QUẢN lí HOẠT ĐỘNG GIÁO dục QUỐC PHÒNG và AN NINH CHO SINH VIÊN ở các cơ sở GIÁO dục đại học THEO TIẾP cận QUẢN lí CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN ĐỨC ĐĂNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH CHO SINH VIÊN Ở CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN QUẢN LÍ CHẤT LƯỢN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN ĐỨC ĐĂNG

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH CHO SINH VIÊN Ở CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN QUẢN LÍ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 62 14 01 14

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015

CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC, ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Kim Long

TS Nguyễn Văn Bạo

Phản biện 1:………

Phản biện 2:………

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án tiến sĩ họp tại Trường Đạihọc Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội

Vào hồi giờ ngày tháng năm 2015

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Trung tâm Thông tin – Thư viện , Đại học Quốc gia Hà Nội

- Phòng Tư liệu Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội

Xuất phát từ tính hiệu quả và mức độ thích ứng linh hoạt trước mọi sự thayđổi đó là TQM trong các lĩnh vực nói chung và giáo dục đại học nói riên.

Xuất phát từ thực tiễn quản lí hoạt đông GDQPAN cho sinh viên ở cácCSGDĐH hiện nay và lịch sử nghiên cứu vấn đề

Từ những lí do trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu “Quản lí hoạt động giáodục quốc phòng và an ninh cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học theo tiếpcận quản lí chất lượng tổng thể”

2 Mục đích nghiên cứu

Xây dựng luận cứ khoa học về quản lí hoạt động GDQPAN theo tiếp cậnTQM Trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng quản lí hoạt động GDQPAN cho sinhviên hiện nay, tác giả đề xuất các giải pháp quản lí hoạt động GDQPAN cho sinhviên ở các CSGDĐH theo tiếp cận TQM nhằm góp phần nâng cao chất lượngcông tác giáo dục đào tạo ở các CSGDĐH trong bối cảnh hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: hoạt động GDQPAN cho sinh viên ở các CSGDĐH 3.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lí hoạt động GDQPAN cho sinh viên ở các các

CSGDĐH theo tiếp cận TQM

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Khái quát những vấn đề lí luận về quản lí, hoạt động GDQPAN cho sinh viên,quản lí chất lượng tổng thể và quản lí hoạt động GDQPAN cho sinh viên Khảo sát,đánh giá thực trạng quản lí và đề xuất các nhóm giải pháp quản lí hoạt độngGDQPAN cho sinh viên ở các CSGDĐH theo tiếp cận TQM

5 Phạm vi nghiên cứu

Quy mô mẫu khảo sát: quản lí hoạt động GDQPAN cho sinh viên ở cáctrung tâm GDQPAN thuộc các CSGDĐH; các số liệu khảo sát từ năm 2007 đếnnay; nội dung: xây dựng luận cứ khoa học về quản lí hoạt động GDQPAN cho sinhviên ở các trung tâm GDQPAN theo tiếp cận TQM; khảo sát, đánh giá thực trạngquản lí và đề xuất các giải pháp quản lí hoạt động GDQPAN cho sinh viên ở cáctrung tâm GDQPAN theo tiếp cận TQM

6 Vấn đề nghiên cứu

- Nguyên nhân cơ bản dẫn đến chất lượng GDQPAN cho sinh viên hiện naycòn nhiều hạn chế là do công tác quản lí của các trung tâm GDQPAN còn nhiềubất cập, chưa theo kịp đòi hỏi thực tiễn?

- GDQPAN cho sinh viên hiện nay đã đáp ứng được nhu cầu của sinh viên,các CSGDĐH và xã hội hay chưa?

- Phương thức quản lí nào có thể vận dụng trong quản lí hoạt độngGDQPAN cho sinh viên ở các trung tâm GDQPAN?

- Những nhóm giải pháp nào có thể nâng cao được chất lượng GDQPANcho sinh viên ở các trung tâm GDQPAN?

