Môhình Trường học mới tại Việt Nam được triển khai trên toàn quốc là một bước độtphá trong việc đổi mới, cải cách giáo dục, hy vọng mở ra cho nền giáo dục ViệtNam một lối đi đúng hướng đ
Trang 1e Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra 9
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp 10
e Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu 17
4 Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu 18
Nhận xét của hội đồng chấm sáng kiến cấp trường – cấp huyện 21
Trang 3I Phần mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
Mô hình dạy học VNEN hiện nay đã và đang áp dụng khắp các tỉnh thànhtrên cả nước, đặc biệt ở các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo xa xôi Môhình Trường học mới tại Việt Nam được triển khai trên toàn quốc là một bước độtphá trong việc đổi mới, cải cách giáo dục, hy vọng mở ra cho nền giáo dục ViệtNam một lối đi đúng hướng để cùng hòa nhập với nền giáo dục tiên tiến, hiện đạitrên thế giới, đáp ứng với sự phát triển chung của xã hội, là một nỗ lực trong việchình thành thế hệ trẻ Việt Nam là những công dân toàn cầu Có thể nói, mô hìnhnày đã trở thành yêu cầu cấp thiết của toàn xã hội, đòi hỏi sự chung tay của cáccấp, các ngành
Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi đã áp dụng Mô hình trường học mới gần
3 năm và đã gặt hái được nhiều thành tích được các cấp, các ngành ghi nhận Đốivới bản thân tôi cũng tham gia thực hiện dạy học theo mô hình này gần 2 năm nên
đã dần quen với việc đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức lớp học theo tinh thầnVNEN
Qua thời gian thực hiện dạy học theo Mô hình trường học mới, tôi nhậnthấy để công tác dạy học theo hướng đổi mới thành công thì vai trò của người giáoviên chủ nhiệm là hết sức quan trọng Chính vì những lẽ đó mà tôi đã dành khánhiều thời gian, tâm sức cho công tác chủ nhiệm lớp mình Hôm nay tôi mạnh dạntrình bày đề tài “Công tác chủ nhiệm trong Mô hình trường học mới VNEN” đúckết từ hai năm qua để cùng trao đổi với bạn bè đồng nghiệp
2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
Tôi viết sáng kiến kinh nghiệm này với mong muốn
Ghi lại những biện pháp mình đã làm để suy ngẫm, để chọn lọc và đúc kếtthành kinh nghiệm của bản thân
Trang 4Được chia sẻ với đồng nghiệp những việc đã làm và đã thành công trongcông tác chủ nhiệm lớp.
Nhận được những lời góp ý, nhận xét từ cán bộ quản lí nhà trường, từ BanGiám khảo của Phòng Giáo dục và từ các bạn đồng nghiệp, để tôi phát huy nhữngmặt mạnh, điều chỉnh, khắc phục những thiếu sót cho hoàn thiện hơn
Rèn luyện tinh thần năng động, giữ lửa lòng say mê, sáng tạo; cố gắng họctập, tự cải tạo mình để theo kịp sự tiến bộ của thời đại
3 Đối tượng nghiên cứu
Công tác chủ nhiệm trong Mô hình trường học mới VNEN
4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là tập thể học sinh, phụ huynh lớp 4D năm học 2013
- 2014, tập thể học sinh, phụ huynh lớp 5D năm học 2014 – 2015 Trường Tiểu họcNguyễn Văn Trỗi, xã Quảng Điền
5.Phương pháp nghiên cứu
Trang 5Mô hình trường học mới tập trung vào đổi mới sư phạm: đổi mới phươngpháp dạy, đổi mới phương pháp học, đổi mới phương pháp đánh giá, đổi mớiphương pháp tổ chức lớp học.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ trên thì vai trò của người giáo viên chủ nhiệm làhết sức quan trọng quyết định thành công của quá trình dạy học theo mô hình này
