Luận văn thạc sĩ báo chí học phương pháp xác định và quản lý rủi ro trong sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp

1. Lý do chọn đề tài Chúng ta đang sống trong thời kỳ bùng nổ của thông tin, những khái niệm truyền thông, báo chí, truyền hình đang dần trở thành quen thuộc, vai trò của nó đối với đời sống xã hội là không thể phủ nhận được. Truyền hình trực tiếp đang trở thành một hướng chính trong cấu trúc các chương trình phát sóng của nhà đài bởi bản chất sâu xa của thông tin là tăng tính tương tác với công chúng. Đây là yếu tố sống còn của truyền hình. Truyền hình trực tiếp thể hiện được ưu thế vượt trội của báo hình: thông tin tức thời, khách quan, trung thực. Truyền hình trực tiếp đã đánh đúng vào tâm lý về tư duy trực quan, nhìn thực và tin vào những cái gì cụ thể của công chúng. Truyền hình trực tiếp đã đảm bảo được lợi ích của công chúng là được chứng kiến, tiếp nhận các sự kiện kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội vừa xảy ra; đem lại cho công chúng cảm giác chân thực, sống động được trực tiếp sống cùng sự kiện, tham gia vào sự kiện. Nói cách khác, tính chất trực tiếp tạo cho người xem một quan niệm tâm lí về “hiệu ứng hiện diện”. Đối với chương trình truyền hình trực tiếp, trên thực tế, một khi âm thanh và hình ảnh đã tung lên sóng, chẳng có thể sửa chữa được gì nhiều cho những sai lầm. Truyền hình trực tiếp là vậy, được sản xuất phức tạp, công phu, nhưng cũng rất dễ xảy ra những trục trặc, rủi ro. Những vấp váp thuộc về yếu tố nội dung và kỹ thuật đều phải được tiên lượng và phải được bảo đảm chắc chắn rằng chúng đã và sẽ được khống chế một cách cơ bản. Tình thế rủi ro có thể luôn luôn tiềm ẩn, nhưng người đạo diễn giỏi có thể xử lí chúng một cách hiệu quả. Vai trò của việc xác định và quản lý rủi ro trong sản xuất truyền hình trực tiếp rất quan trọng và cấp thiết. Thực tế cho thấy, các chương trình truyền hình trực tiếp hiện nay luôn được đầu tư kỹ lưỡng về nội dung cũng như hình thức, chất lượng chương trình được đảm bảo, tuy nhiên, do đặc thù của truyền tải thông tin bằng cách thức trực tiếp, thời gian phát sóng trùng khớp với thời gian diễn ra sự hiện, việc dàn dựng, sắp đặt hầu như không có, vậy nên vẫn còn không ít những chương trình có những sự cố xảy ra trong thời gian diễn ra. Các sự cố, rủi ro đó không giống nhau mà thường rất đa dạng về cách thức, nhiều khi để lại những hệ quả không như mong muốn. Làm thế nào để hạn chế những sự cố những rủi ro đến mức thấp nhất?. Có những dạng sự cố nào có thể xảy ra trong quá trình sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp?. Các phương pháp xác định và quản trị rủi ro trong tác nghiệp truyền hình trực tiếp là yếu tố quan trọng để giúp cơ quan truyền hình từng bước vươn tới tính chuyên nghiệp, hiện đại.

PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH VÀ QUẢN LÝ RỦI RO

TRONG SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH

TRUYỀN HÌNH TRỰC TIẾP

Ngành : Báo chí học

Mã số : 60 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

CẦN THƠ - 2015

Tôi xin cam đoan luận văn “Phương pháp xác định và quản lý rủi

ro trong sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp” là công trình

nghiên cứu của riêng tôi các số liệu nêu trong luận văn là trung thực; những kết luận của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tôi xin cam đoan: các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được trích dẫn rõ nguồn gốc.Tôi xin chịu trách nhiệm đối với luận văn của mình.

Tác giả luận văn

Công trình này hoàn thành là nhờ sự giúp đỡ của quí thầy, cô của Họcviện Báo chí và Tuyên truyền; Học viện Chính trị khu vực IV; Các anh,chịđồng nghiệp của các đài PT - TH: An Giang, Đồng Tháp, Tiền Giang, CàMau và thành phố Cần Thơ, tác giả xin trân trọng cảm ơn các cơ quan, đơn vị

đã giúp đỡ tác giả

Luận văn chắc chắn sẽ còn nhiều khiếm khuyết và không tránh khỏinhững thiếu sót.Vì thế, rất mong quý thầy cô và các đồng nghiệp góp ý để tácgiả luận văn có cơ sở để hoàn thiện hơn trong tương lai

Xin chân thành cám ơn!

Tác giả luận văn

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUI TRÌNH SẢN XUẤT VÀ QUẢN

TRỊ RỦI RO TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH

1.1 Khái quát về chương trình truyền hình trực tiếp 91.2 Lý thuyết chung về quản trị rủi ro trong xã hội hiện đại 161.3 Vấn đề quản lý rủi ro trong hoạt động sản xuất truyền hình 28

1.4 Ứng dụng lý thuyết xác định và quản lí rủi ro trong sản xuất

Chương 2: CÔNG TÁC QUẢN LÝ SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH

TRUYỀN HÌNH TRỰC TIẾP CỦA ĐÀI PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH AN GIANG, NHÌN TỪ KHÍA CẠNH XÁC

2.1 Khái quát về các chương trình truyền hình trực tiếp phát sóng trên

Đài Phát thanh - Truyền hình An Giang 432.2 Nhận diện các yếu tố rủi ro trong quá trình sản xuất chương trình 502.3 Phân tích nguyên nhân của các yếu tố rủi ro 622.4 Quản trị và ứng phó với các yếu tố rủi ro 67

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VÀ HOÀN

THIỆN QUY TRÌNH SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH

3.1 Những vấn đề mới đặt ra trong công tác quản lý sản xuất chương

3.2 Một số kinh nghiệm trong công tác phát hiện và quản lý rủi ro,

đảm bảo sản xuất truyền hình trực tiếp 813.3 Những đề xuất và giải pháp quản trị hiệu quả chương trình truyền hình 89

PT - TH : Phát thanh - Truyền hình

ATV : Đài Phát thanh - Truyền hình An Giang

ATV1 : Kênh 1 Đài Phát thanh - Truyền hình An GiangATV2 : Kênh 2 Đài Phát thanh - Truyền hình An GiangVTV : Đài Truyền hình Việt Nam

HTV : Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh

HĐND : Hội đồng Nhân dân

UBND : Ủy ban Nhân dân

Bảng 2.1: Đối chiếu CT THTT với tổng thời lượng phát sóng 45

Bảng 2.3: Thống kê số lượng rủi ro xuất hiện trong THTT của Đài PT

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chúng ta đang sống trong thời kỳ bùng nổ của thông tin, những kháiniệm truyền thông, báo chí, truyền hình đang dần trở thành quen thuộc, vai tròcủa nó đối với đời sống xã hội là không thể phủ nhận được Truyền hình trựctiếp đang trở thành một hướng chính trong cấu trúc các chương trình phátsóng của nhà đài bởi bản chất sâu xa của thông tin là tăng tính tương tác vớicông chúng Đây là yếu tố sống còn của truyền hình Truyền hình trực tiếp thểhiện được ưu thế vượt trội của báo hình: thông tin tức thời, khách quan, trungthực Truyền hình trực tiếp đã đánh đúng vào tâm lý về tư duy trực quan, nhìnthực và tin vào những cái gì cụ thể của công chúng Truyền hình trực tiếp đãđảm bảo được lợi ích của công chúng là được chứng kiến, tiếp nhận các sựkiện kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội vừa xảy ra; đem lại cho công chúngcảm giác chân thực, sống động được trực tiếp sống cùng sự kiện, tham gia

vào sự kiện Nói cách khác, tính chất trực tiếp tạo cho người xem một quan

niệm tâm lí về “hiệu ứng hiện diện”

Đối với chương trình truyền hình trực tiếp, trên thực tế, một khi âmthanh và hình ảnh đã tung lên sóng, chẳng có thể sửa chữa được gì nhiều chonhững sai lầm Truyền hình trực tiếp là vậy, được sản xuất phức tạp, côngphu, nhưng cũng rất dễ xảy ra những trục trặc, rủi ro Những vấp váp thuộc

về yếu tố nội dung và kỹ thuật đều phải được tiên lượng và phải được bảođảm chắc chắn rằng chúng đã và sẽ được khống chế một cách cơ bản Tìnhthế rủi ro có thể luôn luôn tiềm ẩn, nhưng người đạo diễn giỏi có thể xử líchúng một cách hiệu quả Vai trò của việc xác định và quản lý rủi ro trong sảnxuất truyền hình trực tiếp rất quan trọng và cấp thiết

Thực tế cho thấy, các chương trình truyền hình trực tiếp hiện nay luônđược đầu tư kỹ lưỡng về nội dung cũng như hình thức, chất lượng chươngtrình được đảm bảo, tuy nhiên, do đặc thù của truyền tải thông tin bằng cách

thức trực tiếp, thời gian phát sóng trùng khớp với thời gian diễn ra sự hiện,việc dàn dựng, sắp đặt hầu như không có, vậy nên vẫn còn không ít nhữngchương trình có những sự cố xảy ra trong thời gian diễn ra Các sự cố, rủi ro

đó không giống nhau mà thường rất đa dạng về cách thức, nhiều khi để lạinhững hệ quả không như mong muốn Làm thế nào để hạn chế những sự cố -những rủi ro đến mức thấp nhất? Có những dạng sự cố nào có thể xảy ratrong quá trình sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp? Các phương phápxác định và quản trị rủi ro trong tác nghiệp truyền hình trực tiếp là yếu tốquan trọng để giúp cơ quan truyền hình từng bước vươn tới tính chuyênnghiệp, hiện đại

