Ảnh hưởng các thành phần của phong cách lãnh đạo tạo sự thay đổi đến cam kết tình cảm của nhân viên tại công ty cổ phần long sơn

N uăphátăhi năcóăb tăk ăs ăgianăl nănƠoătôiăxinăhoƠnătoƠnăch uătráchănhi mă v ăn iădungălu năv năc aămình... Theo Bass et al.. Bass et al... 12 Trottier et al... NgoƠi ra, Shikha Pahwa V

ă ă

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT ă ă

C AăNHỂNăVIểNăT IăCỌNGăTYăC ăPH NăLONGăS Nă

ChuyênăngƠnh:ăQu nătr ăkinhădoanhă

MưăngƠnh:ă60340102ă

ă ă

ă ă

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT ă

ă ă ă

H NGăD NăKHOAăH C:ăTS.ăNGUY Nă ỊNHăHOĨă

II

Tôi xin cam đoan đơy lƠ công trình nghiên c u c a riêng tôi vƠ đ c s h ng

d n khoa h c c a TS.ăNguy nă ìnhăHòa Các n i dung nghiên c u, k t qu trong đ

tƠi nƠy lƠ trung th c vƠ ch a công b b t k hình th c nƠo tr c đơy Nh ng s li u

trong các b ng bi u ph c v cho vi c phơn tích, nh n xét, đánh giá đ c chính tác gi

thu th p t các ngu n khác nhau có ghi rõ trong ph n tƠi li u tham kh o

NgoƠi ra, trong lu n v n còn s d ng m t s nh n xét, đánh giá c ng nh s

li u c a các tác gi khác, c quan t ch c khác đ u có trích d n vƠ chú thích ngu n

g c

N uăphátăhi năcóăb tăk ăs ăgianăl nănƠoătôiăxinăhoƠnătoƠnăch uătráchănhi mă

v ăn iădungălu năv năc aămình Tr ng i h c TƠi Chính ậ Marketing không liên

quan đ n nh ng vi ph m tác quy n, b n quy n do tôi gơy ra trong quá trình th c hi n

III

L IăC Mă Nă

Trong su t quá trình h c t p, nghiên c u các môn h c vƠ đ c bi t trong th i

gian lƠm lu n v n t t nghi p t i Tr ng i h c TƠi Chính - Marketing tôi xin chơn

thƠnh cám n:

TS Nguy n ình Hòa, ng i đư đ nh h ng đ tƠi nghiên c u, ch d n ph ng

pháp nghiên c u khoa h c trong su t th i gian tôi th c hi n lu n v n t t nghi p

QuỦ Th y Cô Tr ng i h c TƠi Chính - Marketing đư t n tình gi ng d y vƠ

truy n đ t nhi u ki n th c chuyên sơu trong nghiên c u, ph ng pháp gi ng d y m i,

nh ng kinh nghi m quỦ báu cho b n thơn tôi vƠ h c viên khóa h c cao h c qu n tr

kinh doanh trong quá trình h c t p t i tr ng

QuỦ Th y Cô Phòng đƠo t o vƠ Sau đ i h c Tr ng i h c TƠi Chính -

Marketing đư nhi t tình giúp đ , h ng d n, t o đi u ki n cho tôi hoƠn thƠnh các th

t c trong quá trình h c t p vƠ lƠm lu n v n t t nghi p

Nh ng ng i thơn trong gia đình, b n bè vƠ đ ng nghi p đư đ ng viên vƠ giúp đ

tôi r t nhi u trong th i gian hoƠn thƠnh ch ng trình cao h c vƠ lu n v n, Anh Ch

lƠm vi c t i công ty c ph n Long S n đư tham gia kh o sát cho nghiên c u nƠy

Kính chúc quỦ Th y Cô, gia đình, b n bè vƠ đ ng nghi p s c kh e, h nh phúc,

thƠnh công trong cu c s ng

Tp H Chí Minh, ngày 10 tháng 12 n m 2015

TR NăTHUăH NGă

V

2.3 T NG QUAN NGHIểN C U V QUAN H GI A PHONG CÁCH LẩNH

O T O S THAY I VÀ CAM K T C A NHỂN VIểN V I T CH C34T 20

S đ 3.1: Quy trình nghiên c u34T 29

ăă

XI

DANHăM CăCỄCăCH ăVI TăT Tă

ANOVA ( Analysis of Variance): Phơn tích ph ng sai

EFA (Exploratory Factor Analysis): Phơn tích nhơn t khám phá

KMO (Kaiser ậMeyer-Olkin): H s Kaiser ậMeyer-Olkin

SPSS (Statistical Package for the Social

Sciences):

Phơn tích d li u trong khoa h c xư h i

VIF (Variance Inflation Factor): H s phóng đ i

TF (Transformational leadership): Phong cách lưnh đ o t o s thay đ i

ă

ă

XII

TịMăT TăLU NăV Nă

ă tƠi ắ nh h ng các thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i đ n cam k t tình c m c a nhơn viên t i Công ty c ph n Long S n” đư nghiên c u các y u

t nh h ng t i cam k t tình c m c a nhơn viên t i công ty c ph n Long S n, đ ng

th i đ xu t các ki n ngh gi i pháp nh m nơng cao cam k t tình c m

Nghiên c u s d ng thang đo lưnh đ o t o s thay đ i theo Bass vƠ Avolio (1995) hi u

ch nh v i phiên b n 5X (MLQ- 5X) vƠ thang đo cam k t vì tình c m c a nhơn viên theo Meyer vƠ c ng s (1993) Mô hình nghiên c u g m 33 bi n quan sát v i 5 gi thuy t đ c đ a ra

Có 360 b ng cơu h i đ c phát ra d i hình th c tr c ti p, k t qu thu v đ c

337 b ng cơu h i, sau khi lo i b nh ng b ng cơu h i không đ t yêu c u, 293 b ng cơu

h i h p l đ c đ a vƠo nghiên c u chính th c, d li u kh o sát h p l đ c đ a vƠo

ki m đ nh đ tin c y thang đo d a trên h s Cronbach’s Alpha, t ng s bi n quan sát còn l i 31 bi n, lo i 2 bi n vƠ s thƠnh ph n không đ i

Ti p theo, d li u kh o sát đ c phơn tích nhơn t khám phá K t qu phơn tích khám phá nh n đ c lƠ thang đo phong cách lưnh đ o t o s thay đ i còn l i 4 thƠnh

ph n v i 20 bi n quan sát vƠ thang đo cam k t vì tình c m không đ i v i 6 bi n quan sát Sau khi ch y mô hình h i quy, cho th y các thƠnh ph n c a thang đo lưnh đ o t o

s thay đ i đ u có tác đ ng d ng t i cam k t g n bó v i t ch c vì tình c m Trong

đó thƠnh ph n tác đ ng m nh nh t t i cam k t g n bó v i công ty lƠ IM ắ lưnh đ o truy n c m h ng” vƠ tác đ ng th p nh t lƠ IC_IB ắ lưnh đ o quan tơm cá nhơn vƠ h p

d n b ng hƠnh vi” K t qu nghiên c u c ng cho th y không có khác bi t v m c đ cam k t tình c m v i công ty theo khía c nh gi i tính, đ tu i, trình đ chuyên môn,

b ph n công tác, thu nh p, th i gian công tác

T các k t qu trên tác gi đ ngh các gi i pháp nh m t ng thêm cam k t tình

c m t i công ty thông qua 4 thƠnh ph n tác đ ng c a phong cách lưnh đ o t o s thay

đ i t i cam k t tình c m đó lƠ: Lưnh đ o truy n c m h ng, lưnh đ o kích thích trí tu , lưnh đ o h p d n b ng ph m ch t, lưnh đ o quan tơm cá nhơn vƠ h p d n b ng hƠnh vi

1

1.1 LụăDOăCH Nă ăTĨIă

Công ty c ph n Long S n đ c thƠnh l p n m 2000, tr i qua 15 n m thƠnh l p vƠ phát tri n, công ty đư tr thƠnh m t trong nh ng nhƠ s n xu t h t