Đại đa số học sinh trong lớp là con em của người dân trong địa bàn ( 1 em ởhuyện Lắk), không có dân tộc thiểu số, là một thuận lợi lớn trong quá trình dạyhọc của thầy trò chúng tôi
Được sự chỉ đạo sát sao của các cấp và sự ủng hộ của đa số cha mẹ học sinhcũng như cộng đồng xã hội là động lực giúp cho công tác dạy học và giáo dục củanhà trường nói chung và cá nhân tôi nói riêng mang lại nhiều thành công đáng kể
Trang 6cho những giáo viên chủ nhiệm như tôi trong việc khắc phục hiện tượng giảnggiải, thuyết trình nhiều trước lớp Học sinh chưa làm quen với việc tự quản, tựchiếm lĩnh kiến thức,… Phụ huynh học sinh cũng mang một tâm lý hoang mang,
sợ con em mình không tiếp thu được kiến thức bài học, nhất là đối tượng học sinhcòn hạn chế về năng lực học tập
Một số bộ phân cha mẹ học sinh còn chưa nhiệt tình ủng hộ mô hình dạyhọc này Một số gia đình học sinh còn “khoán trắng” công tác dạy học và giáo dụccho nhà trường
b Thành công - hạn chế
Thành công
Qua thời gian áp dụng Mô hình trường học mới tôi nhận thấy học sinh củatôi đã phát huy tính tự học, sáng tạo, tính tự giác, tự quản, sự tự tin, hứng thú tronghọc tập Các em còn phát huy tốt các kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giao tiếp,
kỹ năng hợp tác, kỹ năng tự đánh giá lẫn nhau trong giờ học, ngoài ra còn giúp các
em có tinh thần trách nhiệm và biết phấn đấu làm chủ quá trình học tập của mình
Còn đối với giáo viên chủ nhiệm như tôi cũng không còn vất vả trong việcthuyết trình, giảng giải trước lớp Vai trò của tôi chỉ còn là người quan sát, hỗ trợcác em học tập
Đối với cha mẹ học sinh và cộng đồng thì họ đã có trách nhiệm hơn trongviệc phối hợp, hỗ trợ nhà trường và giáo viên chủ nhiệm trong việc dạy học, giáodục con em mình Đồng thời cha mẹ học sinh còn được tiếp nhận, bổ sung tri thức
từ nhà trường thông qua học sinh
Nhiều phụ huynh học sinh khá hài lòng về kết quả của con em mình khitheo học Mô hình VNEN
Hạn chế
Trang 7Trong công tác chủ nhiệm tôi cũng còn thấy một số hoạt động còn chưahiệu quả như:
Học sinh sử dụng các công cụ hỗ trợ dạy học trong lớp còn hình thức, chưathật sự hiệu quả
Việc ngồi học theo nhóm trong suốt buổi học là điều kiện cho một bộ phậnhọc sinh có cơ hội nói chuyện riêng và còn ỷ lại vào những bạn khá, giỏi
Việc dạy học phân hóa đối tượng học sinh trong Mô hình trường học mớidiễn ra thuận lợi Tiến độ hoàn thành yêu cầu của những đối tượng học sinh khágiỏi trong lớp so với các bạn khác là nhanh hơn nên các em có thời gian để tìmhiểu khám phá những yêu cầu mới cao hơn so với các bạn thông qua những bàitập nâng cao mà giáo viên đã chuẩn bị
Phong trào cùng học theo con, cùng dạy cho con ở mỗi gia đình trong địaphương càng phát triển và nhân rộng
Mặt yếu
Giáo viên giảng dạy và tổ chức lớp học còn theo khuôn mẫu, rập khuôn,thiếu sáng tạo bởi tài liệu dạy học đã được hướng dẫn tỉ mỉ, giáo viên cứ thế màlàm theo
Trang 8Ngoài ra, không phải học sinh nào cũng phù hợp để tham gia mô hình này.Với những em có lực học chưa tốt, tiếp thu chậm thì việc để các em tự học để theokịp các bạn trong nhóm là khá vất vả Năng lực hướng dẫn, giảng giải bài giúp bạncủa các nhóm trưởng cũng như của các thành viên trong nhóm hạn chế thì giáoviên phải tham gia trợ giúp cho những em có lực học chưa tốt ở các nhóm trở nênvất vả bội phần
d Các nguyên nhân, các yếu tố tác động
Qua thời gian thực hiện Mô hình trường học mới, tôi nhận thấy các yếu tốảnh hưởng trực tiếp đến sự thành công hay thất bại của quá trình dạy học đó là yếu
