Nguyên tắc thay thế đền bù,môn QLNN về tài nguyên và môi trường

I.Tổng quan về nguyên tắc: thay thế ,đền bù tài nguyên- đất Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, giữ vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và sự ổn định đời sống củ

TIỂU LUẬN

Đề tài :Tìm hiểu nguyên tắc thay thế ,đền bù

Môn: Quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường

MỤC LỤC

I.Tổng quan về nguyên tắc.

II.Khía cạnh tài nguyên.

III,Tác động tài nguyên.

IV.Kết luận.

I.Tổng quan về nguyên tắc: thay thế ,đền bù tài nguyên- đất

Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, giữ vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và sự ổn định đời sống của người dân Việt Nam là một đất nước nông nghiệp, với khoảng 70% dân số sinh sống ở nông thôn và 48%trực tiếp sống bằng nghề nông Đất đã, đang và vẫn sẽ là công cụ sản xuất quan trọng cho nhiều người dân, đặc biệt là những người nông dân nghèo hiện hàng ngày đang phải lệ thuộc vào các hoạt động canh tác trên đất Đất không chỉ đơn thuần là phương tiện sản xuất mà còn là tài sản quý giá của nhiều hộ gia đình

Tại Việt Nam kể từ thập niên 40-50 đến nay quan hệ đất đai đã có những thay đổi căn bản Sau khi dành độc lập, Nhà nước tiến hành thực hiện chính sách người cày

có ruộng, theo đó đất đai của địa chủ bị tịch thu vàchia lại cho những người dân nghèo Thập niên 60-80 được đánh dấu bằng quá trình hợp tác xã hóa, với đất đai được huy động vào hợp tác để thực hiện sản xuất tập trung Cuối thập kỷ 80 và đầu

90 đánh dấu quá trình xóa bỏ hợp tác xã, trong bối cảnh đất đai được chia cho các

hộ gia đình Luật đất đai do Nhà nước ban hành gần đây quy định rõ ràng về các quyền và trách nhiệm của người sử dụng đất Là cơ quan quản lý về đất đai, Nhà nước đóng vai trò bảo hộ cho các các quyền và trách nhiệm được quy định cho người sử dụng đất Trong quá trình phát triển đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, việc thu hồi đất để phục vụ cho lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế - xã hội là một quá trình tất yếu, tác động rất lớn đến người bị thu hồi đất theo nguyên tắc “thay thế,đền bù “thể hiện qua Luật đất đai

năm 2013 Để bù đắp cho họ một phần thiệt thòi đó, Nhà nước ta đã ban hành chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dành cho người bị thu hồi đất, từng bước hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện ngày càng tốt hơn cho người có đất bị thu hồi ổn định đời sống và sản xuất thu hồi đất, trưng dụng đất, bồi thường,đền

bù, hỗ trợ, tái định cư nhằm bảo đảm lợi ích tổng thể của Nhân dân và đất nước,sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất hợp lý,hiệu quả

Đền bù đất khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất Nhằm đảm bảo quyền lợi của các chủ thể bị thu hồi đất, Nhà nước còn ban hành chính sách hỗ trợ, tái định cư đi kèm với việc đền bù.Trong đó Nhà nước đề ra rất rõ đối tượng, nguyên tắc, biện pháp để thực hiện chủ trương này

II.Khía cạnh tài nguyên đất.

Như ta đã biết đất đai có nguồn gốc từ tự nhiên, đất đai" là khoảng không gian

có giới hạn, theo chiều thẳng đứng (gồm khí hậu của bầu khí quyển, lớp đất phủ bề mặt, thảm thực vật, động vật, diện tích nước, tài nguyên nước ngầm và khóang sản trong lòng đất ), theo chiều nằm ngang trên mặt đất ( là sự kết hợp giữa thổ nhưỡng, đại hình, thuỷ văn,thảm thực vật cùng các thành phần khác ) giữ vai trò quan trọng trong sự sinh trưởng và phát triển của các loài động ,thực vật sống .Đồng thời đất có ý nghĩa to lớn đối với hoạt động sản xuất cũng như cuộc sống của xã hội loài người

1.Tích cực:

Áp dụng chính sách thay thế và đền bù đất cho người dân nhằm đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của họ, hạn chế những tiêu cực trong quá trình bị thu hồi đất.Đồng thời giúp cho việc sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất hợp lý

Công tác thay thế và đền bù đất là một trong những công việc khó khăn và nhạy cảm vì nó tác động đến mọi mặt của đời sống xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống vật chất, tinh thần, thói quen, tập quán của người dân

