Một số phương pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với toán

những kiến thức ban đầu thông qua các hoạt động và qua các môn học như khám phá khoa học, làm quen với tạo hình, làm quen văn học, chữ cái, thể dục, âm nhạc, làm quen với toán, qua các m

Mục lục Phần I: Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

3 Đối tượng nghiên cứu

4 Phạm vi nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

Phần II: Nội dung

1 Cơ sở lý luận để thực hiện đề tài.

2 Thực trạng

a Thuận lợi

b Khó khăn

c Mặt mạnh, mặt yếu

d Nguyên nhân

3 Giải pháp, biện Pháp

a Mục tiêu của giải pháp biện pháp

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

c Điều kiện để thực hiện giải pháp, biện pháp

d Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp

e Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu

4 Kết quả

III Kết luận, kiến nghị

1 Kết luận

2 Kiến nghị

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo dục học mầm non ( tập 1.2) Đào thanh Âm – NXB Đại học Quốc gia Hà Nội 1997

2 Toán và phương pháp hình thành biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo Đinh Thị Nhung-NXB Đại Học Quốc gia Hà nội 2000

3 Phương pháp hình thành biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ mầm non.TS Đỗ Thị Minh Liên – NXB Đại học sư phạm 2003

4 Tâm lý học trẻ em lứa tuổi Mầm non Nguyễn Thị Ánh tuyết – NXB giáo dục 1994

Phần I: Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Những năm gần đây Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến ngành Giáo dục và Đào tạo, vì Giáo dục và Đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của đất nước, của toàn dân Giáo dục mầm non cũng là bộ phận quan trọng của hệ thống giáo dục quốc dân, trong sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ Vì thế hệ trẻ là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình là tương lai của đất nước

Trẻ em là những Mầm non là tương lai của đất nước, đất nước có giàu mạnh, phồn vinh là nhờ vào thế hệ trẻ Chính vì vậy phải chăm sóc giáo dục trẻ thật tốt ngay

từ khi trẻ còn ở độ tuổi mầm non, người giáo viên Mầm non cần phải trang bị cho trẻ

những kiến thức ban đầu thông qua các hoạt động và qua các môn học như khám phá khoa học, làm quen với tạo hình, làm quen văn học, chữ cái, thể dục, âm nhạc, làm quen với toán, qua các môn học trẻ được “Học mà chơi, chơi mà học” Từ đó dần hình thành lên yếu tố nhân cách ban đầu của trẻ và cũng từ đó trẻ được tiếp cận với những kiến thức từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó Thông qua các môn học giúp cho trẻ phát triển một cách toàn diện về năm mặt giúp trẻ có một hành trang vững vàng, một tâm thế

tự tin để bước vào lớp một

Như chúng ta đã biết “ Mẫu giáo tốt mở đầu cho nền giáo dục tốt” GDMN là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, sự đổi mới của chương trình giáo dục mầm non cần tạo ra sự tiếp nối có hiệu quả, chuẩn bị tốt tâm thế cho trẻ vào học lớp 1 Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường Mầm non, hoạt động vui chơi là một trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập được thể hiện qua các giờ hoạt động chung có chủ đích, đó là hoạt động cung cấp chủ yếu hệ thống kiến thức cần trang

bị cho trẻ Vậy tổ chức sử dụng đồ dùng vào các tiết học như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất, tôi luôn trăn trở và đặt câu hỏi làm thế nào để cho trẻ em nhanh chóng tiếp cận với các hoạt động nhất là môn làm quen với toán một cách thiết thực nhất và ghi nhớ lâu nhất, cuối cùng tôi đã tìm cho mình một

giải pháp đó là đề tài “Một số phương pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan hấp

dẫn cho trẻ 5 -6 tuổi làm quen với toán ”