7 Giả thuyết khoa học và luận điểm bảo vệ

7.1 Giả thuyết khoa học

- GDQPAN cho sinh viên ở các trung tâm GDQPAN hiện nay còn nhiềubất cập là do công tác quản lí chậm đổi mới, thiếu đồng bộ, chưa theo kịp với thựctiễn và nhu cầu phát triển của xã hội

- GDQPAN cho sinh viên hiện nay chưa thực sự đáp ứng tốt nhu cầu, sựmong đợi của sinh viên, các CSGDĐH và xã hội

- Tiếp cận TQM trong quản lí hoạt động GDQPAN ở các trung tâmGDQPAN sẽ trực tiếp nâng cao được chất lượng GDQPAN cho sinh viên

- Nếu các trung tâm GDQPAN thực hiện được các nhóm giải pháp quản lítheo tiếp cận TQM thì sẽ nâng cao được chất lượng GDQPAN cho sinh viên

7.2 Luận điểm bảo vệ

- Công tác quản lí hoạt động GDQPAN còn cứng nhắc, mệnh lệnh, chậmđổi mới, chưa thực sự hướng tới việc đáp ứng nhu cầu người học

- Không ít sinh viên chưa hứng thú, thậm chí không muốn tham gia học tậpmôn học GDQPAN

- Áp dụng TQM sẽ đem lại nhiều thành công cho trung tâm GDQPAN

- Ý thức, động lực và văn hóa chất lượng sẽ trực tiếp nâng cao được chấtlượng GDQPAN cho sinh viên

- Tất cả mọi thành viên trong trung tâm đều có trách nhiệm quản lí chấtlượng những công việc của mình thì sẽ nâng cao được chất lượng GDQPAN

- Quản lí tốt chất lượng đầu vào, chất lượng quá trình và chất lượng đầu ra

sẽ nâng cao được chất lượng GDQPAN cho sinh viên

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Thu thập, tổng hợp và phân tích các nguồn tư liệu, số liệu có liên quan

- Nghiên cứu những vấn đề lí luận về quản lí, giáo dục, quốc phòng và an ninh,quản lí chất lượng tổng thể; quản lí hoạt động GDQPAN theo tiếp cận quản lí chất lượngtổng thể; hệ thống ĐBCL

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Nghiên cứu cơ chế, tổ chức bộ máy quản lí, hệ thống quản lí chất lượng vàquản lí hoạt động GDQPAN ở các trung tâm GDQPAN

- Phỏng vấn và khảo sát bằng phiếu hỏi với đối tượng là chuyên gia, cán bộquản lí, giảng viên các trung tâm GDQPAN và sinh viên

8.3 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn hỗ trợ

Sử dụng phương pháp thống kê toán học bằng phần mềm thống kê SPSS để

xử lí số liệu khảo sát thực trạng và kết quả nghiên cứu; phân tích, qui nạp

9 Đóng góp mới của luận án

Về lí luận, cung cấp những luận cứ khoa học về TQM vào quản lí hoạt độngGDQPAN ở các CSGDĐH Về thực tiễn, đề xuất những nhóm giải pháp quản hoạtđộng GDQPAN ở các CSGDĐH theo tiếp cận TQM

10 Cấu trúc luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo vàphụ lục, luận án được trình bày trong 3 chương, 13 tiết

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG

VÀ AN NINH CHO SINH VIÊN Ở CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

THEO TIẾP CẬN QUẢN LÍ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài

Giáo dục đại học mỗi nước đều có những điểm khác biệt, theo đó,GDQPAN cho sinh viên các CSGDĐH cũng khác nhau Tại Malaixia, GDQP chosinh viên cũng được đặc biệt quan tâm, với hệ thống hơn 40 trung tâm GDQP đủsức để giảng dạy GDQP cho sinh viên các CSGDĐH Hàng năm, sinh viên được

tổ chức học tập tập trung tại các trung tâm GDQP với thời gian 3 tháng ỞSingapo, hàng năm, thanh niên từ 18 đến 25 tuổi được tập trung tại các trung tâmGDQP để học GDQP với thời gian 3 tháng Trong tác phẩm Trương Kiện Minh-Cao Diễm Tịnh (2009) về “Những vấn đề còn tồn tại trong công tác HLQS chosinh viên các trường đại học hiện nay và phương hướng giải quyết” đã chỉ rõnhững vấn đề tồn tại chủ yếu trong HLQS Trên cơ sở đó, tác giả đã nêu ra 5phương hướng cần giải quyết gồm xây dựng hệ thống đảm bảo hiệu quả; đổi mới

mô hình HLQS ở các trường đại học; tăng cường quản lí dạy học quân sự; tích cực

triển khai việc tác động tư tưởng, tâm lí tới sinh viên; xây dựng cơ chế hiệu quả lâudài, đảm bảo công tác HLQS

