Pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại – Thực tiễn thực hiện tại Công ty cổ phần Bảo Toàn

MỤC LỤC TÓM LƯỢC LỜI CẢM ƠN DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT LỜI MỞ ĐẦU 1 1.Tính cấp thiết của đề tài 1 2. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 2 3. Xác lập và tuyên bố vấn đề nghiên cứu 4 4. Đối tượng, mục tiêu và phạm vi nghiên cứu 4 5. Phương pháp nghiên cứu 5 6. Kết cấu khóa luận tốt nghiệp 6 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ GIỮA CÁC BÊN TRONG HỢP ĐỒNG ĐẠI LÝ THƯƠNG MẠI 7 1.1. Khái quát chung về hợp đồng đại lý thương mại. 7 1.1.1. Khái niệm hợp đồng đại lý thương mại 7 1.1.2. Đặc điểm của hợp đồng đại lý thương mại 8 1.1.3. Các hình thức đại lý thương mại 10 1.2. Cơ sở ban hành và nội dung pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 10 1.2.1. Cơ sở ban hành 10 1.2.2. Nội dung pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 11 1.3. Nguyên tắc về pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 15 CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÁC BÊN TRONG HỢP ĐỒNG ĐẠI LÝ THƯƠNG MẠI TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO TOÀN 16 2.1. Tổng quan tình hình và các nhân tố ảnh hưởng quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng địa lý thương mại tại Công ty cổ phần Bảo Toàn 16 2.1.1. Tổng quan tình hình về hoạt động đại lý thương mại tại Công ty cổ phần Bảo Toàn 16 2.1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại tại công ty cổ phần Bảo Toàn 19 2.2. Thực trạng pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 23 2.2.1. Các quy định về pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại còn nằm rải rác, chưa thống nhất với nhau giữa các văn bản pháp luật 23 2.2.2. Các quy định của pháp luật điều chỉnh về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại chưa được quan tâm, chú trọng khiến cho các doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn khi ký kết và thực hiện hợp đồng. 24 2.3. Thực trạng thực hiện các quy phạm pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên tại Công ty cổ phần Bảo Toàn 24 2.3.1. Quyền lợi của Công ty cổ phần Bảo Toàn với tư cách là bên đại lý bán hàng 24 2.3.2. Nghĩa vụ của Công ty cổ phần Bảo Toàn với tư cách là bên đại lý bán hàng 26 2.3.3. Kết luận và phát hiện 28 CHƯƠNG 3:MộT Số GIảI PHÁP HOÀN THIệN PHÁP LUậT ĐIềU CHỉNH QUYềN VÀ NGHĨA Vụ CủA CÁC BÊN TRONG HợP ĐồNG ĐạI LÝ THƯƠNG MạI 30 3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 30 3.1.1.Pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại phải phùhợp với đặc điểm của nền kinh tế đang chuyển đổi ở Việt Nam 30 3.1.2.Pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại phải đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế 32 3.1.3.Pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại phải đảm bảo tính minh bạch, thống nhất và khả thi của pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 33 3.2. Các kiến nghị hoàn thiện nội dung pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 35 3.2.1. Đối với Nhà nước 35 3.2.2. Đối với Công ty cỏ phần Bảo Toàn 36 3.3. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu 38 KẾT LUẬN 40 TÀI LIỆU THAM KHẢO 41

TÓM LƯỢC

Trong nền kinh tế sản xuất hàng hóa, hoạt động trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữacác thương nhân với nhau thông qua việc mua bán là điều kiện quan trọng cho sự tồntại và phát triển của xã hội Khi mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ trên thị trường,tùy thuộc vào đối tượng giao dịch thị trường cũng như tính chất, thời cơ của từngthương vụ, thương nhân có thể lựa chọn các phương thức giao dịch phù hợp Mộttrong những phương thức giao dịch được các thương nhân sử dụng phổ biến nhất hiệnnay là hình thức trung gian thương mại

Giao dịch trung gian trong hoạt động thương mại là giao dịch trong đó mọi việcthiết lập quan hệ giữa người mua và người bán (người sử dụng dịch vụ và nguời cungứng dịch vụ), việc giao dịch này sẽ thông qua một người trung gian Có nhiều hìnhthức trung gian khác nhau như : môi giới thương mại, đại diện cho thương nhân, ủythác mua bán hàng hóa, đại lý thương mại,….Trong bài viết này, em sẽ tìm hiểu sâu vềmột trong các hình thức trung gian thương mại đó là đại lý thương mại, bằng việc phântích sâu pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mạitại Công ty cổ phần Bảo Toàn

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn T.s Trần Thị Thu Phương, giảng viên bộ môn Luậtchuyên ngành, khoa Kinh tế - Luật, trường Đại học Thương Mại trong thời gian qua đãtận tình giúp đỡ em trong quá trình viết và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với đề tài:

“Pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại – Thực tiễn thực hiện tại Công ty cổ phần Bảo Toàn”.

Em xin cảm ơn Ban lãnh đạo cùng các anh chị cán bộ công nhân viên trongCông ty cổ phần Bảo Toàn đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho em nắm bắt thông tin đểthực hiện đề tài

Với thời gian thực tập và nghiên cứu có hạn, cùng khả năng của bản thân cònhạn chế, bài viết của em không tránh khỏi gặp phải một số thiếu sót Em rất mong cóđược sự góp ý, đánh giá của thầy cô để nội dung bài khóa luận này được hoàn chỉnhhơn, góp một phần nào đó vào giải quyết vấn đề nhằm hoàn thiện hơn hệ thống phápluật về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại

Em xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

TÓM LƯỢC

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

LỜI MỞ ĐẦU 1

1.Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 2

3 Xác lập và tuyên bố vấn đề nghiên cứu 4

4 Đối tượng, mục tiêu và phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Kết cấu khóa luận tốt nghiệp 6

CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ GIỮA CÁC BÊN TRONG HỢP ĐỒNG ĐẠI LÝ THƯƠNG MẠI 7

1.1 Khái quát chung về hợp đồng đại lý thương mại 7

1.1.1 Khái niệm hợp đồng đại lý thương mại 7

1.1.2 Đặc điểm của hợp đồng đại lý thương mại 8

1.1.3 Các hình thức đại lý thương mại 10

1.2 Cơ sở ban hành và nội dung pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 10

1.2.1 Cơ sở ban hành 10

1.2.2 Nội dung pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 11

1.3 Nguyên tắc về pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 15

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÁC BÊN TRONG HỢP ĐỒNG ĐẠI LÝ THƯƠNG MẠI TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO TOÀN 16 2.1 Tổng quan tình hình và các nhân tố ảnh hưởng quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng địa lý thương mại tại Công ty cổ phần Bảo Toàn 16

2.1.1 Tổng quan tình hình về hoạt động đại lý thương mại tại Công ty cổ phần Bảo Toàn 16

2.1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại tại công ty cổ phần Bảo Toàn 19

2.2 Thực trạng pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 23

2.2.1 Các quy định về pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại còn nằm rải rác, chưa thống nhất với nhau giữa các văn bản pháp luật 23

2.2.2 Các quy định của pháp luật điều chỉnh về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại

lý thương mại chưa được quan tâm, chú trọng khiến cho các doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn

khi ký kết và thực hiện hợp đồng 24

2.3 Thực trạng thực hiện các quy phạm pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên tại Công ty cổ phần Bảo Toàn 24

