Sáng kiến kinh nghiệm một số biện rèn kỹ năng sống cho học sinh tiểu học qua môn đạo đức

MỘT số BIỆN PHÁP RẩN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH tiểu học QUA môn đạo đức 1.. Có nhiều quan niợ̀m về kĩ năng sụ́ng... Ngoài ra Ban lãnh đạo nhà trường luôn theo sát, quan tâm, hỗ t

MỘT số BIỆN PHÁP RẩN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH tiểu học QUA môn đạo đức

1 Lý do chọn đờ̀ tài:

Đờ̉ thực hiợ̀n sứ mợ̀nh “trụ̀ng người” cao cả, mụ̃i trường học ngay từ bọ̃c

đõ̀u tiờn phải xõy dựng mụi trường sư phạm tích cực, thõn thiợ̀n Thõn thiợ̀n giữa thõ̀y với thõ̀y, trò với trò, giữa thõ̀y với trò và giữa nhà trường với cụ̣ng đụ̀ng theo nguyờn lý “giáo dục tay ba” nhà trường – gia đình – xã hụ̣i Mục tiờu của mụ hình xõy dựng “Trường học thõn thiợ̀n – học sinh tích cực” là chu trọng giáo dục cho học sinhkỹ năng sụ́ng, tõm hụ̀n trong sáng, hiờ̉u biờ́t và trõn trọng những giá trị lịch sử văn hoá cách mạng của chính quờ hương mình Đụ̀ng thời có sự thụ́ng nhṍt cao viợ̀c tăng cường giáo dục kỹ năng sụ́ng cho học sinh tiờ̉u học trong toàn cṍp học; kĩ năng sụ́ng là mụ̣t trong những khái niợ̀m được nhắc đờ́n nhiều trong thời đại ngày nay Có nhiều quan niợ̀m về kĩ năng sụ́ng Theo tụi, kĩ năng sụ́ng đơn giản là tṍt cả những điều cõ̀n thiờ́t chung ta phải biờ́t đờ̉ có thờ̉ thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuụ̣c sụ́ng Kĩ năng sụ́ng được hình thành theo mụ̣t quá trình, hình thành mụ̣t cách tự nhiờn qua những va chạm, những trải nghiợ̀m trong cuụ̣c sụ́ng và qua giáo dục mà có Có nhiều nhóm kĩ năng sụ́ng như: nhóm kĩ năng nhọ̃n thức, nhóm kĩ năng xã hụ̣i và nhóm kĩ năng quản lí bản thõn Dự là kĩ năng nào cũng đều rṍt quan trọng và cõ̀n thiờ́t với mụ̃i con người Cho nờn, giáo dục kĩ năng sụ́ng cho học sinh có mụ̣t tõ̀m rṍt quan trọng

Đây cũng là một nhiệm vụ quan trọng đối với các thầy cô giáo Với học sinh tiểu học đây là giai đoạn đầu tiên hình thành nhân cách cho các em, giup các em có một kĩ năng sống tốt cho tương lai sau này và đây cũng là một vấn đề mà xã hội và phụ huynh hết sức quan tâm Xác định tầm quan trọng đó tôi đã chọn đề tài “ Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh tiểu học qua môn Đạo đức”

2 Đối tượng nghiên cứu”

292 học sinh của Trường Tiêủ học Quang Phu – Đồng Hới – Quảng Bình

3-Cơ sở lí luận:

Thực hiện nghị quyết 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 của Bộ giáo dục và đào tạo Về việc phát động phong trào thi đua: "Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực" trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013, trong đó nội dung : Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh phù hợp với lứa tuổi của học sinh

Căn cứ nhiệm vụ năm học 2011-2012 của ngành, của trường về việc chu trọng: Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh

Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh là một việc làm hết sức cần thiết của xã hội, các em không chỉ biết học giỏi về kiến thức mà còn phải được tôi luyện những kĩ năng sống qua đó tạo cho các em một môi trường lành mạnh,

an toàn, tích cực, vui vẻ để trang bị cho các em vốn kiến thức, kĩ năng, giá trị sống để bước vào đời tự tin hơn Xuất phát từ mục tiêu của môn học, dạy Đạo đức là dạy học sinh những hành vi ứng xử phù hợp với các chuẩn mực đạo

đức xã hội và quyền trẻ em trong các tình huống đơn giản cụ thể của cuộc sống hàng ngày Nội dung của môn Đạo đức kết hợp giữa giáo dục quyền với giáo dục trách nhiệm bổn phận của học sinh Chính vì vậy tôi luôn lồng ghép vào trong các giờ học để rèn kỹ năng sống cho các em

4 Cở sở thực tiễn

Ngay từ đầu năm học khi được phân công dạy môn Đạo đức của toàn trường là bản thân đã mong muốn được góp phần giáo dục cho các em những chuẩn mực, hành vi đạo đức, kỹ năng ứng xử trong cuộc sống hàng ngày cho các em