Cùng với các nghiên cứu về GDQP cho sinh viên, các nghiên cứu về chấtlượng luôn là vấn đề được nhiều học giả quan tâm Trong tác phẩm của Deming

“Thoát khỏi khủng khoảng” (1982), ông cho rằng chất lượng được đặt ra trước hếtvới chất lượng quá trình quản lí, đồng thời nhấn mạnh, phòng bệnh còn hơn chữabệnh Juran cho rằng, quản lí chất lượng là quá trình thực hiện 3 bước có liên quanvới nhau và theo một trật tự nhất định gồm hoạch định chất lượng, kiểm soát chấtlượng và cải tiến chất lượng Crosby có quan điểm là “không thiếu sót”, có nghĩa

là phải làm tốt ngay từ đầu Trong tác phẩm “Mô hình quản lí chất lượng giáo dụcđại học trên cơ sở quản lí chất lượng tổng thể” của GS Vương Chương Báo, ông đã

đề cập một cách sâu rộng về các vấn đề như ý tưởng quản lí, mô hình quản lí, phươngpháp quản lí để nâng cao chất lượng giáo dục đại học trên cơ sở TQM Phan TrạchHằng (2013) với tác phẩm “Quản lí chất lượng tổng thể-con đường hiệu quả đểnâng cao chất lượng dạy học trong giáo dục đại học” chỉ rõ, quá trình sản xuất củadoanh nghiệp và quá trình đào tạo nhân lực của các cơ sở giáo dục đại học có sựkhác biệt về bản chất, do đó, đưa TQM vào trong giáo dục đại học thì phải tiếnhành cải tiến

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở trong nước

GDQPAN là chủ trương xuyên suốt, có ý nghĩa chiến lược của Đảng và Nhànước ta, được thể hiện trong các văn kiện, chỉ thị, nghị quyết của Đảng; các văn bảnpháp luật của Quốc hội, quy định của Nhà nước Cùng với đó, đã có nhiều côngtrình nghiên cứu về GDQPAN, tiêu biểu như: Nguyễn Bá Dương (2009), “Tư duy líluận của Đảng ta về đổi mới giáo dục quốc phòng trong tình hình hiện nay”;Nguyễn Minh Hiển (2008), “Giáo dục quốc phòng-an ninh cho học sinh, sinh viên -Một nội dung quan trọng của giáo dục, đào tạo trong thời kì mới”; Đức Giang,Quốc Ân (2010), “Giáo dục quốc phòng một số nước”… Bên cạnh đó, những nămgần đây, nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu về TQM như Nguyễn ĐìnhPhan (2005) (chủ biên), “Quản lí chất lượng trong các tổ chức”; các nghiên cứu vềTQM đã bước đầu được triển khai áp dụng, tiêu biểu như công trình nghiên cứu của

GS Nguyễn Đức Chính và các cộng sự về kiểm định chất lượng và quản lí chấtlượng giáo dục, kết quả nghiên cứu chỉ rõ sự phù hợp của TQM với các điều kiệnđặc thù của giáo dục Việt Nam Tác giả Nguyễn Lộc với nghiên cứu “TQM hay làQuản lí chất lượng toàn thể trong giáo dục” đã phân tích quan điểm TQM từ kháiniệm, tên gọi, nội dung đến cơ hội vận dụng vào các cơ sở giáo dục đại học nước ta;

Đề tài nghiên cứu của nhiều nghiên cứu sinh như Bùi Thị Thu Hương với đề tài

“Quản lí chất lượng chương trình đào tạo cử nhân chất lượng cao tại Đại học Quốcgia Hà Nội theo tiếp cận quản lí chất lượng tổng thể”; tác giả Nguyễn Trung Kiên