đi u l n nh t Vi t Nam vƠ đ ng trong top 500 doanh nghi p l n nh t Vi t Nam

S n ph m chính c a công ty lƠ h t đi u xu t kh u, h t đi u chiên (rang mu i),

vƠ d u v h t đi u S n ph m đ c s n xu t t i 14 nhƠ máy trên các đ a bƠn khác nhau vƠ đ c trang b các máy móc công ngh cao v i m c tiêu lƠm ra các

s n ph m s ch nh t, ch t l ng cao vƠ phù h p cho t t c nhu c u s d ng V i

đ c thu vê m t hang hat điêu la môt trong nh ng m t hang nông san xuơt khơu chiên

l c c a Viêt Nam va nh ng u đai vê chốnh sach cua nha n c đông th i kêt h p v i

s lanh đao tai tốnh, chiên l c kinh doanh phu h p, cùng đôi ngu nhơn viên nhiêt tốnh

co kiên th c va kinh nghiêm công ty đa thơm nhơp vao rơt nhiêu thi tr ng trên thê

gi i va đat đ c kêt qua cao c bi t các th tr ng l n nh : My, Chơu Ểu, Uc, Nhơt, New Zealand, Trung Quôc, Trung ông K t qu kinh doanh n m 2014 lƠ h n 16.000 t n h t đi u (kho ng 1.017 container) vƠ t ng doanh thu 6 tháng đ u n m 2014

lƠ 1.004 t VN

S l ng ng i lao đ ng đang lƠm vi c cho công ty đ n nay đư lên t i h n 7.000 ng i trong đó s l ng lao đ ng có trình đ trung c p tr lên chi m 30%, s

l ng còn l i lƠ công nhơn lƠm vi c t i các nhƠ máy, phơn x ng tr c thu c công ty

V i đ c thù lƠ công ty xu t kh u h t đi u ph i ti p xúc v i khách hƠng qu c t nhi u nên vi c c n thi t ph i duy trì m t đ i ng nhơn viên gi i chuyên môn vƠ nghi p v lƠ

đi u c n thi t vƠ luôn đ c s quan tơm c a các nhƠ lưnh đ o S th t lƠ các nhƠ lưnh

đ o công ty đư quan tơm vƠ th c hi n lưnh đ o t o s thay đ i nh h đư th c hi n

su t th i gian qua, tuy m i th c hi n lưnh đ o t o s thay đ i ch a nhi u nh ng đư t o cho nhi u nhơn viên g n k t tình c m v i công ty H luôn đ a ra các chi n l c mƠ

đ u l y con ng i lƠm n n t ng cho s phát tri n, chính vì v y các ho t đ ng v qu n

bi t luôn truy n m t ngu n n ng l ng d ng cho các nhơn viên c a mình, đ h luôn

th y h ng hái lƠm vi c Tác gi c m nh n r ng các anh ch lƠm vi c trong công ty tuy suy ngh khác nhau v qu n lỦ c a mình nh ng trong lòng m i ng i có chút th n

t ng h , ph i ch ng đó chính lƠ m t trong nh ng lỦ do mƠ h có th l i vƠ lƠm vi c phát tri n cùng công ty cho t i bơy gi vƠ c ng ch a t ng ngh t i vi c thay đ i môi

tr ng lƠm vi c khác Nh v y lưnh đ o t o s thay đ i đư nh h ng t i cam k t tình

c m c a nhơn viên trong công ty dù m c ch a cao i u nƠy thúc đ y tác gi quan tơm vƠ nghiên c u đ tƠi nƠy đ xem m c đ nh h ng các thƠnh ph n c a lưnh đ o

t o s thay đ i đ n cam k t tình c m c a nhơn viên t i công ty c ph n Long S n Tác gi đư t ng quan các nghiên c u tr c có liên quan ch ng minh đ c các thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i có nh h ng t i cam k t tình c m

c a nhơn viên lƠm c s lỦ thuy t cho nghiên c u c a tác gi Nh nghiên c u c a Sudha Ramachandran & Venkat (2009), Fatima Busha (2011), Bano Fakhra Batool (2013), Sameh Adel Abdo (2013) Vi c nghiên c u khám phá đo l ng các y u t nh

h ng t i cam k t g n bó c a nhơn viên đ i v i công ty thu hút s quan tơm nhi u t góc đ doanh nghi p, các nhƠ qu n lỦ đ n các nghiên c u t kh p n i trên th gi i Nhi u nghiên c u v m ng đ tƠi nƠy đư đ c th c hi n, trong đó nh h ng c a lưnh

đ o đ n cam k t g n bó v i t ch c c a nhơn viên dƠnh đ c s quan tơm r t l n đ c

bi t lƠ lưnh đ o t o s thay đ i Vi t Nam c ng có m t s nghiên c u v lưnh đ o

t o s thay đ i nh ng ch a nhi u đ c bi t lƠ m t nghiên c u riêng cho công ty c ph n Long S n thì hoƠn toƠn ch a có, xu t phát t th c t c a công ty vƠ tình hình nghiên

c u v đ tƠi nƠy tác gi quy t đ nh th c hi n đ tƠi: “ nh h ng các thành ph n c a

ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i đ n cam k t tình c m c a nhơn viên

3

công ty c ph n Long S n Nh m giúp cho nh ng nhƠ lưnh đ o c a công ty đ a ra

nh ng chính sách thu hút nhơn tƠi đ có đ i ng cán b gi i, nh ng nhơn viên tơm huy t c m th y th a mưn v i công vi c vƠ g n bó v i công ty

1.2.ăCỂUăH IăNGHIểNăC Uă

tƠi đ c th c hi n nh m tr l i cho các cơu h i nghiên c u d i đơy:

- Các thƠnh ph n nƠo c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i tác đ ng t i đ n cam

k t tình c m c a nhơn viên t i công ty c ph n Long S n

- ThƠnh ph n nƠo c a lưnh đ o t o s thay đ i lƠ tác đ ng m nh nh t t i cam k t tình

c m c a nhơn viên trong công ty c ph n Long S n

1.3.ăM CăTIểUăNGHIểNăC Uă

M c tiêu t ng quát c a đ tƠi lƠ t ng m c đ cam k t tình c m c a nhơn viên

v i công ty c ph n Long S n, thông qua phong cách lưnh đ o t o s thay đ i Các

m c tiêu nghiên c u c th c a đ tƠi đ c xác đ nh nh sau:

- Xác đ nh mô hình nghiên c u các thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i nh h ng đ n cam k t tình c m c a nhơn viên đ i v i t ch c

- o l ng m c đ nh h ng các thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i đ n cam k t tình c m c a nhơn viên đ i v i công ty c ph n Long S n

- xu t các ki n ngh v các y u t thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o

s thay đ i nh m lƠm t ng cam k t tình c m c a nhơn viên công ty c ph n Long S n

1.4.ă IăT NG,ăPH MăVIăNGHIểNăC Uă

- i t ng nghiên c u: Nghiên c u nh h ng các thƠnh ph n c a phong cách

lưnh đ o t o s thay đ i đ n cam k t tình c m c a nhơn viên

- Ph m vi nghiên c u: Nghiên c u t i tr s chính, chi nhánh c a công ty t i

TP H Chí Minh vƠ các chi nhánh t i khu v c phía Nam bao g m: Biên HoƠ, Bình

D ng, Bình Ph c

- i t ng kh o sát: Các nhơn viên đang lƠm vi c t i tr s chính, chi nhánh

t i TP H Chí Minh vƠ các chi nhánh t i khu v c phía Nam

4

- Th i gian nghiên c u: Nghiên c u đ c th c hi n t tháng 4/2015 đ n tháng 12/2015

1.5.ăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC Uă

Nghiên c u đ c th c hi n thông qua ph ng pháp nghiên c u đ nh tính vƠ

ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng nh sau:

-ăăNghiênăc uăđ nhătính: Nh m khám phá các thƠnh ph n c a lưnh đ o t o s thay

đ i vƠ hi u ch nh thang đo c a các y u t trong mô hình nghiên c u đ xu t Nghiên

c u đ nh tính đ c th c hi n thông qua 2 giai đo n Giai đo n m t tác gi nghiên c u

t ng quan c s lỦ thuy t đ đ a ra các gi thuy t vƠ đ xu t mô hình nghiên c u s

b sau đó tác gi ti n hƠnh th o lu n nhóm 7 nhơn viên đang lƠm vi c t i công ty c

ph n Long S n K t qu th o lu n nhóm nh m b sung các thƠnh ph n c a lưnh đ o

t o s thay đ i vƠ hi u ch nh thang đo c a các y u t trong mô hình nghiên c u đ

xu t theo đúng v i tình hình th c t t i công ty đ ng th i d a trên k t qu đó hi u

ch nh vƠ xơy d ng b ng cơu h i phù h p đ thu th p d li u cho nghiên c u đ nh

l ng

-ăăNghiênăc uăđ nhăl ng: Nghiên c u đ nh l ng đ c s d ng đ đo l ng

m c đ nh h ng các thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i đ n cam

k t tình c m c a nhơn viên t i công ty c ph n Long S n i t ng ch n m u ban

đ u lƠ 360 cán b , nhơn viên đang lƠm vi c t i v n phòng chính vƠ các chi nhánh t i khu v c phía Nam Tác gi s d ng k thu t x lỦ vƠ phơn tích d li u b ng ph n

m m SPSS 22.0, ti n hƠnh ki m đ nh thông qua các b c: ánh giá s b thang đo

b ng ki m đ nh Cronbach Alpha, phơn tích nhơn t khám phá EFA (b ng ki m đ nh KMO, Factor loading), Phơn tích h i quy đo l ng m c đ nh h ng các thƠnh ph n

c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i đ n cam k t tình c m v i ki m đ nh ch y u

lƠ ki m đ nh F, sig Ti p theo th c hi n ki m đ nh T-Test vƠ phơn tích ANOVA (Analysis Of Variance) nh m tìm ra s khác bi t có Ủ ngh a gi a các nhóm nhơn viên

v cam k t tình c m

1.6.ăụăNGH AăC Aă ăTĨIă

Nghiên c u nh h ng các thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay

đ i đ n cam k t tình c m c a nhơn viên đ i v i công ty c ph n Long S n có Ủ ngh a