2 Mục tiêu nhiệm vụ của đề

Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lứa tuổi mầm non, việc sử dụng đồ dùng cho các môn học nhất là môn làm quen với toán đối với trẻ rất quan trọng Vì nhờ việc

sử dụng đồ dùng phù hợp với trẻ thì trẻ mới tri giác trọn vẹn phần kiến thức mà trẻ cần

biết, từ đó hình thành những biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ 5 -6 tuổi một cách chính xác, trẻ biết đếm thành thạo, biết so sánh, phân loại, xác định cao thấp, dài ngắn,

to nhỏ và dùng từ chính xác như thời gian, không gian nhằm phát huy được tính tích cực của trẻ

3 Đối tượng nghiên cứu

- Trẻ 5 – 6 tuổi trường mẫu giáo Sao Mai

4 Phạm vi nghiên cứu

- Địa điểm: Trường Mẫu giáo Sao Mai

- Trong các hoạt động chung, hoạt động góc và các hoạt động khác

5 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp đàm thoại

- Phương pháp trực quan thực hành

II Phần nội dung

1 Cơ sở lí luận

Đồ chơi là một nhu cầu rất thiết thực với trẻ trong cuộc sống hàng ngày không thể thiếu được Đồ chơi đẹp sẽ tạo cho trẻ một cơ hội tìm hiểu khám phá tốt trong trí óc của trẻ, đặc biệt là nó sẽ tác động tích cực tới các giác quan, khuyến khích cho trẻ phát huy được trí tưởng và các kỹ năng khác.Ở lứa tuổi trẻ mầm non luôn có nhu cầu với đồ chơi mới, thích khám phá các đồ chơi mới Để thỏa mãn được nhu cầu của trẻ bản thân tôi là giáo viên mầm non tôi luôn tìm tòi để tọa ra những thứ đồ dùng, đồ chơi phù hợp với nội dung bài dạy và các hoạt động vui chơi hàng ngày Ngay từ tuổi ấu thơ trẻ đã

được tiếp xúc với ông, bà, cha mẹ Và các sự vật hiện tượng xung quanh, tất cả những cái trẻ nhìn thấy đều ảnh hưởng đến nhận thức của trẻ, từ đó trẻ có được những khái niệm đơn giản nhất về thế giới xung quanh có nhu cầu muốn tìm tòi, khám phá về tính chất, đặc điểm của sự vật hiện tượng, tập hợp các số lượng, hình dạng, màu sắc, kích thước, vị trí, sắp xếp của chúng trong không gian

Trong quá trình học tập của trẻ, các môn học đều góp phần quan trọng vào việc phát triển toàn diện của trẻ, trong đó đồ dùng đồ chơi góp phần cung cấp kiến thức và hình thành nhân cách cho trẻ ngay từ khi trẻ ở độ tuổi mẫu giáo Trong đó môn làm quen với toán là một môn quan trọng nhất vì bộ môn này đòi hỏi cần có độ chính xác cao Vì trẻ ở độ tuổi mẫu giáo như một tờ giấy trắng nên trẻ nhớ nhanh mau quên, nhiệm vụ của giáo viên là phải hình thành cho trẻ các biểu tượng về toán, cung cấp những kỹ năng cơ bản nhất của môn học như đếm số lượng, so sánh, phân loại, hình dạng kích thước vì vậy trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động có sáng tạo nhất để trẻ

có thể vận dụng vào trong thực tế

2 Thực trạng

a Thuận lợi- khó khăn

+ Thuận lợi:

Năm học 2014 – 2015 được sự phân công của ban giám hiệu nhà trường tôi chủ nhiệm lớp lá 5 - 6 tuổi, học theo chương trình mầm non mới, với sĩ số là 22 trẻ 100% trẻ sống ở thôn Echair là vùng đặc biệt khó khăn, các cháu đều rất ngoan ham học, cha

mẹ học sinh cũng biết được nhu cầu của con em mình ở độ tuổi học Mầm non và hiểu tầm quan trọng của việc đưa con em mình đến trường

Về cơ sở vật chất phòng học mới xây dựng đẹp cuốn hút trẻ tới trường, được sự quan tâm của lãnh đạo trường đã đáp ứng phần nào đồ dùng đồ chơi cho lớp học và sự

nổ lực làm đồ dùng tự tạo bằng nguyên vật liệu sẵn có, bàn ghế đúng quy cách, phòng học rộng rãi thoáng mát, rất thuận lợi cho việc học tập của trẻ

