Vận dụng những chuẩn mực của hiệp ước basel trong quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam

BASELăTRONGăQU NăTR ăR IăROăTệNăD NGăT Iă NGỂNăHẨNGăNỌNGăNGHI PăVẨăPHỄTăTRI NăăNỌNGăTHỌNăVI TăNAMă ă ChuyênăngƠnh:ăTƠiăChínhăậăNgơnăHƠngă ăăăăăăăăăăăăăăăăMưăs ă:ăăă ă ă 60.34.02.01ă LU N

B ăTẨIăCHệNHă

- -ă ă

TR NHăXUỂNăMINHă ă

BASELăTRONGăQU NăTR ăR IăROăTệNăD NGăT Iă NGỂNăHẨNGăNỌNGăNGHI PăVẨăPHỄTăTRI Năă

NỌNGăTHỌNăVI TăNAMă

ă ChuyênăngƠnh:ăTƠiăChínhăậăNgơnăHƠngă ăăăăăăăăăăăăăăăăMưăs ă:ăăă ă ă 60.34.02.01ă

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT ă

ă

ă

BASELăTRONGăQU NăTR ăR IăROăTệNăD NGăT Iă NGỂNăHẨNGăNỌNGăNGHI PăVẨăPHỄTăTRI Năă

NỌNGăTHỌNăVI TăNAMă

ă ChuyênăngƠnh:ăTƠiăChínhăậăNgơnăHƠngă ăăăăăăăăăăăăăăăăMưăs ă:ăăă ă ă 60.34.02.01ă

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT ă

ă GVHDă:ăTS.ăNGUY NăNG Că NHă

ă

TpăHCM,ăn mă2016ă

L IăCAMă OANă

Tôi xin cam đoan lu n v n Th c s v i đ tài ắV năd ngănh ngăchu năm că

c aăHi pă căBaselătrongăqu nătr ăr iăroătínăd ngăt iăNgơnăhƠngăNôngăNghi păvƠă

Phátătri năNôngăThônăVi tăNamẰ là k t qu c a quá trình h c t p, nghiên c u khoa

ă ă ă

ă ă ă ă ă ă

ăL IăC Mă Nă

Tôi xin g i l i c m n đ n TS Nguy n Ng c nh đư h ng d n tôi trong quá trình nghiên c u và m t s đ ng nghi p t i Agribank đư h tr các s li u c a h th ng Agribank đ có th hoàn thành đ tài lu n v n này

ă ă ă ă ă ă

M CăL Că TRANGăPH ăBỊAă

L IăCAMă OANă

M CăL Că

DANHăM CăCỄCăT ăVI TăT Tă

DANHăM CăCỄCăB NGă

CăBASELă ă5

1.1.1 R i ro tín d ng 5

1.1.2 Phân lo i r i ro tín d ng 6

1.1.3 D u hi u nh n bi t r i ro tín d ng 7

1.1.4 X p h ng tín d ng, phân lo i n 8

1.1.5 ánh giá r i ro tín d ng 11

1.1.6 H u qu c a r i ro tín d ng 12

1.2 QU NăTR ăR IăROăTệNăD NGăVẨăCỄCăCHU NăM CăBASELă TRONGăQTRRTDă ă14 1.2.1 Khái ni m QTRRTD 14

1.2.2 Nguyên t c trong QTRRTD 14

1.2.3 T ng quan v Basel 16

1.2.3.4 Hi p c Basel III   

1.3 L TRÌNH NG D NG HI P C BASEL T I CÁC N C 34

1.4 TH C TR NG TRI N KHAI T I VI T NAM 35

K TăLU NăCH NGă1ă:ă ă37 CH NGăIIă:ăKH ăN NGăV NăD NGăCỄCăCHU NăM CăC AăHI Pă Că BASELăTRONGăQTRRTDăT IăNHNoă&ăPTNTăVI TăNAMă ă38 2.1 T NGăQUANăV ăH ăTH NGăNHNoă&ăPTNTăVI TăNAMăă (AGRIBANKă)ă ă38 2.2 TH CăTR NGăăQU NăTR ăR IăROăTệNăD NGăT IăNGỂNăHẨNGă AGRIBANKă ă44 2.2.1 Nh ng ch tiêu c b n 44

2.2.2 Tình hình ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng 46

2.2.2.1 Tình hình huy đ ng v n    2.2.2.2 Tình hình ho t đ ng tín d ng    2.2.3 Nguyên nhân n x u 51

2.2.4 Ho t đ ng an toàn v n và QTRRTD t i Ngân hàng Agribank 54

2.2.4.1 Nh ng quy đ nh đư và đang th c hi n :    2.2.4.2 H th ng qu n tr r i ro tín d ng c a Agribank    2.2.4.3 Th c tr ng ho t đ ng đo l ng RRTD    2.2.4.4 Th c tr ng ho t đ ng ki m soát – Phòng ng a RRTD    2.3 KH ăN NGăV NăD NGăHI Pă CăBASELăTRONGăQU NăTR ăR Iă ROăTệNăD NGăT IăNGỂNăHẨNGăăAGRIBANKă ă59 2.3.1 m b o h s an toàn v n t i thi u 59

2.3.2 Giám sát cho vay 61

2.3.3 Phân tán r i ro tín d ng 61

2.3.4 D phòng r i ro m t v n tín d ng 64

2.3.5 S d ng h th ng đánh giá x p h ng n i b 65

2.3.6 Quy trình xem xét, đánh giá giám sát 67

2.3.7 Công khai thông tin 68

2.4 ỄNHăGIỄăVI CăV NăD NGăNH NGăCHU NăM CăC AăHI Pă CăBASELăT IăNGỂNăHẨNGăAGRIBANKă ă68 2.4.1 Nh ng k t qu đ t đ c 68

2.4.2 Thu n l i và khó kh n 69

2.4.2.1 Thu n l i    2.4.2.2 Khó kh n    CH NGă3ă:ăM TăS ăGI IăPHỄPăNH MăNỂNGăCAOăCH TăL NGă QU NăTR ăR IăROăTệNăD NGăTHEOăNH NGăCHU NăM CăC AăHI Pă CăBASELăT IăNHNNoă&ăPTNTăVI TăNAMă ă71 3.1 ăM CăTIểUăHO Tă NGăVẨăCHI NăL CăCỌNGăTỄCăTệNăD NGă C AăNHNNă&ăPTNTăVI TăNAMă ă71 3.2ăă M TăS ăGI IăPHỄPăNỂNGăCAOăCH TăL NGăQU NăTR ăR IăROă TệNăD NGăT IăNGỂNăHẨNGăAGRIBANKăTHEOăCHU NăM CăC Aă HI Pă CăBASELă ă74 3.2.1 Gi i pháp v chi n l c, chính sách qu n tr RRTD 74

3.2.2 H th ng qu n tr r i to tín d ng t ng h p và ho t đ ng ki m toán n i b 74

3.2.3 Phát tri n công ngh thông tin 77

3.2.4 Nâng cáo ch t l ng ngu n nhân l c 77

3.2.5 Hoàn thi n h th ng x p h ng khách hàng 78

3.2.6 Hoàn thi n c ch b o đ m ti n vay 80

3.2.7 Xây d ng h th ng qu n tr r i ro tín d ng theo chu n m c qu c t 81

3.3 KI NăNGH ă ă82 3.3.1 i v i NHNo & PTNT Vi t Nam 82

3.3.2 Hoàn thi n h th ng v n b n pháp lu t 82

3.3.3 Xây d ng, t ng c ng h th ng thanh tra, giám sát các ngân hàng 83 3.3.4 Hoàn thi n công tác cung c p thông tin tín d ng c a CIC 84 3.3.5 V các b ngành có liên quan 85

K TăLU NăCH NGă3ă ă86

PH NăK TăLU Nă ă87

ăDANHăM CăCỄCăT ăVI TăT Tă

- -ă ă

LCRă T ăL ă măB oăTínhăThanhăKho nă( Liquidityă

OTCăă ă ă ă ă ă ă ă ă ă ă ă Th ătr ngăphiăt pătrungă

ABAăă ă ă ă ă ă ă ă ă ă ă ă Hi păh iăNgơnăhƠngăChơuăỄă

ASEANă ă ă ă ă ă ă ă ă ă ă Hi păh iăcácăqu căgiaă ôngăNamăỄă

OECDă T ăch căh pătácăvƠăphátătri năkinhăt

(ăOrganisationăforăEconomicăCo-operationă andăDevelopment)ă

DANHăM CăCỄCăB NGă

-- -ă

B ng 1.1 : So sánh hi p c Basel II và Basel III 29

B ng 2.1 : Nh ng ch tiêu c b n c a Agribank qua các n m 2010 – 2014 44

B ng 2.2 : Tình hình trích l p d phòng r i ro tín d ng c a Agribank qua các n m 2010-2014 50

