Bài giảng cấu trúc vi mô của lao động trần văn kham

Khái niệm cấu trúc lao động• Cấp độ nghiên cứu vi mô về lao động – Lao động là một quá trình tương tác tạo nên cấu trúc lao động – Từ góc độ vi mô của lao động, XHH LĐ NC về hành vi lao

Cấu trúc vi mô của lao động

Bài thứ Ba

Trần Văn Kham | Xã hội học Lao động | http://kham.tv | email: khamtv@ussh.edu.vn

Khái niệm cấu trúc lao động

• Cấp độ nghiên cứu vi mô về lao động

– Lao động là một quá trình tương tác tạo nên cấu trúc lao động

– Từ góc độ vi mô của lao động, XHH LĐ NC về hành vi lao động/ hoạt động lao động của cá nhân/ cấu trúc xã hội của lao động với tư cách là hoạt động của nhóm nhỏ

– Nghiên cứu vi mô về Lao động có mối quan hệ chặt chẽ với Tâm lý học Lao động

– Các khái niệm cần lưu ý: Nhu cầu, động cơ, xu hướng,

nhân cách

– XHH LĐ nhấn mạnh hơn các bối cảnh, hình thức lao động với tư cách như là Hành động xã hội

Khái niệm cấu trúc lao động

• Cấp độ nghiên cứu vi mô về lao động

– Tư liệu lao động là vật hay hệ thống vật làm nhiệm vụ truyền dẫn sự tác động của con người lên đối tượng lao động nhằm biến đổi đối tượng lao động theo mục đích của con người

– TLLĐ gồm nhiều khía cạnh như công cụ lao động và kết cấu hạ tầng giao thông, liên lạc, thông tin

– TLLĐ phản ảnh trình độ sản xuất, trình độ phát triển của các thời đại kinh tế-xã hội

Khái niệm cấu trúc lao động

• Thành phần cấu trúc LĐ

– Cấu trúc: nhấn mạnh đến mối liên hệ, quan hệ của các

yếu tố tạo nên một quá trình LĐ có khởi đầu, diễn biến,

và kết thúc;

– Marx chỉ ra cấu trúc đơn giản của lao động bao gồm các yếu tố của quá trình hoạt động lao động với mục đích, đối tượng, và TLLĐ

– “Những yếu tố đơn giản của quá trình lao động là sự hoạt động có mục đích, hay bản thân sự lao động, đối tượng lao động và TLLĐ"

Khái niệm cấu trúc lao động

• Thành phần cấu trúc LĐ

– Cần chú ý tính cấu trúc động-tĩnh của lao động: hoạt

động có mục đích của con người đã tạo nên một quá trình trong đó lao động luôn chuyển từ trạng thái hoạt động

sang trạng thái tổn tại, từ hình thái vận động sang hình thái vật thể

Các loại nhu cầu

• Nhu cầu thành đạt: nhu cầu thực hiện công việc,

Các loại nhu cầu

• Nhu cầu kiếm sống: Lao động để kiếm tiền

• Nhu cầu an toàn: lao động để có hoạt động sống ổn định, được bảo vệ

• Nhu cầu tự lập: lao động để có được cuộc sống độc lập, không phụ thuộc

• Nhu cầu được thừa nhận: Lao động để có vị trí

trong xã hội

• Nhu cầu sức khoẻ: lao động để nâng cao sức khoẻ

Thang nhu cầu của maslow

Động cơ lao động

• Động cơ LĐ là cái có thể đáp ứng nhu cầu Lao động

• Lao động có hai loại động cơ:

– Tiền công, sự ổn định công việc, lợi lộc, an toàn, sức

khỏe, các điều kiện kinh tế-xã hội là những yếu tố thuộc

về động cơ hướng ngoại

– Sự đa dạng và hấp dẫn của công việc, cơ hội học tập, khả năng chủ động và sáng tạo, được thừa nhận và ủng hộ, được đóng góp cho xã hội, có tiền đồ và các yêu cầu tâm-sinh lý: Động cơ hướng nội

• Động cơ lao động = [(kỹ năng+nhiệm vụ+mục

tiêu)/3] x(tự chủ)x(liên hệ ngược)

Mục đích lao động

• Là cái đạt được ở cuối quá trình lao động

• Lao động là hoạt động có mục đích: sự khác biệt với con vật

• Đem lại những trải nghiệm bên trong

• Là mục đích tự thân

LĐ hướng

nội

• Mục đích nằm ngoài quá trình lao động

• LĐ là phương thức để đạt mục đích nào đó

LĐ Hướng

nội

Xu hướng lao động

Nhóm yếu tố ngoại vi

Nhóm yếu tố môi trường

LĐ

Nhóm yếu tố thuộc cấu trúc

LĐ

Xu hướng lao động

• Các yếu tố tác động

Ý nghĩa lao động

• Lao động có ý nghĩa gì đối với con người?