+ Khó khăn:

Là lớp học riêng lẻ, lớp ghép nên ít được quan tâm, chăm sóc của bố mẹ về việc học tập cũng như về sức khỏe, khả năng hiểu biết của trẻ còn hạn chế, trẻ đi học lần đầu nên còn nhút nhát, trẻ rất bỡ ngỡ khi tiếp xúc chổ đông người vì vậy việc làm quen với các môn học rất khó khăn

Đồ dùng phục vụ cho các môn học còn hạn chế, nên dẫn đến việc dạy và học của

cô và trẻ còn gặp nhiều khó khăn

b Thành công và hạn chế

* Thành công

Việc sử dụng đồ dùng đồ chơi dành cho môn học này đã giúp cho trẻ hứng thú và phát huy tính tích cực ở trẻ, hăng say phát biểu xây dựng bài trong các tiết học Sử dụng

đồ dùng theo nguyên tắc từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Đối với đồ dùng trực quan cho trẻ làm quen với biểu tượng toán màu sắc đẹp hấp dẩn với yêu cầu của từng tiết dạy có hiệu quả và chuyển biến rõ, đặc biệt những cháu nhút nhát, từ những thực tế trên để có kết qủa cao tôi phải chuẩn bị đồ dùng và bài dạy rất chu đáo, đồ dùng đồ chơi

tự tạo màu sắc đẹp, có sức hấp dẫn, kích thích tính tò mò của trẻ, biết lựa chọn bài thơ, câu đố, những bài hát phù hợp với nội dung bài dạy của chủ điểm, ngôn ngữ diển đạt rõ ràng dễ hiểu, chuyển tiếp linh hoạt kết hợp với đồ dùng gây được sự chú ý của trẻ,

* Hạn chế.

Là lớp ghép học sinh ở vùng khó khăn nên việc sử dụng đồ dùng trong môn học này nhiều trẻ còn lúng túng cho nên cô phải sáng tạo trong quá trình tổ chức hoạt động

c Mặt mạnh - mặt yếu:

* Mặt mạnh:

Qua một tiết học toán trẻ có thể lĩnh hội được những kiến thức cơ bản nhất của môn học như đếm và đặt số tương ứng, so sánh, phân loại, hình dạng kích thức, không gian, thời gian vì vậy việc chuẩn bị và sử dùng đồ dùng cho trẻ đối với môn học này rất quan trọng nhờ vậy trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động có sáng tạo, từ đó trẻ thích đi học hơn, mạnh dạn hơn và hoạt động tích cực và có độ chính xác hơn ,việc chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy ở môn học này phù hợp với từng đề tài thì đem lại hiệu quả rất khả quan, giúp trẻ phát triển về 5 mặt đức, trí, thể, mỹ, lao động và nhận thức, về tình cảm xã hội, thế giới xung quanh trẻ

* Mặt yếu:

- Do lứa tuổi của trẻ không đồng đều nên nhận thức của một số trẻ còn hạn chế.

- Đồ dùng phục vụ cho các môn học còn hạn chế, nên rất khó khăn cho giáo viên khi chuẩn bị đồ dùng cho một tiết dạy, dẫn đến việc dạy và học còn nhiều hạn chế

d Nguyên nhân.

- Do đặc điểm tâm lý của trẻ rất hiếu động, thích khám phá, tò mò, nên trẻ không thể chỉ ngồi nhìn và nghe cô giáo giảng bài Chính vì vậy nếu không trực quan, không cho trẻ thao tác thực hành, trải nghiệm trên đồ vật đối tượng nhận biết thì trẻ dễ bị phân tán chú ý, mức độ hứng thú không cao, trí thức lĩnh hội được không sâu, và hay bị quên,

phần lớn là các cháu chưa qua lớp mẫu giáo bé, mẫu giáo nhỡ mà học luôn chương trình mẫu giáo lớn Trẻ gặp nhiều khó khăn khi gặp phải một vấn đề phức tạp mà không có

sự chuẩn bị dần từ những vấn đề đơn giản Chính vì thế khi vào tiết học làm quen với toán, phần tập hợp số lượng và phép đếm phần lớn trẻ không biết xếp tương ứng 1-1 đặt

số lượng tương ứng bị nhầm Hay nhầm lẫn các chữ số với nhau như số 9 với 6 số 2 với số 5, gọi tên các hình, các khối còn nhầm lẫn chưa phân biệt được định hướng trong không gian còn hạn chế