5

th c ti n Nghiên c u nƠy giúp cho các nhƠ lưnh đ o c a công ty bi t đ c m c đ nh

h ng các thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i đ n cam k t tình c m

c a nhơn viên t i công ty c ph n Long S n Tác gi c ng đ a ra các ki n ngh đ i v i

t ng thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i giúp các nhƠ lưnh đ o c a công ty tham kh o đ t ng cam k t c a nhơn viên, giúp công ty duy trì đ c ngu n nhơn l c có chuyên môn, đ nơng cao n ng l c c nh tranh trong l nh v c ch bi n vƠ

xu t kh u h t đi u

1.7.ăB ăC CăC Aă ăTĨIă

Lu n v n nƠy đ c chia thƠnh 5 ch ng v i n i dung chính c a các ch ng

nh sau:

Ch ngă1:ăT ngăquanăv ăđ ătƠiănghiênăc uăă

Trình bƠy lỦ do ch n đ tƠi, m c tiêu nghiên c u, đ i t ng vƠ ph m vi nghiên

c u, ph ng pháp nghiên c u đ nh tính vƠ đ nh l ng đ nghiên c u, Ủ ngh a khoa

h c vƠ th c ti n c a đ tƠi vƠ b c c c a nghiên c u.ă

Ch ngă2:ăC ăs ălỦăthuy tă

Trình bƠy c s lỦ thuy t v phong cách lưnh đ o t o s thay đ i vƠ cam k t c a nhơn viên đ i v i t ch c Ch ng nƠy c ng trình bƠy t ng quan các nghiên c u tr c

v nh h ng c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i t i cam k t tình c m c a nhơn viên v i t ch c, đ xu t mô hình nghiên c u vƠ các gi thuy t nghiên c u.ă

Ch ngă3:ăPh ngăphápănghiênăc uă

Trình bƠy quy trình nghiên c u, mô t ph ng pháp nghiên c u đ nh tính,

ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng, mô hình nghiên c u hi u ch nh vƠ xơy d ng thang đo các thƠnh ph n trong mô hình nghiên c u đ thu th p d li u nghiên c u.ă

Ch ngă4:ăK tăqu ănghiênăc uă

Trình bƠy k t qu phơn tích d li u g m thông tin v m u kh o sát, ki m đ nh đ tin c y các thang đo, phơn tích nhơn t EFA, phơn tích mô hình h i quy nh h ng các thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i đ n cam k t tình c m c a nhơn viên

t i công ty c ph n Long S n, ki m đ nh các vi ph m h i quy vƠ các gi thuy t nghiên

c u.ă

Ch ngă5:ăKi năngh ăvƠăk tălu nă

6

Trình bƠy các ki n ngh v các thƠnh ph n c a lưnh đ o t o s thay đ i đ t ng cam

k t c a nhơn viên v i t ch c Ch ng nƠy c ng trình bƠy k t lu n v k t qu nghiên

c u, nh ng h n ch nghiên c u vƠ h ng nghiên c u ti p theo.ă

7

C ăS ăLụăTHUY TăậăMỌăHỊNHăNGHIểNăC Uă

2.1.ăNH NGăV Nă ăLụăLU NăLIểNăQUANăT Iă ăTĨIă

2.1.1.ăKháiăni mălưnhăđ oă

K t qu tìm ki m c a c s d li u h c t p m r ng trong n m 2003 c a bƠi

báo xu t b n b ng cách s d ng thu t ng ”lãnh đ o”, k t qu tr v lƠ h n 26.000 bƠi

vi t S l ng đ nh ngh a v lưnh đ o c ng nhi u g n nh s l ng ng i c g ng đ a

ra các đ nh ngh a v khái ni m nƠy (Stogdill, 1974 trích Ph m, 2013) T đó có th

th y su t th i gian qua đư vƠ đang có r t nhi u nghiên c u v lưnh đ o vƠ m i nghiên

c u cho ra k t qu khác nhau v lưnh đ o nh ng chung quy l i thì lưnh đ o đ c đ nh ngh a nh sau:

Theo Peter Northouse (2007) lưnh đ o lƠ quá trình nh h ng lên ng i khác đ

h hi u đ c vƠ ch p nh n nh ng gì h ph i lƠm đ ng th i t o đi u ki n đ cho cá nhơn n l c hoƠn thƠnh m c tiêu c a t ch c t ng t theo Cary Yukl (2006) ”Lưnh

đ o lƠ quá trình m t cá nhơn nh h ng lên m t nhóm ng i đ cùng đ t đ c m c tiêu chung c a t ch c” vƠ ông c ng đ a ra m t s thƠnh ph n chính c a lưnh đ o nh sau: (a) Lưnh đ o lƠ m t quá trình, (b) lưnh đ o liên quan t i vi c nh h ng lên ng i khác, (c) lưnh đ o x y ra trong b i c nh c a m t nhóm, (d) lưnh đ o liên quan đ n vi c

đ t đ c m c tiêu, (e) các m c tiêu đ c chia s b i các nhƠ lưnh đ o vƠ nh ng ng i theo h

Riaz vƠ Haider (2010) đư đ a ra l u Ủ r ng các nhƠ lưnh đ o hi u qu có kh

n ng d n d t t ch c đi đ n thƠnh công b ng cách chú Ủ h n đ n các s ki n trong

t ng lai vƠ môi tr ng thay đ i Lưnh đ o đóng m t vai trò quan tr ng trong vi c thi t l p các nhóm hi u su t cao vƠ lƠ m t trong nh ng các y u t quan tr ng trong

vi c t ng c ng hi u qu c a t ch c (Northouse, 2007, Betroci, 2009, DuBrin, 2012) Lưnh đ o đư đ c xác đ nh lƠ m t trong nh ng y u t quan tr ng trong vi c thúc đ y

s đ i m i (Jung et al., 2003) Theo Yukl (2010), không có th a thu n chung v đ nh ngh a c a lưnh đ o M t s đ nh ngh a g n đơy v phong cách lưnh đ o

8

B ngă2.1.ăM tăs ăđ nhăngh aăv ălưnhăđ oă

Trong th c t , khái ni m lưnh đ o (leadership) d b nh m l n v i khái ni m

qu n lỦ (management) đ c bi t lƠ trong môi tr ng doanh nghi p Tuy nhiên, c17Tó m t

s khác bi t r t rõ nét gi a qu n lỦ vƠ lưnh đ o, vƠ c hai đ u quan tr ng Qu n lỦ ngh a lƠ d n d t, hoƠn thƠnh công vi c, ch u trách nhi m vƠ ti n hƠnh Lưnh đ o lƠ t o

nh h ng, lƠ d n d t đ nh h ng v cách th c, ti n trình, hƠnh đ ng vƠ quan đi m S khác bi t nƠy r t quan tr ng (17TWarren Bennis) lƠm rõ h n v lưnh đ o, nhi m v vƠ vai trò c a lưnh đ o vƠ qu n lỦ tác gi trình bƠy cách nhìn nh n v s khác bi t gi a

qu n lỦ vƠ lưnh đ o theo quan đi m c a Warren Bennis nh sau:

9

B ngă2.2:ăSoăsánhăqu nălỦăvƠălưnhăđ oă

- H i cái gì vƠ t i sao

- Quan tơm t i ph m vi r ng l n bên ngoƠi

có s c l c, có tính h ng ngo i, tính quy t đoán; (2) T n tơm, th hi n: Có tính tin

c y, tính ph i h p, có nhu c u thƠnh t u; (3) Tính d ch u, th hi n: Tính l c quan, giúp đ , yêu m n; (4) Tính thông minh, th hi n: tính ham hi u bi t, phóng khoáng, có tính h ng h c t p

