SKKN xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học phan bội châu

Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài a Mục tiêu Tổ chức môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu đượchình thành trên cơ sở thực tiễn nói trên, nhằm mục đích nâng cao chất lư

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm qua cùng với sự phát triển đi lên của đất nước, ngành giáodục cũng đã có những bước chuyển mình tích cực với quyết tâm đổi mới để đưachất lượng giáo dục lên ngang tầm đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước Trong đó nổi bật nhất là “ Việc đổi mới phương pháp, nâng cao chấtlượng dạy và học ” và phong trào “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực ” Để nâng cao chất lượng giáo dục thì không thể thiếu các yếu tố: Nội dunggiáo dục, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên phụ trách thiết bị, thư viện

và cơ sở vật chất trường học mà thư viện trường phổ thông có vai trò đặc biệt quantrọng

Mỗi chúng ta đang sống và làm việc chắc chắn rằng ai ai cũng có những ước

mơ, hoài bão, những suy nghĩ ý kiến của mình Song có một câu châm ngôn làm tôi

nhớ mãi “Ai nắm bắt được nhiều thông tin người đó sẽ chiếm ưu thế hơn so với người khác” Quả vậy, trong thời buổi cơ chế thị trường như hiện nay con người

hơn nhau ở chỗ ai nắm bắt được nhiều thông tin hơn tức người đó sẽ chiến thắng.Vậy thì câu hỏi đặt ra bây giờ là, những thông tin đó tìm kiếm ở đâu ? Để trả lờicho câu hỏi đó không ai hết chính Thư viện là nơi sẽ đáp ứng toàn bộ yêu cầu,nguyện vọng tìm kiếm thông tin của con người một cách chính xác, nhanh chóng.Thư viện là một công cụ để chứng minh cho điều đó

Trường tiểu học Phan Bội Châu, huyện Krông Ana tỉnh Đăk Lăk đã và đangtích cực dấy lên xây dựng phong trào“ Trường học thân thiện, học sinh tích cực ”

trường cũng đã có những bước đổi mới rõ nét theo những nội dung trên song cũngchưa đạt được kết quả như mong muốn như chưa đáp ứng được nhu cầu học tập,

mở rộng kiến thức cũng như chưa đáp ứng hết nhu cầu giải trí của học sinh, đặcbiệt là chưa tạo được môi trường đọc sách có sức hấp dẫn đối với học sinh Vì

những lý do nêu trên, tôi đã chọn nội dung “ Xây dựng môi trường đọc thân thiện

tại trường tiểu học Phan Bội châu – huyện Krông Ana ” làm đề tài Sáng kiến

kinh nghiệm với mong muốn góp một phần vào việc phát triển môi trường đọc tạithư viện trường tiểu học Phan Bội Châu

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

a) Mục tiêu

Tổ chức môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu đượchình thành trên cơ sở thực tiễn nói trên, nhằm mục đích nâng cao chất lượng hoạtđộng Thư viện, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, nâng caokiến thức cho học sinh

Giúp cho giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn trong giảng dạy; học sinh

có thói quen thích đọc sách, ham mê tự nghiên cứu tìm tòi tài liệu tham khảo đểphục vụ việc học tập

Nguồn tài liệu của thư viện được luân chuyển thường xuyên và liên tục pháthuy tối đa tác dụng của tài liệu Đồng thời bạn đọc sẽ biết quý trọng sách báo hơn

b) Nhiệm vụ

Góp phần giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, học tập, vui chơi, đọc sáchbáo trong môi trường thân thiện

Tôi thường xuyên quan sát nhu cầu đọc của học sinh và giáo viên, tham mưukịp thời với lãnh đạo đề xuất bổ sung những cuốn sách có nội dung phù hợp vớinhu cầu của bạn đọc, đa dạng và phong phú về nội dung và hình thức.

