Báo cáo thảo luận: Hội nhập quốc tế trong thương mại hiện nay

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 3 I. HOÀN CảNH LịCH Sử CủA CHủ TRƯƠNG Về ĐẩY MạNH HộI NHậP QUốC Tế 4 1, Khái niệm hội nhập quốc tế: 4 2, Hoàn cảnh lịch sử: 4 3, Nội dung: 5 II. Quá trình hình thành chủ trương... qua các kì đại hội từ 1986nay 7 III. Hội nhập quốc tế trong thương mại hiện nay 10 1. Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay 10 2. Thực trạng hiện nay 11 3. Thuận lợi, thành tựu, ý nghĩa 12 4. Hạn chế, nguyên nhân, giải pháp: 15 PHẦN KẾT LUẬN 19

BẢNG ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN

ST

T

CỦA GIÁO VIÊN

ĐÁNH GIÁ CỦA NHÓM

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

I HOÀN CẢNH LỊCH SỬ CỦA CHỦ TRƯƠNG VỀ ĐẨY MẠNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ 4

1, Khái niệm hội nhập quốc tế: 4

2, Hoàn cảnh lịch sử: 4

3, Nội dung: 5

II Quá trình hình thành chủ trương qua các kì đại hội từ 1986-nay 7

III Hội nhập quốc tế trong thương mại hiện nay 10

1 Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay 10

2 Thực trạng hiện nay 11

3 Thuận lợi, thành tựu, ý nghĩa 12

4 Hạn chế, nguyên nhân, giải pháp: 15

PHẦN KẾT LUẬN 19

MỞ ĐẦU

Những năm gần đây, hội nhập quốc tế đã trở thành ngôn từ khá thân quen với hầu hết người Việt Nam Trong công sở, nhà trường, ở quán nước trên hè phố, thậm chí cả ở thôn quê, người ta đều sử dụng nó một cách rất thông dụng Tuy vậy, nhưng không phải

ai cũng thực sự hiểu khái niệm này; đặc biệt, hiểu nó một cách đầy đủ và ngọn nghành thì chẳng có mấy người Giới học thuật và những nhà hoạch định chính sách cũng còn hiểu rất khác nhau và vẫn tiếp tục tranh luận về nhiều khía cạnh của hội nhập quốc tế

Ngày nay, hợp tác và liên kết kinh tế trên bình diện toàn cầu cũng như khu vực là

xu thế tất yếu Tất cả các quốc gia, dù lớn, dù nhỏ, mạnh hay yếu đều tìm cách để hội nhập kinh tế quốc tế một cách hiệu quả nhất Việt Nam đã và đang bước vào nền hội nhập kinh tế với những lợi thế và thách thức Gần 30 năm qua, mặc dù tình hình thế giới và khu vực có những diễn biến nhanh chóng, phức tạp nhưng trong các kỳ đại hội của Đảng, Đảng ta luôn có những nhận thức xác đáng về thời đại, về thế giới và tình hình khu vực

để trên cơ sở đó, định hướng những chính sách đối nội và đối ngoại phù hợp, bám sát tình hình

I HOÀN CẢNH LỊCH SỬ CỦA CHỦ TRƯƠNG VỀ ĐẨY MẠNH HỘI NHẬP

QUỐC TẾ

1, Khái niệm hội nhập quốc tế:

Hội nhập quốc tế là một quá trình phát triển tất yếu, do bản chất xã hội của lao động và quan hệ giữa con người Sự ra đời và phát triển của kinh tế thị trường cũng là động lực hàng đầu thúc đẩy quá trình hội nhập Hội nhập diễn ra dưới nhiều hình thức, cấp độ và trên nhiều lĩnh vực khác nhau, theo tiến trình từ thấp đến cao Hội nhập đã trở thành một xu thế lớn của thế giới hiện đại, tác động mạnh mẽ đến quan hệ quốc tế và đời sống của từng quốc gia Ngày nay, hội nhập quốc tế là lựa chọn chính sách của hầu hết các quốc gia để phát triển

2, Hoàn cảnh lịch sử:

a, Tình hình thế giới từ giữa thập niên 80 của thế kỷ XX:

Từ giữa những năm 1980, cuộc cách mạng khoa học và công nghệ ( đặc biệt là công nghệ thông tin ) tiếp tục phát triển mạnh mẽ, tác động sâu sắc đến mọi mặt đời sống của các quốc gia, dân tộc

Các nước xã hội chủ nghĩa lân vào khủng hoảng sâu sắc Đến năm 1991, chế độ xạ hội chủ nghĩa ở Liên Xô sụp đổ dẫn đến những biến đổi to lớn về quan hệ quốc tế Trật tự thế giới được hình thành từ sau chiến tranh thế giới thứ hai trên cơ sở hai khối độc lập do Liên Xô và Hoa Kỳ đứng đầu ( trật tự thế giới hai cực ) tan rã, mở ra thời kỳ hình thành một trật tự thế giới mới

Trên phạm vi thế giới, những cuộc chiến tranh cục bộ, xung đột, tranh chấp vẫn còn, nhưng xu thế chung của thế giới là hòa bình và hợp tác phát triển Các quốc gia, các

tổ chức và lực lượng chính trị quốc tế thực hiện điều chỉnh chiến lược đối nôi, đối ngoại

và phương thức hành động cho phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ bên trong và đặc điểm của thế giới Xu thế chạy đua phát triển kinh tế khiến các nước, nhất là những nước đang phát triển đã đổi mới tư duy đối ngoại, thực hiện chính xác đa phương hóa, đa dạng hóa quan

hệ quốc tế, mở rộng và tăng cường liên kết, hợp tác với các nước phát triển để tranh thủ vốn, kỹ thuật, công nghệ, mở rộng thị trường, học tập kinh nghiệm tổ chức, quản lý sản xuất kinh doanh

Các nước đổi mới tư duy về quan niệm sức mạnh, vị thế quốc gia Thay thế cách đánh giá cũ, chủ yếu dựa vào sức mạnh quân sự, bằng các tiêu chí tổng hợp trong đó sức mạnh kinh tế được đặt ở vị trí quan trong hàng đầu

b,Tình hình trong nước:

Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế (HNKTQT) của Việt Nam bắt đầu từ rất sớm nhưng chủ yếu được đẩy mạnh từ sau khi Đảng ta phát động sự nghiệp đổi mới HNKTQT là nội dung trọng tâm của Hội nhập quốc tế và là một bộ phận quan trọng, xuyên suốt của công cuộc đổi mới Các quan điểm, chủ trương của Đảng về HNKTQT mang tính nhất quán, hệ thống, luôn được cập nhật và mang tính kế thừa qua các kỳ Đại hội

Ngay từ những năm 1980 của thế kỷ 20, Đảng và Nhà nước đã sớm nhận thức được tính cần thiết và tất yếu của HNKTQT Từ đó tới nay, đường lối, chủ trương hội nhập kinh tế của Đảng đã được đề ra nhất quán, không ngừng được hoàn thiện và triển khai tích cực, phù hợp với tình hình cụ thể của từng giai đoạn, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp Đổi mới, phát triển đất nước

Tư tưởng mở cửa đối ngoại, hội nhập với kinh tế khu vực và thế giới của Đảng đã được thể hiện rõ nét trong các văn kiện ngoại giao đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong Thư gửi Tổng Thư ký Liên hợp quốc (12/1946),

đã long trọng tuyên bố: “Việt Nam sẵn sàng thực thi chính sách mở cửa và hợp tác trong mọi lĩnh vực” Đồng thời, Người khẳng định: “Việt Nam dành sự tiếp nhận thuận lợi cho đầu tư của các nhà tư bản, nhà kỹ thuật nước ngoài trong tất cả các ngành kỹ nghệ của mình; sẵn sàng mở rộng các cảng, sân bay và đường xá giao thông cho việc buôn bán và quá cảnh quốc tế; chấp nhận tham gia mọi tổ chức hợp tác kinh tế quốc tế dưới sự lãnh đạo của Liên hợp quốc” Đây là những tư tưởng quan trọng đặt cơ sở cho sự hình thành chủ trương, đường lối hội nhập kinh tế quốc tế nói riêng và hội nhập quốc tế nói chung của nước ta sau này