Từ những vấn đề trên việc tôi đã tìm ra biện pháp tốt nhất để hình thành những biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ 5 - 6 tuổi một cách chính xác, bền vững, tôi đã chọn một số biện pháp sử dụng đồ dùng đồ chơi cho môn học toán nhằm khắc phục được những khó khăn của địa phương, phát huy được tính tích cực của trẻ là thiết thực là cấp bách và cũng là điều quan trọng trong thực tế hiện nay

e Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra

Trong điều kiện CSVC còn khó khăn, trang thiết bị, đồ dùng dạy học còn hạn chế

đòi hỏi mỗi một Giáo viên lên lớp cần có sự chuẩn bị thật chu đáo đặc biệt là đồ dùng trực quan Tuy nhiên không nhất thiết phải làm đồ dùng dạy học cầu kỳ, phức tạp mà Giáo viên cần sáng tạo sử dụng các vật liệu dễ làm, dễ kiếm, gần gũi với thiên nhiên sẽ tạo cho các cháu dễ tiếp thu, dễ vận dụng và càng yêu thiên nhiên hơn

3 Giải pháp, biện pháp

a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

- Với trẻ 5 - 6 tuổi việc làm quen với biểu tượng toán là hoạt động cần thiết, không những tạo cho trẻ có được tính nhanh nhẹn, thông minh, hoạt bát, sáng tạo trong khi trẻ thực hiện hoạt động ở trên lớp cũng như trong các hoạt động khác mà còn góp

phần phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ mẫu giáo Bên cạnh đó còn giúp trẻ có tâm thế vững vàng trước khi bước vào lớp 1, Muốn trẻ hào hứng tham gia và yêu thích học toán thì phải xây dựng nề nếp thói quen tốt trong học tập cho trẻ như cách ngồi học đúng tư thế, cách trả lời câu hỏi của cô, cách giơ thẻ số, Cách thực hiện các bước trong hoạt động làm quen với toán ra sao? phải phân nhóm số trẻ có khả năng nhận biết nhanh, chậm, bình thường, để tiện theo dõi và có kế hoặc cụ thể để bỗi dưỡng đồng thời kết hợp với phụ huynh học sinh để cùng giáo dục trẻ Trong quá trình giảng dạy thực nghiệm tôi đã tìm ra một số phương pháp đơn giản nhưng hợp lý và phù hợp như sau

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp:

*Biện pháp 1: Dạy trẻ làm quen với toán dẫn dắt qua bài thơ câu chuyện

- Tôi sẻ sử dụng một câu chuyện để dẫn dắt trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với toán như:

Đếm đến 8 Nhận biết các nhóm có 8 đối tượng Nhận biết số 8

Chủ điểm: Thế giới động vật

Chủ đề nhánh: Những con vật đáng yêu

Chuẩn bị: mô hình các con vật nuôi trong gia đình

Đồ dùng của cô giống cháu nhưng lớn hơn

Mỗi trẻ 8 con gà, 8 con mèo, 8 con vịt, và một số con vật khác, số 1- 8

Tất cả đồ dùng này tôi làm bằng nguyên vật liệu phế thải như võ trứng, hủ da ua kết hợp với ít giấy xốp tạo thành con gà, con vịt,mèo, chó rất đơn giản, không tốn kém