tố người dạy và người học (giáo viên và học sinh)
Đối với người giáo viên, phải không ngại đổi mới, không ngại loại bỏ thóiquen dạy theo lối giảng giải, thuyết trình mà phải thật sự coi trọng việc tự chủ, tựhọc của học sinh; phải khuyến khích học sinh tự chiếm lĩnh tri thức mới thông quanhóm học tập, cặp đôi hay quá trình tự học của mình
Đối với học sinh, các em phải rèn luyện tính tự lập, tự chủ, tự tin trong việcchiếm lĩnh tri thức mới; phải nhạy bén hợp tác với bạn bè, thầy cô cũng như giađình trong quá trình tự học, tự rèn luyện
Ngoài ra cơ sở vật chất cũng góp phần quan trọng trong mô hình dạy họcnày Với cách bố trí các nhóm học tập, các công cụ hỗ trợ trong lớp học thì đòi hỏimột phòng học đạt chuẩn là vô cùng cần thiết, tạo điều kiện tốt cho quá trình họctập ở lớp diễn ra thuận lợi
Ngoài ra, yếu tố gia đình và cộng đồng cũng không kém phần quan trọng Ởgia đình, các bậc phụ huynh có thể hỗ trợ con em mình trong việc ứng dụng cáckiến thức được học tại trường thông qua Hoạt động ứng dụng, hay giúp các em bổsung, kết nối những nét phong tục truyền thống của địa phương với kiến thức sáchvở
Trang 9e Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra
Mặc dù còn gặp những khó khăn, hạn chế cũng như những yếu kém củacông tác chủ nhệm trong quá trình thực hiện Mô hình trường học mới như đã nêu
ở trên Tuy nhiên, qua thời gian thực hiện tôi nhận thấy những thành công, nhữngmặt tích cực là chủ yếu
Học tập theo Mô hình VNEN đã giúp học sinh phát huy tích cực, tính tựhọc, sáng tạo, tính tự giác, tự quản, sự tự tin, hứng thú trong học tập Đây làphương pháp dạy học mới, giúp các em phát huy tốt các kỹ năng giao tiếp, kỹnăng hợp tác, kỹ năng tự đánh giá lẫn nhau trong giờ học
Quản lý lớp học là “Hội đồng tự quản học sinh” do các em bầu ra và đảmnhiệm, đây là một biện pháp giúp học sinh được phát huy quyền làm chủ quá trìnhhọc tập Học sinh còn có điều kiện hiểu rõ quyền và trách nhiệm trong môi trườnggiáo dục, được rèn luyện các kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng tham gia, kỹ năng hợp táctrong các hoạt động; đồng thời xây dựng không gian lớp học với “Góc học tập”,
“Góc cộng đồng”, “Thư viện lớp học”, mở nhiều “Hòm thư vui”, hòm thư “Điều
em muốn nói” cũng như trang trí lớp học, tạo ra môi trường giáo dục thân thiện,
an toàn
Bản thân và học sinh của tôi đã thích nghi với môi trường học tập này đãđạt hiệu quả giáo dục khá tích cực Bởi đây phương pháp dạy học theo nguyên tắclấy học sinh làm trung tâm, học tập mang tính tương tác và phù hợp với từng cánhân học sinh; chuyển việc truyền thụ kiến thức của giáo viên thành việc hướngdẫn học sinh tự học Lớp học do học sinh tự quản và được tổ chức theo các hìnhthức như làm việc theo cặp, làm việc cá nhân và làm việc theo nhóm, trong đóhình thức học theo nhóm là chủ yếu Do vậy học sinh cơ bản đã thay đổi thói quenhọc tập, các em tự nghiên cứu tìm hiểu kiến thức trong bài và qua tài liệu Nhữngkiến thức khó, các em trao đổi với bạn trong nhóm và mạnh dạn trao đổi vướngmắc với giáo viên Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi để các em phát huy tính độc
Trang 10lập, chủ động tiếp thu kiến thức và hiểu sâu sắc các kiến thức trong bài học; rènluyện cho các em được nhiều kỹ năng sống, kỹ năng tập thể trong cách hoạt độnghọc theo nhóm Môi trường học thoải mái, các em rất hào hứng tham gia các bàihọc.
