Đề án về PHÒNG NGỪA PHÁ RỪNG ở QUẢNG NAM

+ Phạm vi về đối tượng , thời gian: Chỉ nghiên cứu hoạt động phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh QuảngNam xảy ra trong 05 năm, từ năm 2

A - PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu:

Rừng là nguồn tài nguyên quý giá của đất nước ta, vai trò của rừng khôngnhững là cơ sở phát triển kinh tế - xã hội mà còn giữ chức năng sinh thái cực kỳquan trọng, rừng tham gia vào quá trình điều hoà khí hậu, duy trì tính ổn định và

độ màu mỡ của đất, hạn chế lũ lụt, hạn hán, ngăn chặn xói mòn đất, làm giảm nhẹsức tàn phá khốc liệt của thiên tai, bảo tồn nguồn nước và làm giảm mức ô nhiễmkhông khí Vấn đề quản lý, bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng hiện nay được coi

là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hộiViệt Nam

Quảng Nam là một tỉnh ven biển thuộc vùng phát triển kinh tế trọng điểmcủa miền Trung với diện tích vùng đồi núi chiếm 72% diện tích tự nhiên Địa hìnhtỉnh Quảng Nam tương đối phức tạp, thấp dần từ Tây sang Đông, hình thành bavùng sinh thái: vùng núi cao, vùng trung du, vùng đồng bằng và ven biển; bị chiacắt theo các lưu vực sông Vu Gia, Thu Bồn, Tam Kỳ có mối quan hệ bền chặt vềkinh tế, xã hội và môi trường sinh thái đa dạng với các hệ sinh thái đồi núi, đồngbằng, ven biển

Trong những năm qua, cấp uỷ và chính quyền tỉnh Quảng Nam đã ban hànhnhiều văn bản, chỉ thị, nghị quyết đề cập đến công tác chỉ đạo và tổ chức quản lýkhai thác, sử dụng tài nguyên rừng một cách hợp lý và hiệu quả (chủ yếu là gỗ).Ngoài ra, rừng đã cung cấp một lượng lâm sản lớn cho nhu cầu tiêu dùng và xâydựng của tỉnh, cũng như góp phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế xã hội vànâng cao đời sống nhân dân trong tỉnh

Chính vì nguồn lợi từ tài nguyên rừng là rất lớn, cho nên rừng trở thành mụctiêu tấn công phá hoại của các loại tội phạm Thời gian qua, lực lượng Cảnh sátnhân dân Công an tỉnh Quảng Nam đã có nhiều cố gắng trong công tác đảm bảo anninh trật tự và đấu tranh kiềm chế sự gia tăng của các loại tội phạm, trong đó cónhóm tội phạm Vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng Tuy nhiên, thực

tế cho thấy, tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng đã và đang

là vấn đề bức xúc ở địa bàn tỉnh Quảng Nam

Theo số liệu thống kê từ năm 2010 đến năm 2014 cho thấy, tình hình viphạm pháp luật liên quan đến vấn đề lâm sản trên địa bàn tỉnh Quảng Nam xảy rahơn trăm vụ việc mỗi năm, trong đó chủ yếu là các hành vi phá rừng trái phép;mua bán, cất giấu, chế biến, kinh doanh gỗ và lâm sản trái phép; khai thác và vậnchuyển gỗ trái phép… Thực trạng đó đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến tìnhhình an ninh trật tự nói chung và tình hình tội phạm hình sự nói riêng của địa bàntỉnh Quảng Nam

Nguyên nhân tình trạng trên xuất phát từ việc thực hiện chương trình pháttriển kinh tế - xã hội, chính quyền địa phương đã cho phép các doanh nghiệp lập

dự án đầu tư phát triển nông, lâm nghiệp liên quan đến việc sử dụng rừng và đấtrừng; quá trình triển khai, một số chủ dự án thiếu trách nhiệm, một số không đủnăng lực trong việc bảo vệ để rừng bị phá, đất lâm nghiệp bị lấn chiếm trái phápluật

Việc xử lý các vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng và quản lý đất đai chưanghiêm, số vụ đưa ra truy tố xét xử thấp so với vụ việc được phát hiện (đạt 11,1%),

cơ quan có thẩm quyền ở tỉnh Quảng Nam lúng túng trước tệ nạn chặt phá rừng vàkhai thác lâm sản trái pháp luật hiện nay

Trước tình trạng vi phạm Luật Bảo vệ và phát triển rừng diễn biến ngày mộtphức tạp, nạn phá rừng trái pháp luật diễn ra trên diện rộng, xảy ra thời gian dài,nhiều đối tượng ngang nhiên coi thường pháp luật để thực hiện các hành vi phárừng mà chính quyền chưa có biện pháp để ngăn chặn một cách có hiệu quả Mặtkhác, xuất phát từ những đặc điểm riêng của loại tội phạm này nên hoạt độngphòng ngừa cũng gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc do đó cần phải được nghiêncứu một cách tổng thể để đề ra những giải pháp khắc phục, nâng cao hiệu quả hoạtđộng phòng ngừa, góp phần giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

Ở góc độ lý luận cho thấy, đến nay tuy đã có một số công trình nghiên cứu vềnhóm tội phạm Vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng và hoạt độngphòng ngừa loại tội phạm này Tuy nhiên, hầu hết các đề tài trên mới chỉ đi sâu

nghiên cứu một số mặt, một số khía cạnh trong công tác điều tra đấu tranh phòng,chống tội phạm Vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng, một số vấn đề

cụ thể về sử dụng các biện pháp nghiệp vụ của ngành Công an cũng như mối quan

hệ phối hợp trong điều tra vụ án Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Quảng Nam chưa cómột công trình khoa học nào đi sâu nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn diện vềhoạt động phòng ngừa tội phạm Vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng.Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu lý luận, đánh giá thực tiễn về hoạt động phòngngừa tội phạm Vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng ở một địa bàn cụthể, qua đó đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động phòngngừa loại tội phạm này đang đặt ra như một nhu cầu bức xúc

Việc tìm những giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn tội Vi phạm các quy định

về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam tuy không phải là vấn đềmới, nhưng là vấn đề cấp bách mang tính thời sự “nóng bỏng” hiện nay Nếu có sựđầu tư thỏa đáng, một loạt các giải pháp căn cơ, đồng bộ với một tinh thần quyếtliệt, kiên trì, bền bỉ của cả hệ thống chính trị thì nhất định tình hình vi phạm phápluật trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng ở tỉnh Quảng Nam ngày càng giảm vàtiến tới việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường một cách bền vững

Nhận thức như vậy, tôi đã chọn đề tài: “Phòng, ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng của Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an tỉnh Quảng Nam” làm đề tài nghiên

cứu Đề án tốt nghiệp chương trình cao cấp lý luận chính trị năm học 2015 - 2016

2 Mục đích và nhiệm vụ của đề án:

2.1 Mục đích

- Mục đích nghiên cứu của đề án là trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lýluận và thực tiễn liên quan đến công tác phòng ngừa tội phạm Vi phạm các quyđịnh về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam; qua đó đề xuất cácgiải pháp góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa loại tội phạm này ở địa bàn tỉnhQuảng Nam

2.2 Nhiệm vụ

- Để đạt được mục đích nêu trên, đề án nghiên cứu đặt ra và giải quyết những nhiệm vụ sau:

+ Phân tích lý luận để làm rõ khái niệm, đặc điểm tội phạm vi phạm các quyđịnh về khai thác và bảo vệ rừng; làm rõ lý luận cơ bản về công tác phòng ngừaloại tội phạm này ở địa bàn tỉnh Quảng Nam

+ Phân tích làm rõ thực trạng tội phạm vi phạm các quy định về khai thác vàbảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam và công tác phòng ngừa loại tội phạmnày của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụCông an tỉnh Quảng Nam

+ Dự báo tình hình tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệrừng và đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừaloại tội phạm này trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đ ề án :

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

+ Những vấn đề lý luận về tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệrừng;

+ Thực trạng tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừngtrên địa bàn tỉnh Quảng Nam và kết quả hoạt động điều tra của loại tội phạm này

+ Những đánh giá, kết luận khoa học để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệuquả phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trênđịa bàn tỉnh Quảng Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: Nghiên cứu về công tác phòng ngừa tội phạm vi phạm các

quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

+ Phạm vi về đối tượng , thời gian: Chỉ nghiên cứu hoạt động phòng ngừa

tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh QuảngNam xảy ra trong 05 năm, từ năm 2010-2014; đề xuất giải pháp giai đoạn 2016 –

2020 và tầm nhìn 2025

+ Chủ thể tiến hành: Công tác phòng ngừa của lực lượng Cảnh sát điều tra

tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an tỉnh Quảng Nam đối với tội

phạm Vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh QuảngNam.