3, Nội dung:

Mục tiêu, nhiệm vụ và tư tưởng chỉ đạo:

- Mục tiêu, nhiệm vụ:

Lấy việc giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tạo các điều kiện quốc tế thuận lợi cho công cuộc đổi mới để phát triển kinh tế- xã hội là lợi ích cao nhất của Tổ quốc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng xác định nhiệm vụ của công tác đối ngoại là: “ giữ vững môi trường hòa bình, thuận lợi cho đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quần, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ , nâng cao vị thế của đất nước, góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xạ hội trên thế giới

Mở rộng đối ngoại và hội nhập quốc tế là để tạo thêm nguồn lực đáp ứng yêu cầu phát của đất nước, kết hợp nội lực với các nguồn lực từ bên ngoài tạo thành nguồn lực tổng hợp để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thực hiện dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, phát huy vai trò và nâng cao vị thế của Việt Nam trong quan

hệ quốc tế

- Tư tưởng chỉ đạo:

Trong quan hệ đối ngoại, hội nhập quốc tế phải quan triệt đầy đủ, sâu sắc các quan điểm:

Đảm bảo lợi ích dân tộc chân chính là xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, đồng thời thực hiện nghĩa vụ quốc tế theo khả năng của Việt Nam

Giữ vững độc lập tự chủ, tự cường đi đôi với đẩy mạnh đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại

Nắm vững hai mặt hợp tác và đấu tranh trong quan hệ quốc tế, cố gắng thúc đẩy mặt hợp tác nhưng vẫn phải đấu tranh dưới hình thức và mức độ thích hợp với từng đối tác; đấu tranh để hợp tác; tránh trực diện đối đầu, tránh để bị đẩy và thế cô lập

Mở rộng quan hệ với mọi quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, không phân biệt chế độ chính trí xạ hội Coi trọng quan hệ hòa bình, hợp tác với khu vực, chủ động tham gia các tổ chức đa phương, khu vực và toàn cầu

Giữ vững ổn định chính trị, kinh tế - xã hội; giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, bảo

vệ môi trường sinh thái trong quá trình hội nhập quốc tế

Phát huy tối đa nội lực đi đôi với thu hút và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực bên ngoài, xay dựng nên kinh tế độc đáo, tự chủ; tạo ra và sử dụng có hiệu quả các lợi thế

so sánh của đất nước trong quá trình hội nhập quốc tế

II Quá trình hình thành chủ trương qua các kì đại hội từ 1986-nay

Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế (HNKTQT) của Việt Nam bắt đầu từ rất sớm nhưng chủ yếu được đẩy mạnh từ sau khi Đảng ta phát động sự nghiệp đổi mới HNKTQT là nội dung trọng tâm của Hội nhập quốc tế và là một bộ phận quan trọng, xuyên suốt của công cuộc đổi mới Các quan điểm, chủ trương của Đảng về HNKTQT mang tính nhất quán, hệ thống, luôn được cập nhật và mang tính kế thừa qua các kỳ Đại hội

Ngay từ những năm 1980 của thế kỷ 20, Đảng và Nhà nước đã sớm nhận thức được tính cần thiết và tất yếu của HNKTQT Từ đó tới nay, đường lối, chủ trương hội nhập kinh tế của Đảng đã được đề ra nhất quán, không ngừng được hoàn thiện và triển khai tích cực, phù hợp với tình hình cụ thể của từng giai đoạn, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp Đổi mới, phát triển đất nước

Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986 đề ra đường lối Đổi mới toàn diện và sâu sắc

mọi lĩnh vực của nền kinh tế Sự nghiệp Đổi mới của Việt Nam được tiến hành trong bối cảnh quốc tế có nhiều thay đổi sâu sắc và một cục diện, trật tự thế giới mới đang hình thành, trong đó các nước có chế độ chính trị khác nhau vừa đấu tranh vừa hợp tác Đảng

