham mê đối với tác phẩm
- Thực hiện nhiệm vụ hứng thú tích cực hoạt động bao nhiêu thì trẻ sẽ tiếp thu kiến thức tích lũy bấy nhiêu Chính vì vậy người giáo viên phải tìm mọi biện pháp, mọi hình thức dạy học sao cho phù hợp với năng lực nhận thức của trẻ Đặc biệt là gây hứng thú bất ngờ, nhằm khêu gợi lòng ham mê của trẻ đối với những tác phẩm văn học
- Đối với trẻ mầm non thông qua việc đọc, kể tác phẩm, các phương pháp truyền kể diễn cảm, đàm thoại, các đồ dùng trực quan để dạy trẻ chủ yếu
là tranh ảnh Vì thế đòi hỏi tranh ảnh kích thích phải phù hợp hài hòa, phong phú chủng loại cho thật ngộ nghĩnh, hấp dẫn của từng nhân vật, nhất là phải gần gũi với trẻ Vì vậy với bàn tay khéo léo của mình, tôi đã làm đầy đủ như tranh nổi, rối tay, rối dẹt, các loại mũ trang phục, mô hình, sa bàn, sân khấu,
…
- Nếu một tiết dạy từ đầu đến cuối chỉ dùng tranh thì không gây được
sự chú ý và hứng thú của trẻ mà có thể thay đổi nhiều hình thức khác nhau
Ví dụ: truyện “Đôi bạn tốt”:
+ Lần 1: Kể bằng tranh
+ Lần 2: Bằng rối dẹt, củng cố tiết học bằng rối tay Chính những lần thay đổi đồ dùng trực quan, thay đổi hình thức dạy đã gây hứng thú cho trẻ khi tham gia làm quen với tác phẩm văn học
- Ngoài việc chuẩn bị đồ dùng, cô còn phải biết lồng ghép tích hợp vào các môn học khác một cách có khoa học vào trong quá trình LQVTPVH Ví
dụ như tích hợp các môn âm nhạc, toán, môi trường xung quanh,…có liên quan đến chủ đề và nội dung bài học
- Trước khi chưa thực hiện chuyên đề một tiết thơ thường đọc cho trẻ nghe, đàm thoại nội dung, rồi cho trẻ đọc theo tổ nhóm cá nhân, và cuối tiết học cho trẻ đọc lại lần nữa Với cách truyền thụ mang tính chất áp đặt đã làm
Trang 7cho trẻ mất đi mọi hứng thú vì thế kết quả đạt được ở trẻ còn có các nội dung chưa khắc sâu được là bao
Ngày nay sau khi thực hiện chuyên đề giáo dục mầm non mới, bản thân tôi cố gắng tìm tòi, sáng tạo, lồng ghép các hình thức, các bộ môn, các tiết học làm quen với văn học Lấy trẻ làm trung tâm Cô giáo là người dẫn dắt gợi mở, chính vì thế trẻ hứng thú học tập, nội dung giáo dục được khắc sâu và thu hút trẻ hơn
Ví dụ bài thơ “Bàn tay cô giáo”:
Ổn định cho trẻ hát bài “Cháu đi học ở trường mầm non” trẻ vừa hát vừa làm động tác minh họa Tôi đặt câu hỏi để dẫn dắt vào:
+ Các con đến trường có vui không? Vì sao?
+ Ở lớp cô thường dạy các con những điều gì?
+ Các con có những tình cảm gì với cô giáo của mình? (Nhiều trẻ kể)
Cô nói với trẻ: Cô giáo như mẹ hiền, cô dạy dỗ, nâng niu, chăm sóc và dành nhiều tình cảm cho các con Với những tình cảm đó, chú Đinh Hải đã khắc họa trong bài thơ “Bàn tay cô giáo”
Trong quá trình dạy tôi lồng những bài hát như: “Cô và mẹ”, “Cô giáo” để lôi cuốn thu hút trẻ
Cuối giờ cô và trẻ hát, vận động minh hoạ theo nội dung bài thơ Với hình thức lồng ghép giáo dục Vì thế tiết học đã thực sự thu hút trẻ vào hoạt động một cách tự nhiên thoải mái nhưng lại có kết quả cao
Ví dụ truyện “Tích Chu”:
Ổn định cô cho trẻ hát bài “Cháu yêu bà” vừa hát vừa làm động tác minh họa, đặt câu hỏi dẫn dắt vào câu chuyện:
+ Bạn nhỏ trong bài hát yêu bà của mình như thế nào?
+ Bạn ấy đã làm được điều gì để bà vui lòng?
+ Các con có tình cảm yêu quý bà của mình như thế nào?
+ Để bà vui lòng các con đã làm gì?