Trong thời gian qua, Đài Phát thanh và Truyền hình An Giang đã từngbước đổi mới và nâng cao chất lượng chương trình thông qua một số cácchương trình truyền hình trực tiếp được đông đảo khán giả đồng tình ủng

hộ (đặc biệt là tầng lớp nông dân) như: chương trình: Trò chuyện với thầythuốc; An Giang xây dựng nông thôn mới được phát sóng định kỳ hàngtháng… Bên cạnh sự thành công của một số chương trình, thì hiệu quả cácchương trình truyền hình trực tiếp chưa cao, chưa đồng đều, vẫn có nhữngrủi ro về nghiệp vụ, ảnh hưởng hiệu quả tiếp nhận của công chúng Hầu hếtcác chương trình truyền hình trực tiếp của Đài An Giang còn thực hiện theohình thức cũ, chưa có tính đột phá và mới mẻ, rất cần sự thay đổi trong thờigian tới Xây dựng phương pháp xác định và quản trị rủi ro trong sản xuấtchương trình truyền hình trực tiếp cũng là yêu cầu cần thiết đặt ra hiện naycho đội ngũ cán bộ biên tập viên, kỹ thuật viên ở nhiều bộ phận trong quytrình sản xuất

Với lý do trên, tác giả chọn đề tài “Phương pháp xác định và quản lý rủi ro trong sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp ” để làm luận văn

thạc sĩ chuyên ngành Báo chí, với hy vọng sẽ đóng góp được những bài học

kinh nghiệm quý báu để nâng cao chất lượng các chương trình truyền hìnhtrực tiếp của Đài PT - TH An Giang nói riêng và cho ngành truyền hình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Cơ sở dữ liệu ban đầu để nghiên cứu về Phương pháp xác định và quản

lý rủi ro trong sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp có nhiều sách, luậnvăn, khóa luận, bài viết, các đề tài nghiên cứu khoa học của các tác giả đề cập

về lĩnh vực truyền hình, bao gồm hệ thống cơ sở lý luận chuyên ngành, tàiliệu cơ bản về quy trình và kỹ năng sản xuất tác phẩm Có thể điểm ra một sốcông trình có liên quan đến đề tài:

- “Giáo trình báo chí truyền hình” của Dương Xuân Sơn, Nhà xuất bản

Đại học Quốc gia, Hà Nội 2009 Các nội dung chính liên quan đến truyềnhình trực tiếp được tác giả đề cập là: Sản xuất chương trình truyền hình trựctiếp Vai trò của các chương trình truyền hình trực tiếp Đặc điểm của chươngtrình cầu truyền hình Quá trình chuẩn bị một chương trình cầu truyềnhình.Thực hiện ghi hình và phát sóng

- “Truyền thông đại chúng” của Tạ Ngọc Tấn, Nhà xuất bản Chính trị

Quốc gia, Hà Nội 2001 Trong đó có chương 5 đề cập Kỹ thuật sản xuấtchương trình truyền hình

- “Sản xuất chương trình truyền hình”, Trần Bảo Khánh, Nhà xuất bản

Văn hóa - Thông tin, Hà nội 2003, đề cập phương pháp sản xuất các chươngtrình truyền hình

- “Giáo trình Công nghệ sản xuất chương trình truyền hình ”, của PhạmThị Sao Băng, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội 2005 Mục 6chương 3 của giáo trình đề cập công nghệ SX chương trình THTT bao gồm:Đặc điểm của TH THTT các chương trình văn nghệ, ca nhạc, giải trí THTTcác cuộc thi đấu thể thao THTT các cuộc thi đấu thể thao có sử dụng Camera

di động Công nghệ sản xuất cầu TH

Những năm gần đây đã có một số luận văn thạc sĩ đề cập đến nhữnghoạt động của ngành PT-TH ở trung ương và địa phương nước ta Theo trình

tự thời gian có thể điểm một số nghiên cứu sau đây:

- “Hiệu quả của truyền hình trực tiếp khu vực đồng bằng Sông Cửu Long” của tác giả Lê Thành Trung

- “Nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình trực tiếp trên đài Truyền hình Việt Nam” của tác giả Phùng Thị Phúc.

Cả hai đề tài đều là luận văn Thạc sỹ hoàn thành tại Phân viện Báo chí

- Tuyên truyền năm 2004 Nội dung của hai đề tài đề cập hiệu quả và phươngpháp nâng cao chất lượng chương trình THTT trên sóng VTV và khu vựcđồng bằng Sông Cửu Long

- Luận văn Thạc sỹ truyền thông đại chúng chuyên ngành Báo chí họccủa Mai Vũ Tuấn, thực hiện năm 2008 tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền

có tiêu đề: “Tổ chức sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp tại các Đài Phát thanh - Truyền hình khu vực Đông Bắc”

- “Nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình trực tiếp trên Đài Truyền hình Quốc gia Lào” Luận văn Thạc sỹ truyền thông đại chúng chuyên

ngành Báo chí học của của Houm Phaeng Vilayphone, thực hiện năm 2010 tạiHọc viện Báo chí và Tuyên truyền

Hai luận văn này có nhiều điểm tương đồng với đề tài của chúng tôi đó

là việc TCSX và nâng cao chất lượng chương trình THTT.Trong đó đã giảiquyết được các vấn đề lý luận và thực tiễn của qui trình TCSX; Các dạngchương trình THTT; Điều kiện để thực hiện chương trình THTT Nội dungcủa luận văn này chỉ dừng lại ở chất lượng các chương trình

Tuy nhiên, phần lớn các công trình trên đều tập trung nghiên cứu vàođặc điểm, quy trình sản xuất, chức danh nghiệp vụ trong quy trình sản xuất

truyền hình trực tiếp Vấn đề xác định và quản trị rủi ro cũng có nhiều sách,luận văn, khóa luận, bài viết, các đề tài nghiên cứu khoa học của các tác giả

đề cập về lĩnh vực kinh doanh tài chính, ngân hàng, quản trị hệ thống… Cóthể điểm ra một số công trình có liên quan đến đề tài:

- “Quản trị rủi ro và khủng hoảng” của Đoàn Thị Hồng Vân, Nhà xuất

bản Lao động - xã hội, 2013 Chương I và chương II có đề cập đến vấn đề rủi

ro và quản trị rủi ro

- “Quản trị rủi ro trong kinh doanh Ngoại thương” của Nguyễn Anh

Tuấn, Nhà xuất bản Lao động - xã hội, 2006

- Luận văn thạc sĩ tác giả Nguyễn Thị Quyên (2012), “Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn - Chi nhánh Láng Hạ"

- Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Anh Dũng (2012), “Quản trị rủi

ro tín dụng tại Ngân hàng Đầu tư và phát triển - Chi nhánh Bình Định”.

- Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Mạnh Phát (2012) “Quản lý rủi

ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội” và nhiều

luận văn thạc sĩ khác

Các luận văn này đã đề cập tới các mô hình quản trị rủi ro tín dụng vàthực trạng quản trị rủi ro của tại một Chi nhánh Ngân hàng cụ thể, phân tíchnhững mặt đạt được và những vấn đề phát sinh trong công tác quản lý rủi rotín dụng tại các Chi nhánh này, từ đó, đưa ra một số giải pháp nhằm hoànthiện công tác quản trị rủi ro tín dụng áp dụng cho các Chi nhánh ngân hàng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu phương pháp xác định vàquản lý các yếu tố rủi ro có thể phát sinh trong quy trình sản xuất chương

trình truyền hình trực tiếp; nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả tuyên truyềnthu hút khán giả xem đài.

3.2 Nhiệm vụ nghiên của đề tài

Để đạt được những mục đích trên, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài là:

- Hệ thống cơ sở lý luận về chương trình truyền hình trực tiếp từ nhiềugóc độ: đặc điểm, quy trình, phương pháp tổ chức thực hiện, tác động đếncông chúng để làm cơ sở khảo sát đánh giá

- Phân tích, tìm hiểu các phương pháp xác định và quản lý rủi ro trong

lý thuyết quản trị học và ứng dụng trong hoạt động sản xuất truyền hình

-Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng về chương trình truyền hìnhtrực tiếp tại Đài PT - TH An Giang

- Phân tích kinh nghiệm, phát hiện vấn đề, những yếu tố ảnh hưởng đếnchất lượng chương trình nhìn từ góc độ quản trị rủi ro

- Đề xuất giải pháp tiếp tục nâng cao hiệu quả chương trình truyền hìnhtrực tiếp từ góc độ quản trị rủi ro

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: phương pháp xác định và quản trịrủi ro trong sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu việc đổi mới, nâng cao hiệu quả và quản lý rủi ro cácchương trình truyền hình trực tiếp tại Đài PT - TH An Giang Cụ thể cácchương trình truyền hình trực tiếp: các sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, thểthao, giải trí; và 2 chương trình phát sóng định kỳ: “Trò chuyện với thầythuốc” và “An Giang xây dựng nông thôn mới” Thời gian khảo sát từ năm

2014 đến tháng 6 năm 2015

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Tác giả dựa trên quan điểm, đường lối, chủ trương chính sách củaĐảng, Nhà nước về báo chí nói chung và báo chí truyềnn hình nói riêng đểlàm căn cứ trong quá trình nghiên cứu

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, tác giả thực hiệnnhững phương pháp nghiên cứu chính sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: giúp cho người nghiên cứu nắm được

phương pháp các nghiên cứu đã thực hiện trước đây; có thêm kiến thức sâu, rộng

về lĩnh vực đang nghiên cứu và làm rõ hơn đề tài nghiên cứu của mình

- Phương pháp quan sát: quan sát thực tế hoạt động tác nghiệp chương

trình truyền hình trực tiếp của Đài PT - TH An Giang

- Phương pháp khảo sát, thống kê, phân tích: tổng hợp, phân tích kết

quả khảo sát thông qua các báo cáo, bảng biểu, mô hình, sơ đồ …

- Phương pháp phỏng vấn sâu: thu thập ý kiến những lãnh đạo Đài, các

phòng và những người trực tiếp thực hiện các chương trình truyền hình trựctiếp của đài An Giang Mục đích thu thập các ý kiến về chất lượng, quy trình,phương pháp xác định và quản lý rủi ro trong sản xuất chương trình truyềnhình trực tiếp

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Trên cơ sở khảo sát thực tế và các ý kiến của những người có kinh nghiệmlàm truyền hình trực tiếp, luận văn sẽ góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận vềxác định và quản lý rủi ro trong sản xuất nội dung truyền hình, đưa ra những giảipháp mang tính ứng dụng nhằm nâng cao chất lượng nội dung chương trìnhtruyền hình tại Đài PT - TH An Giang và các hệ thống sản xuất khác

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dungluận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Lý luận chung về quy trình sản xuất và quản trị rủi ro trong

chương trình truyền hình trực tiếp

Chương 2: Công tác quản lý sản xuất chương trình truyền hình trực tiếpcủa Đài PT-TH An Giang, nhìn từ khía cạnh xác định và quản lý rủi ro.

