Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón (phân nở hà lan pertiplus, phân bón hữu cơ vi sinh quế lâm i và phân bón NITEX) đến sing trưởng cây mỡ (manglietia glauca BL ) trong vườn ươm tại trường đạ

BÙI ĐỨC HÙNG “NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOẠI PHÂN BÓN PHÂN NỞ HÀ LAN PERTIPLUS, PHÂN BÓN HỮU CƠ VI SINH QUẾ LÂM I VÀ PHÂN BÓN NITEX ĐẾN SINH TRƯỞNG CÂY MỠ MANGLIETIA GLAUCA BL...

BÙI ĐỨC HÙNG

“NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOẠI PHÂN BÓN (PHÂN NỞ HÀ LAN PERTIPLUS, PHÂN BÓN HỮU CƠ VI SINH QUẾ LÂM I VÀ PHÂN BÓN NITEX) ĐẾN SINH TRƯỞNG CÂY MỠ

(MANGLIETIA GLAUCA BL.) TRONG VƯỜN ƯƠM

TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên nghành : Lâm nghiệp

Khóa học : 2011-2015

Thái nguyên, năm 2015

BÙI ĐỨC HÙNG

“NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOẠI PHÂN BÓN (PHÂN NỞ HÀ LAN PERTIPLUS, PHÂN BÓN HỮU CƠ VI SINH QUẾ LÂM I VÀ PHÂN BÓN NITEX) ĐẾN SINH TRƯỞNG CÂY MỠ

(MANGLIETIA GLAUCA BL.) TRONG VƯỜN ƯƠM

TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên nghành : Lâm nghiệp

Khóa học : 2011-2015 Giảng viên hướng dẫn : GS.TS Đặng Kim Vui

Thái nguyên, năm 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi Các số liệu và kết quả nghiên cứu là quá trình điều tra trên thực địa hoàn toàn trung thực, chưa công bố trên các tài liệu, nếu có gì sai sót tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2015

Xác nhận của giáo viên hướng dẫn Người viết cam đoan

trước hội đồng khoa học!

(Ký, ghi rõ họ tên)

GS.TS Đặng Kim Vui Bùi Đức Hùng

XÁC NHẬN CỦA GV CHẤM PHẢN BIỆN

Giáo viên chấm phản biện xác nhận sinh viên

đã sửa chữa sai xót sau khi Hội đồng chấm yêu cầu!

(Ký, ghi rõ họ tên)

LỜI CẢM ƠN

Thực tập tốt nghiệp là nội dung rất quan trọng đối với mỗi sinh viên trước lúc ra trường Giai đoạn này vừa giúp cho sinh viên kiểm tra, hệ thống lại những kiến thức lý thuyết và làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, cũng như vận dụng những kiến thức đó vào thực tiễn sản xuất

Để đạt được mục tiêu đó, được sự nhất trí của ban chủ nhiệm khoa Lâm Nghiệp trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên tôi tiến hành thực tập tốt

nghiệp với đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón (Phân

nở Hà Lan Pertiplus, phân bón hữu cơ vi sinh Quế Lâm I và phân bón

NITEX) đến sing trưởng cây Mỡ (Manglietia Glauca BL.) trong vườn ươm tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên” Để hoàn thành khóa

luận này tôi đã nhận sự giúp đỡ tận tình của cán bộ công nhân viên Vườn ươm khoa Lâm Nghiệp, các thầy cô giáo trong và ngoài khoa LâmNghiệp,

đặc biệt là sự hướng dẫn chỉ bảo tận tình của thầy giáo hướng dẫn: GS.TS Đặng Kim Vui đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm đề tài

Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến các thầy cô trong

khoa Lâm Nghiệp, gia đình, bạn bè đặc biệt là thầy giáo GS TS Đặng Kim Vui

đã giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận này

Trong suốt quá trình thực tập, mặc dù đã rất cố gắng để hoàn thành tốt bản khóa luận, nhưng vì do thời gian và kiến thức bản thân còn hạn chế.Vì vậy bản khóa luận này không tránh khỏi những thiếu sót Vậy tôi rất mong được sự giúp đỡ, góp ý chân thành của các thầy cô giáo và toàn thể các bạn bè đồng nghiệp để khóa luận tốt nghiệp của tôi được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2015

Sinh viên

Bùi Đức Hùng

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 2.1: Kết quả phân tích mẫu đất 14

Bảng 2.2: Một số yếu tố khí hậu từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2015 tại Tỉnh Thái Nguyên 15

Bảng 3.1: Công thức và nội dung thí nghiệm 19

Bảng 3.2: Sơ đồ bố trí các công thức thí nghiệm 19

Mẫu bảng 3.1: Chỉ tiêu sinh trưởng Hvn. 20

Mẫu bảng 3.2: Các chỉ tiêu sinh trưởng D00 21

Mẫu bảng 3.3: Bảng theo dõi về sinh trưởng cây tốt, trung bình, xấu 21

Mẫu bảng 3.4: Bảng sắp xếp các trị số quan sát phân tíchphương sai một nhân tố 22 Mẫu bảng 3.5: Bảng phân tích phương sai 1 nhân tố ANOVA 24