2.3.1 Quyền lợi của Công ty cổ phần Bảo Toàn với tư cách là bên đại lý bán hàng 24

2.3.2 Nghĩa vụ của Công ty cổ phần Bảo Toàn với tư cách là bên đại lý bán hàng 26

2.3.3 Kết luận và phát hiện 28

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÁC BÊN TRONG HỢP ĐỒNG ĐẠI LÝ THƯƠNG MẠI 30

3.1 Định hướng hoàn thiện pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 30

3.1.1 Pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại phải phù hợp với đặc điểm của nền kinh tế đang chuyển đổi ở Việt Nam 30

3.1.2 Pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại phải đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế 32

3.1.3 Pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại phải đảm bảo tính minh bạch, thống nhất và khả thi của pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 33

3.2 Các kiến nghị hoàn thiện nội dung pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại 35

3.2.1 Đối với Nhà nước 35

3.2.2 Đối với Công ty cỏ phần Bảo Toàn 36

3.3 Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu 38

KẾT LUẬN 40

TÀI LIỆU THAM KHẢO 41

LỜI MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Trong xu hướng phát triển của nền kinh tế thị trường cùng với tư tưởng đổi mới

về cơ chế thị trường của Đảng và Nhà nước, nền kinh tế nước ta đã nhanh chóng hộinhập với nền kinh tế thế giới nói chung và các nước khu vực nói riêng - đánh dấu bằng

sự kiện nước ta gia nhập Tổ chức WTO năm 2006 Bởi thế mà sự cạnh tranh giữa cácdoanh nghiệp là một quy luật tất yếu Để khẳng định sự tồn tại của mình, các doanhnghiệp buộc phải vươn lên bằng sự nỗ lực không ngừng nhằm nâng cao vai trò hiệuquả kinh doanh của chính doanh nghiệp mình, mà nổi trội nhất là các đơn vị hoạt độngchuyên về lĩnh vực thương mại Trong đó có pháp luật về thương mại làm nền tảngpháp lý quan trọng thúc đẩy giao lưu thương mại Với tốc độ phát triển kinh tế nhanh,dân số đông với cơ cấu độ tuổi trẻ, Việt Nam có sức hấp dẫn lớn đối với các nhà đầu

tư trong và ngoài nước, đặc biệt là trong lĩnh vực phân phối nói chung và lĩnh vực đại

lý thương mại nói riêng

Đại lý thương mại đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh hànghóa và dịch vụ trên thị trường Hoạt động đại lý phát triển ở nhiều lĩnh vực, ngànhnghề khác nhau như xăng dầu, thuốc lá, rượu bia, nước giải khát…Hiện tại, Việt Namchưa có số liệu điều tra chính thức về số lượng các đại lý nói chung cũng như số lượngcác đại lý trong các lĩnh vực cụ thể Nếu chỉ xét trong lĩnh vực xăng dầu, 11 doanhnghiệp đầu mối của Việt Nam đã có khoảng 3.800 đại lý trực thuộc và 240 tổng đại lý,trong đó các tổng đại lý lại có rất nhiều đại lý trực thuộc khác…

Mặc dù hoạt động đại lý thương mại rất phát triển nhưng pháp luật quy định vềđại lý thương mại vẫn còn bộc lộ những bất cập, chưa đáp ứng được nhu cầu phát triểntrên thực tế Bởi lẽ, khi nền kinh tế đã mở cửa thì tính đặc thù của hoạt động đại lýthương mại cũng cần được nhắc nhiều hơn trong văn bản pháp lý thương mại

Luật Thương mại 2005 và một số văn bản quy phạm pháp luật khác cũng đã cónhững quy định về đại lý thương mại nhưng vẫn chưa đầy đủ, chỉ thấy các quy địnhliên quan đến đại lý thương mại của một số mặt hàng như xăng dầu, LPG trong đó,hoạt động này lại có mặt ở hầu hết các loại hàng hóa trên thị trường Do vậy, khi cácbên tham gia kí kết, thực hiện hợp đồng đại lý thương mại còn nhiều chỗ không rõràng đối với quyền và nghĩa vụ của các bên, gây nên những tranh cãi, bất lợi cho cảdoanh nghiệp lẫn nền kinh tế thị trường

Trong quá trình thực tập tại Công ty cổ phần Bảo Toàn, em được biết sau khithành lập đến nay được hơn 7 năm, Công ty đã hoạt động trong nhiều lĩnh vực nhưnhà phân phối của các hãng : các sản phẩm nội thất của tập đoàn Hòa Phát, thiết bị vệsinh cao cấp CAESAR…; xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp, giao

thông, thủy lợi; phá dỡ, san lấp mặt bằng; ngoài ra còn kinh doanh, máy móc, thiết bịđiện, vật liệu điện, lắp đặt hệ thống điện, hệ thống cấp thoát nước, lắp đặt hệ thống xâydựng khác; sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu vật liệu xây dựng Đặc biệt, hoạt độngđại lý thương mại là hoạt động chủ yếu của công ty Tuy nhiên, trong quá trình kí kết,thực hiện các hợp đồng đại lý thương mại, công ty vẫn gặp những khó khăn, trở ngại

về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia cũng như cách thức khi cótranh chấp xảy ra Để bảo vệ quyền và lợi ích của các bên cũng như nghĩa vụ các bêncần thực hiện một cách đầy đủ và tốt nhất, việc tìm hiểu, nghiên cứu các vấn đề lý luận

và thực tiễn thi hành pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý

thương mại là rất cần thiết và bổ ích Chính vì vậy, em quyết định chọn đề tài “ Pháp

luật về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại – Thực tiễn thực hiện tại Công ty cổ phần Bảo Toàn” Em hy vọng kết quả của việc nghiên

cứu này sẽ mang lại cho bản thân những kiến thức, kỹ năng về pháp luật và có thể giúpCông ty cổ phần Bảo Toàn nói riêng, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đại lýthương mại nói chung hoạt động tốt hơn, thuận lợi hơn

2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan

Trong quá trình nghiên cứu và tìm hiểu trên các tạp chí, thư viện, sách báo,internet, để hoàn thành đề tài, e thấy rằng có rất ít công trình, tài liệu nghiện cứu sâu

về hợp đồng đại lý nói chung và pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bêntrong hợp đồng đại lý nói riêng mà chủ yếu toàn thiên về pháp luật hợp đồng mua bánhàng hóa Một số chuyên đề, bài nghiên cứu, luận án liên quan đến khóa luận là:

- Bài nghiên cứu về “Hợp đồng thương mại dịch vụ và vai trò của nó đối với doanh nghiệp” của Th.s Hà Công Anh Bảo Bài viết đưa ra một khái niệm mới về hợp

đồng thương mại dịch vụ trên cơ sở phân tích những đặc điểm của loại hợp đồng này

để so sánh với cách gọi khác là hợp đồng cung ứng dịch vụ trong Luật Thương mại

2005 Từ đó phân tích những vai trò và tầm trọng của loại hợp đồng này đối với doanhnghiệp Việt Nam hiện nay Khi thị trường thương mại dịch vụ Việt Nam đang tiếntrình mở cửa theo cam kết WTO sẽ xuất hiện nhiều cơ hội nhưng cũng lắm thách thứcđối với doanh nghiệp thương mại dịch vụ Việt Nam thì hợp đồng thương mại dịch vụ

sẽ là cơ sở pháp lý, là công cụ hữu hiệu cho các doanh nghiệp nước ta nâng cao khảnăng cạnh tranh trong nước và thâm nhập thị trường dịch vụ nước ngoài

Link tham khảo : mai-dich-vu-va-vai-tro-cua-no-doi-voi-doanh-nghiep

http://ieit.edu.vn/vi/nghien-cuu/item/186-hop-dong-thuong Luận văn “Pháp luật Việt Nam về hợp đồng đại lý” của tác giả Nguyễn Mai

Chi, Khoa Luật – Đại học Quốc Gia Hà Nội, năm 2012 Nội dung nghiên cứu: Luậnvăn làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cơ bản của hợp đồng đại lý cũng như vai trò và ý

nghĩa của hợp đồng đại lý đối với hoạt động kinh doanh, thương mại và sự phát triểncủa nền kinh tế Mặt khác, luận văn nghiên cứu và phân tích một số vấn đề liên quanđến bản chất pháp lý của hợp đồng đại lý theo quy định của Pháp luật Việt Nam trongbối cảnh hiện nay.