* Trò chuyện về trang trại của cô chủ nhỏ, sau đó cho trẻ đi thăm trang trại với hình thức ôn gợi lại bài củ, cũng đồ dùng tự tạo đó tôi sử dụng vào cho trẻ làm quen

kiến thức mới bằng hình thức, cô chủ tổ chức hội thi những con vật đáng yêu, bằng hình thức từng nhóm ra thi, sau đó so sánh 2 nhóm và tạo sự bằng nhau rồi cùng tìm số đặt tương ứng vào mỗi nhóm, tiếp tục cho trẻ hiểu được vì sao mà chúng bằng nhau Đến phần luyện tập ngoài việc sử dụng đồ dùng trên với hình thức các nhóm đạt giải, cho trẻ lên tìm và gắn các con vật và số tương ứng, sáng tạo hơn tôi cùng trẻ sử dụng dây thun tạo ra số 8 nhằm cũng cố về số 8 để trẻ nhớ lâu hơn

Việc gây hứng thú ngay từ đầu tiên của tiết học bằng đồ dùng trực quan không những tạo được sự chú ý cho trẻ ngay từ đầu mà còn tạo cho trẻ một tâm lý thoải mái để trẻ dễ dàng tiếp thu nội dung trọng tâm của tiết học

* Biện pháp 2 Việc lựa chọn và sử dụng trực quan đúng lúc, đúng chỗ.

Xuất phát từ đặc điểm nhận thức của trẻ 5 -6 tuổi là tư duy trực quan hình tượng nhưng do trẻ chưa học qua chương trình mẫu giáo bé và mẫu giáo nhỡ Nên trong quá trình dạy trẻ tôi thường kết hợp giữa tranh ảnh với mô hình gợi sự hứng thú cho trẻ đồ dùng trực quan phải đẹp, màu sắc hấp dẫn, phù hợp với từng tiết học, từng chủ điểm, lời nói kết hợp với đồ dùng phải rõ ràng, dứt khoát để trẻ không lúng túng khi làm theo cô

Cô hướng dẫn trẻ sử dụng đồ dùng trực quan trong quá trình học tập phải đúng lúc như phần làm quen kiến thức mới cô, trò chơi sử dụng đồ dùng gì sao cho lôrich và phù hợp sau đó chuyển tiếp phần luyện tập cần sử dụng đồ dùng như thế nào để đem lại hiệu quả tốt hơn, đồ dùng trực quan tôi chuẩn bị cho trẻ theo mức độ tăng dần lên như; Các con đếm xem có bao nhiêu bạn gà đi thi (8 bạn), bao nhiêu bạn vịt đi thi ( 7 bạn ) 2 nhóm này như thế nào với nhau? Vậy làm cách nào để 2 nhóm này bằng nhau? Còn cách nào khác không?

Nếu trẻ sử dụng còn lúng túng chưa thành thạo cô hướng dẫn tỉ mỉ để trẻ thực hiện tốt hơn

Ngoài ra tôi còn dùng câu đố để gợi tính tò mò của trẻ mỗi khi sử dụng đồ dùng

VD: Khối vuông và khối cầu tôi dùng câu đố để trẻ đoán

Khối gì xinh xắn Sáu mặt hình vuông

Bé hãy đoán xem

Khối gì thế nhỉ?

Hay:

Khối gì tròn lắm

Không xếp chồng được đâu

Không đứng yên được lâu

Động vào lăn lông lốc

Để liên kết các nội dung trong một tiết học được liên hoàn và chuyển sang nội dung mới một cách linh hoạt, đưa trực quan ra một cách hợp lý không có động tác thừa hay các câu hỏi lặp đi lặp lại nhàm chắn, tôi thường sử dụng trò chơi hoặc ký hiệu nào

đó nhằm thu hút sự chú ý của trẻ

Khi đưa trực quan là nội dung tích hợp của các môn học khác, vào hoạt động làm quen với biểu tượng toán bằng câu hỏi nhẹ nhàng, hợp lý điều đó đã phát huy được tính tích cực một cách cao nhất ở trẻ, khi tham gia các hoạt động

VD: Để khắc sâu kiến thức về khối cầu, khối trụ, khối vuông, khối chữ nhật tôi cho trẻ xây nhà theo nhóm nhỏ?

Nhóm 1 xây nhà cho thỏ trắng bằng khối vuông