Mẫu bảng 3.6: Tỷ lệ cây con xuất vườn của các công thức 25

Bảng 4.1: Kết quả sinh trưởng về ở các công thức thí nghiệm 27

Bảng 4.2: Sắp xếp các chỉ số quan sát trong phân tích phương sai một nhân tố 30

Bảng 4.3: Bảng phân tích phương sai một nhân tố đối với sinh trưởng chiều cao của cây Mỡ 32

Bảng 4.4: Bảng sai dị từng cặp cho sự sinh trưởng về chiều cao vút ngọn 33

Bảng 4.5: Kết quả sinh trưởng ở các công thức thí nghiệm 33

Bảng 4.6: Sắp xếp các chỉ số quan sát trong phân tích phương sai một nhân tố 35

Bảng 4.7: Bảng phân tích phương sai một nhân tố tới sinh trưởng đường kính cổ rễ của cây Mỡ 37

Bảng 4.8: Bảng sai dị từng cặp cho sự sinh trưởng về đường kính cổ rễ 38 Bảng 4.9: Bảng dự tính tỉ lệ % cây xuất vườn của cây Mỡ 39

DANH MỤC CÁC HÌNH

Trang

Hình 4.1: Đồ thị biểu diễn sinh trưởng của câu Mỡ ở các công thức thí nghiệm

29 Hình 4.2: Đồ thị biểu diễn sinh trưởng của cây Mỡ ở các công thức thí

nghiệm 34 Hình 4.3: Biểu đồ tỷ lệ % chất lượng cây con của cây Mỡgiai đoạn vườn ươm 39

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG KHÓA LUẬN

D00 :Đường kính cổ rễ của cây con

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC BẢNG iii

DANH MỤC CÁC HÌNH iv

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG KHÓA LUẬN v

MỤC LỤC vi

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích của đề tài 2

1.3 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.4 Ý nghĩa của đề tài 2

1.4.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học 2

1.4.2 Ý nghĩa thực tiễn trong sản xuất 2

PHẦN 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

2.1 Tổng quan về loài cây nghiên cứu 4

2.1.1 Đặc điểm phân bố 4

2.1.2 Đặc điểm hinh thái 4

2.1.3 Đặc điểm sinh thái học 4

2.1.4 Giá trị kinh tế 5

2.2 Cơ sở nghiên cứu của đề tài 5

2.2.1 Cơ sở khoa học 5

2.2.2 Tình hình nghiên cứu trên thế giới 7

2.2.3 Tình hình nghiên cứu trong nước 9

2.3 Khái quát về địa bàn nghiên cứu 13

2.3.1 Đặc điểm, vị trí địa hình nghiên cứu 13

2.3.2 Đặc điểm về đất đai nơi nghiên cứu thí nghiệm 13

2.3.3 Đặc điểm khí hậu, thời tiết địa phương nghiên cứu thí nghiệm 14

2.3.4 Điều kiện kinh tế 16

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 17

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 17

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 17

3.1.2 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 17

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành đề tài 17

3.3 Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi 17

3.3.1 Nội dung nghiên cứu 17

3.3.2 Các chỉ tiêu theo dõi 18

3.4 Phương pháp nghiên cứu và các bước tiến hành 18

3.4.1 Phương pháp nghiên cứu 18

3.4.2 Các bước tiến hành 18

PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ 26

4.1 Kết quả nghiên cứu tìm hiểu đặc điểm sinh thái loài cây Mỡ giai đoạn vườn ươm 26

4.2 Kết quả nghiên cứu sinh trưởng về chiều cao của cây Mỡ dưới ảnh hưởng của các công thức thí nghiệm 26

4.3 Kết quả nghiên cứu về sinh trưởng của đường kính cổ rễ ở lần đo cuối 33

4.4 Dự tính tỷ lệ xuất vườn của cây Mỡ ở các công thức thí nghiệm 38

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 41

5.1 Kết luận 41

5.2 Kiến nghị 41

TÀI LIỆU THAM KHẢO 43

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Hiện nay trữ lượng rừng tự nhiên ở trên thế giới và Việt Nam đang suy giảm nhanh chóng phần lớn do con người chúng ta khai thác để phục vụ các nhu cầu về gỗ và lâm sản, hoặc do các thiên tai gây ra Ở những nơi rừng bị mất đi đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng xấu tới môi trường như: xói mòn , rửa trôi, cạn kiệt nguồn nước, phá hủy môi trường sống của sinh vật, mất đa dạng sinh học, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu……

Nhận thức được được những hậu quả do mất rừng gây ra, hiện nay chính phủ nước trong đó có Việt Nam đang cùng nhau hợp tác để trồng và phục hồi lại các diện tích rừng đã mất

Trong những năm trở lại đây nhiều diện tích rừng ở nước ta đã được nhà nươc đầu tư trồng lại Rừng trồng mang lại nhiều lợi ích rất lao cho đất nước như: cải thiện môi trường, nâng cao độ che phủ, nâng cao khả năng phòng hộ, và nhiều lợi ích kinh tế khác