- Bài nghiên cứu “Hòa giải, thương lượng trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh tế” của TS Trần Đình Hảo đăng trên tạp chí Nhà nước và Pháp luật, năm

2000 Bài viết đề cập đến biện pháp hòa giải, thương lượng nhằm giải quyết các tranhchấp xảy ra trong hợp đồng kinh tế Từ đó phân tích cho người đọc, đặc biệt là cácdoanh nghiệp phòng tránh và giải quyết tranh chấp trở nên dễ dàng, thuận lợi hơn

- Luận án tiến sĩ “Pháp luật điều chỉnh hoạt động trung gian thương mại ở Việt Nam” của Ths Nguyễn Thị Vân Anh ( 2007) Bài viết nêu ra cơ sở lí luận và thực tiễn

của pháp luật điều chỉnh các hoạt động trung gian thương mại và phân tích thưc trạngpháp luật Việt Nam về hoạt động trung gian thương mại Đồng thời nghiên cứu lí luận

và thực tiễn của pháp luật điều chỉnh hoạt động trung gian thương mại

Ngoài các sách chuyên khảo, ở phạm vi mức độ khác nhau có một số bài viết,công trình nghiên cứu của các nhà luật học bàn về một vài khía cạnh pháp luật liênquan ( trong đó đề cập đại lý thương mại với tính chất là một loại hình trung gianthương mại và chủ yếu trong lĩnh vực mua bán hàng hóa) được công bố qua các tàiliệu, báo cáo và tạp chí chuyên ngành như :

- Chuyên đề “Tìm hiểu khái niệm đại lý thương mại” của Nguyễn Thị Vân Anh

tại Tạp chí Luật Học ( 2006),

- Chuyên đề “Thực tiễn ký kết và thực hiện hợp đồng đại lý bán hàng tại công

ty TNHH Nhà nước một thành viên Thực phẩm Hà Nội”

Link tham khảo : hop-dong-dai-ly-ban-hang-tai-cong-ty-tnhh-nha-nuoc-1-thanh-vien-thuc-pham-ha-noi-15614/

http://www.zbook.vn/ebook/thuc-tien-ky-ket-va-thuc-hien Chuyên đề “Định hướng hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động trung gian thương mại”

Link tham khảo : tap/item/284-dinh-huong-hoan-thien-phap-luat-dieu-chinh-hoat-dong-trung-gian-thuong-mai

http://tailieu.ttbd.gov.vn:8080/index.php/tai-lieu/tai-lieu-bien-Tuy nhiên chưa có công trình khoa học chuyên sâu nào nghiên cứu hợp đồngđại lý thương mại ở khía cạnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lýthương mại cũng như thực trạng ban hành và thực thi pháp luật về hợp đồng đại lýthương mại ở Việt Nam

Vậy nên pháp luật về hợp đồng đại lý thương mại, đặc biệt vấn đề quyền vànghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại cần được nghiên cứu nhiềuhơn, hoàn thiện hơn để từ đó đưa ra những định hướng, giải pháp thiết thực giúp cảithiện hệ thống pháp luật hiện nay, đáp ứng được những yêu cầu của hoạt động đại lýthương mại, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp ký kết và thực hiện hợpđồng đại lý thương mại.

3 Xác lập và tuyên bố vấn đề nghiên cứu

Công ty cổ phần Bảo Toàn là công ty hoạt động kinh doanh trong nhiều lĩnhvực, ngành nghề khác nhau, trong đó hoạt động đại lý thương mại là hoạt động chủyếu của công ty Với mục đích đi sâu tìm hiểu về quyền và nghĩa vụ của các bên tronghợp đồng đại lý thương mại để hiểu rõ những ưu điểm, hạn chế của hợp đồng này vàđặt ra vấn đề cần giải quyết, từ đó đưa ra các định hướng, giải pháp phù hợp nhằmhoàn thiện hơn vấn đề pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại

lý thương mại của công ty Qua đó, em quyết định chọn đề tài “Pháp luật về quyền và

nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại – Thực tiễn thực hiện tại công ty cổ phần Bảo Toàn”.

4 Đối tượng, mục tiêu và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài :

Đề tài tập trung nghiên cứu những quy định của pháp luật về hợp đồng đại lýthương mại Cụ thể là pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại

lý thương mại Nghiên cứu thực trạng áp dụng những quy định của pháp luật về quyền

và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại tại Công ty Cổ phần BảoToàn

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài :

Những vấn đề nghiên cứu trong đề tài chủ yếu tập trung các quy định của phápluật về hợp đồng đại lý trong hoạt động kinh doanh thương mại Mục tiêu của đề tàinên chú ý vào các vấn đề cần giải quyết như sau:

- Về mặt lý luận : Hệ thống hóa được những quy định của pháp luật hợp đồngđại lý thương mại Đặc biệt là phân tích cụ thể những quy định của pháp luật về quyền

và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại tại Luật Thương mại 2005,

Bộ luật Dân sự 2005

- Về mặt thực tiễn : Trên cơ sở lý luận đã nghiên cứu về hợp đồng đại lý thươngmại, cùng với việc tìm hiểu thực tiễn tại Công ty Cổ phần Bảo Toàn để phân tích, đánhgiá được thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện về quyền và nghãi vụ của các bêntrong hợp đồng đại lý thương mại diễn ra tại công ty Từ đó nêu ra được những bất cậpkhi áp dụng những quy định của pháp luật về hợp đồng đại lý của Công ty Cổ phần

Bảo Toàn.

- Đề xuất các định hướng, giải pháp nhằm giải quyết các vấn đề quy định củapháp luật về hợp đồng đại lý thương mại còn tồn tại gây trở ngại cho Công ty Cổ phầnBảo Toàn và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam về hợp đồng đại lý thương mại

Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu về những quy định của pháp luật về hợp đồngđại lý thương mại, do không có nhiều thời gian nghiên cứu trong quá trình em thực tậptại Công ty Cổ phần Bảo Toàn.Vì vậy, để đạt được kết quả nghiên cứu tốt nhất, emquyết định thực hiện nghiên cứu “Pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các bên tronghợp đồng đại lý thương mại – Thực tiễn thực hiện tại công ty cổ phần Bảo Toàn” trongphạm vi hoạt động kinh doanh đại lý thương mại của công ty

5 Phương pháp nghiên cứu

Với đề tài : “Pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lýthương mại – Thực tiễn thực hiện tại công ty cổ phần Bảo Toàn”, từ việc thu thậpthông tin và dữ liệu từ các nguồn tài liệu, luận văn đã sử dụng một số phương phápsau:

 Phương pháp thu thập dữ liệu:

- Nguồn dữ liệu sơ cấp:

Các văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động mua bán hàng hóa Chủ yếu là cácqui định về hợp đồng đại lý thương mại trong Luật Thương mại 2005, Bộ Luật Dân sựnăm 2005 và một số các văn bản pháp luật khác có liên quan