Mỗi tiết học không tạo áp lực đối với các em Học sinh được hình thànhthói quen làm việc trong môi trường tương tác, được học hỏi bạn để tự hoàn thiện,luôn có ý thức được mình phải bắt đầu và kết thúc hành động như thế nào, khôngchờ đến sự nhắc nhở của giáo viên, tránh sự thụ động trong dạy và học, góp phầnđẩy mạnh sự phát triển trong công tác giáo dục của trường
Sự tham gia của cha mẹ học sinh có thể giúp trẻ liên hệ nội dung học tậpvới thực tế cuộc sống Hơn ai hết, phụ huynh học sinh, những người sinh sống,làm lụng, gắn bó mật thiết với các em và cộng đồng nơi các em sinh sống chính lànguồn kiến thức, kinh nghiệm thực tế vô cùng quý báu giúp các em liên hệ nhữngđiều học được ở trường với cuộc sống xung quanh
3 Giải pháp, biện pháp
a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Giải quyết, khắc phục những hạn chế, điểm yếu trong khi thực hiện Môhình trường học mới
Xác định các bước quan trọng trong quá trình dạy học để phát huy vai trò tựhọc cũng như hình thành những kĩ năng xã hội cần thiết cho trẻ
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
Trong Mô hình trường học mới, vai trò, nhiệm vụ của người giáo viên đặcbiệt là người giáo viên chủ nhiệm có sự chuyển đổi rõ rệt so với dạy học truyềnthống Theo tôi để đáp ứng yêu cầu đề ra người giáo viên phải thực sự đổi mới vềphương pháp dạy - học
b.1 Đổi mới về phương pháp dạy
Trang 11Để đáp ứng yêu cầu dạy học theo Mô hình VNEN, tôi đã thật sự đổi mớiphương pháp dạy học Tôi thật sự đã chuyển đổi vai trò là người truyền thụ kiếnthức thành vai trò là người:
Tổ chức lớp học;
Quan sát hoạt động của mỗi cá nhân, của mỗi nhóm;
Hỗ trợ học sinh khi cần thiết;
Chốt lại những điều cơ bản nhất của bài học;
Đánh giá quá trình và kết quả học tập của học sinh
Việc đổi mới này thật sự mang lại hiệu quả trong công tác dạy học bủamình
b.2 Đổi mới về phương pháp học
Theo tôi, Mô hình trường học mới, học sinh không tiếp thu thụ động mà chủđộng làm việc độc lập với tài liệu, thao tác với các đồ vật, quan sát trực tiếp, phântích, so sánh và tương tác với các bạn trong nhóm, tương tác với giáo viên, vớicộng đồng Chính vì thế nhóm là đơn vị học tập cơ bản trong Mô hình VNEN
Có thể nói, mọi hoạt động của học sinh diễn ra ở nhóm học tập Học sinhchủ yếu làm việc với nhóm; làm việc với giáo viên, làm việc chung với cả lớp chỉkhi cần thiết
Do vậy việc phân nhóm tôi thường thực hiện trên cơ sở đảm bảo sự hợp lí
về sức học, về khả năng giao tiếp, sự hợp tác giữa các thành viên và điều hành củanhóm trưởng để đảm bảo tương đối đồng đều giữa các nhóm
Nhóm trưởng là linh hồn của nhóm học tập, là người điều hành, giám sáthoạt động học của mỗi thành viên trong nhóm Nhóm trưởng là người hỗ trợ tíchcực giáo viên trong việc tổ chức, điều hành các hoạt động và báo cáo với giáo viênkết quả học tập hay những vướng mắc trong học tập của nhóm cần khi hỗ trợ
Trang 12Một nhóm trưởng tốt là tạo cơ hội để mọi thành viên tự giác trong học tập,tích cực tham gia các hoạt động nhóm Đối với các bạn nhút nhát thiếu tự tin, cầnđược nói nhiều, trao đổi nhiều, thể hiện nhiều trong hoạt động nhóm Không đểtình trạng một số thành viên khá làm thay, làm hộ các thành viên khác trongnhóm.