(2015) với nghiên cứu “Quản lí chất lượng đào tạo cử nhân sư phạm theo tiếp cậnquản lí chất lượng tổng thể và ứng dụng công nghệ thông tin trong đại học đangành, đa lĩnh vực”…

Qua nghiên cứu cho thấy, đã có nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoàinước về GDQPAN và TQM Tuy tiếp cận ở các giác độ khác nhau, song các nghiêncứu đều khẳng định rõ vị trí, vai trò của công tác GDQPAN trong xây dựng tiềmlực, thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân và chiến lược bảo vệ Tổ quốctrong tình hình mới, qua đó các tác giả đã làm rõ được một số vấn đề cơ bản về líluận và thực tiễn của hoạt động GDQPAN, đề xuất một số giải pháp nâng cao chấtlượng GDQPAN cho các đối tượng Cùng với đó, các nghiên cứu về TQM đã làm

rõ được khái niệm chất lượng, đưa ra các mô hình chất lượng và quản lí chấtlượng tổng thể, đã đi sâu làm rõ hệ thống ĐBCL, đánh giá chu trình và chất lượngtrong giáo dục đại học, quản lí quy trình và TQM trong giáo dục đại học vv….Song, đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập và đi sâu nghiên cứu vềquản lí hoạt động GDQPAN ở các CSGDĐH theo tiếp cận quản lí chất lượng tổngthể Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu trên là cơ sở quan trọng, góp phần cung cấpthêm những tư liệu cần thiết để bổ sung và hoàn thiện nghiên cứu của tác giả

1.2 Những khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lí

Theo tiếp cận khác nhau, có nhiều quan niệm khác nhau về quản lí Song,theo tác giả “Quản lí là hoạt động có ý thức của con người nhằm định hướng, tổchức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của một nhóm người hay mộtcộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất”

1.2.2 Chất lượng và quản lí chất lượng

1.2.2.1 Chất lượng

Trong mỗi lĩnh vực khác nhau, với mục đích khác nhau nên có nhiều quan

điểm về chất lượng khác nhau Song, tác giả cho rằng “Chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu” là một định nghĩa phù hợp nhất đối với giáo dục đại học nói chung

và GDQPAN nói riêng

1.2.2.2 Chất lượng giáo dục đại học

Theo GS Nguyễn Đức Chính, hiện nay trên thế giới có sáu quan điểm vềchất lượng giáo dục đại học gồm: chất lượng được đánh giá “đầu vào”, chất lượngđược đánh giá “đầu ra” ; chất lượng được đánh giá bằng “giá trị gia tăng” ; chấtlượng được đánh giá bằng “giá trị học thuật” ; chất lượng được đánh giá bằng “vănhoá tổ chức riêng” và chất lượng được đánh giá bằng “kiểm toán” Công trình

“Nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo dùng cho cáctrường đại học Việt Nam”, GS Nguyễn Đức Chính và các cộng sự đã đưa ra kháiniệm “Chất lượng giáo dục đại học được đánh giá qua mức độ trùng khớp với mục

tiêu định sẵn”

1.2.2.3 Quản lí chất lượng

Nhiều học giả đã đưa ra những khái niệm khác nhau về quản lí chất lượng.Song, theo quan điểm của tác giả, khái niệm quản lí chất lượng phù hợp hơn cả là

“Quản lí chất lượng là quá trình thiết kế các tiêu chuẩn và duy trì các cơ chế ĐBCL

để sản phẩm hay dịch vụ đạt được các tiêu chuẩn xác định”.

1.2.2.4 Cấp độ quản lí chất lượng

Theo Sallis (1993), có 3 cấp độ của quản lí chất lượng đó là: kiểm soát chấtlượng; bảo đảm chất lượng và quản lí chất lượng tổng thể

a) Kiểm soát chất lượng

Là công đoạn xảy ra sau cùng khi sản phẩm đó được làm xong, có liên quantới việc loại bỏ hoặc từ chối những sản phẩm có lỗi, bao gồm việc kiểm tra và loại bỏphế phẩm ở công đoạn cuối của quá trình tạo ra sản phẩm nếu không thoả mãn cáctiêu chuẩn đã đề ra cho sản phẩm Trong GD&ĐT, với quan niệm chất lượng sảnphẩm gắn với quá trình GD&ĐT nên kiểm soát chất lượng khó phù hợp