- Nguồn dữ liệu thứ cấp:

+ Những bài báo mạng trên Internet từ những trang báo pháp luật, những bàibáo từ trang web của Chính phủ, bài báo viết liên quan đến hợp đồng đại lý thươngmại trên tạp chí để có được những thông tin chính xác nhất

+ Tìm hiểu trực tiếp hoạt động của công ty để thấy được thực trạng hoạt độngmua bán hàng hóa của công ty

Phương pháp xử lí dữ liệu

- So sánh: Phương pháp so sánh giúp bài nghiên cứu được rõ ràng hơnvà

phương pháp này được sử dụng nhằm cho người đọc hiểu rõ được sự khác biệt trongvấn đề nghiên cứu

- Liệt kê: Liệt kê các hệ thống và các văn bản có liên quan để làm căn cứ cho lý

luận

-Phân tích: Phương pháp này với mục đích giúp cho việc phân tích thực trạng

áp dụng các quy định pháp luật khi tham gia hợp đồng đại lý thương mại tại Công ty

cổ phần Bảo Toàn để nhận thấy được những ưuđiểm và bất cập còn tồn tại trong thực

tiễn thực hiện các qui định của pháp luật để từ đó có thể đưa ra những kiến nghị, giảipháp nhằm khắc phục khó khăn, vướng mắc, hoàn thiện hệ thống pháp luật về hợpđồng đại lý thương mại Phương pháp này được sử dụng hầu hết ở các chương trongbài khóa luận.

Đồng thời bài khóa luận còn sử dụng một số phương pháp xử lí dữ liệu khácnhư: tổng hợp, suy luận,

6 Kết cấu khóa luận tốt nghiệp

Ngoài phần tóm lược,lời cảm ơn, lời mở đầu, kết luận, các bảng biểu, danh mục

từ viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, bài khóa luận được trình bày làm 3phần:

Chương 1 : Những lý luận cơ bản về pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụgiữa các bên trong hợp đồng đại lý thương mại

Chương 2 : Thực trạng pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bêntrong hợp đồng đại lý thương mại tại Công ty cổ phần Bảo Toàn

Chương 3 : Một số kiến nghị và giải pháp hoàn thiện pháp luật điều chỉnhquyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại tại Công ty cổ phầnBảo Toàn

CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ GIỮA CÁC BÊN TRONG HỢP ĐỒNG ĐẠI LÝ

THƯƠNG MẠI 1.1 Khái quát chung về hợp đồng đại lý thương mại.

1.1.1 Khái niệm hợp đồng đại lý thương mại

Để hiểu rõ khái niệm về hợp đồng đại lý thương mại, trước hết ta cần phải hiểu

rõ khái niệm hợp đồng thương mại

Theo Điều 388 Bộ luật Dân sự năm 2005 định nghĩa: “Hợp đồng dân sự là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ dân sự” Các quy định về hợp đồng dân sự được áp dụng cho các hợp đồng nói chung

(trong các lĩnh vực dân sự, lao động, thương mại và đầu tư kinh doanh) Hợp đồngthương mại là một dạng cụ thể của hợp đồng dân sự Do đó, hợp đồng thương mại đều

là những giao dịch có bản chất dân sự, thiết lập trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng vàthỏa thuận của các bên; đều hướng tới lợi ích của mỗi bên và lợi ích chung khi thamgia giao kết hợp đồng; đều có những vấn đề cơ bản như: giao kết hợp đồng, nguyên tắc

và các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng, hợp đồng vô hiệu và xử lý hợp đồng vôhiệu…Tuy nhiên, do xuất phát từ đặc điểm và yêu cầu của hoạt động thương mại nênhợp đồng thương mại có những vấn đề được quy định có tính chất là sự phát triển tiếptục những quy định của dân luật truyền thống như: chủ thể, hình thức, quyền và nghĩa

vụ của các bên, chế tài và giải quyết tranh chấp hợp đồng…

Hiện nay, Luật thương mại năm 2005 không đưa ra định nghĩa về hợp đồng

thương mại nhưng có thể hiểu “Hợp đồng thương mại là sự thỏa thuận giữa các chủ thể kinh doanh với nhau và với các bên có liên quan (ít nhất một trong các bên phải là thương nhân hoặc các chủ thể có tư cách thương nhân) về việc xác lập, thay đổi, hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ trong hoạt động thương mại” Các hoạt động thương mại ở đây được xác định theo Khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại năm 2005 “là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác”.

Khái niệm đại lý thương mại được quy định tại Điều 166 Luật Thương mại

2005: “Đại lý thương mại là hoạt động thương mại, theo đó bên giao đại lý và bên đại

lý thoả thuận việc bên đại lý nhân danh chính mình mua, bán hàng hoá cho bên giao đại lý hoặc cung ứng dịch vụ của bên giao đại lý cho khách hàng để hưởng thù lao”.

Mặc dù không được quy định trong luật nhưng căn cứ theo Điều 166 Luật

Thương mại 2005 có thể đưa ra khái niệm về Hợp đồng đại lý thương mại : Hợp đồng đại lý thương mại là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên đại lý nhân danh chính

mình mua bán hàng hóa cho bên giao đại lý hoặc cung ứng dịch vụ của bên giao đại

lý cho khách hàng để hưởng thù lao.

1.1.2 Đặc điểm của hợp đồng đại lý thương mại

Thứ nhất, chủ thể của hợp đồng đại lý mua bán hàng hóa là các thương nhân.

Quan hệ đại lý mua bán hàng hóa được xây dựng trên cơ sở hợp đồng, giữa bêngiao đại lý và bên đại lý Theo Điều 167 Luật thương mại 2005 quy định về bên giaođại lý và bên đại lý:

1 Bên giao đại lý là thương nhân giao hàng hoá cho đại lý bán hoặc giao tiền mua hàng cho đại lý mua hoặc là thương nhân uỷ quyền thực hiện dịch vụ cho đại lý cung ứng dịch vụ.

2 Bên đại lý là thương nhân nhận hàng hoá để làm đại lý bán, nhận tiền mua hàng để làm đại lý mua hoặc là bên nhận uỷ quyền cung ứng dịch vụ.

Như vậy theo quy định của pháp luật thì cả bên giao đại lý và bên đại lý đềuphải là thương nhân Bên giao đại lý và bên đại lý phải là tổ chức kinh tế được thànhlập hợp pháp; cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên và cóđăng ký kinh doanh Bên giao đại lý là thương nhân Việt Nam hoặc thương nhân nướcngoài giao hàng hóa cho đại lý bán hoặc giao tiền mua hàng cho đại lý mua Đối vớihàng hóa thuộc danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu theo giấy phép, thương nhân chỉđược ký hợp đồng đại lý thương mại sau khi được Bộ Công Thương cho phép Để hợpđồng đại lý thương mại có hiệu lực pháp luật thì các bên phải có năng lực chủ thể thựchiện các nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng

Thứ hai, bên đại lý phải dùng chính danh nghĩa của mình để thực hiện việc mua

bán hàng hóa cho bên giao đại lý

Đây là một đặc điểm quan trọng của hợp đồng đại lý, cho phép phân biệt hợpđồng đại lý với hợp đồng đại diện cho thương nhân Trong quan hệ hợp đồng đại lý, dobên giao đại lý thực hiện việc mua, bán hàng hóa cho mình thông qua bên đại lý nênbắt buộc phải có quyền kinh doanh những hàng hóa đó, hay nói cách khác là phải cóngành, nghề kinh doanh phù hợp với hàng hóa đại lý Do bên đại lý thực hiện việcmua, bán hàng hóa cho bên giao đại lý bằng chính danh nghĩa của mình nên phải cóngành, nghề kinh doanh phù hợp với hàng hóa đại lý mua, đại lý bán Từ nghĩa vụ cụthể của bên đại lý là nhân danh chính mình để thực hiện việc mua hoặc bán một khốilượng hàng hóa nhất định cho bên giao đại lý nên bên giao đại lý phải có đăng ký kinhdoanh mặt hàng phù hợp với hàng hóa ghi trong hợp đồng

Thứ ba, trong quan hệ hợp đồng đại lý thương mại, chủ sở hữu hàng hóa là bên

giao đại lý, đại lý chỉ là người được bên giao đại lý giao việc định đoạt hàng hóa Bên

giao đại lý hoàn toàn không chuyển quyền sở hữu hàng hóa (trong trường hợp đại lýbán) hoặc tiền (trong trường hợp đại lý mua).