DANHăM CăCỄCăHỊNHăVẨă ăTH ă

Bi u đ 2.1 : S li u huy đ ng v n c a Agribank 2010 – 2014ă ă46ă

Bi u đ 2.2 : D n cho vay t i Agribank 2010-2014ă ă47ă

PH NăM ă Uă:ăT NGăQUANăV ă ăTẨIă

1 TệNHăC PăTHI TăC Aă ăTẨIă

Quá trình h i nh p khu v c và qu c t c a Vi t Nam đang di n ra ngày càng sâu

r ng trong m i l nh v c, k c l nh v c tài chính - ngân hàng Theo đó, vi c áp d ng các chu n m c qu c t trong qu n lỦ - kinh doanh là xu th t t y u Vi c áp d ng các chu n m c qu c t đ đánh giá an toàn h th ng NHTM Vi t Nam càng tr nên có Ủ ngh a h n trong b i c nh m c đ r i ro trong h th ng ngân hàng đ c đánh giá là khá cao, khó l ng tr c các h u qu x y ra trong giai đo n hi n nay Cùng v i quá trình tái c c u h th ng ngân hàng Vi t Nam, vi c đ m b o an toàn ho t đ ng trên c s các chu n m c qu c t Basel tr thành m t v n đ b c thi t ợi u này t o n n t ng cho vi c nâng cao n ng l c qu n tr r i ro c a t ng ngân hàng c ng nh hoàn thi n khung pháp lỦ đ qu n lỦ an toàn h th ng

Th c tr ng ho t đ ng kinh doanh ngành ngân hàng hi n nay đang r t khó kh n, nh

h ng c a cu c kh ng ho ng n công th gi i, l m phát khi n cho tình hình kinh t

Vi t Nam b nh h ng khá nghiêm tr ng Các t ch c kinh t c ng nh cá nhân vay

v n c a ngân hàng g p ph i nhi u khó kh n trong vi c tr n đúng cam k t khi mà lưi

su t lên cao, kéo theo ho t đ ng kinh doanh c a h b đình tr Trong kinh doanh ngân hàng t i Vi t Nam, l i nhu n t ho t đ ng tín d ng chi m t tr ng ch y u trong thu

nh p c a các ngân hàng Tuy nhiên, ho t đ ng này luôn ti m n r i ro cao, đ c bi t là các n c có n n kinh t m i n i nh Vi t Nam b i h th ng thông tin thi u minh

b ch và không đ y đ , trình đ qu n tr r i ro còn nhi u h n ch , tính chuyên nghi p

c a cán b ngân hàng ch a cao… Do đó, yêu c u xây d ng m t mô hình qu n tr r i

ro tín d ng có hi u qu và phù h p v i đi u ki n Vi t Nam là m t đòi h i b c thi t đ

đ m b o h n ch r i ro trong ho t đ ng c p tín d ng, h ng đ n các chu n m c qu c

t trong qu n tr r i ro và phù h p v i môi tr ng h i nh p

H i nh p kinh t qu c t đư tr thành xu th t t y u và đang di n ra ngày càng sâu

r ng v n i dung và quy mô trên nhi u l nh v c V i xu th h i nh p và toàn c u hoá

m nh m , kinh doanh ngân hàng là m t trong nh ng l nh v c ph i th c hi n theo các cam k t trong hi p đ nh th ng m i Vi t Nam – Hoa K , cam k t th c hi n l trình

h i nh p AFTA, cam k t gia nh p t ch c th ng m i th gi i WTO… Trong b i

c nh chung đó, các NHTM Vi t Nam s ph i đ i m t v i nh ng thách th c đ ng th i

t n d ng c h i đ h i nh p và phát tri n i u này đòi h i toàn b các thành viên trong h th ng NHTM Vi t Nam ph i ch đ ng nh n th c và s n sàng tham gia vào quá trình h i nh p h th ng NHTM Vi t Nam tham gia t t h n v i quá trình qu c

t hóa, nâng cao n ng l c c nh tranh trong quá trình h i nh p, c n ph i tuân th theo

m t s đi u c qu c t , đ t đó có c s so sánh, đánh giá và x p h ng gi a các ngân hàng Vi t Nam v i các ngân hàng n c ngoài c a các qu c gia khác trên th

gi i M t trong nh ng đi u c qu c t đ c các nhà qu n tr ngân hàng đ c bi t quan tâm chính là hi p c qu c t v an toàn v n trong ho t đ ng ngân hàng - còn đ c

bi t thông d ng v i tên g i Hi p c Basel

Là m t ngân hàng th ng m i có m ng l i ho t đ ng, đ i ng cán b nhân viên và s

l ng khách hàng l n nh t Vi t Nam, Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn

Vi t Nam (NHNo&PTNT Vi t Nam) là m t trong nh ng đ n v đi đ u trong vi c ti p

nh n và tri n khai các d án n c ngoài Trong b i c nh c nh tranh kh c li t, c ng

nh nh ng khó kh n c a n n kinh t trong th i k suy thoái, mu n phát tri n và đ ng

v ng tr c nh ng yêu c u ngày càng cao c a quy lu t th tr ng, nâng cao kh n ng

qu n tr r i ro, đ c bi t là r i ro tín d ng trong ho t đ ng kinh doanh ngân hàng, vi c nhanh chóng tri n khai và áp d ng qu n tr r i ro tín d ng theo Basel là vi c làm c n thi t c a NHNo&PTNT Vi t Nam giai đo n này

T nh ng lỦ do trên v tình hình ho t đ ng c a Ngân hàng mà tôi ch n ra đ tài: “V nă

d ngănh ngă chu năm că Hi pă că BaselăvƠoăqu nătr ă r iă roătínă d ngă t iă Ngơnă hƠngăNôngăNghi păvƠăPhátăTri năNôngăThônăVi tăNam” đ nghiên c u làm lu n

v n c a tôi

2 M CăTIểUăNGHIểNăC Uă ăTẨIă

- Nghiên c u v r i ro tín d ng và các chu n m c quy đ nh trong hi p c Basel

- Nghiên c u th c tr ng qu n tr r i ro tín d ng t i h th ng Ngân hàng Nông Nghi p và PTNT Vi t Nam

- Nghiên c u kh n ng v n d ng nh ng chu n m c c a Hi p c Basel trong qu n

tr r i ro tín d ng t i h th ng NHNN & PTNT Vi t Nam

- xu t các gi i pháp v n d ng nh ng chu n m c c a Hi p c Basel nh m hoàn thi n QTRRTD t i h th ng NHNN & PTNT Vi t Nam

- i t ng nghiên c u : Phân tích công tác qu n tr r i ro tín d ng t i NHNN & PTNT Vi t Nam ánh giá kh n ng v vi c v n d ng các chu n m c c a Hi p

c Basel trong qu n tr r i ro tín d ng t i NHNN & PTNT Vi t Nam

- Ph m vi nghiên c u : gi i h n nghiên c u trong QTRRTD và các nhân t tác

đ ng t i ngân hàng NHNN & PTNT Vi t Nam giai đo n 2010-2014

tài đ c th c hi n ch y u d a trên ngu n s li u th c p thu th p t NHNN Vi t Nam, Hi p h i ngân hàng Vi t Nam, T ng c c th ng kê, các báo cáo

th ng niên Agribank n m 2010-2014 và báo cáo tài chính c a các ngân hàng Ngoài ra, s li u đ c thu th p thêm t các báo, t p chí chuyên ngành, Internet,

Ph ngăphápăphơnătíchăs ăli uă

S d ng ph ng pháp lỦ thuy t suy lu n logic, s u t m, th ng kê s li u, duy v t

bi n ch ng, th ng kê ch s , th ng kê mô t , t ng h p, so sánh v n d ng linh ho t các ph ng pháp này đ nêu b t đ c n i dung đ tài

5 ụăNGH AăTH CăTI NăC Aă ăTẨIă

xu t l trình áp d ng nh ng chu n m c trong ng d ng hi p c Basel vào qu n

tr r i ro tín d ng t i Agribank đ m b o s an toàn trong các ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng Nh m gi m r i ro, nâng cao n ng l c c nh tranh c a h th ng Agribank trên th tr ng tài chính ti n t trong và ngoài n c

Ch ng 3 : M t s gi i pháp nh m nâng cao ch t l ng qu n tr r i ro tín d ng theo

nh ng chu n m c c a Hi p c Basel t i NHNo & PTNT Vi t Nam

CH NGă1ă:ăT NGăQUANăV ăQU NăTR ăR IăROăTệNă

1.1 NH NGăV Nă ăCHUNGăV ăR IăROăTệNăD NGă

1.1.1 R iăroătínăd ngă

Dù đư có nhi u c i cách trong l nh v c tài chính, r i ro tín d ng v n là nguyên nhân

ch y u gây ra th t thoát và d n đ n nguy c phá s n ngân hàng Có r t nhi u khái

ni m khác nhau v r i ro tín d ng nh sau:

Theo Thomas P.Fitch: R i ro tín d ng là lo i r i ro x y ra khi ng i vay không thanh toán đ c n theo th a thu n h p đ ng d n đ n sai h n trong ngh a v tr n Cùng v i r i ro lưi su t, r i ro tín d ng là m t trong nh ng r i ro ch y u trong h at

đ ng cho vay c a ngân hàng

 Theo Hennie van Greuning –Sonja B rajovic Bratanovic: R i ro tín d ng đ c đ nh ngh a là nguy c mà ng i đi vay không th chi tr ti n lưi, ho c hòan tr v n g c so

v i th i h n đư n đ nh trong h p đ ng tín d ng i u này gây ra s c đ i v i dòng chuy n ti n t và gây nh h ng t i kh n ng thanh kh an c a ngân hàng

T đó rút ra đ c n i dung c b n c a r i ro tin d ng là r i ro do m t khách hàng hay m t nhóm khách hàng vay v n không tr đ c n cho Ngân hàng Trong kinh doanh Ngân hàng r i ro tín d ng là lo i r i ro l n nh t, th ng xuyên x y ra và gây

h u qu n ng n có khi d n đ n phá s n Ngân hàng

Ngày nay, nhu c u v v n đ m r ng s n xu t kinh doanh, c i ti n trang thi t b k thu t, nâng cao công ngh và các nhu c u ph c v s n xu t kinh doanh luôn t ng lên đáp ng nhu c u này, các NHTM c ng ph i luôn m r ng quy mô ho t đ ng tín

d ng, điêu đó có ngh a là r i ro tín d ng c ng phát sinh nhi u h n

R i ro tín d ng là lo i r i ro ph c t p nh t, vi c qu n lỦ và phòng ng a nó r t khó

kh n, nó có th x y ra b t c đâu, b t c lúc nào R i ro tín d ng n u không đ c phát hi n và s lỦ k p th i s n y sinh các r i ro khác

1.1.2 Phơnălo iăr iăroătínăd ngă

RRTD bao g m r i ro giao d ch (Transaction risk) và r i ro danh m c (Portfolio

risk) Ngoài ra, r i ro tín d ng còn có th đ c phân thành r i ro tín d ng khách quan

và r i ro tín d ng ch quan

C n c vào nguyên nhân phát sinh r i ro, r i ro tín d ng đ c phân chia thành r i ro giao d ch và r i ro danh m c

- R i ro giao d ch: là m t hình th c c a r i ro tín d ng mà nguyên nhân phát sinh

là do nh ng h n ch trong quá trình giao d ch và xét duy t cho vay, đánh giá khách hàng R i ro giao d ch có 03 b ph n chính là r i ro l a ch n, r i ro b o đ m và r i

ro nghi p v

- R i ro l a ch n: là r i ro có liên quan đ n quá trình đánh giá và phân tích tín

d ng, khi ngân hàng l a ch n nh ng ph ng án vay v n có hi u qu đ ra quy t đ nh cho vay

- R i ro b o đ m: phát sinh t các tiêu chu n b o đ m nh các đi u kho n trong

h p đ ng cho vay, các lo i tài s n đ m b o, ch th b o đ m, cách th c đ m b o và

m c cho vay trên giá tr c a tài s n đ m b o

- R i ro nghi p v : là r i ro liên quan đ n công tác qu n lỦkho n vay và ho t

đ ng cho vay, bao g m c vi c s d ng h th ng x p h ng r i ro và k thu t x lỦ các kho n cho vay có v n đ

- R i ro danh m c: là m t hình th c c a r i ro tín d ng mà nguyên nhân phát sinh

là do nh ng h n ch trong qu n lỦ danh m c cho vay c a ngân hàng, đ c phân chia thành 02 lo i : r i ro n i t i và r i ro t p trung

- R i ro n i t i : xu t phát t các y u t , các đ c đi m riêng có, mang tính riêng

bi t bên trong c a m i ch th đi vay ho c ngành, l nh v c kinh t Nó xu t phát t

đ c đi m ho t đ ng ho c đ c đi m s d ng v n c a khách hàng vay v n

- R i ro t p trung : là tr ng h p ngân hàng t p trung v n cho vay quá nhi u đ i

v i m t s khách hàng, cho vay quá nhi u doanh nghi p ho t đ ng trong cùng m t

ngành, l nh v c kinh t ; ho c trong cùng m t vùng đ a lỦ nh t đ nh; ho c cùng m t

lo i hình cho vay có r i ro cao

1.1.3 D uăhi uănh năbi tăr iăroătínăd ngă

Các chuy n th m khách hàng th ng xuyên là cách t t nh t đ phát hi n nhanh chóng nh ng d u hi u này Nh ng chuy n th m luôn ph i có vi c ki m tra tình hình

th c t và s sách c a khách hàng Sau đây là m t s d u hi u th ng th y t phía khách hàng c n đ c ki m tra:

 T báo cáo tài chính:ă

- Ngân hàng không nh n đ c báo cáo tài chính t ng i vay m t cách k p th i

- Kh n ng thanh kho n gi m

- Nh ng thanh đ i nhanh chóng c a TSC

- Xu t hi n nh ng kho n n mà công ty vay ho c cho vay cán b ho c c đông c a công ty

- Doanh s bán hàng gi m ho c gia t ng m t cách nhanh chóng

- M c đ chênh l ch l n gi a t ng doanh thu và thu nh p ròng

- Doanh thu t ng nh ng l i nhu n gi m

- Xu t hi n các kho n l t ho t đ ng kinh doanh

- Thay đ i v ph m vi kinh doanh

- M t nh ng dây chuy n s n xu t chính, quy n phân ph i s n ph m ho c ngu n cung c p

 T ho t đ ng kinh doanh.ă

- M t m t hay nhi u khách hàng có n ng l c tài chính t t ho c nhà cung ng chính

- Thay đ i đáng k v giá tr c a đ n đ t hàng ho c h p đ ng mà có th làm m t

n ng l c s n xu t hi n hành

 Nh ng d u hi u liên quan đ n công ty:ă

- Báo cáo và qu n lỦ tài chính kém c i

- Các ch c n ng đi u hành và phân công x lỦ công vi c th hi n m t s ch p vá

- Mong mu n ho c kh ng kh ng đòi “đánh b c “ v i kinh doanh có nh ng r i ro quá m c

- t giá bán hàng hóa và d ch v m t cách không th c t

- Nh ng thay đ i trong qu n lỦ, quy n s h u ho c nh ng nhân v t ch ch t

- Ch m tr trong vi c ph n ng l i v i s đi xu ng c a th tr ng ho c các đi u

ki n kinh t

Tuy nhiên khi khách hàng có m t trong nh ng d u hi u trên thì không đáng k ,

nh ng khi m t s d u hi u x y ra đ ng th i thì cán b tín d ng c n xem xét, đánh giá k đ có th h n ch và gi m thi u các tác đ ng c a r i ro tín d ng gây nên

1.1.4 X păh ngătínăd ng,ăphơnălo iăn ă

Hi n nay có hai ph ng pháp ph bi n trong x p h ng tín d ng là ph ng pháp mô hình toán h c và ph ng pháp chuyên gia Nh ng t ch c x p h ng tín nhi m l n, có

uy tín trên th gi i nh Standard and Poor’s, Moody’s, Fitch… có 2 th phát tri n các

ph ng pháp riêng, nh ng v c b n v n d a trên phân tích đ nh tính và đ nh

l ng và đ a ra các h th ng ch s x p h ng tín d ng đ c tr ng c a mình

Ph ng pháp mô hình toán h c: là ph ng pháp ch y u t p trung vào các d

li u đ nh l ng và k t h p ch t ch v i mô hình toán h c Thông qua mô hình toán

h c, các t ch c x p h ng có th đánh giá ch t l ng tài s n, kh n ng sinh l i, kh

n ng tr n …

Ph ng pháp chuyên gia: đ đánh giá kh n ng thanh toán n c a đ i t ng c n

x p h ng, các nhà phân tích (trên c s s k t h p c a m t nhóm chuyên gia) s d a trên các thông tin t báo cáo c a đ i t ng c n x p h ng, thông tin th tr ng, thông tin ph ng v n t lưnh đ o c a doanh nghi p đ đánh giá tình hình tài chính, qu n tr doanh nghi p, chi n l c và chính sách qu n tr r i ro c a doanh nghi p…t đó đ a

ra m c x p h ng

Phơnălo iăn ă:ăă

Nhóm 1 (N đ tiêu chu n):