Do vậy, vào đầu năm học, tôi thường chọn những học sinh khá, giỏi, có khảnăng điều hành nhóm làm nhóm trưởng, bồi dưỡng kĩ năng điều hành cho các em.Tôi thường hướng dẫn để các nhóm trưởng có kĩ năng điều hành nhóm, hiểu cácbước của quá trình học tập, biết tổ chức để mọi thành viên trong nhóm đều tíchcực, tự giác thực hiện các nhiệm vụ học tập Những học sinh còn hạn chế năng lựchọc tập cần được quan tâm nhiều hơn để theo kịp nhóm Việc bồi dưỡng nhómtrưởng tốt thì đã đảm bảo sự thành công của Mô hình trường học mới
Về thời gian sau tôi mới thực hiện sự luân phiên làm nhóm trưởng; như vậymới tạo sự bình đẳng giữa các thành viên trong nhóm, giúp tất cả các thành viêntrong nhóm tự tin trước mọi người
Việc hướng dẫn học sinh kĩ năng làm việc nhóm cũng hết sức quan trọng.Tôi thường hướng dẫn kĩ năng làm việc nhóm cho học sinh thông qua các tươngtác đa chiều, trực diện trong nhóm Trong một nhóm phải tạo ra các quan hệ giaotiếp, trao đổi hoặc tranh luận giữa các thành viên khi giải quyết một công việc,một nhiệm vụ học tập cụ thể của nhóm Hình thành cho học sinh kĩ năng trình bàyquan điểm, biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến của bạn,…
Ngoài việc đổi mới phương pháp dạy học thì trong Mô hình trường học mớithì mỗi người giáo viên chủ nhiệm như chúng tôi cần thực hiện tốt việc quản lí và
tổ chức lớp học Việc quản lí và tổ chức lớp học được tôi thực hiện như sau
b.3 Nghiên cứu, nắm vững tình hình học sinh của lớp chủ nhiệm
Để làm tốt công tác giáo dục học sinh, nhiệm vụ đầu tiên của giáo viên chủnhiệm lớp là nghiên cứu để nắm vững tình hình chung của lớp và của từng học
Trang 13sinh Kết quả nghiên cứu sẽ là những căn cứ để xây dựng mục tiêu, chương trình,
kế hoạch năm học để xác định nội dung, phương pháp và các hình thức tổ chứcgiáo dục phù hợp với đặc điểm của lớp
Bởi vậy ngay từ đầu năm, công việc đầu tiên tôi thường tập trung vào cácnội dung sau đây:
Nghiên cứu tình hình gia đình học sinh như trình độ học vấn, nghề nghiệpcủa cha mẹ học sinh, số con, sự trưởng thành của các con, hoàn cảnh, mức sống,phương pháp giáo dục và những đặc điểm khác
Nghiên cứu học sinh: số lượng, chất lượng học tập, đặc điểm lứa tuổi, đặcđiểm cá biệt, quá trình học tập, tu dưỡng đạo đức, tinh thần đoàn kết, phong trào
thi đua, truyền thống, ưu, nhược điểm, chỗ mạnh, chỗ yếu của lớp Đặc biệt quan
tâm tới những đặc điểm của học sinh (về sức khoẻ, sở thích, học lực, đạo đức,quan hệ xã hội, bạn bè, tính tình )
Để nắm vững được năng lực hoạt động tập thể của từng em trong lớp mìnhlàm chủ nhiệm, tôi thường thông qua các kênh thông tin sau:
Căn cứ hồ sơ học bạ , thành tích học tập;
Chú ý hình thức như sức khoẻ, sự linh hoạt năng động;
Ngoài ra từ trực giác cảm nhận;
Căn cứ sự tín nhiệm của tập thể lớp qua việc bình bầu dân chủ đầu năm học;
Từ những tài liệu đó giúp cho tôi trong việc xây dựng kế hoạch dạy học, hỗtrợ, bồi dưỡng và tổ chức các hoạt động giáo dục đến từng học sinh cũng như tậpthể lớp một cách có hiệu quả
b.4 Xây dựng bộ máy tổ chức tự quản của lớp – Bầu Hội đồng tự quản học sinh