Cơ sở để bên đại lý bán hoặc mua hàng hóa cho bên giao đại lý là sự ủy nhiệmquyền mua, bán hàng hóa của bên giao đại lý Đặc điểm này làm cho hợp đồng đại

lý mua bán hàng hóa hoàn toàn khác hợp đồng mua bán hàng hóa Đặc trưng nổi bậtnhất của hợp đồng mua bán hàng hóa là có sự chuyển quyền sở hữu hàng hóa cũngnhư chuyển giao rủi ro từ người bán sang cho người mua, trừ trường hợp các bên cóthỏa thuận khác Trong quan hệ đại lý mua bán hàng hóa, bên đại lý chỉ giao hàng hóacho bên đại lý bán hàng mà không chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho bên đại lý (bêngiao đại lý chỉ chuyển quyền chiếm hữu hàng hóa cho bên đại lý) Khi bên đại lý giaokết, thực hiện hợp đồng với khách hàng, quyền sở hữu hàng hóa sẽ được chuyển từbên giao đại lý sang cho khách hàng Bên đại lý chỉ có vai trò của một người làm dịch

vụ trung gian nối liền sự liên kết của bên giao đại lý với khách hàng Với tư cách làchủ sở hữu của hàng hóa, bên giao đại lý được toàn quyền định đoạt đối với hàng hóacủa mình cũng như phải chịu rủi ro đối với hàng hóa cũng như gánh chịu mọi tráchnhiệm với khách hàng về chất lượng của hàng hóa (trừ trường hợp hàng hóa hư hỏng

do lỗi của bên đại lý)

Thứ tư, để thực hiện hoạt động đại lý, bên đại lý phải thực hiện các hành vi thực tế.

Bên đại lý nhận hàng hóa từ bên giao đại lý để giao cho người mua trongtrường hợp đại lý bán, hoặc nhận tiền từ bên giao đại lý để thanh toán cho khách hàng;nhận hàng từ khách hàng để giao cho bên đại lý trong trường hợp đại lý mua hàng

Đặc điểm này giúp phân biệt hợp đồng đại lý với hợp đồng ủy thác mua bánhàng hóa, trong đó bên được ủy thác chủ yếu thực hiện các hành vi pháp lý (bên được

ủy thác chỉ sử dụng danh nghĩa của mình ký hợp đồng với khách hàng; còn việc giaohàng, thanh toán có thể được thực hiện trực tiếp giữa bên ủy thác với khác hàng) Bênđại lý mua bán hàng hóa được tự do hơn bên nhận ủy thác trong việc lựa chọn bên thứ

ba để giao kết và thực hiện hợp đồng

Việc bên nhận ủy thác thực hiện mua bán hàng hóa cho bên ủy thác phải tuânthủ nghiêm ngặt chỉ dẫn của bên ủy thác Nhưng bên đại lý trong quan hệ đại lý muabán hàng hóa được tự do trong việc tìm kiếm, giao kết hợp đồng với các bên thứ ba màkhông chịu sự tác động của bên giao đại lý

Thứ năm, hợp đồng đại lý là một dạng của hợp đồng dịch vụ.

Bên đại lý bán hàng hóa hoặc mua hàng cho bên giao đại lý để nhận thù lao.Trong quan hệ hợp đồng đại lý, lợi ích bên đại lý được hưởng chính là thù lao đại lý màxét dưới khía cạnh pháp lý thì khoản tiền này chính là thù lao dịch vụ mà bên giao đại lýphải thanh toán cho bên đại lý do sử dụng dịch vụ mua bán hàng hóa của bên đại lý

1.1.3 Các hình thức đại lý thương mại

Theo Điều 169 Luật Thương mại 2005 đại lý có các hình thức là:

- Đại lý bao tiêu là hình thức đại lý mà bên đại lý thực hiện việc mua, bán trọn

vẹn một khối lượng hàng hoá hoặc cung ứng đầy đủ một dịch vụ cho bên giao đại lý

- Đại lý độc quyền là hình thức đại lý mà tại một khu vực đại lý nhất định bên

giao đại lý chỉ giao cho một đại lý mua, bán một hoặc một số mặt hàng hoặc cung ứngmột hoặc một số loại dịch vụ nhất định

- Tổng đại lý mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ là hình thức đại lý mà bên

đại lý tổ chức một hệ thống đại lý trực thuộc để thực hiện việc mua bán hàng hoá,cung ứng dịch vụ cho bên giao đại lý Tổng đại lý đại diện cho hệ thống đại lý trựcthuộc.Các đại lý trực thuộc hoạt động dưới sự quản lý của tổng đại lý và với danhnghĩa của tổng đại lý

- Các hình thức đại lý khác mà các bên thỏa thuận.

Quan hệ đại lý thương mại được xác lập bằng hợp đồng đại lý thương mại Hợpđồng đại lý thương mại được hiểu là sự thỏa thuận giữa các bên trong đó bên giao đại

lý nhân danh mình mua bán hàng hóa cho bên giao đại lý hoặc cung ứng dịch vụ củabên giao đại lý cho khách hàng và bên giao đại lý có nghĩa vụ trả thù lao cho hoạtđộng đại lý này của bên đại lý

1.2 Cơ sở ban hành và nội dung pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại

1.2.1 Cơ sở ban hành

1.2.1.1 Cơ sở thực tiễn

Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, để Việt Nam có điều kiện gia nhập WTO thìpháp luật của chúng ta buộc phải thay đổi theo hướng phù hợp với những quốc giaphát triển trên thế giới, cùng theo đó sự tự do kinh doanh ngày càng đa dạng hơn Conngười có nhiều nhu cầu hàng hóa phục vụ cho cuộc sống hiện đại, các quan hệ về đại

lý thương mại cùng đó mà xuất hiện nhiều hơn, trở nên đa dạng và phức tạp hơn Dovậy mà việc vi phạm hợp đồng cũng trở nên xảy ra nhiều Để tạo một môi trường pháp

lý ổn định và đón đầu sự phát triển của nền kinh tế, Nhà nước ta đã tiến hành rất nhiềucải cách và đổi mới về pháp luật Hệ thống pháp luật đã dần được hoàn thiện nhằm tạo

ra một hành lang pháp lý vững vàng cho các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệuquả Việc sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật, đặc biệt là các văn bản trong lĩnhvực kinh doanh thương mại, được thực hiện theo hướng phù hợp với pháp luật quốc tếnhưng cũng đảm bảo những lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp trong nước