Các kho n n trong h n ho c quá h n d i 10 ngày c a khách hàng đ c x p

h ng AAA, AA, A theo H th ng x p h ng tín d ng, đ i v i t ch c tín d ng có H

th ng x p h ng tín d ng

Các kho n n trong h n c a khách hàng đ c t ch c tín d ng đánh giá là có kh

n ng thu h i đ y đ c g c và lưi đúng h n ho c các kho n n quá h n d i 10 ngày

có kh n ng thu h i đ y đ g c và lưi b quá h n và thu h i đ y đ g c và lưi đúng

th i h n còn l i, đ i v i t ch c tín d ng không có H th ng x p h ng tín d ng

Nhóm 2 (N c n chú Ủ):

Các kho n n có m t trong s các d u hi u sau đây:

- Quá h n t 10 ngày đ n 90 ngày;

tr ng, đ i v i t ch c tín d ng không có H th ng x p h ng tín d ng

- Quá h n t 181 ngày đ n 360 ngày;

- C u l i th i h n tr n l n đ u quá h n d i 90 ngày theo th i h n tr n đ c

c c u l i l n đ u;

- C c u l i th i h n tr n l n th hai;

- Khách hàng x p h ng C theo H th ng x p h ng tín d ng n i b c a t ch c tín d ng;

- Các d u hi u cho th y kh n ng tr n đ y đ n g c và lưi đúng h n c a khách hàng là nghiêm tr ng và t ch c tín d ng đánh giá có kh n ng m t v n n u không đ c kh c ph c và các d u hi u khác cho th y kh n ng thu h i đ y đ g c và lưi là r t khó kh n, đ i v i t ch c tín d ng không có H th ng x p h ng tín d ng

Nhóm 5 (N có kh n ng m t v n):

- Quá h n trên 360 ngày;

- C c u l i th i h n tr n l n đ u quá h n t 90 ngày tr lên theo th i h n tr

n đ c c c u l i l n đ u;

- C c u l i th i h n tr n l n th hai quá h n theo th i h n tr n đ c c c u

- Các d u hi u cho th y không th thu h i đ y đ n g c và lưi, đ i v i t ch c tín d ng không có H th ng x p h ng tín d ng

1.1.5 ánhăgiáăr iăroătínăd ngă

ánh giá r i ro tín d ng là công vi c thu c v các chuyên viên phân tích, chuyên viên k toán và chuyên viên ki m toán M c đ r i ro cao hay th p ph thu c vào nhi u y u t khách quan và ch quan c a m c đích vay v n c ng nh ho t đ ng c a

ng i vay v n

Cácăy uăt ăkháchăquanăă

Các y u t khách quan th ng là nh ng nhìn nh n ban đ u và t ng quát v tri n

v ng c a d án c n vay v n N u d án có tri n v ng thành công cao thì r i ro tín

d ng th p và ng c l i Các y u t này bao g m:

Môi tr ng kinh t : th tr ng, đ i th c nh tranh, kh n ng tiêu th

S phát tri n c a ngành liên quan: n u ngành liên quan đ n d án đang giai đo n phát tri n thì d án có nhi u kh n ng thành công Ng c l i; n u ngành liên quan đ n

d án đang giai đo n suy thoái và có nhi u công ty trong ngành làm n thua l thì

kh n ng thành công c a d án là th p

Môi tr ng pháp lỦ: Lu t b o hi m, lu t lao đ ng, lu t c nh tranh là nh ng đi u kho n c n đ c quan tâm khi đánh giá m t d án

Cácăy uăt ăch ăquană

Các y u t ch quan có th đ c hi u là tính tin c y c a doanh nghi p đi vay hay

kh n ng tr n c a doanh nghi p khi đ n h n Nhân t này đ c phân tích ch y u

d a vào các d li u k toán c a doanh nghi p

Hi u qu ho t đ ng hi n t i c a doanh nghi p: k t qu kinh doanh hàng quỦ và hàng n m c a doanh nghi p

Các kho n tín d ng hi n t i và l ch s c a các kho n tín d ng quá kh c a doanh nghi p: N u hi n t i doanh nghi p đang có các kho n vay khác và có các kho n vay tín d ng quá h n ch a đ c thanh toán hay doanh nghi p có các kho n vay tín d ng đư

đ c thanh toán nh ng th ng quá h n ph i chi tr thì tín tin c y c a doanh nghi p

là th p, và vi c cho doanh nghi p vay tín d ng s có r i ro cao

Kh n ng tài chính c a doanh nghi p: đ c c n c d a vào v n t có, các kho n cho vay, tài s n th ch p, ng i b o lưnh Các ngân hàng có th đánh giá m c r i ro tín d ng trên c s xác đ nh t l t ng v n c n vay c a doanh nghi p/v n t có c a doanh nghi p N u t l này là cao thì r i ro tín d ng cao, và ng c l i

Tính thanh kho n c ng là m t nhân t nh h ng đ n r i ro tín d ng Dù doanh nghi p có tình tr ng kinh t t t nh ng n u tính thanh kho n hay kh n ng huy đ ng

ti n m t không cao thì doanh nghi p có nhi u kh n ng ph i thanh toán n quá h n quy đ nh i u này đ ng ngh a v i vi c doanh nghi p có r i ro tín d ng cao

1.1.6 H uăqu ăc aăr iăroătínăd ngă

R iăroătínăd ngălƠmăgi măuyătínăc aăngơnăhƠngăth ngăm iăă

Trong xu th m c a và c nh tranh gay g t hi n nay, h u nh t t c các ngân hàng

th ng m i Vi t Nam đ u c g ng m các đi m giao d ch t i các vùng, đ a bàn trên toàn lưnh th Vi t Nam, và đ a ra nh ng ch ng trình s n ph m d ch v , ph c v t t

nh t cho khách hàng c a mình Ho t đ ng ngân hàng bao gi c ng đ t ch tín lên hàng đ u, h n ch t i đa t t c các thông tin x u hay không hay trên các ph ng ti n truy n thông đ i chúng nh h ng đ n ho t đ ng c a ngân hàng N u m t ngân hàng

th ng m i có t l n x u trên t ng n l n, có nh ng thông tin v vi c ngân hàng

không thu h i đ c n ho c ngân hàng đó b ngân hàng nhà n c đ a vào di n ki m soát đ c bi t thì uy tín c a ngân hàng đó b gi m sút m t cách nghiêm tr ng Lúc đó

s không có cá nhân ho c t ch c nào đ t quan h đ s d ng các d ch v c a ngân hàng đó n a vì h không bi t đ ng v n h b vào ngân hàng có đ m b o an toàn và sinh l i hay không

Các kho n cho vay có th m t ho c khó đòi trong khi ti n g i khách hàng v n ph i

tr lưi, làm m t đi nh ng c h i kinh doanh t t c a ngân hàng

R iăroătínăd ngălƠmăgi măl iănhu năc aăngơnăhƠng.ă

Theo quy đ nh c a ngân hàng nhà n c, t t c các kho n n x u ngân hàng đ u ph i trích d phòng, t l trích d phòng tùy theo m c đ n x u và tài s n đ m b o i u này có ngh a là, đ i v i các kho n n x u h n và có tài s n đ m b o có đ r i ro cao

h n s b trích d phòng cao h n các kho n n ít x u h n và có tài s n đ m b o ít r i

ro h n Vi c s ti n d phòng trích càng l n thì chi phí v n c a ngân hàng càng l n và

l i nhu n c a ngân hàng s gi m

R iăroătínăd ngăd năđ nănguyăc ăpháăs năngơnăhƠng.ă

Nh trên đư trình bày, r i ro tín d ng nh h ng đ n uy tín, kh n ng thanh kho n

và l i nhu n c a ngân hàng N u t tr ng này ti p t c kéo dài và n mòn vào v n riêng

c a ngân hàng, con đ ng đi đ n tuyên b phá s n ngân hàng là t t y u

Trong n n kinh t th tr ng, ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng liên quan đ n

r t nhi u thành ph n kinh t t cá nhân, h gia đình, các t ch c kinh t cho t i các t

ch c tín d ng khác.Vì v y, k t qu kinh doanh c a ngân hàng ph n ánh k t qu s n

xu t kinh doanh c a n n kinh t và đ ng nhiên nó ph thu c r t l n vào tình hình t

ch c s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p và khách hàng Ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng không th có k t qu t t khi ho t đ ng kinh doanh c a n n kinh

t ch a t t hay nói cách khác ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng s có nhi u r i ro khi ho t đ ng kinh t có nhi u r i ro R i ro x y ra d n t i tình tr ng m t n đ nh trên

th tr ng ti n t , gây khó kh n cho các doanh nghi p s n xu t kinh doanh, làm nh

h ng tiêu c c đ i v i n n kinh t và đ i s ng xư h i Do đó, phòng ng a và h n ch

r i ro tín d ng không nh ng là v n đ s ng còn đ i v i ngân hàng mà còn là yêu c u

c p thi t c a n n kinh t góp ph n vào s n đ nh và phát tri n c a toàn xư h i

1.2 QU NăTR ăR IăROăTệNăD NGăVẨăCỄCăCHU NăM CăBASELăTRONGă QTRRTDă

1.2.2 Nguyênăt cătrongăQTRRTDă

Quan tr rui ro tín dung là môt h th ng các ph ng pháp, các hình th c và các công

cu đ c s dung đ ki m soát quá trình cho vay (c p tín dung) và thu hôi n trong

nh ng đi u ki n cu th cua t ng th i k nh m han ch t i đa rui ro tín dung

- Nh n dang rui ro tín dung, ch p nh n r i ro : N u nh mu n có thu nh p phù h p

t ho t đ ng tín d ng c a Ngân hàng các nhà qu n tr c n ph i ch p nh n m t m c

r i ro t l cho phép Nguyên t c đ u tiên trong QTRRTD là ph i bi t ch p nh n

r i ro, đây là đi u ki n quan tr ng giúp đi u ti t nh ng tác đ ng tiêu c c c a RRTD trong quá trình qu n tr r i ro