Thường xuyên thay đổi cách sắp xếp phòng đọc tạo sự mới mẻ, thân thiệncho thư viện nhằm thu hút bạn đọc

Trưng bày những cuốn sách hay, sách mới lên giá, kệ sách để bạn đọc dễthấy; giới thiệu sách bằng hình thức trực quan trong các buổi sinh hoạt tập thể hoặcchào cờ đầu tuần

Có các loại danh mục để bạn đọc dễ dàng tìm tài liệu theo nội dung mìnhcần

3 Đối tượng nghiên cứu

Một số phương pháp xây dựng môi trường đọc thân thiện

Tâm lý cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh trong Trường tiểu học PhanBội Châu

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Phong trào đọc sách của giáo viên, nhân viên, học sinh trường tiểu học PhanBội Châu năm học 2015 - 2016

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp khảo sát tình hình thực tế của trường

Phương pháp phân tích, tổng hợp

Phương pháp phỏng vấn

Phương pháp quan sát phong trào đọc, đối tượng bạn đọc trong nhà trường

1 Cơ sở lý luận

Để phục vụ tốt cho công tác giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinhtrong nhà trường công cụ chủ yếu vẫn là tài liệu sách, báo Sách, báo chỉ có thểquản lý tốt và phát huy được tác dụng tích cực của nó trên cơ sở tổ chức tốt côngtác hoạt động thư viện của nhà trường

Quyết định số 61/1998/QĐ-BGD&ĐT, ngày 6/11/1998 của Bộ trưởng BộGD&ĐT Ban hành “Quy chế về tổ chức và hoạt động thư viện trường phổ thông.Điều 1: Chương I Quyết định 61/1998/QĐ/BGD&ĐT về qui chế tổ chức và hoạt

động Thư viện trường phổ thông cũng đã nhấn mạnh: “ Thư viện trường phổ thông

là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu, trung tâm sinh hoạt văn hóa khoa học của nhà trường Thư viện góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên Bồi dưỡng kiến thức cơ bản về khoa học Thư viện và xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, tạo cơ sở từng bước thay đổi phương pháp dạy và học, tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị và xây dựng nếp sống văn hóa mới cho các thành viên của nhà trường Thư viện còn giúp các em học sinh xây dựng phương pháp học tập và phong cách làm việc khoa học, biết sử dụng sách, báo Thư viện ”.

Quyết định số 01/2003/QĐ-BD&ĐT ngày 02/01/2003 của Bộ trưởng BộGD&ĐT Ban hành “Quy định tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông”

Công văn số 11185/GDTH, ngày 17/12/2004 hướng dẫn thực hiện tiêu chuẩnthư viện trường phổ thông

Căn cứ phương hướng, nhiệm vụ năm học 2015 -2016 cũng như thực hiện kếhoạch hoạt động thư viện của Phòng GD&ĐT Krông Ana, dựa trên cơ sở đó ngay

từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch hoạt động của thư viện và kế hoạch vớimục đích nâng cao công tác phục vụ bạn đọc duy trì tồn tại và phát triển phong tràođọc lâu dài đúng với nghĩa của nó.

Với tầm quan trọng như vậy, thư viện ngày càng phải có sự đầu tư về cơ sởvật chất, về nghiệp vụ chuyên môn và đặc biệt là đầu tư các phong trào thư việntrường học Xuất phát từ tầm quan trọng và ý nghĩa thực tiễn đó tôi đã chọn đề tàinói trên Với mong muốn xây dựng một thư viện hoàn chỉnh, thống nhất để có khảnăng chia sẻ nguồn lực thông tin giữa các thư viện trong thời đại thông tin hiện đại,phục vụ bạn đọc ngày càng đa dạng hóa và tốt hơn

2 Thực trạng thư viện trường tiểu học Phan Bội Châu

2.1 Thuận lợi, khó khăn

* Thuận lợi

Được sự chỉ đạo sát sao sự quan tâm đặc biệt của ban giám hiệu, các cấplãnh đạo, tập thể hội đồng sư phạm, ban đại diện hội cha mẹ học sinh cùng học sinhtoàn trường hưởng ứng và ủng hộ

Ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch hoạt động của thư viện, tiếnhành phát động phong trào đọc sách đến toàn thể giáo viên và học sinh Được Bangiám hiệu nhà trường thường xuyên đầu tư kinh phí để nâng cấp phòng đọc, bổsung vốn tài liệu và sự phối hợp tích cực của các đoàn thể, tổ cộng tác viên thư viện

để tôi thực hiện tốt mọi kế hoạch của thư viện đã đề ra

Hàng năm thư viện đều đạt được danh hiệu thư viện tiến tiến theo công văn

số 01/2003/QĐ-BGD&ĐT ngày 02/01/2003 của bộ trưởng Bộ Giáo dục ban hành

Thư viện được bố trí 2 phòng ở vị trí khá thuận lợi cho việc qua lại của họcsinh và giáo viên, cán bộ công nhân viên chức khi đến thư viện mượn sách, báo, tàiliệu tham khảo Nhà trường đã trang bị cho thư viện một bộ máy vi tính kết nốimạng nhằm phục vụ cho công tác chuyên môn, và tra cứu tài liệu cập nhật thông tinmới.