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao chất lượng và hoàn thiện quy

trình sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp

1.1.1.1 Khái niệm truyền hình trực tiếp

Theo Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học Việt Nam “ trực tiếp”

với nghĩa ban đầu là “có quan hệ thẳng với đối tượng tiếp xúc, không qua khâu trung gian” [42, tr.1055].

Với Từ điển Ngôn ngữ của Pháp, “Trực tiếp” (Direct) có nghĩa là

“Thông suốt, không qua khâu trung gian, ngay lập tức”

Trên lĩnh vực truyền thông, tính từ “trực tiếp” (Live) trong tiếng Anh làmột từ phát sinh từ động từ “to live” (sống) Như vậy khái niệm “trực tiếp”

trong tiếng Anh có nghĩa là “sống động, tươi mới”

Trên lĩnh vực báo chí “trực tiếp” có nghĩa là truyền đi một sự kiện tớicông chúng ở thời điểm mà nó diễn ra theo tuyến tính thời gian không quakhâu hậu kỳ [24, tr.11]

Hiện nay trong các tài liệu nghiên cứu về lịch sử truyền hình vẫn chưa

có khái niệm chính thức thế nào là truyền hình trực tiếp Tuy nhiên trong quátrình nhận dạng chương trình truyền hình trực tiếp có thể nhận dạng nhưsau:Chương trình truyền hình trực tiếp là chương trình ghi hình ảnh và âmthanh và phát sóng trực tiếp tại hiện trường, nơi đó sự kiện đang diễn ra màkhông phải qua khâu hậu kỳ, là chương trình diễn ra đồng thời với sự kiện.Thời gian sáng tạo và sức lao động của những người thực hiện (đạo diễn,quay phim, kỹ thuật viên ….) trùng khít với thời gian diễn ra sự kiện

Từ đó có thể nhìn nhận, truyền hình trực tiếp là hình thức truyền tảithông tin đến công chúng một cách trực tiếp và trọn vẹn bằng những hình

ảnh, âm thanh của sự kiện đang diễn ra tại hiện trường mà không phải quakhâu xử lý trung gian nào Đây là phương thức cho phép truyền hình trực tiếpphát huy hết những ưu điểm của mình.

1.1.1.2 Đặc điểm chương trình truyền hình trực tiếp

Công chúng tiếp nhận thông tin cùng thời điểm diễn ra sự kiện

Với truyền hình trực tiếp thông tin về sự kiện được truyền đến côngchúng một cách “tức thời’ và “trọn vẹn”, không qua bất kỳ một thao tác xử lý,cắt xén nào cả; nên công chúng tiếp nhận thông tin cùng thời điểm diễn ra sựkiện Đây là đặc điểm đầu tiên và cũng là đặc điểm quan trọng nhất để nhận biếtmột chương trình truyền hình trực tiếp với chương trình được dàn dựng lại

Đặc điểm này cũng có nghĩa, khoảng cách giữa thời điểm diễn ra sựkiện và thời điểm công chúng tiếp nhận thông tin trong các chương trìnhtruyền hình trực tiếp đã được rút xuống bằng không Do đó, mọi diễn biến của

sự kiện công chúng tiếp nhận được qua màn ảnh nhỏ đều được hiểu ở thì hiệntại, sự kiện đang diễn ra trước mắt công chúng

Thông tin được phản ánh theo đúng trình tự diễn biến của sự kiện

Diễn biến của sự kiện trong truyền hình trực tiếp sẽ được một cáchtrung thực và ngay lập tức đến công chúng Sự kiện công chúng đang tiếpnhận đang diễn ra ngay tại hiện trường mà không qua khâu xử lý hậu kỳ Sựkiện được phản ánh theo thời gian tuyến tính nên trong truyền hình trực tiếpkhông thể dừng lại để sửa chữa, bổ sung một chi tiết nào đó như trong cácchương trình truyền hình có xử lý hậu kỳ, đây cũng là thách thức không nhỏcho những người làm truyền hình

Thực hiện truyền thông hai chiều, có tính tương tác

Với truyền hình trực tiếp sự giao lưu, trao đổi giữa chủ thể thông tin vàđối tượng tiếp nhận thông tin diễn ra rất dễ dàng với nhiều hình thức, trao đổithông tin tại nơi diễn ra sự kiện, gọi điện thoại Đây chính là một khả năng

mà chỉ có phương thức truyền hình trực tiếp mới tạo ra được cho công chúng

Khi truyền hình trực tiếp công chúng không chỉ được hỏi, được nghe giảithích, được tư vấn mà quan trọng là được trao đổi, tranh luận cùng người dẫnchương trình (MC) Cụ thể như các chương trình: tọa đàm, gặp gỡ giao lưu,trò chơi truyền hình Hay các chương trình sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa,

xã hội khác

Đặc điểm dễ dàng giao lưu với công chúng trong các chương trìnhtruyền hình trực tiếp đã tạo điều kiện để công chúng không chỉ theo dõi sựkiện mà còn trở thành một bộ phận của sự kiện Từ vị trí này, họ có thể trựctiếp tham gia trao đổi, bàn bạc về những vấn đề liên quan đến sự kiện, làmcho sự kiện được nhìn nhận từ nhiều phía, nhiều góc độ, chứ không chỉ từphía nhà truyền hình Do đó, tính khách quan và sự thuyết phục của thông tin

sẽ cao hơn Đây là một trong những đặc điểm tạo nên sức hấp dẫn đặc biệtcủa các chương trình truyền hình trực tiếp đối với đông đảo công chúng

Sử dụng thành phần phụ trợ để sự kiện truyền hình trực tiếp thêm phong phú

Với truyền hình trực tiếp khán giả tiếp nhận thông tin cùng thời điểmdiễn ra sự kiện, không qua xử lý hậu kỳ, cho nên cái “bây giờ” cái “ngay lúcnày” là quan trọng nhất Bởi trong thực tế có nhiều trường hợp sự kiện truyềnhình trực tiếp không được tiếp nhận một cách sâu sắc và toàn diện, nếu chỉcăn cứ vào những gì đang diễn ra mà thiếu đi những thành phần bổ trợ thôngtin có liên quan dưới hình thức các phóng sự, đoạn băng tư liệu, lời phát biểu,những cuộc phỏng vấn ngắn được thực hiện trước hay ngay tại nơi diễn ra sựkiện Việc sử dụng những chi tiết bổ trợ trong các chương trình chỉ là phầnthứ yếu, còn truyền hình trực tiếp truyền tải tại chỗ diễn biến của sự kiện vẫn

là chủ yếu và quan trọng nhất

1.1.2 Qui trình tổ chức sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp

1.1.2.1 Tổ chức sản xuất

Đại từ điển Tiếng Việt định nghĩa tổ chức là “sắp xếp bố trí thành các

bộ phận để cùng thực hiện một nhiệm vụ hoặc cùng một chức năng” và “sản xuất là việc tạo ra của cải vật chất” Đề cập đến khái niệm sản xuất, giáo

trình giảng dạy môn Tổ chức lao động - Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn

thông cho rằng: “Quá trình sản xuất là quá trình con người dùng sức lao động của mình thông qua công cụ lao động tác động vào đối tượng lao động nhằm mục đích tạo ra những sản phẩm có ích cho nhu cầu xã hội” [26,

tr 11.12] Như vậy tổ chức sản xuất là những hoạt động của con người dùng

tư liệu sản xuất tác động vào đối tượng Lao động cần thiết để tạo ra vật phẩm,đáp ứng nhu cầu thiết thực cho xã hội

Trên lĩnh vực truyền thông: có thể hiểu việc tổ chức sản xuất là tạo ra,làm nên các sản phẩm truyền thông Ví dụ như: Tổ chức sản xuất ra tờ báo in,chương trình phát thanh, chương trình truyền hình, chương trình Thời sự…

1.1.2.2 Tổ chức sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp

Tổ chức sản xuất là khâu quan trọng trong quá trình hình thành tácphẩm báo chí, việc sản xuất các chương trình truyền hình thể hiện rõ ở khâu

tổ chức sản xuất.Sản phẩm TH là kết quả của quá trình lao động của nhiềuthành phần tham gia như: Biên tập, phóng viên, quay phim, âm thanh, ánhsáng Với những chương trình THTT, đội ngũ những người tham gia sảnxuất chương trình còn đông đảo hơn và ở nhiều vị trí khác nhau như: Tổngđạo diễn, đạo diễn, trợ lý đạo diễn, tổ chức thực hiện, quay phim, phụ quay,thư ký, phụ trách trường quay, kỹ thuật viên âm thanh, ánh sáng, bấm hình.v.v…

Để tạo ra sản phẩm báo chí TH, trước tiên người chịu tráchnhiệm sản xuất chương trình phải đề ra mô hình sản xuất, cách thứcsản xuất, dựa trên nền tảng tri thức chuyên ngành TH và những công cụsản xuất Sau đó, tập hợp một lực lượng Lao động có những tiêu chuẩn

năng lực nhất định thường xuyên tham gia sáng tạo; sản phẩm tạo ra làsản phẩm tập thể, được phổ biến rộng rãi bằng phương tiện nghe nhìn”[26, tr.12].