- Mô hình đo l ng rui ro tín dung: Mô hình ch t l ng 6C, Mô hình x p h ng c a Moody và Standard & Poor

+ Quy t c trong mô hình 6C bao g m :

- Character : tính ch t , đ c đi m, phân lo i

- Capacity : n ng l c tài chính

- Capital : c u trúc v n

- Collateral : tài s n đ m b o

- Conditions : đi u ki n

- Control : ki m soát ( ho c coverage : b o hi m – m t s tài li u khác )

- Ki m soát rui ro tín dung: a dang hoá danh muc đ u t ; S dung các công cu phái sinh Ki m tra ki m soát hoat đông tín dung, phân loai n và trích l p d phòng rui ro, xây d ng chính sách và quy trình tín dung, xây d ng c c u t ch c hoat đông tín dung, xây d ng han m c tín dung; Bao đam ti n vay

- Nguyên t c qu n lỦ đ c l p RRTD v i các r i ro khác : Các r i ro trong Ngân hàng phát sinh t khía c nh khác nhau nên chúng khá đ c l p, vì v y trong quá trình

qu n lỦ chúng ph i đ c đi u ti t m t cách h p lỦ, tách bi t chúng và không th

g p nh ng r i ro khác nhau vào m t nhóm đ đ a ra cùng m t ph ng án qu n tr

- Nguyên t c phù h p v i chi n l c chung c a Ngân hàng : mang tính h th ng vì

th h th ng QTRRTD c n ph i d a trên n n t ng nh ng tiêu chí chung c a các chính sách đi u hành ho t đ ng c a NH.ă

Ch ătiêuăđánhăgiáăqu nătr ăr iăroătínăd ngă

Quan tr rui ro tín dung t t hay x u phai th hi n các ch tiêu v ch t l ng cao hay th p Vì v y các ch tiêu phan ánh quan tr rui ro tín dung c ng đ c s dung nh

nh ng ch tiêu đánh giá công tác quan tr rui ro tín dung Ngoai ra đ đánh giá chi ti t công tác quan tr rui ro tín dung cua môt ngân hang, ng i ta có th s dung môt s ch tiêu đ nh tính khác

Nh ngănhơnăt ă nhăhu ngăt iăcôngătácăqu nătr ăr iăroătínăd ngă

Nhơnăt ăch ăquană

- Trình đô, kinh nghi m cua cán bô làm công tác quan tr

- C c u t ch c bô máy c p tín dung và bô máy quan tr rui ro tín dung

- H th ng thông tin và x lỦ thông tin trong quá trình quan tr

- Trang thi t b k thu t, công ngh

Nhơnăt ăkháchăquană

- Môi tr ng pháp lỦ

- Khách hàng vay v n

oăl ngăr iăroătínăd ngă

Theo các chuyên gia ngân hàng qu c t cho r ng m t s t i s n c a ngân hàng (

đ c bi t các kho n cho vay ) gi m giá tr hay không th thu h i là bi u hi n c a r i ro tín d ng Do v n ch s h u c a ngân hàng r t nh so v i t ng giá tr tài s n nên ch

c n m t t l nh danh m c cho vay có v n đ có th đ y ngân hàng t i nguy c phá

s n

1.2.3 T ngăquanăv ăBaselă

1.2.3.1 VƠiănétăv ă yăbanăBaselă

Vào nh ng n m 1980, h th ng NHTM trên th gi i phát tri n m nh và có nh ng

d u hi u c nh tranh không lành m nh gi a các ngân hàng Nh m c ng c ho t đ ng

và t o ra m t c ch c nh tranh bình đ ng c a h th ng ngân hàng, U ban Basel

v giám sát ngân hàng (Basel Committee on Banking supervision - BCBS) đ c thành l p b i m t nhóm các Ngân hàng Trung ng và c quan giám sát c a 10

n c phát tri n (G10) t i thành ph Basel, Th y S y ban đ c nhóm h p 4 l n trong m t n m H i đ ng th kỦ c a y ban Basel đ c đ xu t b i Ngân hàng Thanh toán Qu c t Basel, g m 15 thành viên là nh ng nhà giám sát ho t đ ng ngân hàng chuyên nghi p đ c bi t phái t m th i t các t ch c tín d ng tài chính thành viên

y ban Basel và các ti u ban s n sàng đ a ra nh ng l i t v n cho các c quan giám sát ho t đ ng ngân hàng t t c các n c y ban Basel không có b t k m t

c quan giám sát nào và nh ng k t lu n c a U ban này không có tính pháp lỦ và yêu c u tuân th đ i v i vi c giám sát ho t đ ng ngân hàng Thay vào đó, y ban Basel ch xây d ng và công b nh ng tiêu chu n và nh ng h ng d n giám sát r ng rưi, đ ng th i gi i thi u các báo cáo th c ti n t t nh t trong k v ng r ng các t

ch c riêng l s áp d ng r ng rưi thông qua nh ng s p x p chi ti t phù h p nh t cho

h th ng qu c gia c a chính h Theo cách này, y ban khuy n khích vi c áp d ng cách ti p c n và các tiêu chu n chung mà không c g ng can thi p vào các k thu t giám sát c a các n c thành viên y ban báo cáo th ng đ c ngân hàng trung ng hay c quan giám sát ho t đ ng ngân hàng c a nhóm G10 T đó tìm ki m s h u thu n cho nh ng sáng ki n c a y ban Nh ng tiêu chu n bao quát m t d i r t r ng các v n đ tài chính M t m c tiêu quan tr ng trong công vi c c a y ban là thu

h p kho ng cách giám sát qu c t trên hai nguyên lỦ c b n là: không ngân hàng

n c ngoài nào đ c thành l p mà thoát kh i s giám sát; và vi c giám sát ph i

t ng x ng

1.2.3.2 Hi pă căBaselăIă

N m 1988, U ban Basel v giám sát ngân hàng U ban này đư phê duy t m t

v n b n đ u tiên l y tên là Hi p c v v n c a Basel (the Basel Capital Accord hay Basel I), yêu c u các ngân hàng ho t đ ng qu c t ph i n m gi m t m c v n

t i thi u đ có th đ i phó v i nh ng r i ro có th x y ra M c v n t i thi u này là

m t t l ph n tr m nh t đ nh trong t ng v n c a ngân hàng, do đó m c v n này

c ng đ c hi u là m c v n t i thi u tính theo tr ng s r i ro c a ngân hàng đó Basel I không ch đ c ph bi n trong các qu c gia thành viên mà còn đ c ph

c th R i ro th tr ng chung đ c p đ n nh ng thay đ i v giá tr th tr ng do có

s bi n đ ng l n trên th tr ng R i ro th tr ng c th là nh ng thay đ i v giá tr

c a m t lo i tài s n nh t đ nh Có 4 lo i bi n s kinh t làm phát sinh r i ro th

tr ng, đó là t giá lưi su t, ngo i h i, ch ng khoán và hàng hóa R i ro th tr ng

có th đ c tính theo 2 ph ng th c ho c là b ng mô hình Basel tiêu chu n ho c là

b ng các mô hình giá tr ch u r i ro n i b c a các ngân hàng Nh ng mô hình n i

b này ch có th đ c s d ng n u ngân hàng tho mưn các tiêu chu n đ nh tính và

đ nh l ng đ c quy đ nh trong Basel

M căđíchăc aăBaselăI: C ng c s n đ nh c a toàn b h th ng ngân hàng qu c

t ;

Thi t l p m t h th ng ngân hàng qu c t th ng nh t, bình đ ng nh m gi m c nh tranh không lành m nh gi a các ngân hàng qu c t