b) Bảo đảm chất lượng

Là quá trình xảy ra trước và trong khi thực hiện nhằm phòng chống nhữngsai phạm có thể xảy ra ngay từ bước đầu tiên đến bước cuối cùng, theo những tiêuchuẩn nghiêm ngặt, đảm bảo không có sai phạm trong bất kì khâu nào, trong đó

coi trọng phòng ngừa trước và trong quá trình tạo ra sản phẩm

c) Quản lí chất lượng tổng thể

TQM đồng nghĩa với ĐBCL, nhưng được mở rộng và phát triển ở mức độsâu, rộng hơn, TQM tạo ra văn hóa chất lượng, mà ở đó, mục tiêu của từng nhânviên và toàn bộ tổ chức là làm hài lòng khách hàng Công việc của mỗi thành viêntrong tổ chức là phải hướng đến phục vụ khách hàng ở mức độ tốt nhất có thể, đó là

Hình 1.1 Các cấp độ quản lí chất lượng (Salis) Giai đoạn

Mức

độ

Phòng ngừa, tuân thủ

hệ thống chất lượng Phát hiện và

Quality assurance:

QA

QUẢN LÍ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ

Total Quality Management TQM

cung ứng cho khách hàng những thứ họ cần, đúng lúc họ cần và theo cách thức họcần, thỏa mãn và vượt cả những mong đợi của họ Đặc điểm nổi bật của TQM làcung cấp một hệ thống toàn diện cho công tác quản lí, cải tiến mọi khía cạnh cóliên quan đến chất lượng và huy động sự tham gia của mọi bộ phận, mọi cá nhân

để đạt được mục tiêu chất lượng đã đặt ra

1.3 Giáo dục quốc phòng và an ninh

1.3.1 Hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên

Xuất phát từ chủ trương, đường lối của Đảng về công tác giáo dục và đào tạo,nhiệm vụ QPAN bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới và thực tiễn hoạt động

GDQPAN cho sinh viên những năm qua có thể quan niệm “Hoạt động GDQPAN cho sinh viên là tổng thể những nội dung, hình thức, biện pháp giáo dục, rèn luyện, truyền thụ kiến thức quốc phòng và an ninh, kỹ năng quân sự nhằm nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của sinh viên đối với nhiệm vụ QPAN bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN”.

1.3.2 Vị trí, vai trò hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định “Tăng cường quốc phòng,

an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước và toàn dân”.Theo đó, học tập nâng cao trình độ kiến thức QPAN là quyền lợi, nghĩa vụ và tráchnhiệm của mỗi sinh viên GDQPAN, giúp cho mỗi sinh viên xây dựng, củng cố lậptrường tư tưởng, ý thức chính trị, bồi dưỡng lí tưởng sống cao đẹp, phẩm chất đạođức trong sáng, lối sống lành mạnh, lòng yêu nước và các kĩ năng quân sự cần thiết.Sẵn sàng tham gia sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

1.3.3 Tính đặc thù của hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh

Thứ nhất, sự phối hợp: chịu sự chỉ đạo, quản lí của nhiều bộ, ngành.

Thứ hai, tổ chức bộ máy và nhân lực: gồm cả quân sự và dân sự.

Thứ ba, chương trình, nội dung: phải tuân thủ nghiêm ngặt.

Thứ tư, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học: gồm vũ khí, trang bị quân sự Thứ năm,phương thức tổ chức thực hiện: khi tổ chức tại các trung tâm

GDQPAN, sinh viên được quản lí 24/24h, thực hiện theo điều lệnh, điều lệ quân đội

1.3.4 Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh ở các cơ sở giáo dục đại học

1.3.4.1 Chức năng, nhiệm vụ

Là đơn vị sự nghiệp công lập, trực thuộc CSGDĐH, có tư cách pháp nhân,

có tài khoản và con dấu riêng, có nhiệm vụ phối hợp xây dựng kế hoạch liên kết,

kế hoạch thực hiện môn học GDQPAN và bồi dưỡng kiến thức QPAN; tổ chức,quản lí, học tập, rèn luyện, sinh hoạt tập trung tại trung tâm theo nếp sống quân sựcho sinh viên, đối tượng bồi dưỡng kiến thức QPAN

1.3.4.2 Cơ cấu tổ chức

Gồm ban giám đốc; hội đồng khoa học và đào tạo, hội đồng thi đua khenthưởng; phòng đào tạo và quản lí người học, phòng hành chính-tổ chức, phòng hậucần, kĩ thuật; khoa quân sự, khoa chính trị và các bộ môn, các đại đội quản lí sinhviên và các tổ chức đảng, đoàn thể.