Từ những nhận định trên tác giả cho rằng tổ chức sản xuất chương trìnhTHTT là: Quá trình lực lượng lao động có nghiệp vụ TH liên kết nhau bởinhững quy chế tổ chức lao động chặt chẽ để xây dựng kế hoạch, kịch bản CT,điều hành đội ngũ sản xuất chương trình; nhằm tạo ra một loại sản phẩm báochí được công luận đặc biệt quan tâm, có khả năng đáp ứng các yêu cầu: thôngtin đồng thời với sự kiện đang diễn ra, trọn vẹn, chính xác

Việc sản xuất một chương trình truyền hình trực tiếp có ý nghĩa làtruyền đi một sự kiện tới công chúng ở thời điểm mà nó diễn ra là một côngviệc hết sứ phức tạp, đòi hỏi phải có sự chuẩn bị hết sức công phu cả về nộidung và kỹ thuật với sự tham gia của nhiều bộ phận chuyên môn, nghiệp vụkhác nhau

1.1.2.3 Về nội dung

Sau khi xác định được các điều kiện để thực hiện một chương trìnhtruyền hình trực tiếp như: tầm quan trọng của sự kiện và mức độ quan tâmcủa công chúng, các điều kiện kinh phí và kỹ thuật cho phép… thì nhữngngười thực hiện nội dung gồm biên tập và đạo diễn chịu trách nhiệm xác định:

Thời gian, địa điểm diễn ra sự kiện

Nội dung và diễn biến của sự kiện

Xây dựng kịch bản nội dung

Tùy thuộc vào mỗi chương trình có thể thực hiện thêm phần bổ trợnhư: phóng sự, phỏng vấn, băng tư liệu âm nhạc …

Phối hợp với toàn bộ nhóm quay phim và kỹ thuật để để bàn phương

án thực hiện và phương án dự phòng…

1.1.2.4 Về kỹ thuật

Trong truyền hình trực tiếp kỹ thuật là khâu hết sức quan trọng, côngviệc này do các kỹ sư và kỹ thuật viên thực hiện Công việc đầu tiên là khảosát hiện trường nơi diễn ra sự kiện, làm việc với chính quyền địa phương vànhững cá nhân có liên quan để được hỗ trợ về nguồn điện, an ninh trật tự,thiết lập được dây nóng đảm bảo thông tin liên lạc suốt quá trình diễn ratruyền hình trực tiếp Bên cạnh đó nhóm kỹ thuật còn chuẩn bị các điều kiệncần thiết để thực hiện chương trình truyền hình trực tiếp như: máy ghi hình(Camera), xe truyền hình lưu động có đầy đủ các thiết bị nghe, nhìn, thu, phát

và như trung tâm kỹ thuật thu nhỏ và đường truyền, đồng thời phải chuẩn bịcác thiết bị thay thế khi có sự cố kỹ thuật xảy ra

1.1.2.5 Các bước tiến hành

Hình thành ý tưởng

Đối với chương trình truyền hình trực tiếp thì việc hình thành ý tưởngđược xem là rất quan trọng, một ý tưởng tốt sẽ là khởi đầu thuận lợi chochương trình trực tiếp hấp dẫn và hiệu quả, trước hết là phải xác định đượcchủ đề, đề tài mà chương trình sẽ đề cập đến Hình thành ý tưởng còn là việchình dung ra các nội dung cần thiết phải có trong chương trình và ý tưởng nàyphải được bàn bạc, thảo luận trong ê- kíp thực hiện để đi đến thống nhất

Khảo sát hiện trường

Sau khi xác định được chủ đề, công việc kế tiếp là khảo sát hiện trường:Khảo sát về địa hình và phương tiện kỹ thuật hiện có cho phép tổ chứcchương trình trực tiếp hay không, nếu chưa đầy đủ thì có thể tăng cường bổ

sung, thay thế máy móc theo khả năng hiện có, ngoài ra, còn phải tính toáncác điều kiện để có thể ghi hình nhằm đạt được những hiệu quả cao nhất.

Khảo sát việc ghi hình (đạo diễn hình) sao cho thuận lợi và đem lạinhững hình ảnh tốt nhất Đây là công việc khảo sát địa hình, tìm hiểu khí hậu,thời tiết, tìm hiểu bối cảnh để chọn được những góc máy đẹp nhất và tiện lợinhất Phải nắm bắt và chuẩn bị những yếu tố kỹ thuật ghi hình như ánh sáng,chuẩn bị đạo cụ, để chuẩn bị tốt cho việc ghi hình

Công tác khảo sát hiện trường còn bao gồm cả việc liên hệ, tạo mốiquan hệ với cơ sở, trong đó có cả những tính toán cụ thể về công tác hậu cầnnhư ăn, ở, an ninh của những người làm chương trình Khảo sát hiện trường làmột công tác rất quan trọng, công việc này phải được tiến hành trước, đượctiến hành nhiều lần để nắm chắc những thông tin cần thiết, đảm bảo chươngtrình không xảy ra những sai sót, trục trặc

Xây dựng kịch bản

Xây dựng kịch bản là công việc hết sức quan trọng quyết định đến mặtnội dung của chương trình Trong chương trình truyền hình trực tiếp, thì kịchbản là xương sống xuyên suốt chương trình được sắp xếp thống nhất, chặtchẽ, để có chương trình truyền hình trực tiếp thành công và đạt hiệu quả, thìkịch bản phải có độ tin cậy cao, phải thể hiện rõ trình tự của các nội dung sẽthực hiện

Một kịch bản tốt nhất phải có tính sáng tạo, những chất liệu thực tếđược người viết kịch bản chọn lọc, thẩm định và chọn ra những chi tiết tiêubiểu nhất để đưa vào kịch bản, kịch bản phải dự kiến được các diễn biến cơbản nhất sẽ xảy ra trong chương trình Khi xây dựng kịch bản, còn phải biết

dự kiến mọi tình huống xấu có thể xảy ra trong chương trình để có thể khắcphục hữu hiệu nhất, trong đó nội dung và thời lượng nên dự kiến ở mức độ tối

đa và luôn sẵn sàng có phương án bổ sung, thay thế nếu có sự thiếu hụt

Một kịch bản tốt sẽ mang lại cho người dẫn chương trình cảm giác tựtin và bình tĩnh làm tốt vai trò của “người cầm lái” trong cuộc truyền hìnhtrực tiếp, bên cạnh đó nó còn là phương pháp hữu hiệu để hạn chế đến mứcthấp nhất những rủi ro trong tác nghiệp

Đối với những chương trình truyền hình trực tiếp phức tạp như cầutruyền hình thì kịch bản tồn tại ở hai mức độ: kịch bản của tổng đạo diễn vàkịch bản ở từng điểm cầu Kịch bản của tổng đạo diễn sẽ quán xuyến từ đầuđến cuối chương trình và được sắp xếp thống nhất, chặt chẽ các điểm cầu.Đây

không chỉ là xương sống của chương trình mà còn là chỗ dựa cho sự điều hòa,

sự phối hợp hành động của tất cả thành viên trong nhóm sản xuất chươngtrình, kịch bản còn có thể giúp cho việc xử lý nhanh chóng và hợp lý khichương trình gặp phải nhiều sự cố

Về kỹ thuật

Một chương trình truyền hình trực tiếp có thành công hay không là nhờvào hai yếu tố: nội dung và kỹ thuật Yếu tố kỹ thuật sẽ quyết định chươngtrình đó có thực hiện được hay không, thực hiện với quy mô và phạm vi nhưthế nào? Kỹ thuật phải đảm bảo các điều kiện: Đảm bảo đường truyền tín hiệu

từ nơi diễn ra sự kiện đến điểm phát sóng Âm thanh, ánh sáng, tiếng độnghiện trường trung thực, đảm bảo các thông số kỹ thuật là hình ảnh rõ nét,đẹp.Ngày nay khi công nghệ thông tin ngày càng phát triển thì yếu tố kỹ thuậtngày càng có vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lượng phátsóng các chương trình truyền hình

1.2 Lý thuyết chung về quản trị rủi ro trong xã hội hiện đại

1.2.1 Khái niệm về quản trị

Quản trị là một khái niệm rất rộng bao gồm nhiều lĩnh vực như: quảntrị hành chính, quản trị kinh doanh Trong quản trị kinh doanh được chia ranhiều lĩnh vực: quản trị tài chính, quản trị nhân sự, quản trị sản xuất …

-Theo giáo trình Lý thuyết quản trị kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế

Quốc Dân- NXB Thống kê 1994 cho rằng: “Quản trị là sự tác động của chủ thể quản trị lên đối tưởng bị quản trị nhằm đạt được mục tiêu đề ra trong điều kiện biến động của môi trường”

- Theo tác giả Phạm Vũ Luận thì “Quản trị là tổng hợp các hoạt động được thực hiện nhằm đạt được mục đích (đảm bảo thành công công việc) thông qua sự nổ lưc (sự thực hiện) của những người khác”

- Giáo trình Quản trị học căn bản của Nhà xuất bản Thống kế năm 2001

thì cho rằng: “Quản trị là quá trình do một hay nhiều người thực hiện nhằm phối hợp với các hoạt động của những người khác để đạt những kết quả mà một người hành động riêng lẻ không thể nào thực hiện được”

Từ những nhận định trên, tác giả cho rằng: Quản trị là hoạt động nhằmđạt được mục tiêu một cách có hiệu quả bằng sự phối hợp các hoạt động củanhững người khác thông qua hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát cácnguồn lực của tổ chức