- Ti p c n theo khía c nh phong cách, hƠnh vi l nh đ o: Các nghiên c u c a đ i h c Ohio quan tơm t i hai thƠnh ph n: Quan tơm vƠ ch đ ng HƠnh vi quan tơm th hi n:

S thơn thi t v i nhơn viên, phát tri n quan h , tin t ng vƠ kính tr ng gi a hai bên HƠnh vi ch đ ng th hi n: Vi c xác đ nh các công vi c c n hoƠn thƠnh, nh ng mong

đ i v k t qu vƠ m i quan h gi a các nhơn viên

10

- Ti p c n khía c nh quy n l c vƠ s nh h ng c a lưnh đ o: ơy lƠ cách ti p c n

xu t hi n trong các nghiên c u t cu i th p niên 1950 H u h t các nghiên c u nƠy n

l c trong vi c gi i thích hi u qu lưnh đ o v m c đ quy n l c c a ng i lưnh đ o có, các d ng quy n l c vƠ cách th c s d ng quy n l c đ gơy nh h ng không ch v i

ng i d i quy n mƠ còn nh h ng đ n nh ng ng i khác nh các đ ng s , c p trên

vƠ c nh ng ng i ngoƠi t ch c nh các nhƠ cung c p ho c khách hƠng V quy n

l c có 5 c s khác nhau: Quy n trao th ng, quy n tr ng ph t, quy n chuyên môn, quy n tham chi u, quy n h p pháp

- Ti p c n ng i l nh đ o m i v ch t: Nh ng n m cu i 1970 vƠ đ c bi t cu i nh ng

n m 1980 đ n nay cách ti p c n lưnh đ o m i v ch t r t đ c quan tơm nghiên c u

Theo Nguy n H u Lam (2007), Lưnh đ o m i v ch t lƠ quá trình nh h ng

t i nh ng thái đ vƠ các gi đ nh c a các thƠnh viên t ch c đ t o ra s tích c c, nhi t tình v i nh ng s m ng, m c tiêu c a t ch c Ng i lưnh đ o t o s thay đ i không hƠi lòng v i tình tr ng hi n t i, h luôn tìm cách vƠ nh n d ng ra nh ng nhu c u đ t o

ra s c s ng cho t ch c c a h , h thách th c, không hƠi lòng v i các tiêu chu n ho t

đ ng hi n hƠnh, th c hi n s thay đ i c n b n nh ng tiêu chu n vƠ h th ng c b ng

nh ng tiêu chu n vƠ h th ng hi u qu h n

2.1.2.ă Kháiă ni mă phongă cáchă lưnhă đ oă t oă s ă thayă đ iă (Transformatională leadership)ă

VƠo n m 1939, các nghiên c u quan tr ng l n đ u tiên đ c ti n hƠnh b i Kurt Lewin ch ra có ba phong cách lưnh đ o c b n bao g m: Phong cách lưnh đ o đ c đoán, phong cách lưnh đ o dơn ch vƠ phong cách lưnh đ o t do N n t ng c a lưnh

đ o t o s thay đ i xu t hi n trong nghiên c u c a Max Weber (1923/1963) v lưnh

đ o lôi cu n Nh ng Burns (1978) lƠ ng i đ u tiên xác đ nh phơn bi t gi a nh ng

ng i c g ng đ đáp ng các nhu c u hi n t i c a nh ng ng i theo b ng cách t p trung s chú Ủ trên m i quan h vƠ nhƠ lưnh đ o t o s thay đ i c g ng đ nơng cao nhu c u c a nh ng ng i theo vƠ thúc đ y nh ng thay đ i l n c a các cá nhơn, các nhóm, vƠ t ch c Sau đó lưnh đ o t o s thay đ i lƠ m t ch đ a chu ng vƠ đ c nghiên c u r ng rưi trong qu n lỦ, tơm lỦ h c, xư h i h c, vƠ khoa h c chính tr (Avolio & Bass, 1988; Bass, 1985; Bass & Avolio; Bass, Waldman, Avolio, & Bebb,

11

1987; Bradley, 1987; Burns, 1978; Conger & Kanungo, 1988; Hater & Bass, 1988; House, 1977; Howell & Frost; Kuhnert & Lewis, 1987; Waldman, Bass, vƠ Einstein, 1987; Waldman, Bass, & Yammarino, 1988; Yammarino & Bass, 1988) Phong cách lưnh đ o t o s thay đ i (Transformational leadership) có các tên g i khác lƠ phong cách lưnh đ o chuy n đ i

Lưnh đ o t o s thay đ i lƠ m t quá trình nh h ng mƠ lưnh đ o lƠm thay đ i nơng cao nh n th c đ th y đ c nh ng gì lƠ quan tr ng, tr c c h i vƠ thách th c

c a môi tr ng, h lƠm theo m t cách m i Các nhƠ lưnh đ o t o s thay đ i luôn ch

đ ng: H tìm cách đ t i u hóa các cá nhơn, nhóm vƠ phát tri n t ch c vƠ đ i m i, không ch đ t đ c hi u su t "t i k v ng" Lưnh đ o t o s thay đ i không thay th lưnh đ o nghi p v , nh ng nó lƠm t ng trong đ t đ c các m c tiêu c a nhóm (Bass, 1997; Hall et al, 2002)

Theo Bass et al (2003), các nhƠ lưnh đ o t o s thay đ i s t p trung vƠo vi c phát tri n ng i đi theo b ng cách khai thác các ti m n ng c a h , mang c m h ng cho

h , thúc đ y s h p tác, đ ng viên h vƠ c ng c hƠnh vi, thái đ tích c c Các nhơn viên có m t m c đ tin t ng cao vƠ s t tin vƠo nhƠ lưnh đ o Các nhơn viên r t t hƠo đ kh ng đ nh mình v i các nhƠ lưnh đ o vƠ phát tri n m t Ủ th c m nh m v cam k t v i h T ng t nh v y, Bass (1997) l p lu n r ng các nhƠ lưnh đ o t o s thay đ i lƠ c n thi t đ c bi t lƠ trong th i n n kinh t toƠn c u thay đ i nhanh chóng vƠ toƠn c u hóa đang di n ra Lưnh đ o t o s thay đ i thúc đ y phát tri n n ng l c vƠ mang l i m c đ cam k t cao h n c a cá nhơn gi a các 'ng i đi theo' v i các m c tiêu c a t ch c Theo Bass & Avolio (1993) lưnh đ o t o s thay đ i ch x y ra khi các nhƠ lưnh đ o m r ng vƠ nơng cao l i ích c a nhơn viên c a h , khi h t o ra nh n

th c vƠ ch p nh n nh ng m c đích vƠ s m nh c a nhóm, vƠ khi h khu y đ ng nhơn viên đ nhìn l i ích c a nhóm l n h n l i ích c a chính mình Cùng v i nhau, nơng cao công su t vƠ cam k t v i t ch c đ có th t ng thêm n l c vƠ n ng su t cao h n (Lok & Crawford, 1999; Mannheim & Halamish, 2008) Theo Bass (1997), m c tiêu

c a lưnh đ o t o s thay đ i lƠ "bi n đ i" ng i vƠ t ch c theo ngh a chơn ph ng -

đ thay đ i chúng trong tơm trí vƠ trái tim; m r ng t m nhìn, cái nhìn sơu s c, vƠ s

hi u bi t; lƠm rõ m c đích; th c hi n hƠnh vi cùng v i ni m tin, nguyên t c, ho c giá

tr ; vƠ mang l i nh ng giá tr thay đ i đó lƠ t n t i v nh vi n Bass et al (2003) vƠ

12

Trottier et al (2008) đư gi i thích lưnh đ o t o s thay đ i lƠ d a trên 5 y u t Quan tơm cá nhơn (individualized considerations), kích thích trí tu (intellectual stimulation), truy n c m h ng (inspirational motivation), h p d n b ng ph m ch t (idealized influence attributes) vƠ h p d n b ng hƠnh vi (idealized influence behavior)

- H p d n b ng ph m ch t (Idealized influence - Attributed) đ c p đ n uy tín trong

t ch c c a nhƠ lưnh đ o, s t tin, m nh m , quy n l c, vƠ th hi n t m quan

tr ng trong vi c th c hi n s m nh t p th , đ o đ c trong lưnh đ o

- H p d n b ng hƠnh vi (Idealized influence - Behavior) đ c p đ n hƠnh đ ng lôi

cu n c a các nhƠ lưnh đ o đ c t p trung vƠo giá tr , ni m tin, Ủ th c trách nhi m