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu:

4.1 Phương pháp luận

Đề án được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác– Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng, hệ thống các chínhsách, pháp luật của Nhà nước về khai thác và bảo vệ rừng và đấu tranh phòng,chống tội phạm Trên cơ sở phương pháp luận, đề án còn áp dụng các phương phápnghiên cứu khoa học cụ thể sau:

4.2 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê

- Phương pháp tọa đàm, trao đổi cán bộ thực tiễn

- Phương pháp chuyên gia để thu thập tài liệu

5 Ý nghĩa khoa học của đề án:

- Đề án có ý nghĩa về lý luận và thực tiễn; tổng kết đánh giá thực trạng tìnhhình phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trênđịa bàn tỉnh Quảng Nam, từ đó làm cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp điều tra,phòng ngừa loại tội phạm này ở địa bàn tỉnh Quảng Nam

- Kết quả nghiên cứu của đề án sẽ được áp dụng trong thực tế phòng ngừatội phạm Vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnhQuảng Nam Kết quả nghiên cứu của đề án có thể làm tài liệu tham khảo cho hoạtđộng nghiên cứu, giảng dạy và học tập trong các trường Công an nhân dân

Phần 2: Một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động phòngngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng lực lượng Cảnh

sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an tỉnh QuảngNam.

Phần 3: Tổ chức thực hiện

Phần 4: Dự kiến kết quả

B NỘI DUNG PHẦN 1:

CƠ SỞ KHOA HỌC, CHÍNH TRỊ - PHÁP LÝ,THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG PHÒNG NGỪA CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VỀ TRẬT TỰ QUẢN LÝ KINH TẾ VÀ CHỨC VỤ CÔNG AN

TỈNH QUẢNG NAM.

1.1 CƠ SỞ KHOA HỌC

1.1.1 Nhận thức chung về tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng.

Tại Điều 175 của Bộ Luật hình sự năm 1999 (sửa đổi năm 2009) quy định: Tội

vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng:

1 Người nào có một trong các hành vi sau đây gây hậu quả nghiêm trọng hoặc

đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xoá

án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng,cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm:

a Khai thác trái phép cây rừng hoặc có hành vi khác vi phạm các quy định củaNhà nước về khai thác và bảo vệ rừng, nếu không thuộc trường hợp quy định tạiĐiều 189 của Bộ luật hình sự

b Vận chuyển, buôn bán gỗ trái phép, nếu không thuộc trường hợp quy địnhtại Điều 153 và Điều 154 của Bộ luật hình sự

2 Phạm tội trong trường hợp rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, thì

bị phạt tù từ hai năm đến mười năm

3 Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến hai mươi triệuđồng [1]

Như vậy, trên cơ sở quy định của điều luật này và qua nghiên cứu các tài liệukhác, chúng ta nhận thức về tội Tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ

rừng như sau: Tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng là hành

vi nguy hiểm cho xã hội được quy định tại Điều 175 của Bộ luật hình sự, do người

có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý xâm phạm vào những quy định của Nhà nước về khai thác và bảo vệ rừng

Tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng là tội cấu thành vật chất

do lỗi cố ý và vô ý, bao gồm các yếu tố cấu thành như sau:

- Khách quan của tội phạm:

Mặt khách quan của tội phạm này được thể hiện ở các hành vi:

* Khai thác trái phép cây rừng, cụ thể:

- Khai thác cây rừng ở rừng sản xuất, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng mà khôngđược cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép trong trường hợp pháp luật quyđịnh việc khai thác đó chỉ được thực hiện khi đã được cấp giấy phép và giấy phépcòn trong thời hạn;

- Khai thác cây rừng ngoài khu vực cho phép;

- Khai thác cây rừng không có búa bài cây (bài chặt) trong các trường hợp theoquy định của pháp luật phải có búa bài cây;

- Khai thác cây rừng vượt quá giới hạn cho phép (phần vượt quá khối lượng)

* Vận chuyển buôn bán gỗ trái phép là hành vi vận chuyển, buôn bán gỗ khôngđúng các quy định của Nhà nước (như vận chuyển gỗ không có thủ tục, buôn bán gỗkhông có giấy phép kinh doanh hoặc có giấy phép nhưng đã hết hiệu lực)

+ Về hậu quả tác hại:

Các dấu hiệu khác: gây hậu quả nghiêm trọng là dấu hiệu cấu thành cơ bản củatội này Trường hợp chưa gây hậu quả nghiêm trọng thì người có hành vi trên phảithuộc trường hợp đã bị xử phạt hành chính về hành vi nêu trên hoặc đã bị kết án vềtội này nhưng chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì mới phải chịu trách nhiệmhình sự về tội này

* Gây hậu quả nghiêm trọng khi thuộc một trong các trường hợp sau:

- Gây thiệt hại về lâm sản (trừ động vật rừng) từ trên mức độ tối đa bị xử phạt

vi phạm hành chính đến hai lần mức tối đa bị xử phạt hành chính quy định cho mỗihành vi vi phạm

- Khai thác, vận chuyển, buôn bán trái phép từ hai loại gỗ trở lên (gỗ thôngthường với gỗ quý hiếm nhóm IIA) mà khối lượng của mỗi loại gỗ chưa vượt quámức tối đa bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng tổng khối lượng gỗ trong vụ viphạm đó vượt mức tối đa bị xử phạt vi phạm hành chính đến hai lần mức tối đa bị

xử phạt vi phạm hành chính quy định đối với gỗ thông thường quy định cho hành vitương ứng đó;

- Khai thác gỗ quý hiếm nhóm IA ở rừng sản xuất đến 2 m3; ở rừng phòng hộđến 1,5 m3; ở rừng đặc dụng đến 1m3;

- Khai thác thực vật rừng nguy cấp nhóm IA ở rừng sản xuất có giá trị đến 3triệu đồng, ở rừng phòng hộ đến 2 triệu đồng, ở rừng đặc dụng đến 1 triệu đồng;

- Vận chuyển, buôn bán gỗ quý hiếm nhóm IIA đến 2m3

- Chủ thể của tội phạm:

Chủ thể của tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng là bất

kỳ người nào có đủ năng lực trách nhiệm hình sự khi có hành vi phạm tội thể hiện ởmặt khách quan của tội này

- Mặt chủ quan:

Mặt chủ quan của tội phạm bao gồm lỗi, mục đích và động cơ phạm tội

Lỗi là thái độ tâm lý của một người đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội củamình và đối với hậu quả do hành vi đó gây ra, biểu hiện dưới hình thức cố ý hoặc vô

ý

Người phạm tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng được thựchiện với hình thức lỗi cố ý trực tiếp

- Về hình phạt:

Mức hình phạt của tội này được chia thành hai khung, cụ thể như sau:

+ Khung 1 (khoản 1): Có mức phạt tiền từ 5 triệu đồng đến năm mươi triệuđồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 3 năm Được ápdụng đối với trường hợp phạm tội có đủ dấu hiệu cấu thành cơ bản nêu ở mặt kháchquan

+ Khung 2 (khoản 2): Có mức phạt tù từ 2 năm đến 10 năm Được áp dụngtrong trường hợp phạm tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng

* Phạm tội trong trường hợp rất nghiêm trọng khi thuộc một trong các trườnghợp sau đây:

- Gây thiệt hại về lâm sản (trừ động vật rừng) từ trên hai lần mức độ tối đa bị

xử phạt vi phạm hành chính đến bốn lần mức tối đa bị xử phạt vi phạm hành chínhquy định cho mỗi hành vi vi phạm;

- Khai thác, vận chuyển, buôn bán trái phép từ hai loại gỗ trở lên (gỗ thôngthường với gỗ quý hiếm nhóm IIA) mà tổng khối lượng trong vụ vi phạm từ trên hailần đến bốn lần mức tối đa bị xử phạt hành chính đối với gỗ thông thường quy địnhcho hành vi tương ứng đó;

- Khai thác gỗ quý hiếm nhóm IA, thực vật rừng nguy cấp, quý hiếm nhóm IAtrên mức độ tối đa của hậu quả nghiêm trọng đến hai lần mức tối đa của hậu quảnghiêm trọng tương ứng đó;

- Vận chuyển, buôn bán gỗ trái phép nhóm IA trên mức độ tối đa của hậu quảnghiêm trọng đến hai lần mức độ tối đa của hậu quả nghiêm trọng tương ứng đó;

- Gây hậu quả nghiêm trọng như nêu ở trên và còn được thực hiện một trongcác hành vi sau: chống người thi hành công vụ; gây thương tích cho người thi hànhcông vụ, đập phá nơi làm việc, trang thiết bị, phương tiện của cơ quan có tráchnhiệm quản lý và bảo vệ rừng mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự vềtội độc lập;

* Phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng khi thuộc một trong cáctrường hợp sau:

- Gây thiệt hại về lâm sản (trừ động vật rừng) trên bốn lần mức độ tối đa bị xửphạt vi phạm hành chính quy định cho mỗi hành vi vi phạm;

- Khai thác, vận chuyển, buôn bán trái phép từ hai loại gỗ trở lên (gỗ thôngthường với gỗ quý hiếm nhóm IIA) mà tổng khối lượng gỗ trong vụ vi phạm từ trênbốn lần mức độ tối đa bị xử phạt vi phạm hành chính đối với gỗ thông thường quyđịnh cho hành vi tương ứng đó;

- Khai thác gỗ quý hiếm nhóm IA, thực vật rừng nguy cấp, quý hiếm nhóm IAtrên mức tối đa của hậu quả rất nghiêm trọng;

- Vận chuyển, buôn bán gỗ nhóm IA trên mức tối đa của hậu quả rất nghiêmtrọng;

- Phạm tội trong trường hợp rất nghiêm trọng như trên và còn thực hiện mộttrong các hành vi sau: chống người thi hành công vụ; gây thương tích cho người thihành công vụ, đập phá nơi làm việc, trang thiết bị, phương tiện của cơ quan có tráchnhiệm quản lý và bảo vệ rừng mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự vềtội độc lập.