Trong hoạt động trung gian thương mại, quan hệ giữa bên đại lý và bên giao đại

lý được xác lập và thực hiện thông qua hình thức pháp lý là hợp đồng đại lý thương

mại Hợp đồng đại lý thương mại có bản chất chung của hợp đồng thương mại, là sựthỏa thuận nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ trong quan hệđại lý thương mại Quyền và nghĩa vụ của các bên được xác lập bởi hợp đồng giữa cácbên và quy định của pháp luật Để đảm bảo lợi ích của cả bên đại lý và bên giao đại lý,việc xác lập những quy tắc chung trong quá trình ký kết hợp đồng, thực hiện hợp đồng

là yếu tố rất quan trọng Do vậy việc thiết lập luật về hợp đồng đại lý thương mại trởthành yếu tố tất yếu nhằm tạo điều kiện cho nền kinh tế được ổn định và phát triển

1.2.1.2 Hệ thống các văn bản pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại.

Để đáp ứng đầy đủ những yêu cầu cấp thiết trong quá trình hoạt động thươngmại, Bộ luật Dân sự năm 2005 và Luật Thương mại năm 2005 ra đời, được sửa đổi bổsung từ Bộ luật Dân sự năm 1995 và Luật Thương mại năm 1997 để khắc phục nhữnghạn chế, bất cập của quy định của những văn bản quy phạm pháp luật cũ giúp chodoanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc thực hiện, áp dụng pháp luật trong hoạt độngkinh doanh Hiện nay, tuy Bộ luật Dân sự 2015 chưa có hiệu lực tại thời điểm hiện tạinhưng em đã sử dụng nó cho khóa luận để bài viết có tính cập nhật, phục vụ cho mụcđích nghiên cứu học thuật phù hợp hơn

Hợp đồng đại lý thương mại là một loại hợp đồng trong thương mại nên đối vớicác hoạt động đại lý thương mại trong nước, chính vì vậy mà pháp luật Việt Nam đãban hành hệ thống các văn bản pháp luật điều chỉnh cơ bản gồm:

- Luật Thương mại 2005 đóng vai trò là luật riêng áp dụng,

- Bộ luật Dân sự 2015 là luật chung áp dụng.

Trình tự áp dụng luật được tuân theo quy định chung, áp dụng luật riêng trước,nếu luật riêng không có những quy định có liên quan thì sẽ áp dụng đến Luật chungtức là áp dụng Luật Thương mại 2005 trước, khi Luật Thương mại 2005 không quyđịnh những vấn đề có liên quan thì mới áp dụng Bộ luật Dân sự 2015

1.2.2 Nội dung pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại

1.2.2.1 Chủ thể của hợp đồng đại lý thương mại

Muốn xác định thỏa thuận hợp đồng kinh doanh thương mại thì việc trước tiên

là phải xác định một bên trong quan hệ hợp đồng đó có phải là thương nhân haykhông, sau đó mới xem đến đối tượng của hợp đồng

Điều 6 Luật Thương mại 2005 quy định : Thương nhân bao gồm tổ chức kinh tếđược thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt động thương mại một cách thường xuyên, độclập và có đăng ký kinh doanh Thương nhân có quyền hoạt động thương mại trong cácngành nghề, tại các địa điểm dưới các hình thức và theo phương thức mà pháp luật

không cấm Quyền hoạt động thương mại hợp pháp của thương nhân được Nhà nướcbảo hộ Đăng ký kinh doanh là điều kiện bắt buộc được công nhận là thương nhân, nó

là nghĩa vụ của thương nhân Thương nhân gồm có thương nhân Việt Nam và thươngnhân nước ngoài có thể là cá nhân, pháp nhân hoặc chủ thể khác việc xác định tư cáchthương nhân nước ngoài phải căn cứ theo pháp luật của nước mà thương nhân đómang quốc tịch Thương nhân nước ngoài là thương nhân được thành lập hoặc đăng kýkinh doanh theo quy định của pháp luật nước ngoài hoặc được pháp luật nước ngoàicông nhận (Khoản 1, Điều 16 LTM năm 2005)

Thương nhân là cá nhân thì phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ Đó là khảnăng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền và nghĩa vụ dân sự(Điều 19 BLDS 2015); được hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyênnhư một nghề nghiệp Cá nhân cũng có thể trở thành tư nhân ngay cả khi hoạt độngthương mại một cách độc lập thường xuyên như một nghề nghiệp mà chưa đăng kýkinh doanh.Thương nhân là cá nhân sẽ bao gồm: Cá nhân kinh doanh; Doanh nghiệp

tư nhân Trong lĩnh vực hoạt động thương mại do thương nhân phải chịu trách nhiệmđầy đủ về hành vi thương mại của mình, vì vậy những người sau đây sẽ không đượccông nhận là thương nhân:

- Người không có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, người mất năng lực hành vidân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự;

- Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, người đang phải chấp nhận hìnhphạt tù;

- Người đang trong thời gian bị toà án tước quyền nghề vì các tội buôn bánhàng cấm, kinh doanh trái phép… và các tội khác theo quy định của pháp luật

Thương nhân là tổ chức : Trong hoạt động thương mại, thương nhân là tổ chức

là chủ thể chủ yếu Tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp nhằm mục đích hoạt độngthương mại một cách độc lập, thường xuyên và có đăng ký kinh doanh sẽ được coi làthương nhân Một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện quyđịnh tại Điều 74 BLDS năm 2015 Không phải tất cả những tổ chức được coi là phápnhân đều có thể trở thành thương nhân mà chỉ có pháp nhân nào là tổ chức kinh doanhđược thành lập để hoạt động thương mại mới trở thành thương nhân Pháp nhân là tổchức kinh tế gồm: Doanh nghiệp Nhà nước; Hợp tác xã; Công ty trách nhiệm hữu hạn;Công ty cổ phần; Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; Các tổ chức kinh tế khác có

đủ điều kiện theo quy định là thương nhân Theo quy định của Luật Thương mại năm

2005, hộ gia đình và tổ hợp tác không được xếp là tổ chức hay cá nhân

1.2.2.2 Hình thức của hợp đồng đại lý thương mại

Hình thức của hợp đồng là cách thể hiện ý chí thỏa thuận giữa các bên tham giaquan hệ hợp đồng Nó được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc được xác lậpbằng hành vi cụ thể Đối với hợp đồng đại lý thương mại thì được ký kết bằng văn bảntheo quy định của pháp luật giữa bên đại lý với bên giao đại lý nhằm mục đích muabán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ

Hình thức của hợp đồng đại lý thương mại đã tạo điều kiện thuận lợi giúp chocác bên tham gia quan hệ hợp đồng đảm bảo được quyền và lợi ích hợp pháp củamình, đồng thời hạn chế các rủi ro có thể xảy ra cho các bên tham gia vào quan hệ hợpđồng

1.2.2.3 Nội dung quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại.

Một hợp đồng sẽ có giá trị pháp lý khi thỏa mãn tối thiểu những điều kiện vềnội dung mà pháp luật quy định Khi thiếu một trong các nội dung đó thì hợp đồng sẽkhông thể phát sinh hiệu lực Trong thực tế, hậu quả xấu xảy ra xuất phát từ việc cácbên trong hợp đồng quy định không rõ ràng hoặc không đầy đủ những nội dung vềquyền và nghĩa vụ của các bên tham gia dẫn tới khi có tranh chấp xảy ra, các bên sẽkhông có chứng cứ hoặc chứng cứ không rõ ràng từ đó những thiệt hại không cần thiết

có thể xảy ra đối với tất cả các bên mà không thể lường trước được Chính vì vậy màtheo quy định của pháp luật, có bên có thể thỏa thuận nội dung quyền và nghĩa vụ củamình trong hợp đồng đại lý thương mại Trong trường hợp các bên không có thỏathuận khác thì quyền và nghĩa vụ của các bên được thực hiện theo quy định của Bộluật Dân sự 2015 và Luật Thương mại 2005