- Truy n c m h ng (Inspirational Motivation) đ c p đ n kh n ng c a ng i lưnh

đ o trong vi c đ a ra t m nhìn, s l c quan, thách th c trong công vi c đ hoƠn thƠnh m c tiêu

- Kích thích trí tu (Intellectual Stimulation) đ c p đ n hƠnh đ ng c a nhƠ lưnh đ o kích thích nhơn viên phơn tích vƠ logic theo h ng sáng t o, vƠ tìm gi i pháp cho

v n đ khó kh n

- Quan tơm cá nhơn (Individualized Consideration) đ c p đ n hƠnh đ ng c a nhƠ lưnh đ o quan tơm đ n nhu c u cá nhơn c a nhơn viên: t v n, h tr , đ ng viên h phát tri n vƠ th hi n

2.1.3.ăSoăsánhăphongăcáchălưnhăđ oăt oăs ăthayăđ iăvƠăphongăcáchălưnhăđ oănghi pă

v ă

Bass vƠ c ng s đư chia phong cách lưnh đ o ra lƠm ba lo i: Phong cách lưnh

đ o t o s thay đ i (Transformation Leadership), phong cách lưnh đ o nghi p v (transactional leadership) vƠ phong cách lưnh đ o t do (Laisser ậ Fair) Trong gi i

h n nghiên c u c a mình tác gi ch đ c p t i phong cách lưnh đ o t o s thay đ i Tác gi có đ a ra so sánh đi m t ng đ ng vƠ khác bi t gi a phong cách lưnh đ o t o

s thay đ i vƠ phong cách lưnh đ o nghi p v Bass đư v ch ra s kh i đ u c a lỦ thuy t lưnh đ o, trong đó c hai phong cách lưnh đ o nghi p v vƠ phong cách lưnh

đ o t o s thay đ i lƠ c n thi t đ nơng cao hi u su t trong các t ch c Bass phát tri n

đ y đ mô hình lưnh đ o d a trên ni m tin r ng phong cách lưnh đ o t o s thay đ i vƠ phong cách lưnh đ o nghi p v không ph i lƠ s d ng trên m t ph ng ti n duy nh t

mƠ nh ng mô hình lưnh đ o nƠy các nhƠ lưnh đ o s d ng t i các tình hu ng khác

13

nhau, mang l i hi u su t v t tr i, thông qua vi c chuy n đ i hƠnh vi lưnh đ o (Bass

vƠ Avolio, 1993) B ng 2.3 d i đơy so sánh hai phong cách lưnh đ o nƠy

B ngă2.3:ăSoăsánhăgi aăphongăcáchălưnhăđ oănghi păv ăvƠăphongăcáchălưnhăđ oă

t oăs ăthayăđ i.ă Phongăcáchălưnhăđ oănghi păv ă

(Transactional leadership style)ă

Phongăcáchălưnhăđ oăt oăs ăthayăđ iă

(Transformational leadership style)

- Xơy d ng d a trên nhu c u c a con

ng i đ có đ c m t công vi c lƠm vƠ

- T p trung vƠo các v n đ chi n thu t

- D a vƠo m i quan h c a con ng i đ

- Xơy d ng d a trên nhu c u c a m t

ng i đƠn ông cho Ủ ngh a

- LƠ quan tơm v i m c đích vƠ giá tr ,

đ o đ c

- V t lên v n đ hƠng ngƠy

- H ng v m c tiêu dƠi h n mƠ không

có nh h ng đ n giá tr vƠ nguyên t c

- T p trung nhi u h n vƠo các nhi m v

vƠ chi n l c

- Ti m n ng con ng i

- Xác đ nh vƠ phát tri n tƠi n ng m i

- Thay đ i vƠ thi t k l i công vi c đ lƠm cho h Ủ ngh a vƠ đ y th thách

- C u trúc n i b vƠ h th ng đ c ng c các giá tr vƠ m c tiêu

qu c a các nghiên c u khác nhau b ng cách s d ng kh o sát nƠy ch ra c u trúc y u

t c a MLQ có th không luôn luôn đ c n đ nh (Bycio, Hackett, & Allen, 1995;

Koh et al

(1995)

Phiên b n 5S, 1985

Singapore Giáo d c 5 (CH, CR, MBEA,

MBEP, LF) Den Hartog et

al (1997)

Phiên b n 8Y, 1989

NetherlandsDoanh nghi p t

nhơn vƠ nhƠ n c

4 (IS/IC/IM, CR, MBEA)

Hinkin, Tracey,

vƠ Enz (1997)

Phiên b n 5X, 1990

M Khách s n 1 (II/IM/IS/IC)

Geyer vƠ Phiên b n c Ngơn hƠng 4 (CH/IS/IM/IC, IC/CH,

15

Carless (1998a) Phiên b n

M Nhi u công ty 6 (CH/IM, IS, IC, CR,

MBEA, MBEP/LF)

Tejeda et al

(2001)

Phiên b n 5X, 1993

M Nhi u công ty 9 (IIA, IIB, IM, IS, IC,

Bass vƠ các c ng s phơn chia phong cách lưnh đ o thƠnh 3 lo i (phong cách lưnh đ o m i v ch t, phong cách lưnh đ o nghi p v , phong cách lưnh đ o t do) vƠ

thi t l p b ng cơu h i MLQ lƠm công c đo l ng cho các phong cách lưnh đ o nƠy

Theo Nguy n Th H ng H nh (2008), b ng cơu h i MLQ đư tr i qua nhi u phiên b n trong h n hai m i n m qua Theo Ph m V n an Duy đ u tiên b ng cơu h i nƠy có

73 m c h i, Bass vƠ Avolio (1990) ch nh s a cho ra đ i phiên b n g m 67 m c h i (37 m c h i đo l ng lưnh đ o t o s thay đ i) Bass vƠ Avolio (1995) ti p t c ch nh

s a ch t l c v i phiên b n 5X (MLQ 5X) Phiên b n nƠy g m 45 m c h i, trong đó 36

m c dƠnh cho 9 thƠnh t mô t lưnh đ o (m i thƠnh ph n g m 4 m c), 9 m c còn l i cho 3 đ i di n khía c nh lưnh đ o Trong 36 m c trên thì có 20 m c đo l ng cho 5 thƠnh t c a lưnh đ o t o s thay đ i bao g m: H p d n b ng ph m ch t, h p d n b ng hƠnh vi, truy n c m h ng, kích thích trí tu vƠ quan tơm cá nhơn S d ng thang đo Likert 5 c p đ MLQ 5X đư đ c s d ng trong g n 200 nghiên c u, lu n án ti n s trên toƠn th gi i v i tính ng d ng cao nên trong nghiên c u nƠy tác gi s d ng lƠm

16

c s nghiên c u b ng cơu h i kh o sát nh m đo l ng phong cách lưnh đ o t o s thay đ i

2.2.ăLụăTHUY TăV ăS ăCAMăK TăV IăT ăCH Că

2.2.1.ăKháiăni măv ăcamăk tăv iăt ăch că

ă Cam k t lƠ đ tƠi đ c nhi u tác gi nghiên c u trong quá kh nh Allen & Meyer (1991, 1997, 1990), các tác gi e.g., Jaros, Jermier, Koehler, &Sincich (1993)

vƠ Mayer & Schoorman (1992) v i ba khía c nh đ c đ c p t i lƠ cam k t tình c m, cam k t ti p t c vƠ cam k t đ o đ c ng th i, các nghiên c u ch ra r ng các y u t

có nh h ng t i k t qu lƠm vi c c a nhơn viên chính lƠ s cam k t v i t ch c (Mowday vƠ c ng s (1982), Allen VƠ Meyer (1990), Hackett vƠ c ng s (1994), Yousef (2000), Herscovitch vƠ Meyer (2002), Shawva2 c ng s (2003), Al Kahtani (2004))