Hình phạt bổ sung (khoản 3): Ngoài việc phải chịu một trong các hình phạtchính nêu trên, thì tùy từng trường hợp cụ thể, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền

từ 5 triệu đồng đến 20 triệu đồng (chỉ áp dụng khi hình phạt chính không phải làphạt tiền)

1 1.2 Nhận thức về công tác phòng, ngừa tội phạm vi phạm các quy định

về khai thác và bảo vệ rừng của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ:

Tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng là vi phạmnghiêm trọng đến các quy định của nhà nước về quản lý khai thác và sử dụng tàinguyên, xâm phạm đến quyền quản lý thống nhất của nhà nước đối với tài nguyênrừng, đến trật tự quản lý kinh tế Tình trạng này không chỉ gây lãng phí, thất thoátnguồn tài nguyên rừng, làm mất cân bằng hệ sinh thái, gây ra lũ lụt, hạn hán, mất

đi cảnh quan thiên nhiên, gây ô nhiễm môi truờng Giải pháp đấu tranh có hiệu quảnhất đối với loại tội phạm này là phòng ngừa để không cho tội phạm xảy ra Bởikhi tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng xảy ra, đã và khôngnhững gây thiệt hại to lớn cho nên kinh tế; cho tài sản của nhà nước, cho trật tựquản lý kinh tế và tính nghiêm minh của pháp luật, chưa kể đến những thiệt hại khitiến hành điều tra, xử lý và khắc phục hậu quả của tội phạm này Vì vậy có thể nóihoạt động phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng,được coi là hoạt động cơ bản của công tác đấu tranh phòng chống loại tội phạmnày Phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng dướigóc độ của Tội phạm học “là tổng thể các hoạt động của các ngành các cấp, các lựclượng trong xã hội trong việc sử dụng đồng bộ, tổng hợp các biện pháp kinh tế,giáo dục, pháp luật và các biện pháp nghiệp vụ nhằm khắc phục, loại trừ nhữngnguyên nhân, điều kiện của tình trạng phạm tội và vi phạm pháp luật”

Phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng làhoạt động mang tính tổng hợp, do nhiều cơ quan tổ chức, lực lượng tiến hành phốihợp dưới sự chỉ đạo thống nhất của các cấp ủy Đảng, sự quản lý điều hành của cáccấp chính quyền Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế vàchức vụ với chức năng nhiệm vụ của mình luôn giữ vai trò lòng cốt trong phòngngừa tội phạm.

Theo Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự số 23/2004/PL-UBTVQH11 ngày

20 tháng 8 năm 2004 và thông tư số 12/2004/TT- BCA (V19) của Bộ Công anhướng dẫn một số quy định của pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự năm 2004 trongCông an nhân; Quyết định số 189/2005/QĐ- BCA của Bộ trưởng Bộ Công an ngày

02 tháng 03 năm 2005 về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Cục Cảnh sát điều tratội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ được tiến hành hoạt động phòngngừa, điều tra, xử lý tội phạm về kinh tế, trong đó có tội phạm vi phạm các quyđịnh về khai thác và bảo vệ rừng; Thông tư 28/2014/TT-BCA ngày 07/7/2014 của

Bộ Công an quy định công tác điều tra hình sự trong Công an nhân dân Tổ chức,nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức

vụ trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm và tội phạm vi phạm các quy định

về khai thác và bảo vệ rừng, được xác định theo các quy định về tổ chức, chứcnăng, nhiệm vụ, quyền hạn của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản

lý kinh tế và chức vụ Căn cứ vào hệ thống các văn bản quy định đó, có thể xácđịnh là chủ thể chính trong đấu tranh phòng, chống tội phạm vi hạm các quy định

về khai thác và bảo vệ rừng

1 1.3 Vai trò, vị trí, chức năng của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm

về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ trong công tác phòng ngừa tội phạm vi phạm về khai thác và bảo vệ rừng

- Vai trò, vị trí:

Đấu tranh phòng chống tội phạm về trật tự quản lý kinh tế, bảo vệ tài sảncủa nhà nước của tập thể và cá nhân, chống buôn lậu, buôn bán hàng cấm, chốngsản xuất và buôn bán hàng giả, kinh doanh trái phép, chống thất thu thuế, nhằmmục đích bảo đảm cho tài sản của nhà nước của tập thể và cá nhân được an toàn,

không bị thất thoát, không bị chiếm đoạt; mọi hoạt động kinh tế, nền tài chính quốcgia phát triển ổn định Là một trong những công tác lớn của toàn Đảng, toàn dân,

là nhiệm vụ quan trọng của Quốc gia

Lực lượng Cảnh sát nhân dân và lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật

tự quản lý kinh tế và chức vụ nói riêng là lực lượng lòng cốt, chủ công trong côngtác đó Hoạt động chống tham nhũng, chống buôn lậu, chống các loại tội phạm vềkinh tế thực chất là cuộc đấu tranh giai cấp trên mặt trận Kinh tế - Xã hội Cuộcđấu tranh này nhằm bảo vệ tài sản của quốc gia, bảo vệ cơ sở vật chất kỹ thuật củanhà nước đã đề ra trong công cuộc đổi mới hiện nay, xây dựng một nước Việt Nam

xã hội chủ nghĩa, một xã hội văn minh, công bằng dân chủ

Công tác của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế

và chức vụ là một bộ phận công tác quan trọng trong toàn bộ mọi hoạt động nhằmtăng cường quản lý kinh tế; tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa Đấu tranhphòng chống các loại tội phạm về kinh tế, phát hiện và loại trừ các nguyên nhân,yếu tố tạo điều kiện hoạt động cho các loại tội phạm tham ô tham nhũng, buôn lậu

và gian lận thương mại chính là hoạt động trực tiếp xóa bỏ các yếu tố tiêu cựctrong hoạt động kinh tế, góp phần bảo vệ đội ngũ cán bộ nói chung, và cán bộ quản

lý kinh tế nói riêng, chống suy thoái trong các đơn vị cơ quan nhà nước Là hoạtđộng trực tiếp bảo vệ pháp luật, buộc các cơ quan, tổ chức cá nhân (nhất là trongcác lĩnh vực sản xuất và kinh doanh dịch vụ) phải hoạt động trong khuôn khổ củapháp luật, các quy định cụ thể của nhà nước, của ngành Đồng thời đây cũng làcông tác góp phần lập lại kỷ cương trong quản lý bảo vệ nền kinh tế của đất nước.Thông qua hoạt động thực tiễn lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản

lý kinh tế và chức vụ tổng kết và đánh giá, tham mưu đưa ra những kiến nghị, đềxuất với nhà nước, với cơ quan chức năng cần phải bổ sung, sửa đổi, hoặc hủy bỏnhững văn bản, giấy tờ có liên quan đến công tác bảo vệ tài sản, phòng chống tộiphạm kinh tế ở các lĩnh vực kinh tế khác nhau

- Đặc điểm công tác của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ:

Hoạt động của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế

và chức vụ bao gồm các mặt hoạt động công tác được pháp luật cho phép là hoạtđộng nghiệp vụ cơ bản, hoạt động điều tra theo tố tụng hình sự và hoạt động hànhchính công khai nhằm phát hiện, điều tra, xử lý vi phạm và tội phạm

+ Về hoạt động nghiệp vụ cơ bản.

Trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm vi phạm các quy định vềkhai thác và bảo vệ rừng, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lýkinh tế và chức vụ được tiến hành các hoạt động nghiệp vụ Theo Chỉ thị số05/CT-BCA ngày 6/6/2003 Bộ trưởng Bộ Công an về việc chấn chỉnh, tăngcường công tác nghiệp vụ cơ bản của lực lượng CSND trong tình hình mới.Quyết định số 360, 361, 362, 363/QĐ-BCA quy định về công tác nghiệp vụ cơbản của lực lượng CSND Chỉ thị số 02/CT-BCA ngày 01/4/2013 và các Thông

tư số 18,19,20,21,22/TT-BCA-C41 ngày 01/4/2013 của Bộ Trưởng Bộ Công anquy định về công tác nghiệp vụ cơ bản của lực lượng CSND Theo đó, lực lượngCảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ có thể sử dụng linhhoạt các biện pháp công tác của ngành theo tính chất mức độ nhiệm vụ đượcgiao Có thể sử dụng các hình thức bí mật hoặc công khai, song để phát huy hiệulực tích cực của từng biện pháp và hạn chế mặt yếu của chúng thì cần phải sửdụng một cách đồng bộ và kết hợp chặt chẽ giữa các biện pháp với nhau: Nhưsưu tra, xác minh hiềm nghi, chuyên án trinh sát, xây dựng và sử dụng cộng tácviên bí mật, đồng thời sử dụng các phương pháp hoạt động nghiệp vụ trinh sát,trinh sát xác minh, trinh sát trực tiếp, trinh sát ngoại tuyến, trinh sát liên hoàn đểphục vụ công tác phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác vàbảo vệ rừng

+ Về hoạt động nghiệp vụ điều tra theo tố tụng hình sự.

Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụđược hình thành trên cơ sở tổ chức lại lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật

tự quản lý kinh tế và chức vụ và chuyển giao bộ phận điều tra án kinh tế của lựclượng Cảnh sát điều tra trước đây Đây là một bước cụ thể hóa các quy định mới

về tổ chức cơ quan điều tra của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 và Pháp lệnh tổ

chức điều tra hình sự năm 2004 Theo Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự năm

2004, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụthuộc Cơ quan Cảnh sát điều tra được tiến hành phát hiện và điều tra tội phạm xâmphạm trật tự quản lý kinh tế và chức vụ cho đến khi kết thúc điều tra, chuyển hồ sơ

đề nghị truy tố đến Viện Kiểm Sát cùng cấp Như vậy theo quy định của pháp luật,lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ được tiếnhành phát hiện, điều tra tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng

Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụđược bố trí ở 3 cấp:

Ở cấp Bộ là Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức

vụ trực thuộc cơ quan cảnh sát điều tra, Bộ Công an thuộc Tổng cục Cảnh sát, cónhiệm vụ, quyền hạn tiến hành điều tra các vụ án về những tội phạm đặc biệtnghiêm trọng, phức tạp về khai thác và bảo vệ rừng có liên quan đến nhiều địaphương hoặc người nước ngoài thuộc thẩm quyền của Cảnh sát điều tra tội phạm vềtrật tự quản lý kinh tế và chức vụ cấp tỉnh, nhưng xét thấy cần trực tiếp điều tra,tiếp nhận điều tra tố tụng những vụ do các đơn vị được giao nhiệm vụ tiến hànhmột số hoạt động điều tra chuyển giao theo quy định của pháp luật và của Bộtrưởng Bộ Công an

Ở cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương là Phòng Cảnh sát điều tra tộiphạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ, trực thuộc cơ quan Cảnh sát điều traCông an cấp tỉnh có nhiệm vụ, quyền hạn tiến hành điều tra các vụ án vi phạm cácquy định về khai thác và bảo vệ rừng thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhândân cấp tỉnh, tức là các vụ án vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừngthuộc trường hợp quy định tại Khoản 2, Điều 175 của BLHS năm 1999 hoặc tộiphạm thuộc thẩm quyền điều tra của cơ quan Cảnh sát điều tra cấp huyện, nhưngxét thấy cần trực tiếp điều tra

Ở cấp huyện, thành phố, thị xã trực thuộc tỉnh là Đội Cảnh sát điều tra tộiphạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ thuộc Cơ quan Cảnh sát điều tra cấphuyện có nhiệm vụ, quyền hạn tiến hành điều tra các vụ án vi phạm các quy định

về khai thác và bảo vệ rừng thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp

huyện, tức là các vụ án vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng thuộctrường hợp quy định tại Khoản 1, Khoản 2, Điều 175 của BLHS năm 1999.

+ Về hoạt động hành chính công khai.

Trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm vi phạm các quy định vềkhai thác và bảo vệ rừng, ngoài chức năng, nhiệm vụ triển khai các mặt công tácnghiệp vụ cơ bản, điều tra theo tố tụng còn được tiến hành kiểm tra và xử lý viphạm hành chính Trong hoạt động nghiệp vụ nếu phát hiện những vụ việc vi phạmhành chính có thể điều tra, xác minh, kết luận và xử lý hoặc đề xuất xử lý theo quyđịnh của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính Cơ sở pháp lý cho hoạt động nàylà: Luật xử lý vi phạm hành chính 15/2012/QH13 ngày 20/06/2012; Nghị định số157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hànhchính về quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

Theo Điều 29, Nghị định số 157/2013/NĐ-CP quy định: Người có thẩmquyền xử phạt thuộc lực lượng Công an nhân dân quy định tại Điều 39 Luật xử lý

vi phạm hành chính có thẩm quyền kiểm tra, lập biên bản vi phạm hành chính, xửphạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành

vi vi phạm hành chính quy định tại Nghị định này thuộc lĩnh vực ngành mình quản

lý theo quy định tại Điều 52 Luật xử lý vi phạm hành chính Như vậy, trong lĩnhvực quản lý, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm

về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ nếu phát hiện vi phạm hành chính thì có nhiệm

vụ, quyền hạn: lập hồ sơ vi phạm hành chính, tạm giữ tang vật, phương tiện viphạm hành chính, xử phạt hành chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quảđối với hành vi vi phạm [5]

1.1.4 Nội dung, biện pháp phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định

về khai thác và bảo vệ rừng

Phòng ngừa tội phạm là sự vận dụng tổng hợp những biện pháp liên quanvới nhau của lực lượng Công an nói chung và của lực lượng Cảnh sát điều tra tộiphạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ nói riêng Việc nhận thức đúng đắn mụcđích là ngăn chặn và loại trừ nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm ra khỏiđời sống xã hội chứ không phải là trừng trị những kẻ phạm tội Căn cứ vào chức

năng nhiệm vụ của mình lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lýkinh tế và chức vụ tiến hành nhiều biện pháp nghiệp vụ để làm tốt công tác phòngngừa đối với loại tội phạm này

Theo lý luận của tội phạm học về phòng ngừa tội phạm được hiểu là tổng thểcác hoạt động của các ngành, các cấp, các lực lượng trong xã hội trong việc sử dụngđồng bộ, tổng hợp các biện pháp kinh tế, giáo dục, pháp luật và các biện pháp nghiệp

vụ nhằm khắc phục loại trừ những nguyên nhân, điều kiện của tình trạng tội phạm viphạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng có thể chia thành hai nhóm; các biệnpháp phòng ngừa chung (phòng ngừa xã hội) và phòng ngừa riêng (phòng ngừachuyên môn)

1 1.4.1 Các biện pháp phòng ngừa xã hội.

Phòng ngừa xã hội đối với tội phạm vi phạm các quy định về khai thác vàbảo vệ rừng được xác định là trọng tâm, cơ bản được tiến hành bằng nhiều biệnpháp như: vận động quần chúng, kinh tế và pháp luật Mỗi biện pháp có đối tượngtác động riêng, nhằm đến mục tiêu riêng song chúng có tác động, bổ sung, hỗ trợcho nhau tạo nên hiệu quả chung của hoạt động phòng ngừa xã hội Hiệu quả tácđộng của các biện pháp trên đối với xã hội là rất lớn Xuất phát từ thực tế mộttrong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng vi phạm các quy định về khaithác và bảo vệ rừng là đời sống nhân dân ở vùng rừng núi rất khó khăn, không cóviệc làm, trình độ dân trí thấp, nhận thức về pháp luật khai thác và bảo vệ rừng hạnchế, vì cuộc sống họ đã trở thành lực lượng làm thuê, hoặc trực tiếp tham gia khaithác với mục đích là kiếm tiền Qua việc thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa

xã hội sẽ làm giảm tối thiểu các nguyên nhân dẫn đến tình trạng vi phạm các quyđịnh về quản lý khai thác và bảo vệ rừng

Nội dung hoạt động phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác

và bảo vệ rừng bao gồm những biện pháp chính sau:

- Biện pháp kinh tế:

Đây là biện pháp tập trung vào phát hiện và giải quyết các mâu thuẫn vềkinh tế như: Mâu thuẫn về cung-cầu, giữa sản xuất và tiêu dùng, sự chênh lệchtrong phát triển kinh tế giữa các vùng miền, sự mất cân đối giữa các ngành kinh

tế kịp thời có chính sách kinh tế phù hợp điều chỉnh hoạt động quản lý, khai thác,chế biến và bảo vệ rừng trong vòng kiểm soát của Nhà nước, qua đó ổn định trật tựquản lý kinh tế, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh phát triển, lành mạnh hóa đời sốngkinh tế, hạn chế đi đến loại trừ những yếu tố tiêu cực làm phát sinh, tồn tại tộiphạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng Biện pháp kinh tế cònthực hiện bằng kích thích kinh tế nâng cao đời sống của tầng lớp xã hội đặc biệt làđời sống kinh tế của người dân ở vùng rừng núi cao, vùng sâu vùng xa, tạo thêmviệc làm kích thích phát triển kinh tế nâng cao đời sống vật chất và tinh thần củanhân dân Làm tốt công tác quản lý khai thác và bảo vệ rừng, kịp thời phát hiện vàsửa chữa những sơ hở thiếu sót, và xử lý nghiêm minh những người vi phạm cácquy định về khai thác, quản lý bảo vệ rừng Đây là cơ sở quan trọng loại trừnguyên nhân điều kiện của tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệrừng.