Khi bắt đầu tìm hiểu thực tế về việc rèn luyện kĩ năng sống hiệu quả cho học sinh tôi gặp phải một số khó khăn sau:

Đối với những em Lớp 1 thì các em vừa rời trường mẫu giáo làm quen với môi trường tiểu học, mọi sinh hoạt nề nếp đều xa lạ chưa vào một kỉ luật nhất định, các em khá rụt rè chưa quen với cách học cũng như mạnh dạn bày

tỏ ý kiến Khi phát biểu các em nói không rõ ràng, trả lời trống không, không tròn câu và không nói lời cảm ơn, xin lỗi với cô, ban bè Còn học sinh các khối lớp khác thì do một số phụ huynh vì bận nhiều công việc nên ít quan tâm giup đỡ con em trong các hoạt động cần thiết phó mặc cho thầy cô ở trường Nhiều em đến trường tỏ ra nói nhiều vì ở nhà các em không có người trò chuyện, chia sẻ

Bên cạnh những khó khăn trên cũng có thuận lợi nhất định đó là: tôi nhận được một lực lượng đông học sinh khá ngoan và biết vâng lời, các em gần gũi

với cô giáo.Có được sự ủng hộ của không ít phụ huynh trong việc cùng nhà trường giáo dục các em Ngoài ra Ban lãnh đạo nhà trường luôn theo sát, quan tâm, hỗ trợ cho tôi trong công tác giảng dạy cũng như giáo dục Chính vì thế tôi luôn cố gắng làm sao rèn cho các em kĩ năng sống, giup các em có một niềm tin, phát triển một cách toàn diện để trở thành con người năng động, sáng tạo phù hợp với một xã hội hiện đại đang phát triển

5-Nội dung nghiên cứu:

Xuất phát từ quan điểm chung dạy – học môn Đạo đức, được tiếp cận theo hướng đi từ quyền đến trách nhiệm, bổn phận của học sinh Cách tiếp cận đó sẽ giup cho việc Dạy – học môn Đạo đức có kết hợp rèn kỹ năng sống cho học sinh trở nên nhẹ nhàng sinh động hơn, tránh bị năng nề, áp đặt

Do cấu truc chương trình các bài Đạo đức sắp xếp lô gich với nhau, có mối quan hệ mật thiết cho nhau và hỗ trợ cho nhau, đặc biệt là phù hợp với từng lứa tuổi của các em Vì vậy để thực hiện tốt việc rèn luyện các kĩ năng sống, đem lại kết quả cao tôi nhận thấy bản thân cần nghiên cứu kỹ tâm lý của học sinh tiểu học Các em là lứa tuổi hoa thích làm việc, thích làm ra sản phẩm, thích được khen từ đó lựa chọn một số biện pháp giáo dục phù hợp như sau:

Biện pháp 1 : Gần gũi và tạo mối thân thiện với học sinh

Ngay từ buổi đầu tiên của tiết học bản thân tôi đã tạo ra một môi trường học tập thân thiện, gần gũi với các em Tôi tự giới thiệu trước các học sinh của mình về tên, tuổi, sở thích, mơ ước,…sau đó tôi cho các em mạnh dạn tự

giới thiệu về mình với các bạn, động viên khuyến khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích, ước mơ tương lai cũng như mong muốn của tôi với các em Đây là hoạt động giup cô trò chung tôi hiểu nhau, đồng thời tôi muốn

tạo một môi trường học tập thân thiện - Nơi " Trường học thật sự trở thành

ngôi nhà thứ hai của các em, các thầy cô giáo là những người thân trong gia đình" Đây cũng là một điều kiện theo tôi là rất quan trọng để phát triển

khả năng giao tiếp của học sinh Bởi học sinh không thể mạnh dạn, tự tin trong một môi trường mà giáo viên luôn gò bó và áp đặt

Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có thể thực hiện trong bất cứ luc nào, giờ học nào Để việc rèn luyện diễn ra một cách thường xuyên và đạt hiệu quả cao tôi tiếp tục:

Biện pháp 2: Giáo viên là tấm gương sáng cho học sinh noi theo.

Bản thân tôi nói riêng và cả tập thể sư phạm của trường Tiểu học Quang Phu nói chung luôn là những giáo viên gương mẫu từ cử chỉ, lời nói, việc làm, cách ăn mặc, đi đứng cho học sinh noi theo.Thường xuyên quan tâm, chăm sóc, giup đỡ, nhường nhịn, gần gũi, ân cần với các em Thường xuyên giải quyết những thắc mắc của các em, động viên khen ngợi, nhân điển hình tốt trước lớp để học sinh học tập

Biện pháp 3: Rèn kỹ năng sống hiệu quả qua việc tích hợp vào môn học Đạo đức.