Steer (1977) xem xét cam k t nh lƠ thái đ vƠ Ủ đ nh hƠnh vi c a nhơn viên

C th h n, cam k t v i t ch c cho th y ” Mong mu n th c hi n n l c l n vì l i ích

c a t ch c” vƠ ” mong mu n duy trì m i quan h t t vƠ lƠ thƠnh viên ch t ch c a t

ch c” Theo đó, Mowday vƠ các đ ng nghi p (Mowday, Porter vƠ Steers, 1982) đ nh ngh a cam k t t ch c nh lƠ ni m tin m nh m c a nhơn viên vƠo m c tiêu vƠ giá tr

c a t ch c, đ ng th i mong mu n đóng góp đáng k vì l i ích c a t ch c vƠ m c đích mu n tr thƠnh thƠnh viên lơu dƠi c a t ch c Meyer vƠ Allen (1991, 1993 vƠ 1997) đư s d ng 3 y u t : Cam k t tình c m (affective commitment), cam k t đ o đ c (normative commitment) vƠ cam k t duy trì (continuance commitment) đ phát tri n

b n ch t nhi u m t c a cam k t t ch c t i n i lƠm vi c

Buchanan (1947) cho r ng cam k t v i t ch c lƠ m t d ng ni m tin k t n i

gi a m c tiêu cá nhơn vƠ m c tiêu c a t ch c Cam k t c ng chính lƠ bi u hi n s t n tơm vƠ lòng trung thƠnh v i t ch c c a cá nhơn (Kanter, 1968) vƠ đ i di n cao nh t

c a tình c m, lòng trung thƠnh vƠ s t p trung vƠo công vi c trong t ch c (Dee, Henkin vƠ Singleton, 2006) Theo m t nghiên c u khác c a tác gi Chen & Hong (2005) cho r ng n u các thƠnh viên tin t ng vƠ ch p nh n các giá tr c a t ch c thì

h s ng sƠng lƠm vi c đ đ t đ c m c tiêu c a t ch c vƠ cam k t m nh m v i t

ch c M c đ cam k t cƠng cao ngh a lƠ s g n k t l i v i t ch c cƠng cao (Jiang & Huang, 2002)

17

Theo t ng h p th ng kê nghiên c u c a Arnons E Reichers (1985), t n m

1966 t i 1985 có t i 22 nghiên c u c a nhi u tác gi khác nhau trên th gi i v cam

k t v i t ch c trong nhi u l nh v c, trong đó nhi u nh t v n lƠ l nh v c giáo d c, khoa h c K t qu cho th y trong m i l nh v c khác nhau thì có m c đ cam k t khác nhau đ u h ng t i m c tiêu, giá tr c a t ch c

2.2.2.ăCácăthƠnhăph năc aăs ăcamăk tăv iăt ăch că

Trên th gi i đư có nhi u nghiên c u v cam k t v i t ch c vƠ do đó c ng có nhi u thƠnh ph n khác nhau đ đo l ng khái ni m nƠy nh m t s tác gi sau: Angle

& Perry (1981) đ xu t 2 thƠnh ph n c a s cam k t đó lƠ: Cam k t v giá tr (value commitment) lƠ cam k t đ ph c v cho m c tiêu c a t ch c Cam k t duy trì (commitment to stay) lƠ cam k t đ duy trì vai trò c a mình trong t ch c O’reilly & Chapman (1986) đ xu t 3 thƠnh ph n: Cam k t ph c tùng (compliance), cam k t g n

bó (indentification) vƠ cam k t ch quan (internalisation) Macey & Schneider ch ra 3 thƠnh ph n: Cam k t theo tr ng thái tơm lỦ, cam k t theo hƠnh vi vƠ cam k t theo đ c

đi m cá nhơn Tuy nhiên h u h t các nghiên c u đ u đánh giá cao nghiên c u c a Allen vƠ Meyer (1991) chia s cam k t ra lƠm 3 thƠnh ph n: Cam k t tình c m ( Affective commitment), cam k t duy trì (continuance commitment) vƠ cam k t đ o

đ c (normative commitment) vƠ đ c đ nh ngh a nh sau:

Cam k t tình c m (Affective commitment): Nhơn viên có đ c s tín nhi m c a

t ch c, h có c m giác tích c c khi ti p t c lƠm vi c cho t ch c vƠ ch ng có lỦ do gì

đ r i b công vi c c a mình (Allen & Meyer, 1991) Porter vƠ các c ng s (1979) cho

r ng cam k t tình c m lƠ s c m nh liên k t cá nhơn v i t ch c, đ ng nh t v i m c tiêu c a t ch c, nhơn viên c m th y t hƠo khi lƠ thƠnh viên c a t ch c

Cam k t duy trì (continuance commitment): M t s h c gi cho r ng vi c duy trì l i v i t ch c do b i vai trò vƠ chi phí mƠ ng i nhơn viên c m th y nó nh m t

s đ u t ho c không có l a ch n nƠo thay th Cam k t nƠy đ c xem lƠ không liên quan trên ph ng di n tình c m Cam k t duy trì liên quan t i vi c đánh giá c a nhơn viên khi h xem xét chi phí r i b công ty có l n h n chi phí mƠ h r i công ty hay không vƠ h nh n th y đ c chí phí b đi l n h n chi chí mƠ h l i lƠm vi c vƠ h

ti p t c l i v i t ch c vì h c m th y c n ph i nh v y (Allen & Meyer, 1991)

18

Cam k t đ o đ c (normative commitment): Nhơn t nƠy ít ph bi n nh hai nhơn t i trên vƠ đ c đ nh ngh a lƠ s nh n th c ph i l i v i t ch c (Bryant, Moshavi & Nguyen, 2007) Wiener (1982) đ nh ngh a đó lƠ áp l c thôi thúc v chu n

m c đ o đ c đ hƠnh đ ng vì m c tiêu vƠ quy n l i c a t ch c vƠ nh ng ng i g n

bó vì đ o đ c s l i v i t ch c vì h tin r ng đi u đó lƠ đúng đ n đ lƠm nh v y

Tóm l i, b n ch t c a các thƠnh ph n cam k t có th khác nhau nh ng b ng cách nƠy hay cách khác nó có tác đ ng gi ng nhau lên quy t đ nh c a nhơn viên ti p

t c l i ho c ng ng lƠm vi c cho t ch c (Caykoylu, Egri & Havlovic, 2007)

2.2.3.ă oăl ngăm căđ ăcamăk tăc aănhơnăviênăv iăt ăch că

ă Trong s r t nhi u đ nh ngh a vƠ thƠnh ph n c a khái ni m cam k t v i t ch c thì nghiên c u c a Mowday vƠ c ng s (1979) vƠ nghiên c u c a Meyer & Allen (1990) lƠ hai khái ni m nh n đ c nhi u s đ ng thu n vƠ đ c s d ng r ng rưi trong các nghiên c u hi n nay (Tr n, 2006) Trong nghiên c u nƠy s d ng thang đo Meyer

vƠ Allen (1990) v i 24 bi n thƠnh ph n, Meyer vƠ c ng s (1993) đi u ch nh còn 18

bi n, trong đó có 6 bi n đo l ng m t thƠnh ph n đ đo l ng cam k t g n bó v i t

ch c c a nhơn viên S d ng thang đo Likert 5 c p đ

B ngă2.5:ăB ngătómăt tăcácăthƠnhăph năc aăthangăđoăcamăk tăđ iăv iăt ăch că Tácăgi ă ThƠnhăph nă

Buchanan

(1974)

- M t Ủ đ nh m nh m đ ti p t c lƠm thƠnh viên c a t ch c

- Ch p nh n giá tr vƠ m c tiêu to l n c a t ch c

- Ni m tin vƠo m c tiêu vƠ ch p nh n giá tr c a t ch c

- S n sƠng theo đu i l i ích c a t ch c

- Mong mu n có v trí cao trong t ch c

Mowday,

porter &

Steer (1979)

- S ă đ ngă nh tă (identification) có ni m tin m nh m vƠ ch p

nh n giá tr vƠ m c tiêu c a t ch c

- Lòngă trungă thƠnhă (Loyalty) mong mu n m t cách m nh m

19

duy trì vai trò lƠ thƠnh viên c a t ch c

- S ăd năthơnă(involvement) d n thơn vƠo các ho t đ ng c a t

ch c vƠ luôn c g ng t nguy n vì t ch c

- Duyătrìă(continuance)ăđ c p t i đánh giá c a nhơn viên gi a

chi phí l i vƠ chi phí r i kh i t ch c vƠ h th y đ c chi phí

- Chu năm că(normative)ăcam k t vì nh ng tiêu chu n đ o đ c

hay chu n m c xư h i

Ngu n: Tác gi t t ng h p

20

2.3.ăT NGăQUANăNGHIểNăC UăV ăQUANăH ăGI AăPHONGăCỄCHăLẩNHă OăT OăS ăTHAYă IăVĨăCAMăK TăC AăNHỂNăVIểNăV IăT ăCH Că