1.3.5 Nội dung cơ bản của hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên ở các trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh

1.3.5.1 Hoạt động dạy học

Nhằm nâng cao ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm của họ đối với nhiệm vụbảo vệ Tổ quốc, trang bị những kiến thức về quân sự, quốc phòng và rèn luyện một

số kĩ năng và phẩm chất cần thiết cho hoạt động quân sự, để họ có thái độ đúng đắn,

có khả năng đóng góp vào nhiệm vụ xây dựng nền quốc phòng toàn dân của ViệtNam hiện nay Nội dung GDQPAN gồm ba khối kiến thức lớn, đó là những vấn đềchủ yếu về đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng, những tri thức, tư duy quân sự,quốc phòng cần thiết và một số kĩ năng hoạt động quân sự cơ bản Thời lượng thựchiện chương trình 165 tiết (09 tín chỉ)

1.3.5.2 Hoạt động giáo dục và rèn luyện sinh viên

Tại các trung tâm GDQPAN, sinh viên được ăn ở, sinh hoạt, học tập, rèn luyệntrong môi trường quân sự, thống nhất Công tác quản lí sinh viên được duy trì 24/24h,sinh viên thực hiện đủ 11 chế độ trong ngày của quân nhân trong quân đội, qua đógiúp cho sinh viên có tác phong sinh hoạt, học tập, công tác nhanh nhẹn, dứt khoát, ýthức tổ chức kỉ luật cao, sức khỏe dẻo dai, bền bỉ, đức tính kiên trì, bình tĩnh, nhẫnnại Đây là những phẩm chất cơ bản và cần thiết trong hành trang của mỗi sinh viênkhông chỉ trong quá trình học tập tại các CSGDĐH mà còn là những phẩm chấtkhông thể thiếu trên con đường lập nghiệp trong tương lai

1.4 Quản lí hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh ở các trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh theo tiếp cận TQM

1.4.1 Tính khả thi

Có thể coi các CSGDĐH là các đơn vị dịch vụ giáo dục thông qua việc cungcấp các dịch vụ giáo dục cho sinh viên (khách hàng) để phát triển bản thân GDQPANcho sinh viên là một hoạt động có tính đặc thù, được thực hiện tập trung, riêng biệt tạicác trung tâm GDQPAN, tuân thủ theo quy tắc, điều lệnh, điều lệ của quân đội Thờigian thực hiện tuy ngắn (từ 5-6 tuần) nhưng cũng bao gồm các khâu từ tiếp nhận sinhviên (đầu vào), thực hiện hoạt động dạy học (quá trình) và đánh giá kết quả, bàn giaosinh viên cho các đơn vị đào tạo (đầu ra) Vì vậy, có cơ sở để triển khai áp dụng TQM

1.4.2 Mục tiêu quản lí

Với tư cách là một đơn vị trực thuôc trong các CSGDĐH, các trung tâmGDQPAN có sinh viên, phụ huynh sinh viên, các CSGDĐH liên kết đào tạo làkhách hàng Sinh viên có hài lòng về nội dung dạy học, phương pháp dạy học và

môi trường giáo dục, các dịch vụ hậu cần kĩ thuật, CSVC… hay không đều lànhững tiêu chuẩn để đánh giá chất lượng của các trung tâm GDQPAN