Việt Nam hội nhập WTO nền kinh tế rất phát triển kéo theo nhiều biến đổi trong xã hội Tệ nan xã hội ngày càng gia tăng, đạo đức xuống cấp Nên

việc giáo dục đạo đức cho học sinh ngay từ khi bước vào trường học là vô cùng quan trọng Chính vì thế môn học Đạo đức cung cấp cho các em những hiểu biết ban đầu về các kĩ năng giao tiếp, ứng xử lễ phép trong cuộc sống hàng ngày, đó là những kỹ năng sống cần thiết cho mỗi con người, góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho các em mai sau

- Ví dụ khi dạy bài 1- Lớp 1: “Em là học sinh lớp một” đầu tiên là bản

thân tôi tự giới thiệu về mình trước các em, sau đó tôi tổ chức cho các em chơi trò chơi “ Vòng tròn chào hỏi” Từng nhóm 5em nắm tay nhau thành vòng tròn, lần lượt từng bạn tự giới thiệu về tên và sở thích của mình và làm quen với các bạn xung quanh Luc đầu các em rất ái ngại không tự tin khi nói

về mình nhưng tôi nhắc nhở những điều cần chu ý trong khi giao tiếp, cộng thêm một môi trường hoà đồng thân thiện các em thực hiện rất tốt, không còn những cái nhìn ái ngại Thay vào đó là những cánh tay tự tin cùng câu nói chắc gọn: “Mình tên là Hồng Quân, mình là lớp trưởng lớp 1B, mình rất thích xem phim hoạt hình và học môn Toán Mình không thích ai hay nói dối mẹ”…

Các kĩ năng được phát triển từ dễ đến khó Sau bài học giới thiệu bản thân là những bài học như khám phá bản thân, tư duy hiệu quả và đặc biệt kĩ năng làm việc đồng đội Tôi luôn tạo không khí thân thiện, áp dụng việc đổi mới phương pháp tạo điều kiện cho các em mạnh dạn, tự lập, tự khẳng định và phát huy mình hơn qua việc học nhóm

- Hay khi dạy bài 12- lớp 1: "Cảm ơn và xin lỗi " tôi cho học sinh

chuẩn bị những hộp thư: Cảm ơn, xin lỗi và tổng kết lại vào cuối tiết Em nào nhận được nhiều lời cảm ơn nhất sẽ được tuyên dương Không những vậy tôi

tổ chức cho các em trao đổi :

- Em nói lời cảm ơn, xin lỗi khi nào?

- Bạn đã cảm ơn em về điều gì? Em cảm thấy như thế nào khi được bạn cảm ơn, xin lỗi? qua đó các em sẽ bộc lộ những suy nghĩ của mình

Tôi luôn nghiên cứu kỹ mục tiêu cần đạt của giờ học chu trọng cung cấp những kỹ năng cần giáo dục phù hợp với từng nội dung của bài

- Chẳng hạn khi dạy bài 1- lớp 2: “Học tập, sinh hoạt đúng giờ” qua

tiết học này các em biết được lợi ích của việc học tập và sinh hoạt đung giờ giấc là đảm bảo cho các em có một sức khoẻ tốt để yên tâm học tập và sinh hoạt Học tập và sinh hoạt đung giờ còn giup các em biết sắp xếp công việc một cách hợp lý, đạt hiệu quả cao trong các công việc, Rèn kĩ năng sống có hiệu quả tốt còn được tôi vận dụng khá nhiều hình thức, để giup các hình em hình thành tốt kỹ năng sử dụng thời gian học tập và sinh hoạt đung giờ ngoài thời gian quản lý các em trên lớp thời gian còn lại tôi phối hợp với phụ huynh học sinh những người luôn gần gũi với các em trong cuộc sống hằng ngày chu ý và nhắc nhỡ cho các em thực hiện tốt Bản thân tôi vừa là giáo viên nhưng cũng là phụ huynh của con trai đang học lớp 3A nên tôi càng thấy rõ việc giáo dục kết giữa nhà trường và gia đình thực sự có hiệu quả đối với các em

Tuỳ vào từng bài dạy để lựa chọn các phương pháp dạy học phù hợp gây hứng thu học tập cho các em Tôi luôn cho học sinh thảo luận nhóm các tình huống để đóng vai nhằm khuyến khích các em được thể hiện việc làm của mình không chỉ qua lời nối mà ngay cả những hành động mình đang làm