(1) T l v n d a trên r i ro - “T l Cook”: t l này đ c phát tri n b i BCBS v i

m c đích c ng c h th ng ngân hàng qu c t , đ i t ng ban đ u là nh ng ngân hàng ho t đ ng qu c t , nh ng sau này đư đ c th c thi trên h n 100 qu c gia Theo tiêu chu n này, ngân hàng ph i gi l i l ng v n b ng ít nh t 8% c a r tài

s n, đ c tính toán theo nhi u ph ng pháp khác nhau và ph thu c vào đ r i ro

c a chúng

T l tho đáng v v n (CAR) = V n b t bu c/Tài s n tính theo đ r i ro gia quy n (RWA)

Theo đó, ngân hàng có m c v n t t là ngân hàng có CAR > 10%, có m c v n thích

h p khi CAR > 8%, thi u v n khi CAR < 8%, thi u v n rõ r t khi CAR < 6% và thi u v n tr m tr ng khi CAR < 2%

(2) V n c p 1, c p 2 và c p 3: Thành t u c b n c a Basel I là đư đ a ra đ c đ nh ngh a mang tính qu c t chung nh t v v n c a ngân hàng và m t cái g i là t l

v n an toàn c a ngân hàng Tiêu chu n này quy đ nh: V n c p 1 ≥ V n c p 2 + V n

c p 3

V n c p 1 là l ng v n d tr s n có và các ngu n d phòng đ c công b , nh là kho n d phòng cho các kho n vay, bao g m: V n ch s h u v nh vi n; D tr

công b (L i nhu n gi l i); L i ích thi u s (minority interest) t i các công ty con,

có h p nh t báo cáo tài chính; L i th kinh doanh (goodwill)

V n c p 2 (V n b sung) g m: L i nhu n gi l i không công b ; D phòng đánh giá l i tài s n; D phòng chung/d phòng th t thu n chung; Công c v n h n h p; Vay v i th i h n u đưi; u t vào các công ty con tài chính và các t ch c tài chính khác

V n C p 3 (Dành cho r i ro th tr ng) = Vay ng n h n

(3) V n tính theo r i ro gia quy n:

RWA = T ng (Tài s n x M c r i ro phân đ nh cho t ng tài s n trong b ng cân đ i

k toán) + T ng (N t ng đ ng x M c r i ro ngo i b ng)

Basel I đ a ra tr ng s r i ro g m 4 m c: qu c gia 0%; ngân hàng 20%; doanh nghi p 100% Tr ng s r i ro không ph n ánh đ nh y c m r i ro trong m i lo i này

- Nh ng thi u sót c a Basel I: Sau khi r i ro tín d ng đ c thi t l p vào n m 1988,

U ban Basel đư chuy n s chú Ủ c a h sang r i ro th tr ng đ ph n ng l i các

ho t đ ng kinh doanh chuyên h u ngày càng t ng c a các ngân hàng th ng m i và

đ n n m 1996, Bsael I đư đ c s a đ i v i m c đích tính đ n c phí v n đ i v i

r i ro th tr ng

M c dù v y, Basel I v n có khá nhi u đi m h n ch M t trong nh ng đi m h n

ch c b n c a Basel I là không đ c p đ n m t lo i r i ro đang ngày càng tr nên

ph c t p v i m c đ ngày càng t ng lên, đó là r i ro v n hành (không có yêu c u

v n d phòng r i ro v n hành) Ngoài ra, còn m t s đi m h n ch khác, nh : không phân bi t theo lo i r i ro, không có l i ích t vi c đa d ng hóa…

Basel II là phiên b n th hai c a Hi p c Basel, trong đó đ a ra các nguyên t c chung và các lu t ngân hàng c a y ban Basel v giám sát ngân hàng Hi p c v

v n Basel II đ c trình bày nh m t t p h p các quy đ nh đ c đ xu t mà có th

s mang đ n m t lo t các thách th c v tuân th cho các ngân hàng trên th gi i

Tuy nhiên đi u quan tr ng h n là hàng lo t các tác đ ng kinh doanh và các thách

th c v qu n lỦ r i ro Basel II có th mang đ n cho các ngân hàng, đ i th c nh tranh phi ngân hàng, khách hàng, c quan đánh giá và cu i cùng là các th tr ng

v n toàn c u c a h

S ph c t p c a Hi p c M i, c ng nh ph thu c l n nhau c a nó v i Chu n

m c Báo cáo Tài chính Qu c t và các quy đ nh c a t ng n i trên toàn th gi i, làm cho tri n khai Basel II là m t d án có đ ph c t p cao

Basel I gi i h n b ng vi c đo l ng r i ro th tr ng và đo l ng c b n cho r i

ro tín d ng Basel II gi i thi u m t chu i các cách ti p c n r i ro tín d ng ph c t p

và t p trung m i vào r i ro v n hành Basel II s d ng khái ni m “three pillars”– (1) Yêu c u v n t i thi u, (2) rà soát giám sát, (3) nguyên t c th tr ng

Tr ăc tăth ă1: liên quan t i vi c duy trì v n b t bu c Theo đó, t l v n b t

bu c t i thi u (CAR) v n là 8% c a t ng tài s n có r i ro nh Basel I Tuy nhiên,

r i ro đ c tính toán theo ba y u t chính mà ngân hàng ph i đ i m t: r i ro tín

d ng, r i ro tác nghi p (hay r i ro ho t đ ng) và r i ro th tr ng So v i Basel I, cách tính chi phí v n đ i v i r i ro tín d ng có s s a đ i l n, đ i v i r i ro th

tr ng có s thay đ i nh , nh ng hoàn toàn là phiên b n m i đ i v i r i ro tác nghi p Tr ng s r i ro c a Basel II bao g m nhi u m c (t 0%-150% ho c h n) và

r t nh y c m v i x p h ng

Các quy đ nh m i v r i ro tín d ng c ng bao g m c đ i phó chi ti t v i ch ng khoán và gi m thi u r i ro tín d ng Cu i cùng, trong l nh v c r i ro v n hành, ngân hàng có th tính toán yêu c u v n trên c s t ng thu nh p c a mình (cách ti p c n

ch tiêu c b n và ph ng pháp ti p c n tiêu chu n) V i r i ro th tr ng, khung Basel m i v c b n không thay đ i cách ti p c n hi n t i

Cáchăti păc năđ căchu năhóaăchoăr iăroătínăd ng.ă

Trong cách ti p c n đư chu n hóa, tài s n đ c phân lo i thành m t t p h p các

l p tài s n đ c chu n hóa và m t tr ng s r i ro áp d ng cho m i l p, ph n ánh

m c đ t ng quan c a r i ro tín d ng S thay đ i so v i Basel I liên quan đ n s

d ng x p h ng tín d ng bên ngoài làm c s quy t đ nh tr ng s r i ro So v i Basel

I, n i mà t t c các tài s n đ u đ c đánh tr ng s 100%, thì gi đây đư có s cân

nh c khác nhau cho các tr ng s r i ro Tr ng s cho các doanh nghi p đ u t đư

gi m đáng k (ví d , t i 20% cho AAA), trong khi phân khúc doanh nghi p không đ u t , m t tr ng s r i ro là 50% áp d ng cho doanh nghi p đ c x p h ng

d i “BB” H n n a, các doanh nghi p không đ c x p h ng gi đây đư đ t đ c

m t tr ng s r i ro t ng t nh lúc tr c thu đ c theo Basel I

Ti păc năd aătrênăx păh ngăn iăb ăchoăr iăroătínăd ng.ă

Ti p c n d a trên x p h ng n i b cho r i ro tín d ng (IRB) là m t trong nh ng yêu t đ i m i nh t c a khung Basel II m i b i vì nó cho phép chính các ngân hàng quy t đ nh các y u t c n b n khi tính toán các yêu c u v v n c a h V i cách ti p

c n IRB, v n yêu c u t i thi u d a trên “phân b xác su t thua l ” d a vào r i ro

m c đ nh trong danh m c các kho n vay hay các công c tài chính khác Nh n th c

v đánh giá r i ro đ c thi t l p trong m t n m Mô hình IRB ti p t c gi đ nh m t

m c đ 99.9% đ tin c y, (ngh a là m t l n trong m t nghìn n m), các t n th t th c

t d ki n s v t quá c tính c a mô hình.ă

ă Tr ăc tăth ă2: liên quan t i vi c ho ch đ nh chính sách ngân hàng, Basel II cung

c p cho các nhà ho ch đ nh chính sách nh ng “công c ” t t h n so v i Basel I Tr

c t này c ng cung c p m t khung gi i pháp cho các r i ro mà ngân hàng đ i m t,

nh r i ro h th ng, r i ro chi n l c, r i ro danh ti ng, r i ro thanh kho n và r i ro pháp lỦ, mà hi p c t ng h p l i d i cái tên r i ro còn l i

Basel II nh n m nh 4 nguyên t c c a công tác rà soát giám sát: Th nh t, các

ngân hàng c n ph i có m t quy trình đánh giá đ c m c đ đ y đ v n n i b theo danh m c r i ro và ph i có đ c m t chi n l c đúng đ n nh m duy trì m c v n