Hiện nay với nền kinh tế thị trường thì người ta quan tâm tới lợi ích kinh tế nhiều hơn Do vậy nhiều loài cây, nhiều cánh rừng được trồng vì lợi ích kinh tế, cho nên nhiều loại cây lâm nghiệp có thể khai thác được gỗ và có khả năng cung cấp các lâm sản ngoài gỗ thì được chú trong hơn

Nước ta nằm trong khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm rất thuận lợi cho nhiều loại cây lâm nghiệp với điều kiện như vậy nước ta có khả năng trồng và phát triển được nhiều loài cây Đặc biệt là sản xuất cây giống lâm nghiệp ở vườn ươm, phục vụ trồng và chăm sóc rừng trồng đang được triển khai rộng rãi Bên cạnh đó các yếu tố kỹ thuật về bón phân nhằm tác động sinh đến sinh trưởng và phát triển của giống cây lâm nghiệp như: bón như thế nào, ảnh hưởng của nó đến sinh trưởng và phát triển của cây, tỷ lệ bón, bón ở giai đoạn

nào vẫn đang là vấn đề cần được nghiên cứu Đặc biệt với loại cây Mỡ ở giai đoạn sản xuất cây giống ở vườn ươm là hết sức quan trọng Xuất phát từ

những vấn đề trên, tôi đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón (Phân nở Hà Lan Pertiplus, phân bón hữu cơ vi sinh Quế

Lâm I vàphân bón NITEX) đến sinh trưởng cây Mỡ (Manglietia Glauca

BL.) trong vườn ươm tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên”

1.2 Mục đích của đề tài

- Nghiên cứu ảnh hưởng của ba loại phân bón đến sinh trưởng của

cây Mỡ

1.3 Mục tiêu nghiên cứu

- Tìm ra loại phân có ảnh hưởng tốt nhất đến sinh trưởng và phát triển của cây Mỡ

- Đánh giá được loại phân thích hợp cho cây Mỡ

1.4 Ý nghĩa của đề tài

1.4.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

- Gắn kết giữa lý thuyết và thực hành

- Giúp sinh viên nắm vững hơn về những kiến thức đã được học nhất là

về sản xuất cây con

- Học được cách sắp xếp bố trí công việc trong học tập nghiên cứu một cách khoa học

- Học được cách sản xuất cây giống phục vụ cho công tác trồng rừng

- Bước đầu tiếp cận và áp dụng khoa học tiến bộ vào thực tế sản xuất

- Giúp ta làm quen với công tác nghiên cứu khoa học và tạo tác phong làm việc độc lập khi ra thực tế

1.4.2 Ý nghĩa thực tiễn trong sản xuất

- Tìm được loại phân bón thích hợp cho công tác sản xuất cây mỡ từ đó phục vụ cho công tác sản xuất cây giống

- Cho thấy hiệu quả của việc sử dụng phân bón và các biện pháp kỹ

thuật chăm sóc

- Đề xuất xây dựng biện pháp chăm sóc tạo giống cây con ở giai đoạn

vườn ươm có chất lượng tốt

- Sản xuất cây giống có chất lượng tốt và đảm bảo

PHẦN 2 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.1 Tổng quan về loài cây nghiên cứu

2.1.1 Đặc điểm phân bố

- Trên thế giới: phân bố tự nhiên ở Lào, Thái Lan, Miền nam Trung Quốc

- Ở Việt Nam: phân bố từ các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình trở ra Bắc và phân bố ở độ cao dưới 300 – 400m so với mặt nước biển

2.1.2 Đặc điểm hinh thái

Mỡ là cây gỗ thường xanh cao 25 – 30m thân đơn trục, thẳng, tròn đều

có màu xanh xám bạc, độ thon nhỏ, tán hình tháp, lá đơn mọc cách, hoa lưỡng tính màu trắng phớt vàng, quả đại kép, hạt màu sẫm nhẵn bóng có mùi thơm

2.1.3 Đặc điểm sinh thái học

Mỡ thích hợp với nhiệt độ trung bình năm từ 22 – 240C tối thấp -10C, lượng mưa từ 400 – 2000mm, độ ẩm không khí trên 80%, song mỡ con mới trồng nếu gặp sương muối, nhiệt độ xuống thấp cũng bị hại, táp lá héo ngọn

Mỡ phân bố ở độ cao 300 – 400m đổ xuống, trong các hệ đồi bát úp sinh trưởng tốt trên các loại đất feralit đỏ vàng, sâu ẩm, thoát nước, nhiều mùn, phát triển trên phiến thạch mica, gneis, pooclia Tốt nhất trên đất rừng vừa mới khai thác, không nên trồng mỡ trên đất cỏ tranh, đồi trọc