- Khi dạy bài 11 – lớp 2: “ Lịch sự khi nhận và gọi điện thoại” Ở BT4 tôi

cho các nhóm thảo luận và đống vai theo các tình huống:

a) Bạn Nam gọi điện thoại cho bà ngoại để hỏi thăm sức khoẻ

b) Người khác gọi nhầm số máy đến nhà Nam

c) Tâm định gọi điện thoại cho bạn nhưng lại bấm nhầm số máy nhà người khác

Trong thời đại thông tin đại chung ngày càng phát triển việc sử dụng điện thoại cũng cần phải có kỹ năng giao tiếp lịch sự, nối năng rõ ràng rành mạch, nhất là với lứa tuổi học sinh tiểu học thì các em rất thích nghe và gọi điện thoại mà kỹ năng giao tiếp thì còn hạn chế nên tôi rất chu trọng trong việc giáo dục cho các em Sau khi các em lên đóng vai trước lớp tôi tạo thêm một số tình huống bất ngờ để các em ứng xử như:

+ Em gọi đến cho bà nhưng cậu của mình nhấc máy thì em nói như thế nào? + Khi định gọi điện cho Hoa nhưng em lỡ bấm nhầm vào máy nhà bạn Nam, đung luc đó bố bạn Nam cầm máy thì em sẽ nói gì? và tôi rất vui khi học sinh đã ứng xử khá tốt Chính vì điều đó càng khích lệ các bạn khác rất muốn được tham gia đóng vai hơn làm cho tiết học thêm sôi nổi và có hiệu quả

Hiệu quả giáo dục kĩ năng sống không đo đếm được bằng những con số chính xác nhưng được thể hiện bằng những biểu hiện cụ thể: các em có ý thức hơn, thái độ tốt với mọi người trong gia đình; luôn hoà đồng với bạn bè; tự tin khi nói năng đó chính là hiệu quả từ giáo dục kĩ năng sống Việc sinh hoạt theo nhóm tạo môi trường làm việc thân thiện, giup các em cải thiện hành vi giao tiếp thông qua các hoạt động trao đổi diễn ra thường xuyên Các

em trở nên thân thiện, từ đó giup bầu không khí học tập, lao động trở nên sôi động hơn Tham gia sinh hoạt theo nhóm giup các em học sinh hưng phấn hơn trong học tập và tạo nên cách ứng xử hợp lý trong mọi tình huống Khi sinh hoạt nhóm, tôi luôn đưa ra nhiều tình huống tạo sự phát triển tư duy cho các em Đó cũng là cách tạo sự gần gũi giữa các em với nhau

- Chẳng hạn khi dạy bài 3 – Lớp 3: “Tự làm lấy công việc của mình” Tôi tổ

chức cho học sinh chơi trò chơi “Ai chăm chỉ hơn” mỗi đội là 6 em, hai đội oản tù tì để dành quyền chơi trước Ra câu hỏi bằng cách diễn tả một công việc nhà bằng hành động ( như kịch câm) ví dụ: dùng tay xoa đi xoa lại trên mặt bàn (lau bàn), hoặc hai tay giả làm động tác như cầm chổi, lia lia tay theo động tác quét nhà,…

Thông qua dạy môn Đạo đức tôi luôn kết hợp giáo dục học sinh rèn kỹ năng sống nhờ vậy mà các em tự tin hơn và đặc biệt như các em học sinh lớp 3 thì bản thân các em đã tự mình làm lấy một số công việc tự phục vụ cho mình mà

không cần nhờ vả bố mẹ như: rửa ly chén, quét nhà, nấu cơm, rửa bát, giặt khăn tay, trông em,

Với các em học sinh Lớp 4, 5 thì rất nhiều các kỹ năng cần giáo dục cho các em vì có thể nói lứa tuổi này học sinh rất dễ bị rủ rê, lôi kéo và rất hay sa ngã chính vì thế cuối các tiết học tôi luôn dành thời gian để tổng kết và tuyên dương những học sinh thực hiện tốt nhăm động viên khuyến khích các em cố gắng hơn những cung góp phần nêu gương điển hình để một số các bạn khác học tập

Đối với học sinh trong quá trình hình thành thì trường học chính là nơi các em chính thức được học tập và rèn luyện một cách nghiêm tuc nhất Bước vào trường học mỗi học sinh được tạo ra cơ hội để tiếp thu giáo dục, ý thức đầy đủ về nghĩa vụ, trách nhiệm đối với toàn bộ các hoạt động học tập rèn luyện của mình

Trong môi trường, mới các em tiếp thu và hình thành các quan hệ xã hội đa dạng, nhất là với bạn bè xung quanh và được phát triển có định hướng rõ ràng Song, bên cạnh đó các em hầu như chưa thật sự nổ lực, phấn đấu để trở thành người học sinh toàn diện, mà bên cạnh những cái hay, cái đẹp, vẫn còn tồn tại những cái xấu, cái chưa hoàn hảo Hay nói cách khác học sinh khá giỏi về học lực, tốt về đạo đức rất nhiều nhưng học sinh yếu về học lực, có đạo đức chưa tốt vẫn còn Hầu như các em có đạo