Trong quan hệ đại lý thương mại có hai chủ thể chính: bên đại lý và bên giaođại lý Quyền và nghĩa vụ các bên được quy định trong hợp đồng đại lý thương mạitheo Luật Thương mại 2005 từ Điều 172 đến Điều 175 như sau:

- Quyền và nghĩa vụ của bên đại lý đối với bên giao đại lý:

Nghĩa vụ của bên đại lý theo Điều 175 LTM 2005, bên đại lý phải thực hiệnnhững nghĩa vụ sau đối với bên giao đại lý, trừ trường hợp có thỏa thuận khác: Mua,bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ cho khách hàng theo giá hàng hóa, giá cung ứng dịch

vụ do bên giao đại lý ấn định; Thực hiện đúng các thỏa thuận về giao nhận tiền, hàngvới bên giao đại lý; Thực hiện các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự theoquy định của pháp luật; Thanh toán cho bên giao đại lý tiền bán hàng đối với đại lýbán; giao hàng mua đối với đại lý mua; tiền cung ứng dịch vụ đối với đại lý cung ứngdịch vụ; Bảo quản hàng hoá sau khi nhận đối với đại lý bán hoặc trước khi giao đối vớiđại lý mua; liên đới chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hóa của đại lý mua bán hànghóa, chất lượng dịch vụ của đại lý cung ứng dịch vụ trong trường hợp có lỗi do mình

gây ra; Chịu sự kiểm tra, giám sát của bên giao đại lý và báo cáo tình hình hoạt độngđại lý với bên giao đại lý; Trường hợp pháp luật có quy định cụ thể về việc bên đại lýchỉ được giao kết hợp đồng đại lý với một bên giao đại lý đối với một loại hàng hóahoặc dịch vụ nhất định thì phải tuân thủ quy định của pháp luật đó.

Quyền của bên đại lý theo Điều 174 LTM 2005 quy định, trừ trường hợp cácbên có thỏa thuận khác, bên đại lý có quyền giao kết hợp đồng đại lý với một hoặcnhiều bên giao đại lý, trừ trường hợp quy định tại khỏa 7 Điều 175 của Luật này; Yêucầu bên giao đại lý giao hàng hoặc tiền theo hợp đồng đại lý; nhận lại tài sản dùng đểbảo đảm (nếu có) khi kết thúc hợp đồng đại lý; Yêu cầu bên giao đại lý hướng dẫn,cung cấp thông tin và các điều kiện khác có liên quan để thực hiện hợp đồng đại lý;Quyết định giá bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ cho khách hàng đối với đại lý bao tiêu;Hưởng thù lao, các quyền và lợi ích hợp pháp khác do hoạt động đại lý mang lại

- Quyền và nghĩa vụ của bên giao đại lý :

Nghĩa vụ của bên giao đại lý theo Điều 173 LTM 2005 trừ trường hợp có thỏa

thuận khác, nghĩa vụ của bên giao đại lý là hướng dẫn, cung cấp thông tin, tạo điềukiện cho bên đại lý thực hiện hợp đồng đại lý; Chịu trách nhiệm về chất lượng hànghóa của đại lý mua bán hàng hóa, chất lượng dịch vụ của đại lý cung ứng dịch vụ; Trảthù lao và các chi phí hợp lý khác cho bên đại lý; Hoàn trả cho bên đại lý tài sản củabên đại lý dùng để bảo đảm (nếu có) khi kết thúc hợp đồng đại lý; Liên đới chịu tráchnhiệm về hành vi vi phạm pháp luật của bên đại lý, nếu nguyên nhân của hành vi viphạm pháp luật đó có một phần do lỗi của mình gây ra

Quyền của bên giao đại lý theo Điều 172 LTM 2005 quy định về quyền của bên

giao đại lý khi không có thỏa thuận là ấn định giá mua, giá bán hàng hoá, giá cung ứngdịch vụ đại lý cho khách hàng; Ấn định giá giao đại lý; Yêu cầu bên đại lý thực hiệnbiện pháp bảo đảm theo quy định của pháp luật; Yêu cầu bên đại lý thanh toán tiềnhoặc giao hàng theo hợp đồng đại lý; Kiểm tra, giám sát việc thực hiện hợp đồng củabên đại lý

- Trách nhiệm các bên trong trường hợp có hành vi vi phạm pháp luật :

Điều 173 và Điều 175 LTM 2005 quy định về trách nhiệm bên đại lý và bêngiao đại lý trong trường hợp có hành vi vi phạm pháp luật như sau:

+ Bên giao đại lý liên đới chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm pháp luật củabên đại lý, nếu nguyên nhân của hành vi vi phạm pháp luật đó có một phần do lỗi củamình gây ra

+ Bên đại lý liên đới chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hóa của đại lý muabán hàng hóa, chất lượng dịch vụ của đại lý cung ứng dịch vụ trong trường hợp có lỗi

do mình gây ra

1.3 Nguyên tắc về pháp luật điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mại

Căn cứ theo những nguyên tắc cơ bản về hoạt động thương mại của LuậtThương mại 2005 thì quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý thương mạicũng cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc đảm bảo quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia quan hệ hợpđồng, không được trái với pháp luật và đạo đức xã hội

- Nguyên tắc áp dụng Luật Thương mại 2005 và Bộ luật Dân sự 2015 nếu cácbên tham gia hợp đồng đại lý thương mại không có thỏa thận khác về quyền và nghĩavụ

- Nguyên tắc tự nguyện, tự do, bình đẳng, thiện chí, hợp tác, trung thực và ngaythẳng đúng như thỏa thuận để xác lập quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồngđại lý thương mại nhưng không trái với các quy định của pháp luật, thuần phong mỹtục và đạo đức xã hội Các bên hoàn toàn tự nguyện, không bên nào được thực hiệnhành vi áp đặt, cưỡng ép, đe dọa, ngăn cản bên nào

- Các bên tham gia hợp đồng đại lý thương mại có nghĩa vụ thông tin đầy đủ,một cách trung thực, theo tinh thần hợp tác và có lợi nhất cho các bên về hàng hóa vàdịch vụ mà mình kinh doanh và phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của các thôngtin đó để đảm bảo sự tin cậy lẫn nhau

- Không được xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền,lợi ích hợp pháp của người khác

- Các quy định cần phải đảm bảo sự bền vững, có sự thống nhất chặt chẽ vớicác quy định của pháp luật

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH QUYỀN VÀ NGHĨA

VỤ CỦA CÁC BÊN TRONG HỢP ĐỒNG ĐẠI LÝ THƯƠNG MẠI TẠI CÔNG

TY CỔ PHẦN BẢO TOÀN 2.1 Tổng quan tình hình và các nhân tố ảnh hưởng quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng địa lý thương mại tại Công ty cổ phần Bảo Toàn

2.1.1 Tổng quan tình hình về hoạt động đại lý thương mại tại Công ty cổ phần Bảo Toàn

Công ty cổ phần Bảo Toàn có quá trình hình thành và phát triển với tên Công tyviết bằng tiếng Việt: Công ty cổ phần Bảo Toàn Tên Công ty viết tắt bằng tiếng nướcngoài: Bao Toan Joint Stock Company