Khái niệm về rủi ro

Cho đến nay vẫn chưa có định nghĩa một cách thống nhất về “rủiro”.Những trường phái khác nhau, tác giả khác nhau thì đưa ra định nghĩakhác nhau Những định nghĩa này rất đa dạng, phong phú, nhưng tựu trung lại

có hai trường phái lớn: Trường phái truyền thống (trường phái tiêu cực) vàtrường phái trung hòa

Trường phái Truyền thống: rủi ro được coi là sự không mai, sự tổn

thất, mất mát, nguy hiểm

Theo từ điển tiếng Việt do Trung tâm từ điển học Hà Nội xuất bản năm

1995 thì “rủi ro là điều không lành, không tốt, bất ngờ xảy ra”

Theo từ điển Oxford “Rủi ro là khả năng gặp nguy hiểm hoặc bị đau đớn, thiệt hại”

Một số từ điển khác cũng đưa ra các khái niệm tương tự như “ rủi ro

là sự bất trắc, gây ra mất mát hư hại” hay “ Rủi ro là yếu tố liên quan đến nguy hiểm, sự khó khăn hoặc điều không chắc chắn”

Tóm lại: cách nghĩ truyền thống thì “rủi ro là những thiệt hai, mất mát, nguy hiểm, khó khăn hoặc điều không chắc chắn có thể xảy ra”

Trường phái trung hòa

Theo trường phái này thì

“Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được” (Frank Knight)

“Rủi ro là sự bất trắc có liên quan đến sự những biến cố không mong đợi” (Allan Willett)

“Rủi ro là một tổng hợp những ngẫu nhiên có thể đo lường được bằng xác suất” (Irving Preffer)

Theo -David Apgar “rủi ro là bất cứ điều gì không chắc chắn có thể ảnh hưởng đến các kết quả của chúng ta so với những gì chúng ta mong đợi”

Như vậy, trường phái trung hòa cho rằng: Rủi ro là sự bất trắc có thể đolường được

1.2.2 Phân loại rủi ro

1.2.2.1 Phân loại rủi ro bằng phương pháp quản trị rủi ro truyền thống

Theo phương pháp quản trị rủi ro truyền thống, thường tập trung vàocác nhóm rủi ro cơ bản:

Rủi ro từ thảm họa (động đất, núi lửa, lũ lụt, hỏa hoạn, chiến tranh…) Rủi ro tài chính (các khoản nợ xấu, cổ phiếu hay lãi suất biến động…) Rủi ro tác nghiệp (trang thiết bị, hệ thống máy tính hư hỏng, quy trìnhhoạt động có lỗi, bị gián đoạn…)

1.2.2.2 Phân loại rủi ro dựa vào nguồn gốc rủi ro

Rủi ro do môi trường thiên nhiên: Đây là nhóm rủi ro do hiện tượng

thiên nhiên như: Động đất, lủ lụt, sóng thần, sạt lở… gây ra Những rủi ro

này thường dẫn đến thiệt hai to lớn về con người và của cải Ví dụ: Nhữngnăm gần đây tình hình thiên tai xảy ra đa dạng hơn, không theo quy luật và rấtkhó dự đoán, với cường độ và phạm vi ngày càng lớn ở các Quốc gia Chẳnghạn như động đất, sóng thần, hay như ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu longliên tục xảy ra hiện tượng sạt lở bờ sông và tình trạng nước biển dâng, xâmnhập mặn xảy ra thường xuyên hơn

Mặc dù xã hội loài người có những bước phát triển vượt bậc, con người

đã có những cố gắng lớn nhằm giảm bớt những nguy cơ đe dọa từ môi trường

tự nhiên, nhưng thực tế cho thấy các hiện tượng thiên tai vẫn nằm ngoài tầmkiểm soát của con người Rủi ro từ môi trường tự nhiên vẫn thường xuyênrình rập con người

Rủi ro do môi trường văn hóa- xã hội: Môi trường văn hóa - xã hội

của mỗi quốc gia, dân tộc sẽ chi phối mạnh mẽ đến tâm tư, tình cảm, hành viứng xử, sở thích, nhu cầu của người dân thuộc quốc gia đó, các doanh nghiệpcần phải hiểu biết, nắm bắt và tận dụng cơ hội trong kinh doanh của mình

Rủi ro do môi trường văn hóa- xã hội là những rủi ro xảy ra cho cácdoanh nghiệp thiếu sự hiểu biết về phong tục, tập quán, tín ngưỡng, lối sống,đạo đức… của quốc gia đang và sẽ kinh doanh, từ đó có những hành vi ứng

xử không phù hợp sẽ gây ra những thiệt hại, mất mát hoặc đánh mất cơ hộikinh doanh

Rủi ro do môi trường chính trị: Rủi ro về chính trị có thể xuất hiện ở

mọi quốc gia, nhưng ở mức độ khác nhau, đối với những nước có chế độchính trị ổn định thì mức độ rủi ro chính trị thấp, ngược lại ở những nướcthường xuyên xảy ra bạo loạn hoặc thường xuyên thay đổi chính sách thì rủi rochính trị xảy ra ở mức độ cao, rủi ro chính trị không chỉ có trong nội bộ của mỗiquốc gia, mà còn xuất hiện khi mối quan hệ giữa các quốc gia trở nên căngthẳng Hiện nay đang nổi nên những quan ngại lớn trên bán đảo Triều Tiên, Nga

- Ukraine và đặc biệt là những căng thẳng liên tiếp xảy ra giữa Trung Quốc vớicác nước láng giềng (trong đó có Việt Nam) về tình hình biển đông…

Rủi ro do môi trường pháp luật: Có nhiều rủi ro phát sinh từ hệ thống

pháp luật Luật pháp đề ra các chuẩn mực mà mọi người phải thực hiện và cácbiện pháp trừng phạt nếu những ai vi phạm, luật pháp phải đảm bảo sự côngbằng, nhất là trong giai đoạn phát triển và hội nhập như hiện nay, nếu cácchuẩn mực luật pháp không phù hợp thì với bước tiến của xã hội sẽ gây ranhiều rủi ro

Rủi ro do môi trường kinh tế: Trong điều kiện hội nhập và toàn cầu

hóa, mặc dù trong mỗi quốc gia, môi trường kinh tế thường vận động cùngvới môi trường chính trị, nhưng với sự ảnh hưởng chung của kinh tế thế giớiđến từng quốc gia là rất lớn, mặc dù đó là quốc gia có thể ảnh hưởng sâu sắcđến thị trường thế giới Mọi hiện tượng diễn ra trong thời gian gần đây như:khủng hoảng, suy thoái kinh tế, lạm phát …đều ảnh hưởng trực tiếp đến từngquốc gia, nhất là các doanh nghiệp kinh tế, ít nhiều đã gây ra bất ổn và nhữngrủi ro nhất định

Rủi ro do môi trường hoạt động của tổ chức: Trong quá trình hoạt

động của mỗi tổ chức có thể phát sinh nhiều rủi ro Rủi ro có thể phát sinh ởmọi lĩnh vực và ở nhiều dạng khác nhau

Rủi ro do nhận thức của con người: Môi trường nhận thức là rủi ro

đầy thách thức.Nếu một khi nhận diện và phân tích không đúng, thì tất yếu sẽđưa ra kết luận sai, còn nếu giữa nhận thức và thực tế hoàn toàn khác nhau thìrủi ro sẽ vô cùng lớn

1.2.3 Lí thuyết về quản trị rủi ro

1.2.3.1 Khái niệm về quản trị rủi ro

Cho đến nay chưa có khái niệm chính thức về rủi ro,có nhiều trường pháinghiên cứu về rủi ro và quản trị rủi ro đưa ra các khái niệm về rủi ro khác nhau

Trong quá khứ, có nhiều tác giả cho rằng, quản trị rủi ro chỉ đơn thuần

là mua bảo hiểm, tức là chuyển một phần gánh nặng rủi ro có thể gặp phảisang cho doanh nghiệp

Cùng quan điểm, chỉ quản trị “rủi ro thuần túy”, có những tác giả định nghĩa, quản trị rủi ro là quá trình xác định các rủi ro và tìm cách quản lý nhằm hạn chế các thiệt hại đối với tổ chức.

Cũng có ý kiến cho rằng, khái niệm quản trị rủi ro tiếp cận từ hai góc

độ “quản trị” và “rủi ro”,trong đó quản trị là quá trình hoạch định mục tiêu,chiến lược, kế hoạch mà đối tượng quản lý cần đạt được trong một giai đoạnnhất định Còn rủi ro là những bất trắc có thể đo lường được Do vậy quản trịrủi ro là tổng hợp các hoạt động hoạch định chiến lược và kế hoạch quản lýrủi ro một cách có hiệu quả nhất

Quản trị rủi ro là quá trình tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống nhằm nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát, những ảnh hưởng bất lợi của rủi ro [41, tr.66].

Từ những quan điểm trên, tác giả cho rằng “Quản trị rủi ro là quá trình

xử lý những rủi ro một cách có hệ thống, khoa học, toàn diện thông qua các hoạt động nhận diện, đánh giá và xây dựng kế hoạch phòng ngừa, ngăn chặn rủi ro xảy ra”

Quản trị rủi ro bao gồm các nội dung:

Nhận dạng- phân tích-đo lường rủi ro;

Kiểm soát- phòng ngừa rủi ro;

Tìm cách biến các rủi ro thành những cơ hội thành công;

Tất cả những công việc nêu trên phải được tiến hành một cách khoahọc,toàn diện, liên tục và có hệ thống Nếu làm ngược lại sẽ gánh chịu nhữngthiệt hại nặng nề,và nếu trong rủi ro tiềm ẩn những cơ hội, thì ngược lại trongnhững giai đoạn thành công lại có thể xuất hiện những rủi ro chết người, vìvậy phải tiến hành công tác quản trị rủi ro liên tục và có hệ thống

Để thực hiện quản trị rủi ro, tùy thuộc vào:

Quy mô tổ chức: lớn hay nhỏ?