Cô nói với trẻ: Thế mà có một bạn nhỏ được bà yêu quý luôn dành những tình cảm quan tâm, chăm sóc, có gì ăn ngon bà cũng nhường cho cháu
Trang 8Vì kham khổ quá mà bà bị ốm nặng, bạn nhỏ mải chơi không quan tâm chăm sóc bà, bà khát nước quá đã biến thành chim bay đi kiếm nước uống Lúc này bạn nhỏ đã ân hận và chạy đuổi theo chim và gọi bà Sau đó một bà Tiên xuất hiện giúp đỡ, mach cho chỗ lấy nước ở suối Tiên cho bà uống Cậu bé đã không quản ngại đường xá xa xôi, gian khổ đi lấy được nước suối Tiên cho chim uống và bà đã trở lại thành người Từ đó hai bà cháu sống rất thương yêu nhau
Tình cảm của hai bà cháu đã được khắc họa trong câu chuyện Tích Chu cô sẽ
kể sau đây… Với phần giới thiệu này trẻ rất hứng thú muốn nghe và nội dung giáo dục cũng được khắc sâu
2.2 Sử dụng tình huống nghệ thuật để khắc sâu tình cảm đạo đức cho trẻ
- Khi đã hứng thú say mê với tác phẩm văn học thì giáo dục TCĐĐ cho trẻ thông qua những tác phẩm văn học, trẻ cảm nhận được nội dung giáo dục của nó một cách sâu sắc và đầy đủ, tất cả các tác phẩm văn học đều có tính giáo dục cao, trong quá trình dạy cô giáo đã làm nổi bật nội dung giáo dục của tác phẩm đó Nhưng chọn thế nào, nội dung gì để giáo dục TCĐĐ theo tôi mới là khó Chính những cái khó đó là những hình tượng có giá trị cao
Ví dụ truyện “Ba cô Tiên”:
Thông qua truyện Ba cô Tiên với tấm lòng hiếu thảo thương yêu bố mẹ đã già phải đi chăn trâu thuê cho địa chủ, phải làm việc quần quật suốt ngày Với hình ảnh cậu bé, bé tí chỉ bằng ngón tay cái của mọi người Trong câu truyện
là một nhân vật có tấm lòng hiếu thảo với bố mẹ đã đảm nhận một công việc nặng nề thay cho bố mẹ đi chăn trâu thuê cho địa chủ, mặc dù bố mẹ không muốn cho cậu bé đi làm vì thương cậu bé bé quá không đủ sức khỏe để làm Nhưng với sự cương quyết của cậu bé, bố mẹ cậu đã phải đồng ý Cậu bé được ba cô Tiên mời ăn bánh kẹo, cậu bé cũng không ăn và bỏ vào túi để mang về cho bố mẹ Thấu hiểu được tình thương yêu và lòng hiếu thảo của cậu bé với cha mẹ, ba cô Tiên đã giúp đỡ cậu bé và gia đình thoát khỏi nghèo khổ Lòng nhân ái trong câu truyện Ba cô Tiên mà tôi đã khai thác giáo dục trẻ đó là sự cần mẫn chăm chỉ của cậu bé Tình thương yêu và sự hiếu thảo
Trang 9với bố mẹ đã gặp những điều may mắn tốt đẹp được mọi người thương yêu giúp đỡ qua hình ảnh Ba cô Tiên
Ví dụ truyện: “ Đôi bạn tốt”:
Qua câu truyện “Đôi bạn tốt” giáo dục cho trẻ biết quan tâm giúp đỡ bạn bè khi gặp khó khăn hoạn nạn thông qua tình tiết chân Vịt có màng dẫm dí đất,
Gà không bới giun được đã đuổi Vịt đi và đối lập lại với hành động của Gà, thì khi Gà bị Cáo đuổi Vịt lại cứu Gà thoát chết Sau đó Gà tỏ ra ân hận vì việc mình đã làm với Vịt Rồi sau đó hai bạn chơi với nhau rất than thiết Câu truyện giáo dục trẻ một cách nhẹ nhàng mà sâu sắc về tình đoàn kết, giúp đỡ bạn bè khi gặp khó khăn hoạn nạn
Ví dụ bài thơ: “Bác Hồ của em”:
Thông qua bài thơ cung cấp cho trẻ biết Bác Hồ là vị lãnh tụ vô vàn kính yêu của dân tộc, lúc còn sống tuy bận trăm công nghìn việc Bác luôn dành những tình cảm yêu thương, quan tâm, chăm sóc đối với mọi tầng lớp đặc biệt là các cháu thiếu niên nhi đồng Từ đó giáo dục trẻ lòng kính yêu về Bác mà hàng ngày trẻ được nghe, được biết, giáo dục thông qua cô giáo, người lớn và thông tin đại chúng
Những hình ảnh đáng quý của Bác mà tôi khai thác trong bài thơ để giáo dục trẻ đó là: Một vị lãnh tụ thiên tài đã tìm đường cứu nước mang lại ấm no, hạnh phúc cho nhân dân Phẩm chất đạo đức ấy mãi là tấm gương cho mọi thế
hệ, không chỉ có vậy mà Bác còn dành tình cảm quan tâm đến hết thảy mọi người nhất là quan tâm tới các cháu thiếu niên nhi đồng Những hình ảnh cao đẹp của Bác sống mãi trong lòng mỗi người dân Việt Nam Qua những bài hát, bài thơ, câu truyện và đặc biệt là 5 điều Bác dạy đã được tác giả Phan Thị Thanh Nhàn khắc họa trong bài thơ