đã nhận thức rõ rằng bối cảnh đó là điều kiện để chúng ta phát triển đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ và rộng mở Từ cuối nhiệm kỳ đại hội VI, Đảng đã có những hoạt động đẩy mạnh quá trình khôi phục và bình thường hoá quan hệ với Trung Quốc, đánh dấu bằng việc ký kết bản Tuyên bố chung, thoả thuận khôi phục quan hệ bình thường giữa hai Đảng và hai Nhà nước vào tháng 11 năm 1991

Đại hội Đảng lần thứ VII năm 1991 xác định rõ chủ trương “độc lập tự chủ, đa

phương hoá, đa dạng hoá quan hệ đối ngoại” với phương châm “Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nước trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển”, đánh dấu bước khởi đầu tiến trình hội nhập trong giai đoạn mới của nước ta Nhờ chủ trương này, Việt Nam đã đẩy lùi được chính sách bao vây cô lập của các thế lực thù địch,

không ngừng mở rộng quan hệ hợp tác kinh tế đối ngoại song phương và đa phương sau khi hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu tan rã Một cơ chế hợp tác mới ra đời, vận hành theo những quy luật mà hôm nay chúng ta đã rất quen thuộc: cơ chế thị trường Chính sách đối ngoại của Việt Nam “phát huy những điểm đồng, hạn chế những điểm bất đồng”

và nêu rõ chủ trương mở rộng quan hệ với các tổ chức quốc tế, trong đó nhấn mạnh“cố gắng khai thông quan hệ với các tổ chức tài chính, tiền tệ quốc tế như Quỹ Tiền tệ quốc

tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) , mở rộng hợp tác với các tổ chức khu vực, trước hết là ở Châu Á - Thái Bình Dương”

Đại hội Đảng lần thứ VIII năm 1996 xác định sự cần thiết phải xây dựng một nền

kinh tế mới hội nhập với khu vực và thế giới, hướng mạnh về xuất khẩu Từ đó, Đảng đưa nhiệm vụ đối ngoại lên một tầm cao mới: “Nhiệm vụ đối ngoại trong giai đoạn tới là củng cố môi trường hoà bình và tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa để đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước” và “đẩy nhanh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế” Đây là lần đầu tiên Nghị quyết của Đảng đề cập đến việc đẩy nhanh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế nhằm mục tiêu phục vụ sự nghiệp phát triển của đất nước Nó đánh dấu một bước chuyển biến cơ bản trong nhận thức về nhu cầu cần tích cực, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế

Đại hội Đảng lần thứ IX năm 2001 đã khẳng định tính tất yếu, đánh giá bản chất

của toàn cầu hoá và cơ hội cũng như thách thức đối với Việt Nam khi tham gia quá trình này: "Toàn cầu hoá kinh tế là một xu thế khách quan, lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực, vừa có hợp tác, vừa có đấu tranh" Một trong những mặt tiêu cực của toàn cầu hoá được Đảng ta chỉ rõ là chủ nghĩa tư bản hiện đại đang nắm ưu thế về vốn, khoa học và công nghệ, thị trường Toàn cầu hoá đang

là xu thế khách quan nhưng đang bị chi phối bởi các nước tư bản phát triển và các tập đoàn tư bản xuyên quốc gia, do đó việc cần nhấn mạnh quan điểm độc lập tự chủ trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế có ý nghĩa hết sức quan trọng Đảng ta cũng nhận thức

rõ hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều cơ hội phát triển cho đất nước Đảng chỉ rõ nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới là một

trong bốn nguy cơ và chúng ta có thể tận dụng những cơ hội mà hội nhập kinh tế quốc tế mang lại để tránh khỏi nguy cơ này

Đại hội Đảng lần thứ X năm 2006 tiếp tục cụ thể hóa, đưa ra các chủ trương “chủ

động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế”, “lấy lợi ích dân tộc làm mục tiêu cao nhất”,

“hội nhập sâu hơn và đầy đủ hơn với các thể chế kinh tế toàn cầu, khu vực và song phương”, “chuẩn bị tốt các điều kiện để ký kết các Hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương” Sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vào tháng 1 năm 2007, Ban chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết 08-NQ/