Tiềm lực của tổ chức: mạnh hay yếu?

Môi trường của tổ chức hoạt động đơn giản hay phức tạp? Có nhiều rủi

ro hay ít?

Nhận thức của lãnh đạo tổ chức: có coi trọng công tác quản trị rủi rohay không? Thì ở mỗi tổ chức có thể có hay không có bộ phận quản trị rủi rochuyên nghiệp? Bộ phận đó chỉ gồm một hay nhiều người? Nhưng dù môhình tổ chức của bộ phận rủi ro có thể khác nhau thì nhiệm vụ của các nhàquản trị rủi ro vẫn có điểm chung là:

Giúp tổ chức của họ nhận dạng, phân tích đo lường, phân loại những rủi

ro đã và sẽ đến với tổ chức;

Xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình kiểm soát rủi ro với nhữngbiện pháp phù hợp với từng tổ chức cụ thể;

Xây dựng và thực hiện tốt chương trình tài trợ rủi ro một khi rủi ro xảy

ra, với những biện pháp như:

Thu xếp để thực hiện nhanh chóng những hợp đồng bảo hiểm có liên quan;

Sử dụng có hiệu quả quỹ tự bảo hiểm;

Vận động sự ủng hộ của chính phủ, của các cơ quan cấp trên;

Vận động sự ủng hộ của các nhà cung cấp, của người tiêu dùng, củacông chúng;

Sử dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp với từng loại rủi ro;

Xây dựng các chiến lược và kế hoạch kinh doanh nhằm giúp biến rủi rothành những cơ hội thành công

1.2.3.2 Nhận dạng- phân tích-đo lường rủi ro

Nhận dạng rủi ro

Để quản trị rủi ro trước hết phải nhận dạng được rủi ro

Nhận dạng rủi ro là quá trình xác định liên tục và có hệ thống các rủi rotrong hoạt động kinh doanh của tổ chức.Hoạt động nhận dạng rủi ro nhằmphát triển các thông tin về nguồn gốc rủi ro, các yếu tố mạo hiểm, hiểm họa,đối tượng rủi ro và các loại tổn thất Nhận dạng rủi ro bao gồm các công việctheo dõi, xem xét, nghiên cứu môi trường hoạt động của tổ chức nhằm thống

kê được tất cả các rủi ro, không chỉ những loại rủi ro đã và đang xảy ra, màcòn dự báo được những dạng rủi ro mới có thể xuất hiện đối với tổ chức, trên

cơ sở đó đề xuất các giải pháp kiểm soát và tài trợ rủi ro thích hợp

Phân tích rủi ro

Phân tích rủi ro để xác định được những nguyên nhân gây ra rủi ro, trên

cơ sở đó mới có thể tìm ra các biện pháp phòng ngừa, đây là công việc phứctạp, bởi không phải mỗi rủi ro chỉ là do một nguyên nhân đơn nhất gây ra, màthường do nhiều nguyên nhân, trong đó có những nguyên nhân trực tiếp ,nguyên nhân gián tiếp và nguyên nhân xa… Theo lí thuyết “DOMINO” củaHenrich để tìm ra biện pháp phòng ngừa rủi ro một cách hữu hiệu thì cầnphân tích rủi ro, tìm ra các nguyên nhân, rồi tác động đến các nguyên nhân,thay đổi chúng, từ đó sẽ phòng ngừa được rủi ro

Đo lường rủi ro:

Nhận dạng được rủi ro là bước khởi đầu của quản trị rủi ro, nhưng rủi

ro có rất nhiều loại, một tổ chức không thể cùng một lúc kiểm soát, phòngngừa tất cả các loại rủi ro Từ đó cần phân loại rủi ro, cần biết được đối với tổchức loại rủi ro nào xuất hiện nhiều, loại nào xuất hiện ít, loại nào gây ra hậuquả nghiêm trọng, còn loại nào ít nghiêm trọng hơn… từ đó có biện phápquản trị rủi ro thích hợp Để làm việc này cần tiến hành đo lường mức độnghiêm trọng của rủi ro đối với tổ chức

Để đo lường rủi ro, cần thu thập số liệu và phân tích, đánh giá theo haikhía cạnh: tần suất xuất hiện rủi ro và mức độ nghiêm trọng của rủi ro Trên

cơ sở thu thập được, lập ma trận đo lường rủi ro Trong đó:

Tần suất xuất hiện của rủi ro là số lần xảy ra tổn thất hay khả năng xảy

ra biến cố nguy hiểm đối với tổ chức trong một khoảng thời gian nhất định(năm, quý, tháng…)

Mức độ nghiêm trọng của rủi ro đo bằng những tổn thất, mất mát, nguy hiểm…

Để đánh giá mức độ quan trọng của rủi ro đối với tổ chức, người ta sửdụng cả 2 tiêu chí: mức độ tổn thất nghiêm trọng và tần suất xuất hiện, trong

đó mức độ tổng thất nghiêm trọng đóng vai trò quyết định Vì vậy, sau khi đolường, phân loại các rủi ro sẽ tập trung quản trị trước hết những rủi ro thuộcnhóm I, sau đó theo thứ tự mới đến những rủi ro nhóm II, III và sau cùng lànhững rủi ro thuộc nhóm IV

Bảng 1.1: Ma trận đo lường rủi ro

Tần suất xuất hiện

Ô I tập trung những rủi ro có mức độ nghiêm trọng cao và tần suất xuất hiện cũng cao;

Ô II tập trung những rủi ro có mức độ nghiêm trọng cao, nhưng tần số xuất hiện thấp;

Ô III gồm những rủi ro có mức độ nghiêm trọng thấp, nhưng tần số xuất hiện cao;

Ô IV bao gồm: những rủi ro có mức độ nghiêm trọng thấp và tần số xuất hiện cũng thấp.

1.2.3.3 Ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro

Ngăn ngừa rủi ro: Đây là biện pháp nhằm vào nguyên nhân gây ra rủi

ro, khiến cho rủi ro không thể xảy ra

Đối với việc sản xuất chương trình truyền hình trực tiếp cũng vậy, khibắt tay triển khai kế hoạch thì các bộ phận có liên quan từ người viết kịchbản, đạo diễn, kỹ thuật… phải tính toán và lường trước những tình huống rủi

ro có thể xảy ra trong quá trình thực hiện, trên cơ sở đó có những giải phápphù hợp nhằm ngăn ngừa những tình huống đó có thể xảy ra

Giảm thiểu rủi ro: Một khi không ngăn ngừa rủi ro, thì trong quá trình

thực hiện chương trình truyền hình trực tiếp, ở mỗi khâu khác nhau, nhữngngười thực hiện chương trình phải phán đoán được những tình huống bất trắc

có thể xảy ra và tìm cách giảm thiểu tối đa những rủi ro

1.2.3.4 Kiểm soát - Phòng ngừa rủi ro

Công việc trọng tâm của quản trị rủi ro là kiểm soát rủi ro Kiểm soátrủi ro là việc sử dụng các biện pháp, kỹ thuật, công cụ, chiến lược, cácchương trình hoạt động… để ngăn ngừa , né tránh hoặc giảm thiểu những tổnthất, những ảnh hưởng không mong đợi có thể đến với tổ chức

1.2.3.5 Các biện pháp cơ bản để kiểm soát rủi ro

Người ta nói kiểm soát rủi ro là một “nghệ thuật” bởi nó luôn đòi hỏiphải sáng tạo, linh hoạt, mềm dẻo Mỗi tổ chức có thể gặp những loại rủi rokhác nhau và tùy thuộc vào hoàn cảnh cụ thể của mình họ cũng có nhữngcách khác nhau để phòng tránh rủi ro Các biện pháp kiểm soát rủi ro đượcchia thành các nhóm sau:

Các biện pháp né tránh rủi ro;

Các biện pháp ngăn ngừa tổn thất;

Các biện pháp giảm thiểu tổn thất;

Các biện pháp chuyển giao rủi ro;

Các biện pháp đa dạng rủi ro;

Các biện pháp né tránh rủi ro: để né tránh rủi ro có thể sử dụng một

trong hai biện pháp:

Chủ động né tránh từ trước khi rủi ro xảy ra;

Né tránh bằng cách loại bỏ những nguyên nhân gây ra rủi ro

Các biện pháp ngăn ngừa tổn thất: là sử dụng các biện pháp giảm

thiểu số lần xuất hiện các rủi ro hoặc giảm mức độ thiệt hại do rủi ro manglại Nhóm biện pháp ngăn ngừa tổn thất bao gồm:

Các biện pháp tập trung tác động vào chính mối nguy để ngăn ngừa tổn thất; Các biện pháp tập trung tác động vào môi trường rủi ro;

Các biện pháp tập trung tác động vào sự tương tác giữa mối nguy cơ vàmôi trường rủi ro

Các biện pháp giảm thiểu tổn thất: là các biện pháp để giảm thiểu

những thiệt hại, mất mát do rủi ro gây ra:

Cứu vớt những tài sản còn sử dụng được;

Chuyển nợ

Xây dựng và thực hiện các kế hoạch phòng ngừa rủi ro: ví dụ như: kếhoạch phòng cháy, chữa cháy; Kế hoạch lập hệ thống thông tin dự phòng;Tuyên truyền, huấn luyện, đào tạo nhân viên phòng chống rủi ro

Dự phòng, ví dụ: Lập các hệ thống máy móc, thiết bị, thông tin…dựphòng, để phòng bị trong những tình huống bất trắc có thể xảy ra

Phân tán rủi ro

Chuyển giao rủi ro: có thể thực hiện bằng cách:

Chuyển tài sản hoặc hoạt động có rủi ro đến cho người khác / tổ chức khác;Chuyển rủi ro thông qua con đường kí hợp đồng với người/ tổ chứckhác, trong đó quy định chỉ chuyển giao rủi ro, không chuyển giao tài sản chongười nhận rủi ro Ví dụ: mua bảo hiểm cho hàng hóa xuất nhập khẩu

Đa dạng hóa rủi ro: gần giống với kỹ thuật phân tán rủi ro, đa dạng

hóa rủi ro thường được sử dụng trong hoạt động của doanh nghiệp, như đadạng hóa thị trường, đa dạng hóa mặt hàng…, để phòng chống rủi ro

1.2.3.6 Tài trợ rủi ro

Rủi ro có rất nhiều loại, rủi ro có thể xuất hiện ở mọi lúc, mọi nơi,và rủi

ro có thể đến với bất kì ai, bất kì tổ chức nào Do đó, dù phòng bị kỹ đến đâu,

dù kiểm soát rủi ro chặt chẽ cách nào thì cũng không thể né tránh, ngăn chặnhết tất cả mọi tổn thất.Người ta chỉ có thể giảm thiểu, ngăn chặn bớt, chứ

không thể né tránh, tiêu diệt hết những hậu quả xấu.Vậy một khi tổn thất xảy

ra thì phải giải quyết bằng cách nào?