- Biện pháp pháp luật:

Pháp luật là công cụ hữu hiệu trong quản lý kinh tế, xã hội có tác động điềuchỉnh hành vi của các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và công dân Một hệthống pháp luật hoàn chỉnh, đồng bộ minh bạch, quá trình tổ chức thực hiện phápluật nghiêm minh sẽ có tác dụng tích cực trong phòng ngừa các loại tội phạm nóichung và tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng nói riêng Sửdụng biện pháp pháp luật trước hết là phát hiện và khắc phục những hạn chế trong

hệ thống pháp luật về quản lý Nhà nước về khai thác và bảo vệ rừng Biện pháppháp luật còn được thể hiện ở việc hoàn thiện cơ chế pháp lý mà biểu hiện cụ thể làxây dựng và hoàn thiện hệ thống các quy định về chức năng nhiệm vụ của các chủthể, trách nhiệm của họ cũng như mối quan hệ của họ với các chủ thể khác thamgia trong hoạt động phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo

vệ rừng Biện pháp pháp luật chỉ đạt được hiệu quả khi hành vi vi phạm trong khaithác, mua bán, vận chuyển, quản lý, bảo vệ rừng trái phép kịp thời phát hiện và xử

lý nghiêm minh, có tính răn đe các đối tượng chưa hoặc có ý định vi phạm

- Biện pháp vận động quần chúng, tuyên truyền và giáo dục pháp luật:

Biện pháp này nhằm tác động vào nhận thức và thái độ của quần chúng, các

cơ quan tổ chức xã hội đối với việc tham gia vào hoạt động đấu tranh phòng chốngtội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng Mục tiêu biện pháptuyên truyền, vận động quần chúng là nâng cao nhận thức của toàn xã hội về chủtrương đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về quản lý tài nguyên rừng,vai trò của tài nguyên rừng đối với sự phát triển kinh tế của đất nước, về hậu quảviệc khai thác tài nguyên trái phép sẽ gây tác hại đến môi trường, đến tình hình trật

tự an toàn xã hội Từ đó nâng cao ý thức tích cực, tự giác tham gia của toàn xã hộivào phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm vi phạm các quy định về khai thác vàbảo vệ rừng Tuyên truyền vận động quần chúng còn có nhiệm vụ hướng dẫn quầnchúng tham gia vào phòng ngừa và đấu tranh hành vi khai thác, mua bán và vậnchuyển lâm sản trái phép Biện pháp tuyên truyền vận động quần chúng phải cóhình thức và nội dung phù hợp Tùy từng đặc điểm tình hình dân cư mà có biệnpháp tuyên truyền pháp luật thích hợp

Hoạt động phòng ngừa xã hội đối với tội phạm vi phạm các quy định về khaithác và bảo vệ rừng đòi hỏi phải sử dụng đồng bộ các biện pháp nêu trên Hoạtđộng phòng ngừa xã hội không chỉ do một cấp, một ngành, một lực lượng đảmnhiệm mà nó phải tiến hành đồng bộ của các cấp ủy Đảng, chính quyền, các cơquan ban ngành có liên quan Trong đó, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật

tự quản lý kinh tế và chức vụ có vai trò quan trọng trong việc tham mưu các biệnpháp phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng

1 1.4.2 Các biện pháp phòng ngừa nghiệp vụ.

Phòng ngừa nghiệp vụ là việc áp dụng đồng bộ các biện pháp, phương tiện;lực lượng tham gia phải có sự thống nhất, nhằm loại bỏ nguyên nhân điều kiện đốivới từng đối tượng cụ thể, mà đối tượng cụ thể này có biểu hiện đang hoặc sẽ phạmtội

Hoạt động phòng nghiệp vụ của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật

tự quản lý kinh tế và chức vụ đối với tội phạm vi phạm các quy định về khai thác

và bảo vệ rừng được thực hiện qua các biện pháp công tác nghiệp vụ cụ thể như:

công tác điều tra cơ bản, sưu tra, xác minh hiềm nghi, xây dựng, sử dụng cộng tácviên bí mật, đấu tranh chuyên án.

- Hoạt động điều tra cơ bản

Công tác điều tra cơ bản có ý nghĩa hết sức quan trọng trong hoạt độngphòng ngừa các tội phạm về kinh tế nói chung và tội phạm vi phạm các quy định

về khai thác và bảo vệ rừng nói riêng

Thông qua công tác điều tra cơ bản, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm vềtrật tự quản lý kinh tế và chức vụ có được những thông tin toàn diện về các mặt liênquan đến hoạt động phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác vàbảo vệ rừng Đó là những thông tin khái quát tình hình chung, thông tin phản ánhtình hình, đặc điểm của tuyến, địa bàn và đối tượng Đây là những thông tin phảnánh tính quy luật hoạt động của các đối tượng vi phạm các quy định về khai thác

và bảo vệ rừng, đồng thời cũng là những thông tin phản ánh quá trình tổ chức đấutranh phòng chống tội phạm này của các cấp, các ngành, các lực lượng trong đó cólực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Nhữngthông tin thu được qua công tác điều tra cơ bản, sau khi phân tích có tác dụng địnhhướng cho hoạt động phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác vàbảo vệ rừng như: xác định hệ đối tượng cần tập trung đấu tranh, tính chất đặc điểmcủa tội phạm, những sơ hở thiếu sót trong công tác quản lý và những nguyên nhânđiều kiện làm nảy sinh tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng

Từ đó, làm cơ sở để lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế

và chức vụ đề ra biện pháp phòng ngừa cụ thể phù hợp, hiệu quả

Công tác điều tra cơ bản là bước cơ bản mở đầu cho các hoạt động nghiệp

vụ của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ.Hiệu quả công tác điều tra cơ bản sẽ hỗ trợ cho công tác sưu tra, xác minh hiềmnghi và sử dụng cộng tác viên bí mật, đấu tranh chuyên án; thông qua đó tác độngđến hiệu quả của hoạt động phòng ngừa Do đó, trong phòng ngừa tội phạm viphạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng không được coi nhẹ công tác điềutra cơ bản mà phải chú trọng, tập trung chuyên sâu công tác này

-Hoạt động sưu tra đối tượng

Sưu tra là việc điều tra nghiên cứu về những người có điều kiện khả năngphạm tội hoặc có biểu hiện nghi vấn phạm tội Công tác sưu tra đối tượng vi phạmcác quy định về khai thác và bảo vệ rừng là việc tiến hành điều tra nghiên cứu vềngười có khả năng, điều kiện hoặc có biểu hiện nghi vấn hoạt động khai thác, muabán và vận chuyển lâm sản trái phép nhằm chủ động nắm tình hình diễn biến hoạtđộng của những người đó, chủ động phát hiện và ngăn chặn vi phạm các quy định

về khai thác và bảo vệ rừng Đồng thời, tìm ra sơ hở thiếu sót trong quản lý Nhànước về khai thác và bảo vệ rừng để đề xuất những biện pháp đấu tranh ngăn chặntội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng có hiệu quả

Đối tượng sưu tra về khai thác, mua bán và vận chuyển lâm sản trái phépđược quy định trong danh mục đối tượng sưu tra về kinh tế Đó là, những conngười cụ thể có điều kiện khả năng hoặc có biểu hiện nghi vấn khai thác, mua bán,vận chuyển lâm sản trái phép thuộc các tuyến, địa bàn mà lực lượng Cảnh sát điềutra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ chú ý

Nội dung công tác sưu tra đối tượng vi phạm các quy định về khai thác vàbảo vệ rừng là tiến hành các biện pháp nghiệp vụ nắm bắt về đối tượng sưu tra Cụthể nắm bắt về lý lịch, nhân thân của đối tượng, quan hệ xã hội, gia đình, hoàncảnh kinh tế, nắm vững đặc điểm tâm lý, điều kiện khả năng của đối tượng có thểdẫn đến hành vi vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng Tiến hành phânloại đối tượng sưu tra theo định kỳ, kịp thời phát hiện những hành hành vi vi phạmcác quy định về khai thác và bảo vệ rừng, có biện pháp ngăn chặn thích hợp vớiđặc điểm và mức độ biểu hiện hoạt động của từng đối tượng Nắm bắt quy luậthoạt động, thời gian, địa điểm diễn ra hoạt động khai thác, mua bán và vận chuyểnlâm sản trái phép Qua công tác sưu tra đối tượng trong khai thác, mua bán và vậnchuyển lâm sản trái phép để tìm ra những sơ hở thiếu sót trong quản lý Nhà nước

về khai thác và bảo vệ rừng nói riêng, về kinh tế xã hội nói chung, tìm nhữngnguyên nhân, điều kiện cụ thể làm phát sinh, phát triển những hành vi khai thác,mua bán và vận chuyển lâm sản trái phép

- Hoạt động xác minh hiềm nghi

Xác minh hiềm nghi về tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo

vệ rừng là quá trình thu thập thông tin, tài liệu để làm rõ bản chất của vụ việc, biểuhiện của con người, hiện tượng có dấu hiệu nghi vấn liên quan đến tội phạm viphạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng

Đối tượng của xác minh hiềm nghi về tội phạm vi phạm các quy định vềkhai thác và bảo vệ rừng là người, là vụ việc và các hiện tượng Đối tượng hiềmnghi về người khai thác, huỷ hoại rừng, mua bán và vận chuyển lâm sản trái phép

là người mà lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức

vụ có căn cứ nghi vấn về hoạt động khai thác, huỷ hoại rừng, mua bán và vậnchuyển lâm sản trái phép nhưng chưa có đủ căn cứ, tài liệu để kết luận ngay người

đó có phạm tội hay không Đối tượng hiềm nghi là vụ việc, hiện tượng khai thác,huỷ hoại, mua bán và vận chuyển lâm sản trái phép; là những vụ việc và hiệntượng xảy ra bất thường được nghi có biểu hiện hoạt động của các đối tượng khaithác, huỷ hoại, mua bán và vận chuyển lâm sản trái phép nhưng chưa đủ căn cứ đểkết luận vụ việc, hiện tượng đó có phải do hoạt động khai thác huỷ hoại, mua bán

và vận chuyển lâm sản trái phép gây ra hay không cần phải được xác minh làm rõ.Mục đích của việc xác minh hiềm nghi về về khai thác, mua bán và vận chuyểnlâm sản trái phép là đưa ra các kết luận dứt khoát có hay không có hành vi về khaithác, huỷ hoại rừng, mua bán và vận chuyển lâm sản trái phép xảy ra, con ngườinào thực hiện hành vi đó

-Hoạt động xây dựng, sử dụng Cộng tác viên bí mật.

Hoạt động xây dựng và sử dụng Cộng tác viên bí mật (CTVBM) là một hoạtđộng nghiệp vụ cơ bản quan trọng nhất trong phòng ngừa, chống tội phạm vi phạmcác quy định về khai thác và bảo vệ rừng của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm

về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ CTVBM phục vụ công tác phòng ngừa đấutranh chống tội phạm; cơ sở bí mật, đặc tình, cộng tác viên danh dự được xâydựng và sử dụng rộng rãi dưới sự điều khiển thống nhất của cán bộ trinh sát, cáclực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ

Việc xây dựng CTVBM phục vụ phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định

về khai thác và bảo vệ rừng phải đảm bảo yêu cầu nghiệp vụ của ngành Sử dụng

CTVBM có khả năng đi sâu tìm hiểu được hoạt động của các đối tượng, tích cựcchủ động, ngăn chặn có hiệu quả hoạt động tội phạm vi phạm các quy định về khaithác và bảo vệ rừng ngay từ giai đoạn chuyển bị, để không gây ra hậu quả cho xãhội

Xây dựng và sử dụng CTVBM tập trung vào những người có khả năng, điềukiện hoàn thành nhiệm vụ được giao Như phải có khả năng trinh sát, khả năng tiếpcận thu thập thông tin theo yêu cầu cán bộ trinh sát, hiểu biết về lĩnh quản lý, khaithác và bảo vệ rừng, hoạt động khai thác, mua bán và vận chuyển lâm sản tráiphép, có ý thức tổ chức kỷ luật, biết giữ gìn bí mật

1 1.5 Mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm

về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ, với các cơ quan chức năng trong phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng

Xuất phát từ quan điểm phòng ngừa và đấu tranh phòng chống tội phạm làtrách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong phòng ngừa tội phạm nóichung, trong phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệrừng nói riêng không chỉ với một lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tựquản lý kinh tế và chức vụ mà còn phải tiến hành với các lực lượng, các cơ quanchức năng khác cũng là chủ thể đấu tranh với loại tội phạm này

Một trong những điều kiện cần thiết để hoạt động phòng ngừa tội phạm viphạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng có hiệu quả là phải thường xuyênphối hợp hoạt động của các chủ thể phòng ngừa tội phạm, sự tham gia của cácngành, các lực lượng trong xã hội trong đó lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm vềtrật tự quản lý kinh tế và chức vụ là lòng cốt

Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụchủ động thiết lập, duy trì phát huy sức mạnh tổng hợp thông qua công tác tuyêntruyền, ký kết văn bản phân công nhiệm vụ và trách nhiệm của các ngành, các cấp,định kỳ có kế hoạch giao ban tổng kết nhằm kịp thời khắc phục những hạn chế,thiếu sót trong thực hiện nhiệm vụ phối hợp phòng ngừa tội phạm vi phạm các quyđịnh về khai thác và bảo vệ rừng Bên cạnh đó lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm

về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ căn cứ vào chức năng nhiệm vụ của mình chủ

động tham mưu, hướng dẫn các ngành, các cấp, cơ quan, tổ chức tiến hành loại trừcác nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tội phạm vi phạm các quy định về khaithác và bảo vệ rừng.

Quan hệ phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lýkinh tế và chức vụ với các cơ quan chuyên ngành trong phòng ngừa vi tội phạm viphạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng là quan hệ mang tính pháp lý, đượcthực hiện dựa trên cơ sở pháp luật và yêu cầu của thực tiễn công tác phòng ngừađấu tranh phòng chống tội phạm

Mối quan hệ phối hợp là cơ sở, điều kiện để kết hợp hài hoà giữa các biệnpháp trinh sát với biện pháp công khai, tạo thành sức mạnh tổng hợp trong phòngngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng

- Nội dung phối hợp:

+ Phối hợp trong việc thực hiện các biện pháp tuyên truyền, giáo dục phápluật, vận động quần chúng chấp hành các quy định của pháp luật khai thác và bảo

vệ rừng

+ Phối hợp trong thực hiện các biện pháp phòng ngừa nghiệp vụ đối với cáchành vi vi phạm về khai thác, mua bán và vận chuyển lâm sản trái phép Phối hợptrong tiến hành các hoạt động nghiệp vụ chuyên sâu như: điều tra cơ bản, sưu tra

và xác minh hiềm nghi

+ Phối hợp trong điều tra nghiên cứu, trao đổi thông tin, nắm tình hình, thuthập tài liệu và cung cấp thông tin về tình hình vi phạm các vi phạm các quy định

về khai thác và bảo vệ rừng Chủ trương đường lối chính sách quy định của cácngành chức năng về quản lý nhà nước về pháp luật nói chung và những quy địnhcủa pháp luật về khai thác và bảo vệ rằng nói riêng.

+ Phối hợp trong kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn, xử lý VPPL nói chung vànhững vi phạm trong quản lý khai thác và bảo vệ rừng nói riêng

+ Phối hợp hỗ trợ trong việc bảo vệ, tăng cường lực lượng, các biện pháp,phương tiện trong xử lý các vụ việc có tính chất phức tạp

+ Phối hợp trong tiến hành các hoạt động hoạt động hành chính công khai;Điều tra cơ bản, bắt, tạm giữ đối tượng, tang vật phương tiện vi phạm Đây lànhững nội dung cơ bản mà quan hệ phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát điều tra tộiphạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ với các cơ quan chuyên ngành cần phảithực hiện trong quá trình tiến hành các hoạt động phòng ngừa tội phạm vi phạmcác quy định về khai thác và bảo vệ rừng

1.2.CƠ SỞ CHÍNH TRỊ - PHÁP LÝ

1.2.1 Các văn bản của Trung ương liên quan đến công tác phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng.

- Luật Bảo Vệ Phát Triển Rừng năm 2004

- Luật Xử lý vi phạm hành chính số 15/2012/QH13 được Quốc hội ban hànhnăm 2012, có hiệu lực từ ngày 01/07/2013, quy định về xử phạt hành chính và cácbiện pháp xử lý hành chính

- Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ Quy định

xử phạt vi phạm hành chính về quản lý rừng,phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản

lý lâm sản

- Nghị định 74/2010/NĐ-CP ngày 12/07/2010 của Chính phủ quy định vềphối hợp hoạt động giữa lực lượng dân quân tự vệ với lực lượng công an xã,phường, thị trấn, lực lượng kiểm lâm và các lực lượng khác trong công tác giữ gìn

an ninh chính trị, trật tự

- Nghị định số 48/2007/NĐ-CP về nguyên tắc và phương pháp xác định giácác loại rừng

- Nghị định số 05/2008/NĐ-CP ngày 14/01/2008 của Chính phủ về Quỹ Bảo

2011 – 2020

- Thông tư số 78/2011/TT-BNNPTNT ngày 11/11/2011 của Bộ Nông nghiệp

và Phát triển nông thôn Quy định chi tiết thi hành Nghị định số 117/2010/NĐ-CPngày 24/12/2010 của Chính phủ về tổ chức và quản lý hệ thống rừng đặc dụng

- Thông tư liên tịch số TANDTC, ngày 08/3/2007 hướng dẫn áp dụng một số điều của Bộ luật hình sự vềcác tội phạm trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

19/2007/TTLT-BNN-BTP-BCA-VKSNDTC Thông tư 01/2012/TT19/2007/TTLT-BNN-BTP-BCA-VKSNDTC BNNPTNT quy định hồ sơ lâm sản hợp pháp vàkiểm tra nguồn gốc lâm sản

- Thông tư số 42/2012/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triểnnông thôn: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 01/2012/TT-BNNPTNTngày 04/01/2012 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quy định hồ sơ lâmsản hợp pháp và kiểm tra nguồn gốc lâm sản

- Chỉ thị số 1685/CT-TTg, ngày 27/9/2011 của thủ tướng Chính phủ về việctăng cường chỉ đạo thực hiện các biện pháp bảo vệ rừng, ngăn chặn tình trạng phárừng và chống người thi hành công vụ

- Quyết định số 186/2006/QĐ-TTg ngày 14/8/2006 của Thủ tướng Chínhphủ về việc ban hành Quy chế quản lý rừng

- Quyết định số 34/2011/QĐTTg ngày 24/06/2011 của thủ tướng chính phủSửa đổi, bổ sung ban hành kèm theo Quyết định số 186/2006/QĐ-TTg

- Quyết định số 07/2012/QĐ-TTg ngày 08/02/2012 của Thủ tướng Chínhphủ về ban hành một số chủ trương chính sách tăng cường công tác bảo vệ rừng

1.2.1.Các văn bản của Tỉnh ủy và ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam liên quan đến công tác phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng.