đó Th hai, các giám sát viên nên rà soát và đánh giá vi c xác đ nh m c đ v n n i

b và chi n l c c a ngân hàng, c ng nh kh n ng giám sát và đ m b o tuân th t

l v n t i thi u; giám sát viên nên th c hi n m t s hành đ ng giám sát phù h p n u

h không hài lòng v i k t qu c a quy trình này Th ba, Giám sát viên khuy n ngh các ngân hàng duy trì m c v n cao h n m c t i thi u theo quy đ nh Th t ,

giám sát viên nên can thi p giai đo n đ u đ đ m b o m c v n c a ngân hàng không gi m d i m c t i thi u theo quy đ nh và có th yêu c u s a đ i ngay l p t c

n u m c v n không đ c duy trì trên m c t i thi u

Tr ăc tăth ă3: Các ngân hàng c n ph i công khai thông tin m t cách thích đáng

theo nguyên t c th tr ng Basel II đ a ra m t danh sách các yêu c u bu c các ngân hàng ph i công khai thông tin, t nh ng thông tin v c c u v n, m c đ đ y

đ v n đ n nh ng thông tin liên quan đ n m c đ nh y c m c a ngân hàng v i r i

ro tín d ng, r i ro th tr ng, r i ro v n hành và quy trình đánh giá c a ngân hàng

đ i v i t ng lo i r i ro này

Nh v y, quá trình phát tri n c a Basel và nh ng Hi p c mà t ch c này đ a

ra, các ngân hàng th ng m i càng ngày càng đ c yêu c u ho t đ ng m t cách minh b ch h n, đ m b o v n phòng ng a cho nhi u lo i r i ro h n và do v y, hy

v ng s gi m thi u đ c r i ro

u đi m c a Basel II so v i Basel I:

- V c u trúc và n i dung: Basel I t p trung vào m t gi i pháp qu n lỦ r i ro duy nh t là “yêu c u v n t i thi u” Trong khi, Basel II t p trung nhi u h n vào các

ph ng pháp n i b c a chính ngân hàng, đánh giá ho t đ ng thanh tra, giám sát và

k lu t trên nguyên t c th tr ng

- V tính linh đ ng c a ng d ng: Basel I quy đ nh chung m t ch n l a cho t t

c các ngân hàng Basel II linh ho t h n v i m t danh sách các ph ng pháp, các

bi n pháp khuy n khích đ các nhà qu n lỦ qu c gia và các ngân hàng ch n l a

- V tính nh y c m v i r i ro: Basel I đo đ c r i ro quá s b Basel II nh y

c m h n v i r i ro thông qua đ nh y c m c a yêu c u v n đ i v i m c đ r i ro

t ng lên và s công khai b t bu c m t cách chi ti t v đ nh y c m r i ro và chính sách r i ro

- V tr ng s r i ro: Basel I quy đ nh t 0 – 100 và u đưi h n v i các n c thu c T ch c h p tác và phát tri n kinh t (OECD- Organisation for Economic Co-operation and Development) Basel II quy đ nh t 0 - 150 ho c h n và không có đ c quy n nào, bao g m c phân c p bên trong và bên ngoài

- V k thu t gi m r i ro tín d ng: Basel I ch h tr và đ m b o Basel II th a

nh n v k thu t gi m thi u r i ro t t h n, đ a ra nhi u k thu t h n nh h tr ,

đ m b o, phái sinh tín d ng, l p m ng l i v th (position netting)

Nh ngăh năch ăc aăBaselăII:ăă

M c dù đ c coi nh m t c ch quan tr ng đ đ y m nh c i cách và c ng c toàn b công tác đi u hành trong l nh v c tài chính, nh ng cu c kh ng ho ng tài chính hi n t i đư cho th y nh ng thi u sót, b t c p c a Basel II ó là:

- Vi c áp d ng các ph ng pháp qu n tr r i ro tiên ti n ch a có các tiêu chu n có

th đ c ch p nh n r ng rưi

- Các ph ng pháp giám sát, đánh giá r i ro ch a tính đ n các ho t đ ng c a chu l kinh doanh

- Các c quan qu n lỦ ch a theo k p t c đ phát tri n m nh m nh ng s n ph m

d ch v có khoa h c công ngh c ng nh m c đ r i ro cao

Yêu c u qu n lỦ r i ro c a Hi p c M i d ng nh mang đ n m t thay đ i đáng k trong kinh doanh c n b n c a ngân hàng riêng l c ng nh trong c c u t

ch c c a nó Theo Basel II, các k t qu qu n lỦ t t h n r i ro tín d ng và r i ro v n hành s là đ u vào c a m t mô hình v n kinh t mà dùng nó các ngân hàng có th

c p v n cho các ch c n ng và giao d ch khác nhau tùy thu c vào r i ro

tránh kh n ng yêu c u d tr v n cao h n có th gây nguy hi m cho v th

th tr ng, các ngân hàng c n ph i đ m b o r ng h có m t cách ti p c n tri n khai toàn di n t i ch H c ng c n ph i cân nh c làm th nào nh ng thách th c và c

h i c a Basel II có th nh h ng đ n kinh doanh c a h và các m i quan h khách hàng c a h theo th i gian

Tri năkhaiăBaselăII,ăngơnăhƠngăch ăcóăl i

Hi p c Basel h ng t i vi c xây d ng n n t ng v ng ch c các quy đ nh v b o

đ m an toàn v n, giám sát ngân hàng phù h p và các quy t c th tr ng M c tiêu cao nh t là các ngân hàng tuân th Basel II s t ng c ng h n n a ho t đ ng qu n

lỦ r i ro và theo đó, có th n đ nh tài chính trên toàn c u Tuy nhiên, nói m t cách

đ n gi n thì Basel II yêu c u ngân hàng ph i tính toán và qu n lỦ yêu c u v v n

d a trên r i ro, tính t l an toàn d a trên r i ro R i ro càng cao thì yêu c u v v n càng cao và ng c l i

Nh v y, áp d ng Basel II thì ngân hàng ph i nâng cao kh n ng qu n tr r i ro

đ v i m t l ng v n t ng đ ng v i ngân hàng khác thì ngân hàng có th đem đi kinh doanh, đ u t , cho vay nhi u h n đ t o ra nhi u l i nhu n h n Ng c l i, n u ngân hàng qu n tr r i ro kém thì r i ro t ng lên và kéo theo yêu c u v n c ng t ng lên, làm gi m hi u qu kinh doanh c a ngân hàng Vì v y, có th nói r ng, đây không ch đ n thu n là tuân th quy đ nh c a c quan qu n lỦ, mà còn là nhu c u

n i t i c a ngân hàng đ th c s thay đ i ph ng th c kinh doanh d a trên n n t ng

qu n tr r i ro, trên c s đó nâng cao hi u qu kinh doanh ngân hàng N u nhìn theo h ng này thì m i th y rõ vì sao m t ngân hàng ph i b ra hàng ch c tri u USD đ u t và đ i m t v i nhi u thách th c trong vi c chu n b tri n khai Basel II

N u xét t góc đ tái c u trúc ngân hàng, mu n thu hút đ c các c đông m i trong và ngoài n c tham gia góp v n và qu n lỦ ngân hàng thì Basel II là m t l i

đi m quan tr ng, vì các nhà đ u t chuyên nghi p n c ngoài s quy t đ nh phân b

v n đ u t vào các th tr ng, các ngân hàng d a trên m c đ r i ro, trong đó Basel

II đ c coi là khá quan tr ng đ so sánh r i ro v i các n c khác và so sánh gi a các ngân hàng trong cùng m t qu c gia

Theo đó, có th nói r ng, tri n khai Basel II nh m qu n lỦ v n d a trên r i ro

n m trong chi n l c kinh doanh t ng th c a ngân hàng và có th làm thay đ i

ph ng th c kinh doanh c a ngân hàng khi mà các quy t đ nh kinh doanh d a trên đánh giá r i ro Vi c thay đ i này không ph i ch là c a kh i qu n tr r i ro, mà đòi

h i s tham gia c a lưnh đ o c p cao trong chi n l c kinh doanh chung c a ngân hàng

Vi c tri n khai Basel II đòi h i s tham gia c a t t c các b ph n khác nh các

đ n v kinh doanh, b ph n tài chính, b ph n IT, v n hành, nhân s , đào t o, truy n thông… và d ki n kéo dài trong nhi u n m theo l trình t các ph ng pháp c b n đ n các ph ng pháp tiên ti n h n theo t ng giai đo n Có th nói, đây

là m t d án t ng th bao g m hàng ch c ti u d án và s tích h p gi a các ti u d

án là ti n đ quan tr ng đ khi v n hành th c t không b mâu thu n ho c ch ng chéo

Hi uărõătháchăth căđ ătri năkhaiăhi uăqu ăBaselăII

V i quy mô, tính ph c t p c a d án t ng th nh v y, ngân hàng c n xem xét k

Nh m gi i quy t các v n đ này, ngân hàng c n thi t l p mô hình ho t đ ng m c tiêu đ t ra là tuân th m c t i thi u hay h ng t i đ t l i th c nh tranh th c s Ngân hàng c n l a ch n (1) tri n khai Basel II có th đ c coi nh là m t d án chuy n đ i th c s và thay đ i m t cách c n b n ph ng th c ho t đ ng kinh doanh trong ngân hàng; ho c (2) có th ch đ c coi nh là m t d án qu n tr tính tuân th , không c i thi n đáng k các ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