Trước hết, cần theo dõi, giám định tổn thất, xác định được chính xác nhữngtổn thất về tài sản về nguồn nhân lực, về giá trị pháp lí Tiếp đó cần có những biệnpháp tài trợ rủi ro thích hợp.Các biện pháp này được chia làm 2 nhóm:

Tự khắc phục rủi ro;

Chuyển giao rủi ro;

Tự khắc phục rủi ro (còn được gọi là lưu giữ rủi ro): là phương pháp

mà người/ tổ chức bị rủi ro tự mình thanh toán các tổn thất

Chuyển giao rủi ro: đối với nhửng tài sản/ đối tượng đã mua bảo hiểm

thì khi tổn thất xảy ra việc đầu tiên phải làm là khiếu nại đòi bồi thường.Thông báo ngay cho công ty bảo hiểm mọi thông tin đã thu thập được, cùngvới công ty bảo hiểm tiến hành mọi thủ tục và biện pháp giải quyết sao chomang lại hiệu quả kinh tế cao nhất Ngoài những biện pháp nêu trên, khi gặprủi ro người/ tổ chức bị tổn thất còn có thể nhận được sự tài trợ từ chính phủ,cấp trên, các tổ chức, người có liên đới…

Trên đây là những nội dung về quản trị rủi ro, trong thực tế quy trìnhquản trị rủi ro còn được trình bày bằng một số cách khác như:

Rủi ro = Nguy cơ + Điểm dễ tổn thương, NIST đưa ra qui trình quản

trị rủi ro gồm 7 bước sau:

Bước 1: Chỉ rõ toàn bộ hệ thống của chúng ta và môi trường trong đó

hệ thống hoạt động, mô tả các chỉ dẫn này chi tiết trên tài liệu

Bước 2: Căn cứ tài liệu mô tả chi tiết, tìm cách định danh các nguy cơ

có thể đến từ bên trong và bên ngoài hệ thống

Bước 3: Căn cứ tài liệu mô tả chi tiết, tìm cách định danh các điểm dễtổng thương mà qua đó nguy cơ có thể xâm nhập vào hệ thống

Bước 4: Căn cứ vào kết quả bước 2, bước 3, kết hợp các nguy cơ vàđiểm dễ tổn thương để hình thành danh sách các rủi ro tiềm tàng

Bước 5: Với mỗi rủi ro đưa ra các kiểm soát có thể

Bước 6: Căn cứ trên tình hình thực tế, lựa chọn một hoặc một số kiểmsoát khả thi nhất

Bước 7: Lập kế hoạch thực hiện các kiểm soát.Kế hoạch này được gọi

là “kế hoạch xử lí sự cố”

1.3 Vấn đề quản lý rủi ro trong hoạt động sản xuất truyền hình

1.3.1 Khái niệm quản lý

Trên thực tế tồn tại nhiều cách tiếp cận khái niệm “Quản lý”.Thôngthường, quản lý đồng nhất với các hoạt động tổ chức, chỉ huy, điều khiển,động viên, kiểm tra, điều chỉnh…Theo lý thuyết hệ thống “quản lý là sự tácđộng có hướng đích của chủ thể đến hoạt động nào đó nhằm biến đổi nó từtrạng thái này sang trạng thái khác theo nguyên lý phá vỡ hệ thống cũ để tạolập hệ thống mới và điều khiển hệ thống”

Xuất phát từ nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau, rất nhiều học giảtrong và ngoài nước đã đưa ra giải thích không giống nhau về quản lý.Cáctrường phái quản lý học đã đưa ra những định nghĩa về quản lý như sau:

- Theo Tailor: “Quản lý là bạn phải biết rõ: muốn người khác làm việc

gì và hãy chú ý đến cách tốt nhất, kinh tế nhất mà họ làm”

- Theo Faley: “Quản lý là một hoạt động mà mọi tổ chức đề có, nó gồm năm yếu tố tạo thành là: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, điều chỉnh và điều chỉnh Quản lý chính là thực hiện năm yếu tố đó”

-Theo Hard Koont: “Quản lý là xây dựng và duy trì một môi trường tốt giúp con người hoàn thành một hiệu quả mục đích đã định”

Từ những nhận định trên, tác giả luận văn cho rằng: Quản lý là sự tácđộng của chủ thể quản lý đế đối tượng quản lý một cách có tổ chức, có hướngđích nhằm đạt mục tiêu đã đề ra

1.3.2 Yếu tố rủi ro trong qui trình sản xuất truyền hình

Bất cứ một chương trình truyền hình thông thường nào được sản xuấtđều phài trải qua ba giai đoạn chính là: tiền kỳ, ghi hình và hậu kỳ.Mỗi mộtgiai đoạn đều có ẩn chứa những rủi ro khách quan và chủ quan

Để có được một chương trình hoàn chỉnh, đòi hỏi người trực tiếp thựchiện phải biết dự đoán rủi ro và có những biện pháp khắc phục nhằm hạn chếmức thấp nhất những rủi ro để hoàn thiện một sản phẩm.Tuy nhiên, khôngphải những rủi ro nào chúng ta cũng xử lí được hết, có những rủi ro chúng tacần phải chấp nhận chúng tồn tại song song nhưng không gây ảnh hưởng lớnđến chất lượng của chương trình

1.3.2.1 Giai đoạn tiền kì

Sản xuất một chương trình truyền hình nói chung hay một thể loạitruyền hình nói riêng (phóng sự, ký sự, phim tài liệu….) thì giai đoạn tiền kỳđược xem là rất quan trọng, nó quyết định sự thành công hay thất bại của mộtchương trình Một chương trình hay, hấp dẫn công chúng cả về nội dung vàhình thức là những đề tài mang hơi thở của cuộc sống, được nhiều người quantâm và phải có ý nghĩa xã hội, còn nếu một đề tài người biên tập khai thácđược những thông tin mới, cách tiếp cận thông tin không hấp dẫn và khôngđảm bảo tính chuẩn xác của thông tin thì đề tài đó hoàn toàn không thu hútđược công chúng

Giai đoạn tiền kỳ cũng là giai đoạn giúp cho người thực hiện chươngtrình truyền hình hình thành ý tưởng, nội dung thông tin cần được phản ánh,hình ảnh dự kiến, đối tượng được phỏng vấn, câu hỏi phỏng vấn.Đồng thờiđây cũng là giai đoạn giúp cho người thực hiện chương trình biết được nhữngrủi ro có thể xảy ra trong quá trình thực hiện tác phẩm

Khi thực hiện kịch bản văn học hoặc kịch bản phân cảnh thực hiện càngchi tiết, bám sát với thực tế, các phần liên kết càng cụ thể và logic với nhauthể hiện được nội dung trọng tâm thì càng dễ triển khai bấy nhiêu và quản lýđược những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình thực hiện Có thể nhận diện

rủi ro qua hoạt động thực tiễn của các chức danh nghề nghiệp trong quy trìnhsản xuất như:

1.3.2.2 Giai đoạn ghi hình (giai đoạn trung tâm): Đây là giai đoạn

cực kỳ quan trọng đối với sự thành công của một sản phẩm truyền hình,những người thực hiện phải chuẩn bị ứng phó thật tốt những tình huống rủi ro

có thể xảy ra

Biên tập (kịch bản): những ý tưởng về lời bình và hình ảnh dự kiến sẽ

được thực hiện trong giai đoạn này Tuy nhiên không phải lúc nào tới hiệntrường thực hiện cũng đúng như dự kiến ban đầu Ví dụ như: hình ảnh dự kiếnquay không còn, người dự kiến thu phỏng vấn do bệnh hoặc đi công tác

….lúc này thì người biên tập phải biết dự trù những hình ảnh thay thế vàngười thu phỏng vấn sao cho phù hợp mà vẫn đảm bảo được chất lượngchương trình Bên cạnh đó, đây cũng là giai đoạn mà người biên tập cần phảigặp những người có trách nhiệm để nắm thật cụ thể và chính xác những sốliệu thật chính xác,vì đôi khi số liệu có những thay đổi so với thời điểm khảosát hiện trường

Đạo diễn: Đối với những chương trình đòi hỏi có nhiều người tham

gia như: phim tài liệu, ký sự ….thì đạo diễn là người chịu trách nhiệm về mặthình ảnh và âm thanh của tác phẩm, đồng thời cũng là người lực chọn ê-kíp

để thực hiện tác phẩm đó, đạo diễn cũng là người phối hợp chặt chẽ và xuyênsuốt với biên tập viên từ lúc hình thành ý tưởng cho đến khi hoàn thành tácphẩm Sau khi có kịch bản hoặc đề cương kịch bản, người đạo diễn phải phâncảnh hình ảnh, nếu phân cảnh hình ảnh càng chi tiết, cụ thể thì người quayphim càng thuận lợi trong việc ghi hình thể hiện đúng ý đồ của người đạodiễn.Sau đó đạo diễn cũng là người phối hợp với quay phim để bàn bạc đi đếnthống nhất Bên cạnh đó đạo diễn cũng là người lường trước những rủi ro cóthể xảy ra để đề phòng cũng như quản lý nó trong suốt quá trình thực hiệnchương trình