- Nghị quyết số 14-NQ/TU ngày 04/6/2010 của Tỉnh ủy Quảng Nam về tăngcường các biện pháp quản lý, bảo vệ và phát triển rừng

- Chỉ thị 17/2015/CT-UBND ngày 18/8/2015 của Ủy ban nhân dân tỉnhQuảng Nam về tăng cường các biện pháp kiểm tra, xử lý các hành vi phá rừng, lấnchiếm đất lâm nghiệp trái phép trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

1.3 CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 3.1 Một số đặc điểm, tình hình có liên quan đến hoạt động phòng ngừa tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam.

1.3.1.1 Đặc điểm về vị trí địa lý, dân cư, kinh tế xã hội, tài nguyên rừng

+Đặc điểm địa lý, dân cư

Quảng Nam là một tỉnh thuộc khu vực Trung trung bộ, với vị thế địa lý - chínhtrị - kinh tế quan trọng, tài nguyên thiên nhiên phong phú, đa dạng phía Bắc giápthành phố Đà Nẵng, phía Đông giáp biển Đông với trên 125 km bờ biển, phía Tâygiáp tỉnh Kon Tum và nước cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào, phía Nam giáp tỉnhQuảng Ngãi Là tỉnh có cả miền núi, trung du, đồng bằng, đô thị, vùng cát ven biển

và hải đảo Hệ thống sông ngòi Quảng Nam khá chằng chịt Đồng bằng Quảng Nam

bị nhiều sông ngòi chia cắt và nhiều ngọn núi nổi lên ngay giữa đồng bằng Đồngbằng so với các tỉnh Trung bộ tương đối rộng, có nơi khoảng cách từ bờ biển vàogiáp núi rộng hơn 40 km Đất sản xuất nông nghiệp 110.704 ha chiếm 10,61% diệntích đất tự nhiên và chiếm 16,26% diện tích đất nông lâm nghiệp Diện tích rừng vàđất lâm nghiệp chiếm hơn 80% tổng diện tích đất nông lâm nghiệp, được phân bổchủ yếu trên địa bàn 8 huyện miền núi của tỉnh, có địa hình phức tạp nhưng tàinguyên rừng là tiềm năng lớn

Diện tích tự nhiên của tỉnh là 10.406 km2 với 18 đơn vị hành chính gồm 15huyện, 2 thành phố và 01 thị xã; trong đó có 9 huyện miền núi (Tây Giang, huyệnĐông Giang, huyện Nam Giang, huyện Phước Sơn, huyện Nam Trà My, huyện Bắc

Trà My, huyện Hiệp Đức, huyện Tiên Phước, huyện Nông Sơn); 9 huyện, thànhđồng bằng (thành phố Tam Kỳ, thành phố Hội An, thị xã Điện Bàn, huyện ThăngBình, huyện Núi Thành, huyện Phú Ninh, huyện Quế Sơn, huyện Duy Xuyên, huyệnĐại Lộc).

Tỉnh Quảng Nam có dân số 1.435.629 người (theo kết quả điều tra dân số ngày01/4/2009), với mật độ dân số trung bình là 139 người/km² Mật độ dân số phân bốkhông đồng đều, dân cư phân bố tập trung nhiều ở dải đồng bằng ven biển, dọc quốc

lộ 1A, đồng bằng Vu Gia, Thu Bồn và Tam Kỳ Mật độ dân số của Tam Kỳ, Hội An

và Điện Bàn vượt quá 1,000 người/km2 trong khi rất thưa thớt ở các huyện miền núiphía Tây Mật độ dân số trung bình của 6 huyện miền núi gồm Đông Giang, TâyGiang, Nam Giang, Phước Sơn, Bắc Trà My và Nam Trà My là dưới 20 người/km2.Với 81,4% dân số sinh sống ở nông thôn, Quảng Nam có tỷ lệ dân số sinh sống ởnông thôn cao hơn tỷ lệ trung bình của cả nước Quảng Nam có nhiều dân tộc anh

em sinh sống; đông nhất là người Kinh (91.1%), người Cơ Tu (3.2%), người XơĐăng (2.7%), và người Gié Triêng (1.3%), các tộc người còn lại chỉ chiếm 0.9% dân

số Trình độ dân trí còn thấp, tập quán ở một số nơi còn lạc hậu, cơ sở hạ tầng cònyếu kém, địa hình phân cắt Điểm xuất phát của nền kinh tế còn thấp, tốc độ pháttriển kinh tế còn chậm, công nghiệp chưa phát triển

Quảng Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, chỉ có 2 mùa là mùa mưa vàmùa khô, chịu ảnh hưởng của mùa đông lạnh miền Bắc Nhiệt độ trung bình năm25,60C Độ ẩm trung bình trong không khí đạt 84% Lượng mưa trung bình 2000-2500mm Mùa mưa thường kéo dài từ tháng 10 đến tháng 12, mùa khô kéo dài từtháng 2 đến tháng 8, tháng 1 và tháng 9 là các tháng chuyển tiếp với đặc trưng làthời tiết hay nhiễu loạn và khá nhiều mưa Mưa phân bố không đều theo không gian,mưa ở miền núi nhiều hơn đồng bằng Vùng Tây Bắc thuộc lưu vực sông Bung (cáchuyện Đông Giang, Tây Giang và Nam Giang) có lượng mưa thấp nhất trong khivùng đồi núi Tây Nam thuộc lưu vực sông Thu Bồn (các huyện Nam Trà My, BắcTrà My, Tiên Phước và Hiệp Đức) có lượng mưa lớn nhất Mưa lớn lại tập trungtrong một thời gian ngắn trong 3 tháng mùa mưa trên một địa hình hẹp, dốc tạo điềukiện thuận lợi cho lũ các sông lên nhanh

+ Đặc điểm về tình hình kinh tế xã hội

Quảng Nam là vùng đất giàu truyền thống văn hóa với hai di sản văn hóa thếgiới là phố cổ Hội An và thánh địa Mỹ Sơn Quảng Nam còn là vùng đất địa linhnhân kiệt, nơi sản sinh ra nhiều người con ưu tú cho đất nước Dù trải qua bao biếnđổi của lịch sử, văn hóa Quảng Nam được phát triển chọn lọc, kế thừa, phát huy cácyếu tố bên ngoài, kết hợp với văn hóa nội sinh bản địa, tạo ra những giá trị văn hóavừa có cội nguồn từ nền văn hóa Việt Nam, vừa có sắc thái địa phương với nhữnggiá trị đặc trưng (văn hóa vật thể đến phi vật thể), có ảnh hưởng đến văn hóa khuvực miền Trung và cả nước

Quảng Nam có đường bờ biển dài 125 km, ven biển có nhiều bãi tắm đẹp, nổitiếng, như: Hà My (Điện Bàn), Cửa Đại (Hội An), Bình Minh (Thăng Bình), TamThanh (Tam Kỳ), Bãi Rạng (Núi Thành) Cù Lao Chàm là cụm đảo ven bờ với hệsinh thái phong phú được công nhận là khu dự trữ sinh quyển của thế giới

Nhìn chung, điều kiện tự nhiên của Quảng Nam (thời tiết-khí hậu, địa hình, tàinguyên nước, biển) có nhiều thuận lợi, tiềm năng cho phát triển sự nghiệp văn hóa

đa dạng, độc đáo (phát triển những tiểu vùng văn hóa), phát triển ngành du lịch (dulịch văn hóa, du lịch sinh thái)