• Con người gán cho lao động những ý nghĩa gì?

• Max Weber: Lao động như một thiên chức

Một số yếu tố tác động đến cấu trúc lao động

• Sự hài lòng đối với lao động

Ví dụ về NC 27000 người của TTNC Dư luận quốc gia của

ĐH Chicago về sự hài lòng công việc

47% hài lòng với CV

33% rất hạnh phúc

Nghề nghiệp đem lại sự hài lòng cao chủ yếu là những

nghề chăm sóc, dạy dỗ, bảo vệ người khác hoặc theo đuổi sáng tạo

Nghề có mức lương cao như luật sư, bác sĩ không đem lại

sự hài lòng cao

Nghề ít hài lòng nhất là những nghề có thu nhập thấp, lao động chân tay, phục vụ khách hàng, ăn uống

THẢO LUẬN

Hãy chỉ ra ba nghề mà bạn ưa thích và ba nghề mà mình không ưa thích, cùng trao đổi thảo luận với bạn bên cạnh về tại sao mình chọn những nghề đó Thời gian suy nghĩ và thảo luận: 15 phút

Một số yếu tố tác động đến cấu trúc lao động

Những nghề được hài lòng nhất Những nghề nghiệp ít hài lòng nhất

6 Nhân viên thu ngân-25%

7 Nhân viên bán đồ nội thất-25%

8 Nhân viên quầy ba-26%

9 Nhân viên vận chuyển hàng

hoá-26%

10 Người hầu bàn -27%

Nguồn: Những nghề được yêu thích nhất, vnexpress.net, 2007

10 nghề KHÔNG được ưa thích

6 Nhân viên bưng bê

7 Nhân viên đọc đồng hồ điện nước

8 Nhân viên rửa bát đĩa

9 Nhân viên bán thịt

10 Phát thanh viên

Nguồn: http://www.careercast.com/jobs-rated/2012-ranking-200-jobs-best-worst

Một số yếu tố tác động đến cấu trúc lao động

• Lương tối thiểu

– 2003: Lương tối thiểu là 210000đ

– 2012: Lương tối thiểu là 1050000đ

• Yếu tố thời gian

– Lao động càng nhiều, thu nhập càng cao?

– Định mức thời gian lao động: 48h/tuần

• Yếu tố học vấn

– Có mối quan hệ giữa tiền lương và lợi nhuận

• Đâu là những tiêu chí xác định nghề nghiệp ưa thích-không ưa thích?

Môi trường làm việc

Thu nhập

Triển vọng

Yêu cầu về sức khoẻ

Áp lực

Một số yếu tố tác động đến SỰ ƯA

THÍCH MỘT NGHỀ NGHIỆP

Nguồn: http://www.careercast.com/jobs-rated/2012-jobs-rated-methodology

MÔI TRƯỜNG

Những yếu tố về môi trường tự nhiên Điểm số

Thành tố về những năng lượng cần thiết 0-5

Những yêu cầu về sức khoẻ (cúi, gập người…) 0-12

Các điều kiện nơi làm việc (độc hại, tiếng ồn…) 0-13

Sự chịu đựng 0-5

Mức độ hạn chế 0-5

Điểm tối đa = 40

Nguồn: http://www.careercast.com/jobs-rated/2012-jobs-rated-methodology

MÔI TRƯỜNG

Những yếu tố của môi trường cảm xúc Điểm số

Mức độ cạnh tranh 0-15 Mức độ nguy hiểm mà con người có khả năng đối mặt 0-10

Mức độ nguy hiểm từ những cá nhân khác 0-8

Mức độ tiếp xúc ra bên ngoài xã hội 0-8

Điểm tối đa = 41

Yêu cầu về sức khoẻ

Công việc ít đi lại Những công việc đòi hỏi việc nâng đồ vật không quá 5kg

Công việc nhẹ nhàng Những công việc đòi hỏi khả năng nâng đồ vật không quá 10kg

Công việc trung bình Công việc yêu cầu nâng đồ vật có trọng lượng lớn nhất là 25k, và thường chỉ nâng đồ vật

khoảng 12,5kg Công việc nặng nhọc Thường phải nâng đồ vật lên tới 50 kg

Công việc rất nặng nhọc Công việc đòi hỏi nâng đồ vật trên 50kg

Nguồn: http://www.careercast.com/jobs-rated/2012-jobs-rated-methodology

Những yêu cầu về sức khoẻ (cúi, trèo cao…, etc.) 0-14

Các điều kiện về môi trường 0-13