Trong năm học cũng đã bổ sung một số đầu sách tương đối đảm bảo về sốlượng và chất lượng

Cán bộ thư viện chuyên trách, trình độ đào tạo Đại học thư viện, có ý thứctrách nhiệm cao, thân thiện gần gũi với cán bộ giáo viên và học sinh

* Khó khăn

Cơ sở vật chất còn thiếu, bàn ghế phòng đọc chưa đúng quy cách

Bạn đọc là học sinh học 2 buổi/ ngày nên thời gian rảnh rỗi để đọc sách còn

ít, người dân sống trên địa bàn điều kiện kinh tế gia đình còn khó khăn hộ nghèonhiều nên chưa thực sự quan tâm đến việc học tập của con em mình

Bạn đọc là học sinh bậc tiểu học nên rất tinh nghịch, hiếu động rất khó khăntrong việc quản lý các em trong giờ đọc sách nếu đọc tập trung các khối

Một số học sinh chưa mạnh dạn khi đến thư viện và không biết mượn sách gìGiờ ra chơi các em có nhu cầu đọc sách nhiều song phòng đọc chỉ phục vụđược 1 lớp/ buổi.

2.3 Mặt mạnh, mặt yếu

* Mặt mạnh

Vốn tài liệu, sách báo các loại đảm bảo phong phú đa dạng, theo quy địnhcông văn số 11185/GDTH ngày 17/12/2004 hướng dẫn thực hiện tiêu chuẩn thưviện trường phổ thông

Cán bộ thư viện chuyên trách đã qua đào tạo, năng động nhiệt tình, yêu nghề

và có trách nhiệm với công việc, ham học hỏi

Việc tổ chức môi trường đọc thân thiện được xây dựng phù hợp với giáoviên, và học sinh, thu hút được các em đến thư viện ngày càng nhiều, ý thức củacác em cũng tăng lên rõ rệt, đặc biệt nâng cao kiến thức hỗ trợ đắc lực trong việcgiảng dạy và học tập, chất lượng giáo dục được nâng lên năm sau cao hơn nămtrước

* Mặt yếu

Kinh phí của nhà trường còn hạn hẹp vì tổng số học sinh của trường quá ít sovới các trường trên địa bàn Một số phụ huynh và học sinh chưa nhận thức đượctầm quan trọng của thư viện Nên cán bộ thư viện rất khó khăn trong việc vận động

và tuyên truyền

Số lượng sách đưa ra phục vụ hàng ngày nhiều nên thường bị rách bìa, giâybẩn Vì một số em chưa thực sự có ý thức trong việc đọc sách

Một số em trong tổ công tác Thư viện chưa có kinh nghiệm trong khi quản lý

kệ sách của lớp mình

2.4 Các nguyên nhân, các yếu tố tác động

Học sinh chưa có thói quen và tự giác đến thư viện đọc sách

Các hình thức tổ chức, thu hút bạn đọc đến với thư viện chưa phong phú.Thời gian học trong lớp nhiều, thời gian ra chơi ngắn

Mặc dù đã được Ban giám hiệu nhà trường quan tâm tạo điều kiện về cơ sởvật chất, có phòng đọc riêng Song vì là trường tiểu học các em phải học hai buổitrên ngày nên không có thời gian rảnh rỗi để đến thư viện đọc sách mà chỉ đượcđọc vào giờ ra chơi Mà mỗi buổi ra chơi thì thư viện chỉ phục vụ được một lớp Vìthế bản thân tôi suy nghĩ phải bố trí làm sao để vòng quay của sách đến tay các emhọc sinh, trước đây lịch đọc được bố trí theo ngày Một số em ở từng lớp vì không

đủ chỗ ngồi, giáo viên giờ nghỉ đến thư viện đọc sách cũng chật chội Do đó phầnnào làm giảm hứng thú đọc truyện, tài liệu của các em, hạn chế tham khảo thêm vềchuyên môn của giáo viên Từ thực tế của đơn vị, bản thân suy nghĩ cần phải tiến

hành cải tiến “ Tổ chức môi trường đọc thân thiện ” để các em có thể mượn và ngồi