Năm 1997, tại kỳ họp thứ X của Quốc Hội, tỉnh Quảng Nam được thành lậptrên cơ sở chia tách tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng, với sự quan tâm đặc biệt của Đảng

và Nhà nước, nhân dân các dân tộc trong tỉnh đã nỗ lực từng bước khắc phục vàvượt qua mọi khó khăn để phát triển kinh tế, không ngừng nâng cao đời sống vậtchất và tinh thần của đồng bào các dân tộc trong tỉnh, an ninh chính trị được giữvững, phong trào quần chúng bảo vệ an ninh tổ quốc được triển khai rộng khắp ởcác địa bàn dân cư Sau hơn 18 năm tái lập tỉnh nền kinh tế đã có nhiều đổi thay, đạtnhiều thành tựu nổi bật Lực lượng sản xuất các thành phần kinh tế phát triển khánhanh, thu hút đầu tư và nội lực đã được tăng cường đáng kể; số lượng các cơ sởkinh tế, hành chính sự nghiệp tăng gấp hàng chục lần; vốn đầu tư phát triển đượchuy động ngày càng lớn, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, hạ tầng nông thôn pháttriển đáng kể; đã đầu tư hình thành các vùng trọng điểm kinh tế với các khu, cụmcông nghiệp; khu đô thị mới, khu du lịch; nâng cấp và mở rộng các đô thị; kinh tếnông nghiệp, nông thôn chuyển dịch tích cực, miền núi được đầu tư hạ tầng và cảithiện đáng kể về kinh tế và giảm nghèo; nhất là đầu tư công nghiệp, du lịch, xuất

khẩu trên địa bàn tỉnh phát triển nhanh cả về qui mô và tốc độ, đã thúc đẩy tăngtrưởng và chuyển dịch rõ nét cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đạihoá Đặc biệt khu KTM Chu Lai đã được thành lập từ năm 2003 (QĐ 108 của Thủtướng Chính phủ) và khu kinh tế Cửa khẩu Nam Giang được thành lập năm 2006(QĐ 211 của Thủ tướng Chính phủ) tạo động lực để Quảng Nam tăng tốc và pháttriển

+ Đặc điểm về tài nguyên rừng

Hiện nay diện tích rừng tự nhiên tại tỉnh Quảng Nam còn khoảng 388,8 nghìn

ha với trữ lượng gỗ khoảng 30 triệu m3 và 50 triệu cây tre nứa, trong đó rừng giàu cókhoảng 10 nghìn ha, phân bố chủ yếu ở các đỉnh núi cao, giao thông đi lại khó khăn;diện tích rừng còn lại chủ yếu là rừng nghèo, rừng trung bình và rừng tái sinh trữlượng gỗ trung bình khoảng 69 m3/ha, đường kính nhỏ chưa thể khai thác Ngoàicác loại gỗ quý như: kiền kiền, liêm, dỗi, gõ, chò chỉ, xoan đào… (sản lượng khaithác có thể đạt trên dưới 80.000 m3/năm), còn có các loại lâm sản quí như trầm, quế,sâm, trẩu, song mây

Rừng nhiệt đới lá rộng thường xanh là kiểu sinh thái chủ đạo của Quảng Nam.Quảng Nam là tỉnh giàu tiềm năng rừng nhưng do bị khai thác quá mức trong mộtthời gian dài nên diện tích rừng nguyên sinh còn ít Việc đẩy mạnh trồng rừng trongnhững năm gần đây đã tăng diện tích đất có rừng của Quảng Nam lên hơn 55% vàonăm 2014 Đây là một trong những địa phương có diện tích đất có rừng cao nhất cảnước

1.3.1.2 Tình hình tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam.

a) Diễn biến tình hình, kết quả điều tra tội phạm vi phạm các quy dịnh về khai thác và bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam từ năm 2010 – 2014

Đã từ lâu, Đảng và Nhà nước ta coi việc bảo vệ và phát triển rừng là sự nghiệp

có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với quốc kế dân sinh, chẳng những cho đời này

mà cho cả những thế hệ tương lai của đất nước Vì vậy, Nhà nước luôn luôn quantâm xây dựng và không ngừng hoàn thiện các văn bản pháp luật về quản lý, bảo vệ

và phát triển rừng nhằm tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động này đạt hiệu quả

Cùng với việc thực hiện chủ trương đóng cửa rừng tự nhiên, rừng đặc dụng vàmột phần rừng sản xuất, hạn chế việc khai thác rừng để bảo vệ tài nguyên, bảo vệmôi trường sinh thái, ngày 2/5/1997 Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 286/TTg

và số 287/TTg về việc tăng cường các biện pháp cấp bách để bảo vệ và phát triểnrừng; tổ chức kiểm tra truy quét những cá nhân, tổ chức phá hoại rừng Tuy nhiên,

do nhiều nguyên nhân chủ quan mà tình trạng phá rừng trong mấy năm gần đây trênđịa bàn cả nước nói chung, ở Quảng Nam nói riêng vẫn diễn ra hết sức phức tạp vànghiêm trọng cả về quy mô và hình thức Đặc biệt là những khu rừng nguyên sinh,rừng phòng hộ đầu nguồn đã và đang bị tàn phá nặng nề Nguy hiểm hơn là sự xuấthiện của bọn tội phạm hoạt động có tổ chức, chúng không chỉ phá rừng mà cònchống trả quyết liệt những người thi hành công vụ, thậm chí ngang nhiên tấn cônglực lượng quản lý và bảo vệ rừng

Theo báo cáo tổng kết của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lýkinh tế và chức vụ Công an tỉnh Quảng Nam, từ năm 2010 đến năm 2014, trên địa

bàn tỉnh Quảng Nam đã xảy ra 163 vụ án kinh tế; trong đó có 55 vụ án vi phạm các

quy định về khai thác và bảo vệ rừng, chiếm tỷ lệ 33,74% tổng số vụ án kinh tế[Xem bảng số 1, phần phụ lục] Cụ thể như sau:

Năm 2010: Khởi tố và điều tra 26 vụ án kinh tế, trong đó co 05 vụ án vi phạmcác quy định về khai thác và bảo vệ rừng, chiếm tỷ lệ 19,23% số vụ án kinh tế xảy

ra trong năm; gây thiệt hại 150,15 m3 gỗ

Năm 2011: Khởi tố và điều tra 42 vụ án kinh tế; trong đó có 20 vụ án vi phạmcác quy định về khai thác và bảo vệ rừng, chiếm tỷ lệ: 47,62% số vụ án kinh tế xảy

ra trong năm; gây thiệt hại 858,416 m3 gỗ

Năm 2012: Khởi tố và điều tra 46 vụ án kinh tế; trong đó có 10 vụ án vi phạmcác quy định về khai thác và bảo vệ rừng, chiếm tỷ lệ 21,74% số vụ án kinh tế xảy ratrong năm; gây thiệt hại 214,421 m3 gỗ

Năm 2013: Khởi tố và điều tra 22 vụ án kinh tế; trong đó có 08 vụ án vi phạmcác quy định về khai thác và bảo vệ rừng, chiếm tỷ lệ 36,36% số vụ án kinh tế xảy ratrong năm; gây thiệt hại 129 m3 gỗ

Năm 2014: Khởi tố và điều tra 27 vụ án kinh tế; trong đó có 12 vụ án vi phạmcác quy định về khai thác và bảo vệ rừng, chiếm tỷ lệ 44,44% số vụ án kinh tế xảy ratrong năm; gây thiệt hại 137,535 m3 gỗ.

Số liệu thống kê tình hình tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo

vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam cho thấy: từ năm 2010 đến năm 2014, số vụphạm tội có chiều hướng tăng, năm 2013 có giảm nhưng năm 2014 lại gia tăng với tỉ

lệ cao Rõ ràng chiều hướng giảm là không bền vững, không ổn định và có nhiềudiễn biến phức tạp cả về tính chất cũng như mức độ của hành vi phạm tội

Kết quả điều tra:

Từ năm 2010 đến năm 2014, lực lượng Cảnh sát điều tr tội phạm về trật tự quản

lý kinh tế và chức vụ Công an tỉnh Quảng Nam đã thụ lý điều tra 55 vụ án, với tổng

số 57 bị can phạm tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng Kết quả: Cơquan Cảnh sát điều tra đã đề nghị Viện kiểm sát nhân dân truy tố 40 vụ, 57 bị can;chiếm tỷ lệ 72,73% về số vụ án đã khởi tố điều tra Tạm đình chỉ điều tra 15 vụ,chiếm tỷ lệ 27,27 % về vụ án đã khởi tố điều tra [Xem bảng số 2, phần phụ lục] Hầuhết các vụ án được tạm đình chỉ điều tra là do đã hết thời hạn điều tra nhưng Cơ quanđiều tra chưa xác định được đối tượng

b) Đặc điểm hình sự của tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo

vệ rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam:

Qua nghiên cứu các vụ án vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừngtrên địa bàn tỉnh Quảng Nam từ năm 2010 đến năm 2014, rút ra một số đặc điểmsau:

*Đặc điểm về thời gian và địa điểm gây án

Đối với tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng có nhữngđặc điểm đặc thù về mặt thời gian và địa điểm gây án Kết quả khảo sát thời giangây án của các đối tượng trong 55 vụ án nêu trên cho thấy:

- Hoạt động của bọn tội phạm khai thác gỗ trái phép có tính quy luật đó là địađiểm gây án chỉ diễn ra ở các địa bàn có rừng, có gỗ; thời gian thực hiện tội phạmđều xảy ra trong mùa khô và hầu hết vào ban ngày Đây là quy luật được hình thànhbởi tính chất của đối tượng bị xâm hại và địa điểm xảy ra tội phạm Vào mùa mưavới lượng mưa bình quân cao trên vùng đất đỏ rộng lớn bọn tội phạm khai thác gỗ