Địa chỉ trụ sở chính : Số 50 - Đ Hàm Nghi - TP.Hà Tĩnh - Tỉnh Hà Tĩnh

Số điện thoại : 0393.89.87.89 Fax: 0393.89.87

Mã số thuế : 3000 440 648

Vốn điều lệ của công ty : 12.000.000.000 đồng ( Mười hai tỷ đồng)

Người đại diện pháp luật : Ông Nguyễn Thanh Toàn

Mã số doanh nghiệp : 3000440648 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Tĩnh cấp lầnđầu ngày 16 tháng 08 năm 2008 và thay đổi lần thứ 6 ngày 21 tháng 02 năm 2011

Email:noithatbaotoan@gmail.com

Website : http://www.noithatbaotoan.com.vn

Được đào tạo và rèn luyện trong môi trường chuyên nghiệp, đi lên cùng với nhữngkinh nghiệm được đúc kết trong quá trình công tác nên khi thành lập Công ty cổ phầnBảo Toàn xác định kinh doanh thương mại đa ngành - đa nghề - đa lĩnh vực, song songvới việc ổn định, phát triển bền vững các lĩnh vực kinh doanh sẽ mang đến sự pháttriển phồn vinh của công ty Với kiến thức được trang bị cùng kinh nghiệm kinhdoanh, sự am hiểu thị trường, cùng mạng lưới phân phối rộng lớn, đội ngũ nhân viênchuyên nghiệp, Công ty cổ phần Bảo Toàn đã chọn kinh doanh đồ nội thất văn phòng,xây dựng – tư vấn & thiết kế, xây dựng – thủy lợi, xây dựng – cầu đường, nội thất vật

tư – trang trí

Công ty cổ phần Bảo Toàn là một doanh nghiệp kinh doanh theo chức năng,nhiệm vụ của mình, doanh nghiệp có con dấu riêng và được pháp luật bảo vệ Vớichức năng đó là kinh doanh, dự trữ hàng hóa thiết yếu như sản phẩm thiết bị nhà vệsinh, sản phẩm nội thất, gạch ốp lát…trên địa bàn và khu vực lân cận với các hình thứcbán hàng là bán buôn và bán lẻ, phục vụ nhu cầu vận chuyển khi có nhu cầu của kháchhàng Và Công ty có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh đạt chất lượng

và hiệu quả cao; thực hiện nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước; thực hiện chế độ thanh

toán lương hàng tháng cho công nhân viên và chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y

tế, bảo hiểm tự nguyện cho công nhân viên

Ngành nghề kinh doanh chủ yếu của Công ty cổ phần Bảo Toàn là : Xây dựngcác công trình dân dụng và công nghiệp, giao thông, thủy lợi; phá dỡ, san lấp mặtbằng; Kinh doanh nhà hàng, khách sạn; Sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu vật liệuxây dựng; ngoài ra Công ty cổ phần Bảo Toàn được lựa chọn là nhà phân phối của cáchãng: Các sản phẩm nội thất của tập đoàn Hòa Phát, thiết bị vệ sinh cao cấpCAESAR…; Kinh doanh, sửa chữa, mua, bán ôtô; Thương mại tổng hợp; Kinh doanh,máy móc, thiết bị điện, vật liệu điện, lắp đặt hệ thống điện, hệ thống cấp thoát nước,lắp đặt hệ thống xây dựng khác

Sơ đồ 1.1: Tổ chức Bộ máy quản lý của công ty

( Nguồn: Phòng tổ chức hành chính )

Công ty cổ phần Bảo Toàn có trụ sở kinh doanh chính tại: Số 50 - Đ Hàm Nghi

- TP.Hà Tĩnh - Tỉnh Hà Tĩnh và các chi nhánh tại: Tại Hà Nội : Số 1 – Lai Xá – KimChung – Hoài Đức – Thành phố Hà Nội; Tại Huyện Kỳ Anh – Tĩnh Hà Tĩnh : QL1A,

PHÒNG XÂY DỰNG KỸ THUẬT

PHÒNG KẾ TOÁN

PHÒNG KINH DOANHPHÒNG KẾ

HOẠCH

Thôn Cồn Dinh, xã Kỳ Trinh, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh Tại Trụ sở chính : Baogồm các phòng ban: Phòng giám đốc, phòng kinh doanh, phòng hành chính nhân sự,phòng kế toán Kể cả trụ sở chính cùng với tại tất cả các chi nhánh đều được trang bịmáy tính nối mạng internet có tốc độ cao, máy fax, photocopy, điện thoại và các vậtdụng cần thiết cho mỗi một nhân viên nhằm phục vụ cho các hoạt động kinh doanh.Bên cạnh đấy, Công ty cổ phần Bảo Toàn còn có văn phòng và nhà xưởng, showroomphục vụ hoạt động kinh doanh của công ty Hằng năm công ty luôn tiến hành kiểm trađịnh kỳ, tu sửa và thay mới các loại máy móc, trang thiết bị nhằm đảm bảo năng suấtlao động và an toàn cho người lao động.

Công ty có mạng lưới kinh doanh rộng lớn, nhưng phần lớn việc kinh doanhcủa Cảng dầu tập trung ở các tỉnh : Hà Tĩnh, Nghệ An, Hà Nội, Đà Nẵng Việc kinhdoanh với các đối tác nước ngoài cũng được phía công ty chú trọng và tiếp tục mởrộng kinh doanh

Công ty cổ phần Bảo Toàn là một đại lý thương mại chuyên phân phối các sảnphẩm nội thất của tập đoàn Hòa Phát, các sản phẩm thiết bị nhà vệ sinh cao cấp Caesar

và một số sản phẩm vật liệu xây dựng khác Do nhu cầu tiêu dùng của khách hàngngày càng gia tăng nên Công ty cổ phần Bảo Toàn đã mở rộng thêm quy mô chi nhánh

ở các địa điểm có vị trí địa lý giao thông thuận lợi ở Huyện Kỳ Anh – Tỉnh Hà Tĩnh vàmột chi nhánh tại Số 1 – Lai Xá – Kim Chung – Hoài Đức – Hà Nội nhằm đáp ứngnhu cầu đến nguời tiêu dùng cuối cùng

Tại hai địa điểm này mặt đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Công ty không khốcliệt như ở trụ sở chính tại TP.Hà Tĩnh Trong quá trình hoạt động kinh doanh, Công tykhông ngừng nỗ lực phát triển, hướng tới mục tiêu mở rộng hệ thống chi nhánh củamình ra thị trường các khu vực khác trên toàn quốc Với tổng doanh thu qua hoạt độngđại lý chiếm khoảng 75% tổng doanh thu của toàn Công ty, hoạt động đại lý ngày càngchứng tỏ vai trò lớn mạnh của nó Hiện nay, phòng bán hàng thực hiện toàn bộ quátrình phát triển và giám sát hoạt động đại lý Chính vì có đội ngũ nhân viên năng động,nhiệt tình nên số lượng hàng hóa bán ra cùng với doanh thu tăng lên đáng kể trongnhững năm gần đây, cụ thể là:

- Tại trụ sở chính :

+ Năm 2012 doanh thu đạt 2,664,717,000 đồng

+ Năm 2013 doanh thu đạt 3,227,115,000 đồng

+ Năm 2014 doanh thu đạt 4,904,257,000 đồng

+ Năm 2015 doanh thu đạt 5,451,665,000 đồng

- Tại chi nhánh Huyện Kỳ Anh – Hà Tĩnh :

+ Năm 2012 doanh thu đạt 389,789,000 đồng