Mỡ khi nhỏ trong hai năm đầu cần ánh sáng yếu độ che bóng 40 – 59%,

lá cây chịu nhiệt kém, mùa hè có ánh mạnh nên cần có độ che bóng thích hợp cây sinh trưởng tốt Ở giai đoạn lớn hơn, Mỡ đòi hỏi ánh sáng hoàn toàn, hệ

rễ phát triển, rễ cọc ăn sâu 2 – 3m, rễ ngang nhiều nhánh, ăn khá dài từ các hướng, xong tập trung ở tầng đất mặt sâu khoảng 10 – 30cm Mỡ tái sinh tự nhiên ít, chỉ thấy nơi có thảm tươi thưa có khả năng tái sinh chồi mạnh ở tuổi rừng non và rừng sào Cây ra hoa vào tháng 2 – 4, quả chín vào tháng 8- 9 vỏ ngoài màu đỏ hạt đen Là cây thường xanh nhưng mùa đông rụng lá nhiều, mùa sinh trưởng mạnh từ tháng 3 đến tháng 11

2.1.4 Giá trị kinh tế

Gỗ Mỡ có màu trắng hoặc vàng nhạt, mềm nhẹ độ ẩm 15% Dăm mịn ít

co rút nứt nẻ, không bị mối mọt, chịu được nắng mưa, dễ cưa xẻ chạm trổ, dễ đóng đinh, dễ bắt sơn, dùng làm giấy, gỗ dán lạng, bút chì, gỗ trụ mỏ, đồ mĩ nghệ, đồ gia dụng bền đẹp, làm phong cảnh bóng mát cải tạo rừng, vườn rừng hoặc trồng rừng phòng hộ đầu nguồn chống xói mòn rửa trôi

2.2 Cơ sở nghiên cứu của đề tài

2.2.1 Cơ sở khoa học

Phân bón có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống của thực vật nói chung và cây Mỡ nói riêng Nó không những có tác dụng làm cho cây sinh trưởng nhanh mà còn là nhân tố ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành và phát triển cơ thể thực vật

Theo Nguyễn Xuân Quát (1985), để giúp cây con sinh trưởng và phát triển tốt, vấn đề bổ sung thêm chất khoáng và cải thiện tính chât tốt của ruột bầu bằng cách bón phân là rất cần thiết Trong giai đoạn vườn ươm, những yếu tố được đặc biệt quan tâm là đạm, lân, kali và các chất phụ gia

Theo bộ lâm nghiệp (1994) cây con được tạo ra từ các vườn ươm phải được đảm bảo cho cây giống được lựa chọn những phẩm chất tốt phù hợp với điều kiện tự nhiên, khí hậu, đất đai để giảm bớt sự cạnh tranh của các loài cây con trong tương lai Các loại phân bón được sử dụng chăm sóc cây con trong thời gian ngắn Sự bón phân này cần kết hợp các với các biện pháp lâm sinh như: nhổ cỏ, tưới nước phòng trừ sâu bệnh hại phải thường xuyên để phát huy tối đa hiệu lực của phân bón

Phân bón là một chất dùng để cung cấp một hay nhiều yếu tố màu mỡ cần thiết cho cây Phân bón có thể là một sản phẩm thiên nhiên hoặc được chế tạo trong công nghiệp.Trong cả hai trường hợp các nguyên tốt dinh dưỡng đều như nhau và tác dụng như nhau đối với sinh trưởng của cây (FAO 1994)

Theo cơ sở nghiên cứu đất thuộc viện khoa học Trung Quốc mục đích của bón phân là làm cho cây phát triển và đạt năng xuất cao, phẩm chất tốt, cho nên phân bón phải phù hợp với nhu cầu sinh trưởng và phát triển của cây

Để đạt được hiệu quả tốt nhất trong phân bón ta cần chú ý tới những nguyên tắc của bón phân như: bón phân tùy theo đất, tùy theo cây trồng, bón phân phải kết hợp với các biện pháp lâm sinh, bón phân tùy thuộc vào thời tiết khí hậu

Theo cục khuyến nông khuyến lâm (1998) bón phân cân đối và hợp lí cho cây trồng được hiểu là cung cấp cho cây trồng đúng các chất dinh dưỡng thiết yếu, đủ liều lượng, tỷ lệ thích hợp, thời gian bón phân hợp lí cho cây trồng, đất, vụ mùa để đảm bảo năng suất, chất lượng và an toàn môi trường sinh thái

Theo Võ Minh Kha cây con được tạo ra từ các vườn ươm phải được đảm bảo cây giống được lựa chọn có những phẩm chất tốt phù hợp với điều kiện tự nhiên Khí hậu, đất đai để giảm bớt sự cạnh tranh của các loài cây khác với chúng Việc chăm sóc cây con sẽ đảm bảo cho sự phát triển của cây con trong tương lai Bón phân này cần kết hợp với biện pháp nhổ cỏ, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh hại để phát huy hiệu lực của phân