TW ngày 5 tháng 2 năm 2007 về một số chủ trương, chính sách lớn để nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững khi Việt Nam là thành viên của WTO

Đại hội Đảng lần thứ XI năm 2011 đã thông qua Chiến lược phát triển kinh tế - xã

hội giai đoạn 2011 - 2020, trong đó nhấn mạnh việc “không ngừng tăng cường tiềm lực kinh tế và sức mạnh tổng hợp của đất nước để chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng và có hiệu quả”, và “thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế ; tạo môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng và phát triển đất nước” Nghị quyết Đại hội XI đã nâng chủ trương “chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc

tế, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác” lên thành “chủ động và tích cực hội nhập quốc tế”

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng với chủ đề của Đại hội là "Tăng

cường xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; phát huy sức mạnh toàn dân tộc và dân chủ xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới; bảo vệ vững chắc

Tổ quốc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; phấn đấu sớm đưa Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại" Đây là một cột mốc lịch sử quan trọng trong tiến trình đổi mới toàn diện và đồng bộ được tiến hành từ năm 1986 Đại hội XII của Đảng thành công đúng dịp kỷ niệm 86 năm Ngày thành lập Đảng là niềm tự hào, niềm vui lớn; và một mùa Xuân mới đang về mang theo những điều tốt lành cho cả dân tộc

Quá trình HNKTQT của Việt Nam trong 40 năm qua đã có những bước tiến quan trọng Từ nhu cầu thực tế phải tăng cường mở rộng quan hệ hợp tác với các nước và tổ chức quốc tế để phá thế bị bao vây, cô lập ở những năm đầu thập kỷ 90, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đến nay đã mang một sắc thái mới Chúng ta đã tích cực, chủ động

để mở rộng thị trường ra nước ngoài và từng bước khẳng định vai trò của mình trong nền kinh tế khu vực và quốc tế

III Hội nhập quốc tế trong thương mại hiện nay

1 Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay

Xóa bỏ từng bước rào về thương mại và đầu tư của các nước đối với nước ta, mở rộng thị trường ngoài nước, phát huy lợi thế của mình và tiếp nhận công nghệ tiên tiến hiện đại, thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước không ngừng đổi mới để nâng cao tính cạnh tranh thị trường

Tạo tiền đề cho tăng trưởng kinh tế, phân bố nguồn lực hiệu quả đổi mới cơ cấu kinh tế, nâng cao mức sống dân cư, mở rộng giao thương, thu hút được nhiều tài chính và khoa học-kĩ thuật, công nghệ, ý tưởng Chỉ có cơ hội hội nhập kinh tế mới khai thác hết được nội lực sẵn có của đất nước, để tạo ra những thuận lợi để phát triển kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa Đặc biệt thu hút đầu tư nước ngoài, mang vốn và công nghệ vào nước ta, sử dụng lao động và tài nguyên có sẵn của nước ta để sản xuất, đồng thời giúp các doanh nghiệp trong nước huy động và sử dụng vốn hiệu có hiệu quả hơn, đào tạo bồi dưỡng chuyên môn kĩ năng cho các nhà quản lí trong nhiều lĩnh vực

Tạo ra các mối quan hệ giữa các nước với nhau để cùng nhau phát triển nền kinh

tế Đối với các nước phát triển họ có thể đấy mạnh hoạt động thương mại, đầu từ và chuyển giao công nghệ ra nước ngoài mở rộng quy mô sản xuất, tận dụng và khai thác được các nguồn lực từ bên ngoài như tài nguyên thiên nhiên, lao động và thị trường … cũng như gia tăng các ảnh hưởng kinh tế và chính trị của mình trên thị trường quốc tế Còn đối với các nước đang phát triển,được mở rộng thị trường cho hang hóa xuất khẩu, tiếp nhận vốn, tranh thủ được công nghệ, kỹ thuật tiên tiến thông qua đầu tư trực tiếp, nhờ đó sẽ tạo ra công ăn việc làm, đảm bảo tăng trưởng kinh tế, học tập được trình độ và kinh nghiệm quan lí…