Trang 102.3 Tận dụng các tác phẩm văn học mọi lúc, mọi nơi để giáo dục tình cảm đạo đức cho trẻ
- Giáo dục TCĐĐ cho trẻ thông qua hoạt độngLQVTPVH không có nghĩa chỉ giáo dục ngay trên tiết học mà phải biết vận dụng các tác phẩm văn học ở mọi lúc, mọi nơi để giáo dục TCĐĐ cho trẻ
+ Vào lúc đón và trả trẻ tôi thường cho trẻ làm quen một số tác phẩm ngoài chương trình hoặc cho trẻ kể lại, đọc lại các bài thơ câu truyện
mà trẻ đã được học, hoặc tôi đặt ra các câu hỏi để kiểm tra kiến thức, hình thức này sử dụng cho cá nhân hoặc nhóm, mục đích này đánh giá trẻ sát hơn
+ Hoạt động ngoài trời: Đây là môi trường thuận tiện cho việc đưa những tác phẩm văn học vào giáo dục trẻ Tôi đã đưa ra một số tác phẩm liên quan đến hoạt động để trẻ làm quen
Ví dụ: Khi cho trẻ tham quan vườn thiên nhiên thì cho trẻ đọc thơ
“Hoa kết trái”, “Em yêu cây xanh”
Ngoài kiến thức trẻ được học trên tiết học, cô cho trẻ gọi tên các loại cây, loại hoa,… cho trẻ biết ích lợi của cây đối với đời sống con người Từ đó giáo dục trẻ chăm sóc bảo vệ cây cối, tức là chúng ta đã giáo dục cho trẻ lòng yêu thương cỏ cây, hoa lá
+ Hoạt động góc: Là nơi để ôn lại những bài thơ, câu truyện mà trẻ
đã được học Không những thế mà ở hoạt động góc trẻ còn biết thể hiện tài năng nghệ thuật qua tác phẩm văn học
Ví dụ: đọc thơ, kể truyện, đóng kịch,…
Hoạt động góc là môi trường tốt nhất cho trẻ ôn luyện hình thành năng khiếu văn học, khi trẻ đã nhập vai hoàn toàn vào các nhân vật thì nội dung giáo dục của cô giáo đối với trẻ hàng ngày sẽ có hiệu quả hơn, chính những lần đóng kịch, đọc thơ, kể truyện sẽ giúp trẻ cảm thụ sâu hơn để từ đó rút ra những bài học, tính chất giáo dục sâu sắc hơn
Trang 112.4 Tuyên truyền phối hợp với phụ huynh
a Nhà trường, gia đình kết hợp với nhau chặt chẽ, thường xuyên liên tục việc hình thành giáo dục TCĐĐ cho trẻ không những trong phạm vi nhà trường
mà còn phải kết hợp với gia đình, nói rõ cho phụ huynh thấy được tầm quan trọng của việc giáo dục TCĐĐ cho trẻ để có những biện pháp phối hợp, kết hợp với phụ huynh
- Trao đổi với phụ huynh những bài thơ, câu truyện học trong chương trình, yêu cầu phụ huynh kiểm tra trẻ những bài thơ câu truyện bằng hình thức đọc kể Đồng thời đặt một số câu hỏi để trẻ trả lời và liên hệ rút ra cho mình những nhận xét về hình ảnh trong các bài thơ hay nhân vật trong truyện Từ
đó có những nhận xét về khả năng cảm nhận được nội dung qua các tác phẩm văn học của trẻ đã đạt được những yêu cầu nào Để cô và phụ huynh có những biện pháp bồi dưỡng cho trẻ
- Phối hợp với phụ huynh sưu tầm tranh ảnh, bộ môn văn học, làm đồ chơi, sáng tác thơ, truyện có tính chất giáo dục cao Ngoài ra còn tham gia hội thi “Bé yêu văn học” do trường tổ chức Thông qua hội thi phụ huynh có dịp trao đổi cùng nhau, qua những hội thi đó giúp phụ huynh nhận thức đầy đủ và đúng hơn về bậc học mầm non Chính nhờ làm tốt công tác này giáo dục TCĐĐ cho trẻ ngày càng có chất lượng và hiệu quả
b Xây dựng góc tuyên truyền
- Xây dựng góc tuyên truyền là biện pháp hữu ích đối với công tác giáo dục giữa gia đình và nhà trường (Góc bé yêu văn học) thực sự có tác dụng được mọi người thường xuyên chú ý
Ví dụ tôi treo tranh “Đôi bạn tốt” ở chủ đề “Trường mầm non”, treo tranh thơ
“Mẹ và cô” Sang chủ đề gia đình tôi treo tranh truyện “Ba cô Tiên”, “Nhổ củ cải”, tranh thơ “Em yêu nhà em”
Tôi luôn thay đổi nội dung tranh ảnh của các tác phẩm để tránh sự nhàm chán của người xem
Tổ chức cho trẻ kể về những nhân vật trong truyện mà trẻ thích, nói về cảm nghĩ của mình qua bài thơ đã học