Phân bón là chất dùng để cung cấp một trong nhiều chất cần thiết cho cây.Phân bón có thể là một sản phẩm thiên nhiên hoặc được chế tạo trong công nghiệp, trong cả hai trường hợp các nguyên tố dinh dưỡng đều như nhau

và tác động như nhau đối với sinh trưởng của cây

Theo Võ Minh Kha có hai cách bón phân cho cây trồng: bón qua lá và bón qua rễ Bón qua lá lượng phân bón được hòa tan vào nước ở một nồng độ cho phép Phun ướt đẫm lá và thân cây ăn quả, chất dinh dưỡng được ngấm qua lá

Bón phân vào đất (qua rễ) cây hấp thụ thường nhanh và dễ dàng do có

tế bào lông hút ở rễ Số tế bào lông hút ở rễ cây nhiều và rễ cây hấp thu phân qua sự hòa tan trong nước

Song một thực tế cho thấy, trước nhu cầu về lâm sản hiện nay công tác trồng rừng hiện nay không còn phù hợp, thay vào đó là trồng rừng thâm canh cao đòi hỏi đầu tư lớn từ khâu chọn giống, nhân giống đến cây trồng và chăm sóc cần phải bón phân theo một quy trình nghiêm ngặt từ đó rút ngắn được chu kỳ kinh doanh, tăng khối lượng sản phẩm trên một đơn vị diện tích Nhưng kết quả nghiên cứu gần đây cho thấy, muốn đạt kết quả cao trong việc kinh doanh rừng thì việc sử dụng phân bón là rất cần thiết đặc biệt trong giai đoạn vườn ươm, giai đoạn mà rễ cây con còn phát triển chậm

2.2.2 Tình hình nghiên cứu trên thế giới

Dinh dưỡng khoáng và Nitơ đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống thực vật, điều kiện dinh dưỡng khoáng và Nitơ là một trong những nhân tố chi phối có hiệu quả nhất đến quá trình sinh trưởng và phát triển ở thực vật

Mở đầu là nhà thực vật học Hà Lan – Van Helmont (1629), ông đã trồng cây liễu nặng 2.25kg vào thùng chứa 80kg đất Một năm sau cây liễu nặng 66kg trong khi đất chỉ giảm 66g Tác giả kết luận: cây chỉ cần nước để sống

Vào cuối thế kỷ XVIII thuyết Mùn do Thear (1873) đề xuất cho từng cây hấp thụ mùn để sống Đến thế kỷ XIX nhà hóa học người Đức Liibig (1840) đã xây dựng thuyết khoáng Liibig cho rằng độ màu mỡ của đất là do muối khoáng trong đất Ông nhấn mạnh rằng việc bón phân hóa học cho cây

sẽ làm tăng năng suất cho cây trồng Năm 1963, Kinur và Chiber khẳng định việc bón phân và đất cho từng thời kỳ khác nhau là khác nhau

Cũng năm đó, Turbittki đã đưa ra quan điểm: “Các biện pháp bón phân

sẽ được hoàn thiện một cách đúng đắn theo sự hiểu biết sâu sắc về nhu cầu dinh dưỡng của cây, loại đất và phân bón”

Vào năm 1964 ông Prianitnikov đưa ra quan điểm: phân bón là nguồn dinh dưỡng bổ xung cho cây sinh trưởng và phát triển tốt, đối với từng loài cây, từng tuổi cây cần có những nghiên cứu cụ thể tránh lãng phí phân bón không cần thiết Việc bón phân thiếu hoặc thừa đều dẫn đến biểu hiện về chất lượng cây kém đi, sinh trưởng châm

Năm 1974, Polster, Fidler và Lir cũng đã kết luận: sinh trưởng của cây thân gỗ phụ thuộc và sự hút các nhân tố khoáng từ trong đất trong suốt quá trình sinh trưởng Nhu cầu của mỗi cây thân gỗ qua các thời ỳ khác nhau là khác nhau

Theo Thomas (1985), chất lượng cây con có mối quan hệ logic với tình trạng chất khoáng Nitơ và phốt pho cung cấp nguyên liệu cho sự sinh trưởng

và phát triển của cây con Tình trạng dinh dưỡng của cây con thể hiện rõ qua màu sắc của lá Phân tích thành phần hóa học của mô là một cách duy nhất để

đo lường mức độ thiếu hụt dinh dưỡng của cây con

Trong những năm gần đây, nhiều nước trên thế giới như: Mỹ, Anh, Nhật, Trung Quốc đã sử dụng nhiều chế phẩm phân bón qua lá có tác dụng làm năng suất phẩm chất nông sản, không làm ô nhiễm môi trường như: Atonik, Yogen (Nhật Bản), Cheer, Organic (Thái Lan), Bloom Plus, Solu Pray, Spray – Ngrow (Hoa Kỳ), Đặc đa thu, Đặc Phong, Diệp lục tố (Trung Quốc) Nhiều chế phẩm đã được khảo nghiệm và cho phép sử dụng trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam

Vào năm 1910 ở hội nghị quốc tê lần thứ VI, các trạm nghiên cứu lâm nghiệp nhiều đại biểu tỏ ra bi quan đối với vấn đề được đặt ra đầu tiên là:

“Bón phân cho quần thể cây rừng”