ă Có r t nhi u nghiên c u thu c các l nh v c khác nhau đư cho th y m i quan h

m nh m gi a phong cách lưnh đ o vƠ g n k t v i t ch c Nhóm nghiên c u c a

tr ng đ i h c qu n tr kinh doanh, Malaysia g m Sameh, Hamid vƠ Fair (2013) nghiên c u v nh h ng c a phong cách lưnh đ o m i (new leadership) đó lƠ phong cách lưnh đ o t o s thay đ i (transformational leadership) vƠ phong cách lưnh đ o nghi p v (transactional leadership) t i cam k t g n bó c a các gi ng viên tr ng Yemen vƠ ch ra hai phong cách nƠy có tác đ ng d ng Còn trong l nh v c ngơn hƠng

có tác gi Bano Fakhra Batool (2013, Pakistan) nghiên c u v đ tƠi tác đ ng c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i (transformational leadership) nh h ng t i cam

k t c a nhơn viên nghiên c u t i các ngơn hƠng Pakistan K t qu cho th y nó có tác

đ ng d ng vƠ có Ủ ngh a trong nghiên c u NgoƠi ra, Shikha Pahwa Verma vƠ Vekat

R Krishnan (2014) nghiên c u m i quan h gi a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i

vƠ cam k t c a nh ng ng i theo có xem xét vai trò c a gi i tính Vi t Nam, các nghiên c u v m i quan h d ng gi a hai bi n phong cách lưnh đ o chuy n đ i vƠ

g n k t v i t ch c c ng đ c kh ng đ nh m c dù các nghiên c u ch a nhi u i n hình lƠ nghiên c u c a tác gi Tr n Kim Dung (2005) ”Ph m ch t lưnh đ o vƠ nh

h ng c a ph m ch t lưnh đ o đ n Ủ th c g n k t v i t ch c”

2.3.1.ăCácănghiênăc uăc aăn căngoƠiă

2.3.1.1.ăNghiênăc uăc aăBanoăFakharaăBatoolă(2013)ă

ă Theo nghiên c u th c nghi m c a Bano Fakhra Batool (2013) trong l nh v c ngơn hƠng t i Pakistan v nh h ng c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i t i cam

k t c a nhơn viên trong t ch c Nghiên c u s d ng thang đo Likert 5 đ đo l ng,

b ng cơu h i MLQ (Multifactor Leadership Questionnaire) đ c dùng đ đo l ng lưnh đ o t o s thay đ i vƠ cam k t c a nhơn viên thông qua cam k t tình c m c a Allen & Meyer (1996) Ph ng pháp đ nh l ng đ c đi u tra trên 100 nhơn viên đang lƠm vi c t i các ngơn hƠng Pakistan b ng ph ng pháp ch n m u ng u nhiên Phơn tích d li u b ng SPSS, thu th p d li u trên th ng kê mô t (trung bình, đ l ch chu n, t l ph n tr m T- test ) k t qu cho th y các nhƠ lưnh đ o t i các ngơn hƠng

21

theo phong cách lưnh đ o t o s thay đ i vƠ m i quan h gi a phong cách lưnh đ o t o

s thay đ i vƠ cam k t v i t ch c lƠ cam k t d ng vƠ tích c c, đ c bi t lƠ cam k t tình c m Nghiên c u nƠy d a theo quan đi m c a Bass & Avolio (1990) chia phong cách lưnh đ o t o s thay đ i ra lƠm 4 thƠnh ph n: S nh h ng (II), truy n c m h ng (IM), kích thích trí tu (IS) vƠ quan tơm cá nhơn (IC) Cam k t v i t ch c theo quan

đi m c a Allen & Meyer (1979) g m 3 thƠnh ph n: Cam k t tình c m, cam k t đ o

đ c vƠ cam k t duy trì

Hìnhă2.1.ăMôăhìnhănghiênăc uăc aăBanoăFakhraăBatoolă(2013)ă

2.1.1.2ăNghiênăc uăc aăSamehăAdelăAbdoăsaeedăvƠăc ngăs ă(2013)ă

Nghiên c u c a Sameh Adel Abdo saeed vƠ c ng s (2013) đ c th c hi n t i các tr ng đ i h c, cao đ ng kinh doanh t i Yemen, Malaysia v nh h ng c a phong cách lưnh đ o m i (trong đó đ c p t i lưnh đ o t o s thay đ iậ transformational leadership vƠ lưnh đ o nghi p v - transactional leadership) t i cam k t c a các gi ng viên t i các tr ng Yemen K t qu cho th y phong cách lưnh đ o t o s thay đ i có tác đ ng d ng, tích c t i các cam k t tình c m, đ o đ c vƠ quy chu n, còn lưnh đ o nghi p v có tác đ ng d ng t i cam k t tình c m vƠ quy chu n, tác đ ng ơm t i cam

k t đ o đ c Nghiên c u đ c th c hi n trên kh o sát 200 gi ng viên t i các tr ng đ i

h c, cao đ ng Yemen v i 6 gi thuy t đ c đ a ra

Quan tơm cá nhơn

S nh h ng

Kích thích trí tu

Cam k t Truy n c m h ng

22

ă

ă Hìnhă2.2:ăMôăhìnhănghiênăc uăc aăSamehăAdelăAbdoăsaeedăvƠăc ngăs ă(2013)ă

2.3.1.3.ăNghiênăc uăc aăFatimaăBushraăvƠăc ngăs ă(2011)ă

ă Nghiên c u c a Fatima Bushra vƠ c ng s (2011) v nh h ng c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i t i cam k t c a nhơn viên vƠ s tho mưn công vi c trong l nh

v c Ngơn HƠng t i Lahore, Pakistan Nghiên c u s d ng thang đo Likert 5, b ng cơu

h i g m 35 h ng m c thi t k lƠm 4 ph n vƠ 3 ngơn hƠng đ c l a ch n kh o sát, s

d ng ph ng pháp ch n m u ng u nhiên K t qu cho th y có tác đ ng tích c c gi a cam k t c a nhơn viên vƠ s tho mưn công vi c

Hìnhă2.3:ăMôăhìnhănghiênăc uăc aăFatimaăBushraăvƠăc ngăs ă(2011)ă

2.3.2.ăCácănghiênăc uătrongăn că

2.3.2.1.ăNghiênăc uăc aăLêăAnăKhangă(2013)ă

ă Nghiên c u c a Lê An Khang (2013) v ” nghiên c u phong cách lưnh đ o chuy n đ i: S tín nhi m vƠ g n k t v i t ch c trong b i c nh Vi t Nam” Nghiên

c u đ nh l ng v i m u g m 321 nhơn viên m i ngƠnh ngh đ n t các công ty trên

đ a bƠn TP H Chí Minh K t qu nghiên c u cho th y các thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i tác đ ng d ng t i 3 thƠnh ph n c a g n k t v i t ch c

Lưnh đ o t o s thay đ i

Lưnh đ o nghi p v

Cam k t

Lưnh đ o t o s

thay đ i

Cam k t Tho mưn công

vi c

23

m c dù m i quan h nƠy r t y u (c th lƠ y u t quan tơm cá nhơn (IC), truy n c m

h ng (IM), nh h ng hƠnh vi (IB) t i g n k t tình c m vƠ g n k t đ o đ c H n ch

c a đ tƠi lƠ ch nghiên c u trong ph m vi TP H Chí Minh, ph ng pháp ch n m u thu n ti n thiên l ch v ph n vƠ tr em nhi u

Hìnhă2.4:ăMôăhìnhănghiênăc uăc aăLêăAnăKhangă(2013)ă

2.3.2.2.ăNghiênăc uăc aăNguy năTh ăH ngăH nhă(2008)ă

ă Nghiên c u c a Nguy n Th H ng H nh (2008) v ” nh h ng c a phong cách lưnh đ o t i Ủ th c g n k t c a nhơn viên đ i v i t ch c” Nghiên c u đ nh l ng v i

m t m u g m 307 nhơn viên đang lƠm vi c t i TP H Chí Minh, tác gi s d ng thang

đo c a MLQ c a Bass (1992) vƠ thang đo OCQ c a Mowday (1979) K t qu cho th y các phong cách lưnh đ o vƠ Ủ th c g n k t c a m u ch m c đ trung bình Phong cách lưnh đ o t o s thay đ i vƠ phong cách lưnh đ o nghi p v có nh h ng d ng

t i lòng trung thƠnh, s đ ng nh t vƠ s d n thơn v i t ch c, trong đó phong cách lưnh đ o t o s thay đ i có tác đ ng m nh h n