Tại hiện trường, đạo diễn là người chọn cảnh, hình ảnh và hướng dẫnnhững cảnh quay cho quay phim,nếu có sự cố xảy ra thì đạo diễn phải nhanhchóng xử lý một cách khoa học và đưa ra những giải pháp thay thế để chươngtrình được đảm bảo như kế hoạch

Quay phim: Là người kể chuyện bằng hình ảnh, đây là công việc rất

khó khăn và vất vả Họ là người đầu tiên nhìn thấy sự kiện qua ống kính máyghi hình và người xem nhìn thấy hình ảnh đó qua góc nhìn của họ để hiểu nộidung câu chuyện muốn đề cập đến vấn đề gì?Vì vậy trong quá trình sản xuấtcác chương trình truyền hình, người quay phim phải biết lựa chọn góc độ từngcảnh quay và ghép nối một cách có lôgic thông tin để hoàn thành câu chuyện

đó một cách dễ hiểu nhất

Để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, trước khi ghi hình tại hiện trường,người quay phim phải đọc thật kỹ kịch bản để nắm ý tưởng của người biêntập, tuy nhiên đối với truyền hình, kịch bản chỉ là những dự kiến ban đầu màngười biên tập lựa chọn định hướng câu chuyện Có những trường hợp ýtưởng kịch bản ban đầu không đúng với thực tế khi đến hiện trường ( đây làmột trong những rủi ro phổ biến nhất hiện nay trong quá trình sản xuấtchương trình truyền hình)và sự thay đổi là cần thiết, và người quay phim cũngphải nắm bắt để có những hình ảnh phù hợp với sự thay đổi này Thêm vào đóyếu tố thời tiết cũng là một trong những rủi ro mà người quay phim cũng phảitính đến như: mưa, bão, lũ lụt, sạt lở đường……nếu không tính toán kỹ sẽlàm chậm tiến độ của đoàn làm phim Trong mọi hoàn cảnh, hình ảnh là mụctiêu quan trọng trong các chương trình truyền hình, vì vậy người quay phimcũng phải hiểu biết về thời tiết và có những tính toán và dự báo những khókhăn ở hiện trường

Bên cạnh những rủi ro khách quan, trong quá trình sản xuất chương trìnhcũng xuất hiện nhiều rủi ro chủ quan do sự chủ quan của người quay phim

Ví dụ: khi đến hiện trường thì phát hiện máy quay không hoạt động,không có pin dự phòng, dây Micro bị hư, thiếu chân máy ……

Để tránh rủi ro những đáng tiếc xảy ra khi đến hiện trường,đòi hỏingười quay phim phải kiểm tra các thiết bị trước khi xuất phát Việc này làyêu cầu bắt buộc, anh ta phải biết được máy quay có hoạt động không?Micrô

và dây có bị hư hay không? Pin dự trữ thế nào, băng ghi hình (thẻ nhớ) có đủcho chuyến đi, sạc pin, đèn, chân máy…đã đủ chưa, đồng thời phải chuẩn bịvật dụng bảo vệ máy khi đến hiện trường gặp mưa, bão…Nhưng hầu nhưnhững sự cố như thế này có thể xử lí được ở trong giai đoạn hậu kỳ vì đâykhông phải là chương trình truyền hình trực tiếp

Dẫn chương trình (MC hiện trường): Trong xu thế phát triển truyền

hình hiện nay, rất cần sự xuất hiện của phóng viên ngoài hiện trường nhằmtăng tính chân thật, cung cấp thêm những thông tin xung quanh câu chuyệnmuốn nói, nhất là các phóng sự, sự kiện trong các chương trình thời sự Thờigian gần đây trong các chương trình thời sự trong nước cũng như quốc tế ĐàiTruyền hình Việt Nam đang thực hiện làm xúc động người xem khi thấyphóng viên xuất hiện trong bão lũ nguy hiểm nhằm cung cấp những thông tinmới nhất về công tác phòng chống bão lũ ở nhiều địa phương Hay như nhữngphóng viên của Đài Truyền hình Việt Nam thường xuyên thông tin về tìnhhình chiến sự Nga và Uraina, thông tin tình hình cuộc sống của người ViệtNam tại Uraina… Chính sự xuất hiện này đã thu hút sự chú ý của công chúng

và tác động mạnh mẽ vào cảm xúc của người xem

Tuy nhiên không phải sự xuất hiện nào của phóng viên tại hiện trườngcũng trơn tru và hấp dẫn người xem, nếu như không có sự chuẩn bị kỹ thì rất

dễ xảy ra những rủi ro đáng tiết như: hỏi những câu hỏi không đúng trọng tâmcủa kịch bản, thông thường những tình huống này thường xảy ra với nhữngngười dẫn chương trình không phải là biên tập viên, nếu như không có sự trao

đổi kỹ càng với người biên tập, giới thiệu họ,tên, chức vụ của khách mời đượcphỏng vấn sai, giọng nói không rõ ràng, rành mạch, phát âm không đúngchính tả… nhưng đây là những rủi ro có thể khắc phục được.

Nói tóm lại, để hoàn thành một chương trình hoàn chỉnh, việc xuất hiệncác rủi ro tiềm ẩn là một thực tế,cho nên, đòi hỏi người thực hiện phải biếtphân tích, đánh giá, và tiên liệu trước nhằm hạn chế mức thấp nhất sự ảnhhưởng của nó đến sản phẩm của mình

1.3.3 Quản lí rủi ro trong hoạt động sản xuất một chương trình truyền hình trực tiếp

Truyền hình trực tiếp là chương trình ghi hình ảnh, âm thanh và phátsóng trực tiếp không qua khâu hậu kỳ,là chương trình diễn ra đồng thời với sựkiện Thời gian (sáng tạo)lao động của ekip (phóng viên, đạo diễn, quayphim, kỹ thuật viên…) trùng khít với thời gian diễn ra sự kiện.Đây là mộtdạng thông tin sống, có tốc độ cao Vì đây là chương trình được thực hiệnkhông qua khâu hậu kỳ nên đòi hỏi những người thực hiện cần nắm bắt đượcquy trình quản lí rủi ro để có những xử lí phù hợp khi sự cố xảy ra.Những tìnhhuống này có thể xảy ra cả ở khâu nội dung hoặc kỹ thuật

1.3.3.1 Những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình thực hiện chương trình truyền hình trực tiếp và cách thức quản lí rủi ro

Truyền hình trực tiếp đang trở thành một hướng chính trong cấu trúccác chương trình phát sóng của nhà đài.Vì vậy, việc giữ cho sạch sóng trongsuốt thời gian kết nối đường truyền cả về phương diện nội dung lẫn kỹ thuật

là một yêu cầu bắt buộc đối với đạo diễn và toàn bộ êkip thực hiện, bởi lẽ rủi

ro có thể xảy ra bất kì và có những rủi ro ta không thể xử lí được ngay khiđang trực tiếp phát sóng.Vì thế, đòi hỏi đạo diễn phải biết tiên liệu và xử línhững tình huống giả định một cách khôn ngoan và khéo léo thì có thể giảmthiểu sự ảnh hưởng của chúng đến chương trình một cách thấp nhất,cho nên,

tác giả cho rằng quản lí rủi ro trong sản xuất truyền hình trực tiếp trước hếtphải tính đến yếu tố đạo diễn

Dựa trên lí thuyết về quản trị rủi ro, tác giả đưa ra một số các yếu tố rủi

ro có thể xảy ra trong qui trình sản xuất chương trình truyền hình trực tiếpmang tính tương đồng với nội dung trong quản trị rủi ro như sau:

1.3.3.2 Rủi ro do môi trường thiên nhiên

Trong những năm gần đây, thiên tai xảy ra đa dạng hơn, không theoquy luật, khó dự đoán.Vì vậy, đối với một chương trình trực tiếp dự kiến thựchiện ngoài trời phải có một phương án dự phòng nếu thời tiết xấu phải xử línhư thế nào về sân khấu, hệ thống âm thanh, máy camera, ánh sáng, ….Hàngloạt các tiêu chí cần đặc biệt quan tâm mà quan trọng nhất là mặt kỹ thuật, bởithời tiết xấu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đường truyền tín hiệu của chương trình

Một khi âm thanh và hình ảnh về sự kiện đã được tung lên sóng,sẽchẳng có thể sửa chữa được gì nhiều cho những sai lầm Truyền hình trực tiếp

là vậy, khi đã đến giờ “G”, người đạo diễn và êkip làm việc của anh ta khó cóthể đưa ra khẩu lệnh“STOP” (dừng lại) hay “PAUSE” (tạm dừng) hay “ tua”nhanh sự kiện nếu xuất hiện quá nhiều lỗi, các thiết bị ngoại vi dễ bị va quẹt,

đổ vỡ , cháy nổ do chen lấn, xô đẩy hoặc do các yếu tố tự nhiên khác nhưmưa, nắng hắt vào

Nếu địa hình phức tạp hay khoảng cách giữa các điểm cầu quá lớn đòihỏi phải truyền tín hiệu bằng cáp quang hay vệ tinh

1.3.3.3 Rủi ro do môi trường văn hóa- xã hội

Đó có thể là những hình ảnh không đẹp trong các chương trình biểudiễn nghệ thuật, ca nhạc (ca sĩ xuất hiện với trang phục phản cảm) hay các lễhội Đó cũng có thể là những cuộc ẩu đả, những biểu hiện phi văn hóa trongcác trận thi đấu thể thao (cảnh các cổ động viên quá khích ẩu đả với nhau)…Trong các tình huống ấy thì những thành phần bổ trợ được phát xen vào nhằm