ây là l a ch n chi n l c c n b n mà các ngân hàng Vi t Nam c n th c hi n trong tri n khai Basel II và vì v y, c n đ c đ a vào ch ng trình làm vi c c a ban

lưnh đ o c p cao nh t c a ngân hàng, trong đó, lưnh đ o d án c n đ c bi t l u Ủ

vi c th ng nh t m c tiêu c a d án Basel II v i kh u v r i ro và m c tiêu chi n

l c c a ngân hàng

Th hai là qu n lỦ d án Tri n khai Hi p c Basel đòi h i các k n ng qu n lỦ

d án m nh, h t ng v ng ch c và cam k t v ngu n l c Trong h u h t các tr ng

h p, th i gian th c hi n d án không đ c qu n lỦ theo yêu c u c a Basel II và nhi u d án ph ph c t p không đ c ki m soát t p trung Trong m t s tr ng

h p, không có th t c đ ki m soát s thay đ i gi i quy t các thách th c này, cán b qu n lỦ ch ng trình ph i am hi u v th c tr ng c a ngân hàng so v i Basel

II đ đánh giá đ c m c đ s n sàng c a ngân hàng và thi t l p các k ho ch và sáng ki n nh m k p th i thu h p kho ng cách này

Lưnh đ o c a d án này nên là lưnh đ o c p cao nh t trong ngân hàng, có th có quy n tham gia vào các quy t đ nh quan tr ng c a ngân hàng, đ ng th i ph i đ m

b o s tích h p c a d án Basel II v i các d án khác mà ngân hàng đang tri n khai

Th ba là mô hình d li u Trên th gi i, các v n đ v d li u th ng là nh ng

v n đ l n nh t khi tri n khai Basel II/III R t nhi u ngân hàng thi u các mô hình

d li u l n trên toàn h th ng và không có c u trúc d li u rõ ràng ho c không có quan đi m rõ ràng v yêu c u d li u

Nhi u ngân hàng không hi u cách th c d li u liên h v i nhau và theo đó không

kh p đ c các yêu c u c a Basel II đ xây d ng các mô hình tính toán Th ng thì

d li u s n có không đáp ng đ c ch t l ng theo yêu c u đáp ng đ c các thách th c này đòi h i các ngân hàng ph i t n d ng các mô hình l y t các tính toán theo Basel II/III cho quy trình kinh doanh hàng ngày và xác đ nh kho ng cách gi a

th c tr ng hi n t i so v i yêu c u v d li u c a Basel II, trên c s đó l p k ho ch thu h p kho ng cách

Th t là công ngh thông tin (CNTT) M t c u ph n r t quan tr ng trong m i ngân hàng là công ngh Tr c đây, các ngân hàng coi CNTT không ph i là c u

ph n c t lõi và thích h p đ thuê ngoài Quan đi m m i cho r ng, CNTT là n ng

l c c t lõi c a ngân hàng và c c k giá tr Chính vì th , ngân hàng không th thuê

ngoài đ ti t ki m chi phí ho t đ ng c a trung tâm d li u CNTT đóng vai trò t i quan tr ng đ i v i vi c qu n lỦ r i ro hi u qu theo Basel II/III D li u ph i đ c

t ng h p li n m ch t nhi u ngu n và ph i đ c x lỦ đ đo l ng r i ro, qu n lỦ, tuân th và báo cáo theo th i gian th c

Th n m là s thay đ i v v n hóa qu n tr , truy n thông và đào t o Thông

th ng, lưnh đ o c p cao c a ngân hàng th hi n Ủ chí r t cao trong vi c th c hi n

qu n tr r i ro, tuy nhiên, đi u khó kh n nh t là làm th nào đ toàn th nhân viên và cán b ngân hàng không ng i khi trao đ i v r i ro, có cùng ngôn ng v qu n tr

r i ro và coi qu n tr r i ro nh là công vi c hàng ngày c a t ng nhân viên trên t t

c các phòng ban c a ngân hàng Theo đó, lưnh đ o d án và lưnh đ o ngân hàng

c n xác đ nh đây là s thay đ i v v n hóa qu n tr r i ro, nh m đ a qu n tr r i ro vào các thao tác trong quy trình công vi c hàng ngày c a t ng nhân viên t t c các

c p b c, phòng ban

Theo đó, vi c đánh giá nhân viên, ch đ l ng th ng, quy ho ch cán b , b nhi m cán b … đ u xem xét c u ph n quan tr ng là n ng l c v qu n tr r i ro

H n n a, quá trình truy n thông, đào t o nhân s c n ph i th c hi n toàn di n và

th ng xuyên, liên t c trong quá trình tri n khai Basel đ nâng cao ki n th c và

n ng l c c a đ i ng nhân viên c ng nh c i thi n nh n th c r i ro trên t t c các

c p cán b trong ngân hàng, t đó góp ph n c i thi n hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng

Xét cho cùng, tri n khai Basel II c n đ c coi là ph c v cho m c đích kinh doanh hi u qu c a ngân hàng và vì v y, cho dù có nhi u thách th c trên con đ ng phía tr c, ngân hàng c ng nh các c đông c a ngân hàng s đ c h ng l i r t

l n t vi c tri n khai Basel II N u tri n khai đúng cách d i ch đ o sát sao, quy t

li t t ban lưnh đ o c a ngân hàng và lan t a đ n toàn th cán b , nhân viên ngân hàng theo nh ng ngôn ng kinh doanh th ng ngày, Basel II s là c h i t t cho các ngân hàng Vi t Nam b t đ u hành trình chuy n đ i, thúc đ y tái c u trúc ngân hàng, thu hút v n m i t c đông ngo i, ng n ch n s gia t ng n x u tr l i

n i dung c b n c a Basel II là đ a ra các ph ng pháp và nguyên t c v qu n lỦ

r i ro tín d ng, ki m soát n x u, bao g m:

tín d ng ph i là chi n l c xuyên su t trong ho t đ ng ngân hàng (m c đ ch p

nh n r i ro, t l n x u…), trên c s đó phát tri n các chính sách nh m phát hi n, theo dõi và ki m soát n x u trong m i ho t đ ng, đ i v i t ng kho n c p tín d ng

c th và nâng lên t m soát r i ro c a c danh m c đ u t

tiêu chí c p tín d ng lành m nh (xác đ nh th tr ng m c tiêu, đ i t ng khách hàng

ti m n ng, đi u ki n c p tín d ng…) nh m xây d ng các h n m c tín d ng phù h p cho t ng lo i khách hàng trên c s các thông tin đ nh l ng, đ nh tính, k t qu x p

h ng tín d ng n i b đ i v i khách hàng Ngân hàng ph i có quy trình rõ ràng trong

đ xu t tín d ng, phê duy t và s a đ i tín d ng, có s phân tách nhi m v r ch ròi

gi a các b ph n có liên quan đ n công tác tín d ng Vi c c p tín d ng c n tuân th nguyên t c c n tr ng trên c s giao d ch công b ng gi a các bên

c a t ng ngân hàng đ xây d ng h th ng qu n lỦ phù h p, k p th i n m b t các thông tin t phía khách hàng nh tình hình tài chính, tình hình ho t đ ng kinh doanh, m c đ th c hi n các cam k t… đ s m phát hi n các d u hi u b t th ng,

ki m soát t t các kho n vay có v n đ Ngân hàng c ng c n có các bi n pháp qu n

lỦ và kh c ph c các kho n n x u Vì th , chính sách qu n lỦ r i ro tín d ng c a ngân hàng ph i ch rõ cách th c qu n lỦ các kho n tín d ng có v n đ

U ban Basel c ng khuy n khích các ngân hàng xây d ng và hoàn thi n h th ng

x p h ng tín d ng n i b , t o ti n đ cho vi c phân lo i, đánh giá khách hàng d a trên nhi u tiêu chí; phân bi t các m c đ r i ro tín d ng ng v i t ng đ i t ng khách hàng đ có bi n pháp qu n lỦ phù h p nh m gi m thi u r i ro cho ngân hàng

1.2.3.4 Hi pă căBaselăIIIă

Cu c kh ng ho ng tài chính và kinh t toàn c u n m 2008 cho th y thi u sót trong các quy đ nh v tài chính trong ho t đ ng Ngân hàng N u Basel II ch y u