Quan tơm cá nhơn- truy n c m h ng (IC-IM)

v i t ch c M t nghiên c u khác, Tr n Th Thu Trang (2006) cho th y phong cách lưnh đ o m i v ch t (lưnh đ o t o s thay đ i) tác đ ng d ng t i lòng trung thƠnh

c a nhơn viên VƠ theo nh nghiên c u c a Ph m V n an Duy (2013) thì lưnh đ o

t o s thay đ i có tác đ ng d ng t i cam k t g n bó v i t ch c c a nhơn viên khi nghiên c u trong các doanh nghi p xơy d ng trên đ a bƠn TP HCM K t qu nƠy c ng cho thơy s khác bi t v m c đ cam k t vì tình c m theo các khía c nh nh lo i hình

s h u, trình đ v n hoá, chuyên môn, ch c n ng công vi c Theo đó ng i lao đ ng trong doanh nghi p nhƠ n c, trình đ đ i h c, trên đ i h c có m c đ cam k t cao

h n

2.4.ăMỌăHỊNHăNGHIểNăC UăVĨăGI ăTHUY TăNGHIểNăC Uă ăXU Tă

Xu t kh u h t đi u t i Vi t Nam trong 9 n m qua đ u đ ng h ng th nh t trên

th gi i M c dù có s h tr t nhƠ n c nh thƠnh l p qu h tr liên k t s n xu t vƠ

xu t kh u h t đi u, d án khuy n nông c i t o v n Chung quy l i đ ngƠnh xu t

kh u h t đi u ngƠy cƠng l n m nh h n n a, v n xa h n trên tr ng qu c t thì theo

B tr ng b Nông Nghi p & Phát tri n nông thôn Cao c Phát (2015): ắPhát tri n ngƠnh đi u b n v ng ch tr thƠnh hi n th c khi chúng ta có doanh nghi p m nh” Y u

t ắM nh” đơy lƠ m nh v ch t l ng s n ph m t t đi kèm v i th ng hi u m nh

25

Công ty c ph n Long S n thƠnh l p vƠo n m 2000, lúc m i thƠnh l p công ty

g p khó kh n v v n T lúc thƠnh l p t i bơy gi thì n m khó kh n nh t lƠ n m 2011, công ty đư đ ng bên b v c phá s n khi giá c hƠng hóa gi m m nh, n l ng công nhơn hƠng tháng Th i đi m đó công ty ch nh n gia công cho doanh nghi p n c ngoƠi ch không nh p v đ s n xu t, nh ng nh nh ng n l c c a ban lưnh đ o công

ty vƠ s đ ng lòng c a các nhơn viên trung thƠnh đư ch ng đ vƠ chèo lái con thuy n Long S n đi lên đ phát tri n nh ngƠy hôm nay Công ty c ph n Long S n đư có trên 7.000 công nhơn đang lƠm vi c v i 14 nhƠ máy vƠ chi nhánh t HƠ N i đ n Khánh Hòa, Phú Yên, Gia Lai, Bình Ph c, ng Nai, BƠ R a - V ng TƠu Quy mô công ty

t ng lên c ng lƠ th i đi m các nhƠ lưnh đ o d n d n th c hi n qu n lỦ theo phong cách lưnh đ o t o s thay đ i, tuy m i th c hi n m c th p vƠ ch a nhi u nh ng đư t o ra

nh ng k t qu c th T qu n lỦ c p cao cho t i qu n lỦ c p c s tr c ti p qu n lỦ nhóm công nhơn ch bi n, phơn lo i h t đi u d ng nh cách mƠ lưnh đ o qu n lỦ mang đ y đ tính ch t c a lưnh đ o t o s thay đ i g m c 5 thƠnh ph n đó lƠ:

i v i h p d n ng i d i quy n b ng ph m ch t (IA): Các nhƠ lưnh đ o c a công ty luôn rèn luy n đ tr thƠnh nh ng nhƠ lưnh đ o không ch có t m mƠ còn có tơm, đ c đ lƠ t m g ng cho nhơn viên noi theo i v i h p d n b ng hƠnh vi (IB) các nhƠ lưnh đ o c a công ty luôn lƠ g ng cho nhơn viên, trong công vi c h luôn đi

tr c lƠm g ng đ các nhơn viên cùng lƠm t t nhi m v đ c giao Quan sát ban đ u cho th y đánh giá c a nhơn viên v hai thƠnh ph n nƠy cao vƠ vi c h g n k t v i công

ty th i gian qua lƠ minh ch ng cho th y các nhƠ lưnh đ o c a công ty đư th c hi n hai thƠnh ph n nƠy c a lưnh đ o t o s thay đ i

i v i kích thích trí tu (IS): Các nhƠ lưnh đ o c a công ty luôn kích thích s sáng t o không ng ng các nhơn viên, luôn cho h c h i đ th hi n quan đi m vƠ tính sáng t o c a mình trong công vi c, nh vi c s d ng l i gi y m t m t lƠm nháp hay vi c s p x p l i v trí c a v n phòng cho phòng kinh doanh vƠ phòng ch ng t g n nhau đ ti t ki m th i gian chuy n giao ch ng t

i v i truy n c m h ng (IM): Các nhƠ lưnh đ o c a công ty luôn khen th ng nhơn viên khi h lƠm t t công vi c, đi n hình nh chính sách khen th ng k p th i cho các nhơn viên khi h lƠm t t công vi c hay hoƠn thƠnh công vi c s m h n th i h n NgoƠi ra công ty còn khuy n khích nhơn viên b ng cách đi du l ch Thái Lan,

26

Campuchia, Singapo cho nh ng nhơn viên t 3-5 n m tr lên, ngoƠi ra đi du l ch trong

n c v i nh ng nhơn viên có thơm niên t 1 n m tr lên

V quan tơm cá nhơn (IC): Các nhƠ lưnh đ o c a công ty th hi n trong cách quan tơm c a lưnh đ o t i b n thơn ng i nhơn viên vƠ v i c phía gia đình h , nhơn viên luôn đ c t o đi u ki n cho ngh m t cách h p lỦ, hay quan tơm b ng v t ch t khi

có ng i thơn trong gia đình g p chuy n không may N u gia đình nhơn viên có ng i

m t thì công ty trích qu công đoƠn 500 ngƠn NgoƠi ra còn công ty c ng t ch c th m

h i đ ng viên t i nh ng gia đình đ c bi t khó kh n vƠo d p t t

D a vƠo th c t nêu trên vƠ c m nh n c a tác gi thì vi c áp d ng phong cách lưnh đ o t o s thay đ i đư lƠm t ng cam k t tình c m c a nhơn viên v i công ty c

ph n Long S n Các thƠnh ph n c a phong cách lưnh đ o t o s thay đ i nƠy c ng

đ c s d ng trong nhi u nghiên c u đi tr c c a n c ngoƠi nh c a Sudha & Venkat, Fatima Bushra & C ng s , Sameh Adel Abdo saeed & C ng s vƠ Bano Fakhra Batool Cùng v i các nghiên c u trong n c c a Lê An Khang, Nguy n Th

H ng H nh vƠ Ph m V n an Duy ch ng minh đ c các thƠnh ph n c a lưnh đ o t o

s thay đ i nh h ng t i cam k t tình c m c a nhơn viên Xu t phát t quan sát th c

t c a công ty th i gian qua vƠ các nghiên c u đi tr c tác gi đ xu t mô hình nghiên

27

Bi n đ c l p bao g m 5 bi n: H p d n b ng ph m ch t (IA), H p d n b ng hƠnh vi (IB), kích thích trí tu (IS), Truy n c m h ng (IM), quan tơm cá nhơn (IC) VƠ

bi n ph thu c cam k t vì tình c m c a nhơn viên (AC) Nghiên c u nƠy s ki m đ nh các gi thuy t c th nh sau:

H1: NhƠ lưnh đ o h p d n b ng ph m ch t có tác đ ng cùng chi u t i cam k t tình c m c a nhơn viên

H2: NhƠ lưnh đ o h p d n b ng hƠnh vi có tác đ ng cùng chi u t i cam k t tình

N i dung ch y u c a ch ng 2 gi i thi u các khái ni m lưnh đ o, phong cách lưnh đ o t o s thay đ i (transformational leadership), so sánh hai phong cách lưnh

đ o t o s thay đ i vƠ phong cách lưnh đ o nghi p v Thang đo phong cách nƠy d a trên thang đo 5X (MLQ 5X) c a Bass vƠ Avolio (1995) Các khái ni m, c s lỦ thuy t v cam k t c a nhơn viên vƠ thang đo c a Meyer vƠ c ng s (1993) đ đo l ng

nh h ng phong cách lưnh đ o t o s thay đ i t i cam k t tình c m c a nhơn viên v i

t ch c Trong ch ng 3, nghiên c u s trình bƠy các ph ng pháp nghiên c u vƠ x

lỦ s li u, xơy d ng vƠ ki m đ nh các thang đo c a các thƠnh ph n trong mô hình nghiên c u nh m đ đo l ng các khái ni m nghiên c u