Nửa thế kỷ sau, sự quan tâm này đã có ở Pháp, sau đó Đức, Anh, Mỹ cũng quan tâm đến vấn đề này

Việc bón phân có tác động tích cực đó là:

- Đẩy mạnh sinh trưởng ban đầu của cây

- Tăng lượng gỗ sản xuất được, trung bình tăng từ 0,5 – 1,5m3/ha/năm Nhiều nước đã tập trung vào nghiên cứu các loại phân để ứng dụng vào trong sản xuất như phân hóa học, phân vi sinh, phân hữu cơ

Phân vi sinh được sản xuất đầu tiên do người tên là Noble Hiltner sản xuất tại Đức vào năm 1896 và được đặt tên là Nitragen Sau đó phát triển và được sản xuất ở những nước khác như: Mỹ (1896), Canada (1905), Nga, Anh, Thụy Điển

Phân có tác dụng phân hủy chất khó tan, cải tạo đất Ngoài ra còn có khả năng tiêu diệt sâu bệnh, cây trồng gây hại Các nước trên thế giới đã nghiên cứu và sử dụng phân vi sinh vật trong nhiều năm nhằm nâng cao năng suất cây trồng và bảo vệ môi trường sinh thái Phân đã được các nước trên thế giới bón cho lúa nước, lúa mì, khoai tây, đậu tương, cà chua, mía, lạc đều đạt được năng suất cao hơn

2.2.3 Tình hình nghiên cứu trong nước

Đi đầu trong lĩnh vực này có thể kể đến Nguyễn Hữu Thước (1963), Nguyễn Ngọc Tân (1985), Nguyễn Xuân Quát (1985), Trần Gia Biển (1985) các tác giả đều đi đến kết luận chung rằng mỗi loại cây trồng có yêu cầu về loại phân, nồng độ, phương thức bón, tỷ lệ hỗn hợp phân bón hoàn toàn khác nhau

Để thăm dò phản ứng của cây con với phân bón, Nguyễn Xuân Quát (1985), và Hoàng Công Đãng (200) đã bón lót super lân, clorua kali, sulphat amôn với tỷ lệ từ 0 – 6% so với trọng lượng ruột bầu Đối với phân hữu cơ, các tác giả thường sử dụng phân chuồng hoai (phân trâu, phân bò và phân bò)

với liều lượng từ 0 – 25% so với trọng lượng bầu Một số nghiên cứu cũng hướng vào xem xét phản ứng của cây gỗ non với nước Tuy vậy, đây là một vấn đề khó, bởi vì hiện nay còn thiếu những điều kiện nghiên cứu cần thiết (Nguyễn Xuân Quát, 1985)

Năm 1989, Trương Thị Thảo đã nghiên cứu về dinh dưỡng NPK đối với Thông nhựa đã cho thấy dinh dưỡng không những ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây Thông nhựa mà còn ảnh hưởng đến khả năng nhiễm bệnh của cây Bón phân hợp lý làm tăng sức đề kháng của cây đối với bệnh phấn trắng Năm 2000, Hoàng Công Đãng trong luận văn tiến sỹ đã đề cập đến ảnh hưởng của một số nhân tố sinh thái đến sinh trưởng và sinh khối của loài cây bần chua, trong đó tác giả đã nghiên cứu tác động riêng lẻ của từng loại phân NPK đến sinh trưởng và chất lượng cây con bần chua

Từ kết quả nghiên của nhà bác học của nhiều nhà khoa học trong nước cho thấy đối với từng loài, từng giai đoạn phát triển khác nhau thì yêu cầu về phân bón cũng khác nhau Các tác giả đã xác định chính xác định lượng phân bón phù hợp để cây con của các loài cây đó sinh trưởng nhanh, chất lượng tốt

Ở Việt Nam, phân vi sinh vật cố định đạm, phân giải lân đã được bước đầu nghiên cứu từ những năm 1960 Lê Văn Căn và Đặng Văn Ngữ (1958) đã nghiên cứu một số nấm mốc có khả năng phân giải được phốt pho khó tan Aspergillus niger sau 4 tuần nuôi cấy đã chuyển hóa được 17,2% phốt pho tổng số trong apatit và 14,2% phốt pho tổng số photphorit và từ đó phân vi sinh được nghiên cứu và sản xuất rộng rãi về sau

Những năm qua, để phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và giảm bớt khó khăn cho nông dân một số nhà sản xuất phân bón đã cùng với những nhà khoa học nghiên cứu sản xuất nhiều loại phân hữu cơ sinh học và được đưa vào sử dụng nhiều nơi, nhiều vùng trong cả nước, qua thực tế sử dụng cho thấy, phân bón hữu cơ chế biến từ các nguồn phế phẩm vi sinh là một trong những loại

phân bón có chất lượng tốt Ngoài các nguyên tốt đa lượng quan trọng như đạm, lân, kali, nó còn có nhiều nguyên tố vi lượng khác giúp cho cây trồng sinh trưởng và phát triển bền vững