đọc sách, tài liệu bất cứ nơi đâu trong trường trong giờ ra chơi nhằm phát độngphong trào đọc sách trong toàn trường

Thể hiện sự thân thiện với mọi người xung quanh: Thầy Cô, bạn bè, cha mẹanh chị em …Môi trường đọc thân thiện góp phần rèn luyện kỹ năng sống hàngngày cho học sinh

2.5 Phân tích đánh giá các vấn đề xây dựng môi trường đọc thân thiện

Được sự quan tâm chỉ đạo, đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị cho thưviện bước đầu đáp ứng nhu cầu đọc của cán bộ giáo viên và học sinh trong nhàtrường Hiện tại có 2 phòng đọc ( 01 của giáo viên có 25 chỗ ngồi ; 01 của học sinh

có 45 chỗ ngồi ) với diện tích mỗi phòng 48 m2 Vốn tài liệu thường xuyên được bổsung sách, báo trong thư viện, tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2015 tổng số sáchcác loại có trong thư viện là 6.218 bản, đáp ứng 100% nhu cầu cho giáo viên và họcsinh

Học sinh chưa có thói quen tự đến thư viện, các em không thích đọc sách Ởlứa tuổi này rất hiếu động, tinh nghịch, ham chơi, các em chưa ý thức được tầmquan trọng của việc đọc sách

Thực tế như chúng ta đã biết vì là trường tiểu học nên các em đều phải họchai buổi/ngày nên đến giờ ra chơi mỗi buổi học có khoảng gần 200 em học sinh cónhu cầu đọc, trong khi đó phòng thư viện chỉ đáp ứng có 45 chỗ ngồi cho 1 lượtđọc thì không thể đáp ứng nhu cầu của các em trong cùng một buổi ra chơi Do đócác hình thức tổ chức đọc sách báo phải được mở rộng trong khuôn khổ nhàtrường, phù hợp tình hình thực tế của địa phương

Môi trường đọc đã có song môi trường đọc thân thiện ít được cải thiện; Cầnxây dựng môi trường đọc thân thiện để học sinh được học tập sự thân thiện trongvăn hóa đọc và có thói quen

Sở dĩ có sự bất cập nêu trên vì điều kiện kinh phí nhà trường còn hạn chế,nhà trường chưa thể xây một phòng đọc rộng hơn để đáp ứng nhu cầu đọc sách rấtlớn của các em

Bên cạnh vốn tài liệu chưa có sự chọn lọc phù hợp theo tiêu chuẩn của Bộ vìnguồn sách bổ sung chính, phần nhiều là nguồn sách nhà nước tài trợ ( nguồn sáchnày có chọn lọc về nội dung nhưng hạn chế về số lượng ).

Thực tế trước đây thư viện chưa được quan tâm Giáo viên và học sinh chưa

có thói quen đọc và làm theo sách, số lượng sách còn hạn chế, học sinh tiểu học các

em còn nhỏ nên thích chơi, thích chỗ thoáng mát hơn là ngồi gò bó trong phòng thưviện

3 Giải pháp, biện pháp

3.1 Mục tiêu của biện pháp

Vào đầu tháng 9 tôi đã tham mưu với lãnh đạo nhà trường đề xuất kế hoạchhoạt động “ Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường TH Phan Bội Châu ”dựa trên cơ sở tình hình thực tế của nhà trường, lấy ý kiến chỉ đạo từ Ban giámhiệu, sự phối kết hợp với các đoàn thể giáo viên và học sinh trong nhà trường

Mục tiêu của biện pháp xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường manglại cho bạn đọc sự tự tin, thoải mái, gần gũi, thân thiện mỗi khi đến với thư viện

Đồng thời khắc phục được không gian đọc sách của bạn đọc không bị hạnchế, bạn đọc có thể ngồi đọc sách ở bất cứ chỗ nào trong phạm vi nhà trường màbạn cho là phù hợp với mình (thư viện, ghế đá, trong lớp học …)

Để xây dựng môi trường đọc thân thiện cần xác định tốt các mục tiêu cụ thể

sau:

Có kế hoạch xây dựng môi trường đọc thân thiện ngay từ đầu năm học

Thủ tục sử dụng thư viện đơn giản, thời gian mở của hợp lý

Xây dựng vốn tài liệu thân thiện, phù hợp với nhu cầu bạn đọc

Tăng cường nâng cao công tác phục vụ bạn đọc

Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thư viện

Xây dựng hình ảnh cán bộ thư viện thân thiện

3.2 Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp

Ngay từ đầu năm học tôi lên kế hoạch đưa ra ý tưởng xin ý kiến chỉ đạo củalãnh đạo nhà trường được sự thống nhất cao của các bộ phận, tôi phối hợp với cácđoàn thể trong nhà trường cùng nhau chung tay góp sức vận động tuyên truyền đếnmọi thành viên trong trường và cùng nhau thực hiện

Bước 1 Xây dựng môi trường đọc thân thiện.

Để có được môi trường đọc sách lý tưởng và thân thiện đòi hỏi cơ sở vật chấtphải đảm bảo, không gian bên trong của thư viện phải thoáng mát và gần gũi trangthiết bị phù hợp, nội quy đơn giản, thái độ phục vụ gần gũi và thân thiện Trường

TH Phan Bội Châu đã đạt trường chuẩn Quốc gia mức độ I nên cơ sở vật chất khákhang trang và đầy đủ Thư viện được bố trí 2 phòng gần nhau rất thuận tiện vàthoáng mát, được nhà trường đặc biệt quan tâm nên thư viện thường xuyên được bổsung sách, tài liệu mới đa dạng phong phú cả về số lượng và chất lượng, đáp ứng

đủ nhu cầu tìm kiếm và tra cứu của bạn đọc Tôi thường xuyên quan sát và theo dõinhu cầu đọc, mượn của từng nhóm người, từng lớp, từng độ tuổi xem họ cần gì vànhững tài liệu nào thư viện mình chưa có thì kịp thời tham mưu với lãnh đạo đểđược bổ sung đúng đủ, thường xuyên để phục vụ bạn đọc

Tạo cho các em sự tự do vui tươi, lạ mắt Tâm lý của các em không gò bó,thích hài hước và mới lạ Các hoạt động của thư viện phải gần gũi, lôi cuốn và hấp

Cần phải xây dựng thư viện theo hướng mở, đầy tiện nghi, trang bị đầy đủcác thiết bị tối thiểu để giữ gìn và bảo quản tốt sách, báo, tủ để sách, bàn ghế chocác em ngồi đọc…Đặc biệt là bàn ghế phải thiết kế cho phù hợp với lứa tuổi củacác em, tạo cho các em môi trường đọc sách gần gũi, thoải mái và thân thiện Cómôi trường đọc sách: Xanh – Sạch – Đẹp dưới các bóng mát, hàng ghế đá trong sântrường, bày trí thẩm mĩ dễ dàng thu hút bạn đọc khi đến thư viện Môi trường đọcthân thiện các em sẽ cảm nhận được sự thoải mái khi việc học của mình trong sách

vở, vừa thông qua sự thâm nhập, trải nghiệm của chính bản thân trong hoạt độngngoại khóa

Như thế mỗi ngày các em đến thư viện là một niềm vui, để các em phát triểnnhững kỹ năng tìm hiểu, khám phá, sáng tạo trong môi trường đọc thân thiện này.Chúng ta hy vọng đọc sách sẽ làm nên một điều gì đó lớn lao, nhưng chắc chắn là:Thông qua việc đọc sách và duy trì thường xuyên văn hóa đọc trong thư viện nhàtrường, sẽ góp phần quan trọng trong bồi dưỡng nhân cánh và tri thức…giúp các

em trở thành người có ích cho xã hội và đất nước

Bước 2 Thủ tục sử dụng thư viện đơn giản, thời gian mở của hợp lý.

Hình thức phục vụ bạn đọc là một trong những hình thức phổ biến thông tinhay chuyển giao thông tin cho bạn đọc những thông tin mà họ cần hoặc giúp chobạn đọc tiếp cận thông tin đó Vì vậy cần phải:

Đơn giản hóa thủ tục khi bạn đọc đến mượn tài liệu sách báo

Mượn về nhà

Bạn đọc cần mượn tài liệu nào chỉ cần ghi vào phiếu yêu cầu hoặc xuốngđăng ký với thư viện, thư viện ghi lại tên tài liệu bạn cần rồi tự tìm lấy tài liệu cho