1.4.3 Tiếp cận TQM trong quản lí hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên

Thứ nhất, đổi mới quan niệm về quản lí giáo dục, xây dựng quan điểm chất

lượng tổng thể trong GDQPAN: với phương châm “khách hàng là người dẫn dắt” để

thực hiện các mục tiêu chất lượng; thứ hai, hướng vào “khách hàng”; thứ ba, cam kết của lãnh đạo; thứ tư, xây dựng tiêu chuẩn chất lượng tổng thể trong GDQPAN; thứ năm, huy động sự tham gia của tất cả các thành viên; thứ sáu, tính quá trình và tính yếu tố của quản lí chất lượng tổng thể; thứ bảy, thực hiện việc kiểm soát quá trình; thứ tám, áp dụng các phương pháp đa dạng, quản lí tổng thể và thứ chín, xây

dựng văn hóa chất lượng

1.4.4 Phương pháp quản lí

Nền tảng tư tưởng và phương pháp của TQM lấy căn cứ là vòng tuần hoàn

PDCA gồm 4 giai: Plan (Lập kế hoạch); Do (Thực hiện);Check (Kiểm tra/đánh giá) và Act (Điều chỉnh, cải tiến) Vòng tuần hoàn này có thể làm cho các hoạt

động GDQPAN đạt được hiệu quả và mục tiêu chất lượng đề ra, thúc đẩy sự cải tiếntrong công tác và sự hợp tác của các bộ phận trong trung tâm và cuối cùng là đápứng được mọi nhu cầu của “khách hàng”

1.5 Những yếu tố tác động đến quản lí hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên

1.5.1 Cơ chế, chính sách quản lí hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh

và cách tiếp cận TQM trong quản lí, đồng thời đề xuất mô hình quản lí hoạt độngGDQPAN cho sinh viên ở các trung tâm GDQPAN Hoạt động GDQPAN có tínhđặc thù, có nhiều yếu tố phức tạp ảnh hưởng, đề cập đến nhiều tầng bậc, nhiều bộ phận

Vì vậy, quản lí hoạt động GDQPAN ở các trung tâm GDQPAN theo tiếp cận TQM là

một công việc hoàn toàn mới và mang tính thách thức Từ lí luận và thực tiễn có thểthấy được tính khả thi và hiệu quả, song cũng tồn tại nhiều vấn đề và sự khác biệt,không thể dập khuôn máy móc, cứng nhắc từ quản lí doanh nghiệp, mà phải vận dụnglinh hoạt, phù hợp với đặc điểm của từng trung tâm GDQPAN ở các CSGDĐH

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN

NINH CHO SINH VIÊN Ở CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

2.1 Tổ chức khảo sát thực trạng

Để đánh giá thực trạng quản lí hoạt động GDQPAN cho sinh viên, tác giả đãtiến hành khảo sát, phỏng vấn sâu chuyên gia về thực trạng hoạt động và quản lí hoạtđộng GDQPAN ở các trung tâm GDQPAN thuộc các CSGDĐH, gồm: 50 phiếukhảo sát cho cán bộ, giảng viên tại các trung tâm GDQPAN; 480 phiếu khảo sát chosinh viên của các CSGDĐH đã và đang học tập tại các trung tâm GDQPAN

2.2 Khái quát tiến trình phát triển của các trung tâm giáo dục quốc phòng và

an ninh ở các cơ sở giáo dục đại học

Ngày 09.01.2003, Thủ tướng Chính phủ kí Quyết định số 07/2003/QĐ-TTg

về “Phê duyệt Quy hoạch Hệ thống Trung tâm Giáo dục quốc phòng sinh viên giaiđoạn 2001-2010” Ngày 10.4.2012, Thủ tướng Chính phủ kí Quyết định số 412/QĐ-TTg về việc “Phê duyệt Quy hoạch Hệ thống Trung tâm Giáo dục quốc phòng - anninh sinh viên giai đoạn 2011 - 2015” Ngày 30.01.2015, Thủ tướng Chính phủ kíQuyết định số 161/QĐ-TTg về việc “Phê duyệt quy hoạch hệ thống trung tâm giáodục quốc phòng và an ninh giai đoạn 2015 - 2020 và những năm tiếp theo” TheoQuyết định này, đến năm 2020 có 62 trung tâm, trong đó có 20 trung tâm thuộc cácCSGDĐH

2.3 Thực trạng hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên ở các trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh

2.3.1 Công tác phân luồng liên kết đào tạo

Từ thực tế quá trình tổ chức thực hiện kế hoạch phân luồng cho thấy, nhiềutrung tâm và CSGDĐH chấp hành không nghiêm túc kế hoạch phân luồng đã xácđịnh, nhiều CSGDĐH còn tùy tiện trong việc gửi sinh viên đến các trung tâm màkhông nằm trong chỉ tiêu phân luồng Bên cạnh đó, việc phân luồng liên kết đàotạo chưa thực sự sát với năng lực của các trung tâm, mới chỉ dựa vào mức độ đảmbảo CSVC để thực hiện phân luồng, chưa thực sự chú ý đến khả năng ĐBCL, nhất

là đảm bảo về nhân lực quản lí và giảng dạy

2.3.2 Công tác tổ chức đào tạo

Công tác xây dựng và triển khai kế hoạch đào tạo của các trung tâm cònphụ thuộc nhiều vào các CSGDĐH Bên cạnh đó, sự can thiệp của các cơ quanNhà nước về kế hoạch GDQPAN cho sinh viên chưa hiệu quả; tổ chức lớp học(đại đội sinh viên) còn quá đông và chưa dựa vào chất lượng sinh viên để tổ chứclớp học; đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lí luôn trong tình trạng thiếu, cơ cấukhông hợp lí; thiết bi dạy học chưa đáp ứng đủ với yêu cầu, đặc biệt là vũ khí,trang bị và các tài liệu tham khảo; kiểm tra đánh giá kết quả GDQPAN của sinhviên chưa được coi trọng đến yếu tố rèn luyện, chưa có chỉ số đánh giá rõ ràng

2.3.3 Công tác giáo dục và rèn luyện sinh viên

Trong điều kiện số lượng cán bộ, giảng viên của các trung tâm luôn trongtình trạng thiếu so với quy định, điều kiện CSVC hạn chế, việc đưa sinh viên vàocác trung tâm tăng cục bộ, kế hoạch bị dồn ép ở từng đợt/khóa học làm cho côngtác đảm bảo không đáp ứng được

2.4 Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên ở các trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh theo tiếp cận TQM

2.4.1 Nhận thức của cán bộ, giảng viên các trung tâm giáo dục quốc phòng và

an ninh về đảm bảo chất lượng

Hầu như các trung tâm chưa sẵn sàng, chưa quyết tâm triển khai ĐBCL, cóchăng chỉ một trong các khâu của cấu trúc hệ thống quá trình dạy học Bên cạnh đó,nhận thức của cán bộ, giảng viên về ĐBCL còn hạn chế; hệ thống văn bản pháp lí vềthực hiện các quy định về ĐBCL còn thiếu; chưa thiết lập được hệ thống các tiêuchuẩn chất lượng để thực hiện kiểm định, do vậy việc đánh giá còn mang nặng tínhchủ quan, hình thức; hệ thống thông tin phục vụ quá trình đánh giá còn yếu và thiếu

2.4.2 Quản lí đầu vào giáo dục quốc phòng và an ninh

2.4.2.1 Quản lí mục tiêu đào tạo

Mức độ thực hiện mục tiêu GDQPAN cho sinh viên chưa cao là do các điềuđảm bảo chưa tốt như cơ chế, chính sách về GDQPAN, mức độ quan tâm đến chấtlượng của các trung tâm GDQPAN, đặc biệt là các điều kiện đảm bảo về CSVC,thiết bị dạy học Theo đó, GDQPAN chưa làm chuyển biến rõ nét về nhận thức,thái độ trách nhiệm của sinh viên với nhiệm vụ QPAN, ý thức tổ chức kỉ luật cómặt còn hạn chế Việc so sánh, đối chiếu kết quả đạt được với mục tiêu cũng chưađược chú trọng thực hiện, chưa đánh giá được đầy đủ và toàn diện về hoạt độngGDQPAN, qua đó tìm ra được mặt mạnh, mặt yếu để không ngừng cải tiến chấtlượng

2.4.2.2 Quản lí chương trình, nội dung đào tạo

Quản lí chương trình, nội dung GDQPAN còn thiếu đồng bộ, chưa chặt chẽ,chậm đổi mới, chưa có sự thống nhất chung trong các CSGDĐH, dẫn đến quá trình