Phân hữu cơ chế biến từ các nguồn phế thải hữu cơ và chế phẩm vi sinh không chỉ cung cấp nguồn dinh dưỡng cho cây trồng mà nó còn tác dụng phòng chống thoái hóa, ô nhiễm đất đai và góp phần bảo vệ cho môi trường Việc sử dụng phân bón hữu cơ cũng không gây đôc hại cho người cũng như các loại sinh vật, thực vật khác Nó còn gớp phần cải tạo đất, môi trường

và đảm bảo về nhu cầu thâm canh lâu dài, tạo thêm tính bền vững cho nền sản xuất Nông Nghiệp Việt Nam

Thử nghiệm ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh lên một số loại cây trồng như lúa, ngô, cây ăn quả nhãn, vải… tại Hà Nội, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Hải Dương, Đăk Lăk nông dân đều cho nhận xét bón loại phân này làm cây phát triển tốt, đỡ hẳn sâu bệnh, đất xốp và thấy tác dụng của phân bền lâu hơn hẳn so với bón phân hóa học hoặc NPK Năng suất lúa, ngô, quả tăng và ngoại hình sản phẩm đẹp hơn

2.2.3.1.Đặc điểm loại phân hữu cơ sinh Quế Lâm I

A Thành phần

- Định lượng: Hàm lượng hữu cơ = 15%; độ ẩm 30%

Vi sinh vật có ích 1 106 cpu/gr (VSV cố định đạm, VSV phân giải các hợp chất phốt pho khó tan, VSV phân giải xenlulozo

- Định tính: Các nguyên tố trung, vi lượng Mg, Fe, Zn, Mn, Bo, các hợp chất Humats, các Ensymes, các hợp chất nitơ, kali dạng protein và xác thực vật

B Công dụng

- Cung cấp các dưỡng chất cân đối cho cây trồng, giúp phát triển nhanh, chắc khỏe - Kháng được sâu bệnh

- Chống chọi sương muối, thời tiết bất lợi, kích thích đẻ nhánh, trổ hoa,

lá mướt, xanh và tươi lâu

- Cải tạo nền đất thông qua việc cung cấp hàm lượng hữu cơ và chủng

- Cải tạo đất, làm cho đất tơi xốp, thoáng khí

- Tăng cường điều hòa hấp thu dinh dưỡng cho cây trồng

- Cải tạo kết cấu đất và tang độ màu mỡ, nhất là đất đã bón quá nhiều phân hóa học, đất cằn cỗi, đất bạc màu, đất bị rửa trôi

- Giữ ẩm tốt cho đất, giảm lượng nước tưới cho cây trong mùa khô

- Kích thích bộ rễ phát triển mạnh, chống vàng lá, bạc lá do ngộ độc hữu cơ, phân, thuốc bảo vệ thực vật

B Công dụng

- Giúp cho cây trồng phát triển mạnh và đề kháng sâu bệnh

- Kích thích sự phát triển của hệ vi sinh vật làm cho đất thêm màu mỡ

- Cải tạo đất và làm cho đất tơi xốp, thông thoáng

- Giúp điều hòa độ ẩm để cây luôn phát triển

- Thân thiện với môi trường

- Có thể trộn chung với các phân bón khác

- Với tính năng đặc biệt, hạt phân sẽ nở to và bung ra khi gặp hơi nước tạo điều kiện cho cây trồng dễ hấp thu nhanh chất ding dưỡng, nên nhà nông quen gọi là Phân nở Hà Lan

C Giá thành: 35.000 VNĐ/2 kg

2.3 Khái quát về địa bàn nghiên cứu

2.3.1 Đặc điểm, vị trí địa hình nghiên cứu

- Vị trí địa lý: Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên thuộc địa bàn

xã Quyết thắng Nằm cách trung tâm thành phố khoảng 3km về phía tây căn

cứ vào bản đồ địa lý Thành Phố Thái Nguyên ta xác định vị trí của trường như sau:

- Phía Bắc giáp với phường Quán Triều

- Phía Nam giáp với phường Thịnh Đán

- Phía Tây giáp với xã Phúc Hà

- Phía Đông giáp với khu dân cư

- Địa hình: địa hình chủ yếu là đồi bát úp không có núi cao Độ đốc trung bình 10 – 150, độ cao trung bình là 50 – 70m, địa hình thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam

2.3.2 Đặc điểm về đất đai nơi nghiên cứu thí nghiệm

Vườn ươm khoa Lâm Nghiệp nằm dưới chân đồi, đất không màu mỡ và

ít dinh dưỡng.Vì vậy để phục vụ công tác gieo ươm và đóng bầu, chủ yếu đất được lấy từ các đồi khác trong trường

Đặc điểm của đất đồi là feralit phát triển trên đá sa thạch, đất canh tác lâu năm nên độ màu mỡ ít Dưới đây là biểu hiện hàm lượng các yếu tố dinh dưỡng trong đất

Bảng 2.1: Kết quả phân tích mẫu đất

(Nguồn: Số liệu phân tích đất của trường ĐHNL – Thái Nguyên)

Qua bảng 2.1 ta thấy: độ pH của đất là thấp: cho thấy đất chua Hàm lượng mùn và N: K2O: P2O5 ở mức thấp, chứng tỏ đất nghèo dinh dưỡng Như vậy: Qua kết quả phân tích ta có thể đánh giá được rằng đất ở vườn ươm khoa Lâm Nghiệp là đất chua, nghèo dinh dưỡng không đủ cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trong giai đoạn vườn ươm Do vậy cần bổ sung thêm chất dinh dưỡng cho cây qua biện pháp bón phân là hiệu quả Vì qua bón phân sẽ cung cấp lượng dinh dưỡng cho cây sinh trưởng, phát triển, nâng cao khả năng chống chịu của cây con trong giai đoạn vườn ươm

2.3.3 Đặc điểm khí hậu, thời tiết địa phương nghiên cứu thí nghiệm

Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên nằm tại xã Quyết Thắng thuộc thành phố Thái Nguyên Do đó, khí hậu ở đây mang đầy đủ tính chất khí hậu của thành phố Thái Nguyên

Mùa mưa (mùa nóng - ẩm) bắt đầu từ tháng 5 – 9, nhiệt độ bình quân tháng từ 230C – 290C (tháng nóng nhất là tháng 6 nhiệt độ trung bình là 29,30C), lượng mưa khá lớn phổ biến từ 1800mm – 2400mm và mưa tập trung vào các tháng 5, 6, 7, chiếm 85% lượng mưa cả năm

Mùa khô (khô – lạnh) kéo dài từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, có nhiệt độ bình quân tháng dưới 200C (tháng lạnh nhất là tháng 1 nhiệt độ trung bình là 15,50C) Tổng số giờ nóng trong năm dao động từ 1300 – 1750 giờ nhưng phân bố không đều trong các tháng Độ ẩm không khí bình quân từ 75 – 85% thời tiết khô hanh kéo dài Lượng mưa bình quân năm từ 2000mm – 2500mm, nhiệt độ bình quân hàng năm là 200C – 300C, tháng cao nhất là

400C thấp nhất là 90C – 110C

Nhìn chung khí hậu ở đây nóng ẩm, mưa nhiều, lượng mưa lớn, độ

ẩm cao, nhiệt độ thích hợp cho sinh trưởng, phát triển của cây trồng tại vườn thực vật

Qua tham khỏa số liệu của đài khí tượng thủy văn Gia Bẩy thành phố Thái Nguyên ta có thể thấy diễn biến thời tiết của khí hậu trong vùng thời gian nghiên cứu như sau:

Bảng 2.2.Một số yếu tố khí hậu từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2015 tại Tỉnh

Thái Nguyên

trung bình ( 0 C)

Ẩm độ không khí trung bình (%)

Lượng mưa (mm)

2.3.4 Điều kiện kinh tế

Vườn ươm có thành phần số lượng cây nhiều, khá phong phú và đa dạng Nhìn chung vườn ươm có quy mô khá rộng Cây trong vườn chủ yếu là cây: Keo, Lát, Mỡ, Lim Xanh, Chùm Ngây, Đinh, Quế và giâm hom một số loại cây như Trà Hoa Vàng… vườn hệ thống tưới tiêu đầy đủ và các dụng cụ phục vụ cho công tác gieo ươm đầy đủ, đáp ứng chủ yếu cho công tác rèn nghề và thực tập của sinh viên trong trường Giao thông thuận tiện cho việc vận chuyển cây

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là cây Mỡ ở giai đoạn vườn ươm 3 tháng tuổi

3.1.2 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Giới hạn về không gian nghiên cứu: tiến hành tại vườn ươm khoa Lâm Nghiệp

Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón Phân nở Hà Lan Pertiplus, phân bón hữu cơ vi sinh Quế Lâm I, phân bón NITEX đến cây Mỡ

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành đề tài

Đề tài được tiến hành tại vườn ươm khoa Lâm Nghiệp trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

Thời gian tiến hành nghiên cứu đề tài: từ 16/01/2015 – 16/05/2015

3.3 Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi

3.3.1 Nội dung nghiên cứu

- Tìm hiểu đặc điểm sinh thái của loài cây Mỡ trong giai đoạn vườn ươm

- Khảo nghiệm tác dụng của phân nở Hà Lan Pertiplus, phân bón hữu

cơ vi sinh Quế Lâm I, phân bón NITEX đến sinh trưởng về chiều cao vút ngọn (Hvn) cây Mỡ trong giai đoạn vườn ươm

- Khảo nghiệm tác dụng của phân nở Hà Lan Pertiplus, phân bón hữu

cơ vi sinh Quế Lâm I, phân bón NITEX tới sinh trưởng về đường kính cổ rễ (D00) của cây Mỡ trong giai đoạn vườn ươm

- Phân tích tác dụng của phân bón và lựa chọn được loại phân thích hợp tới sinh trưởngcho cây Mỡ trong giai đoạn vườn ươm

- Áp dụng một số biện pháp kĩ thuật chăm sóc khác cho cây Mỡ