- Đối với nhà nước: thu hồi đất không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế- xã hội mà còn thể hiện vai trò, nhiệm vụ, quyền năng của Nhà nươc trong quá trình quản lý, khai thác, sử dụng đất đai

- Đối với các chủ dự án đầu tư: thu hồi đất liên quan trực tiếp đến việc huy động vốn đâu tư cho hiệu quả, liên quan đến điều kiện và tiến độ thực hiện dự án

- Đối với người người dân- những người bị thu hồi đất: thì đất đai và các tài sản trên đấ được coi là các tài sản có giá trị lớn Đất đai không chỉ có giá trị lớn về vật chất mà còn có giá trị tinh thần to lớn: là nơi an cư, lạc nghiệp, truyền lại qua nhiều thế hệ

Về tài nguyên đấtđai có khả năng hỗ trợ sự sinh trưởng của thực vật và phục vụ như là môi trường sinh sống của các dạng sự sống động vật từ các vi sinh vật tới các loài động vật nhỏ Đất đóng vai trò vô cùng quan trọng cho mọi loại hình sự sống trên Trái Đất vì nó hỗ trợ sự sinh trưởng của thực vật, trong lượt mình thì các loài thực vật lại cung cấp thức ăn và ôxy cũng như hấp thụ điôxít cacbon

- Đối với cây trồng : đất là nền để cây mọc, là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng nuôi cây

+Đất gồm mùn, cát, bụi, sét, nước Các thành phần này phải cân đối Nếu có quá nhiều cát, bụi thì cây dễ chết khô khi thiếu nước và thiếu thức ăn Nếu đất nhiều sét thì khó cày bừa Khi bị khô trên mặt thì làm thành một màng cứng, mầm cây khó mọc xuyên qua

+Thành phần quan trọng nhất của đất là mùn Mùn của đất được hình thành nhờ sự tác dụng của các vi sinh vật trong đất, chúng biến các rễ chết, lá rụng thành thức

ăn cho cây Mùn như một chất hồ gắn các thành phần của đất, tạo kết cấu xốp để thấm và giữ nước, dễ cày bừa Ngược lại, nếu ít mùn đất sẽ chặt, khó cày bừa, chứa

ít không khí, thấm nước kém, dễ mất nước và bốc hơi nhanh

+Ngoài mùn ra, nước đóng một vai trò quan trọng trong đất Nước là môi trường

để tiến hành các phản ứng hóa học trong đất, ngoài việc hòa tan các chất dinh dưỡng giảm độ độc do muối mặn và muối chua, nước cần cho quá trình khoáng hóa các chất hữu cơ, kho dự trữ thức ăn của cây trồng

+Đất tốt là đất có độ phì nhiêu cao, tức là có khả năng cung cấp cho cây trồng một

số lượng cần thiết nước và các chất dinh dưỡng, đồng thời không được chứa các chất có hại cho cây trồng

+Đất tốt là đất có độ thông khí cao (độ xốp), để duy trì sự hô hấp cho rễ cây và các

vi sinh vật sống trong đất

+Đất tốt là phải có độ pH phù hợp cho sự phát triển của cây trồng

Như vậy, đất không chỉ làm nền cho cây mọc, cung cấp nước và chất dinh dưỡng

Nó còn là "một vật thể sống", vì đất là môi trường thuận lợi cho các sinh vật và vi sinh vật sinh sôi nảy nở Có thể nói: Đất tốt là đất có kết cấu thích hợp, độ ẩm nhiệt độ và độ pH tối ưu, giầu chất dinh dưỡng và có hoạt động sinh học cao Ngược với tính chất trên là "đất xấu" Trong thực tế "đất xấu" có thể cải tạo thành đất tốt được

-Tài nguyên đất đai là một trong những tài nguyên vô cùng quý giá của con người, điều kiện sống cho động vật, thực vật và con người trên trái đất, cùng với vòng quay của bánh xe thời gian thì con người xuất hiện và tác động vào đất đai, cải tạo đất đai và biến đất đai từ sản phẩm của tự nhiên lại mang trong mình sức lao động của con người, tức cũng là sản phẩm của của xã hội

-Vai trò của đất vô cùng quan trong vì vậy bằng các chính sách nhà nước để bảo vệ

và cải tạo tài nguyên đất phát triển bền vững đất nước lâu dài : nguyên tắc thay thế,đền bù-thể hiện qua Luật Đất đai năm 2013…

- Quặng đất hiếm : 17 nguyên tố trong đất hiếm đặc biệt vì chúng có nhiều tính chất vật lý khó tin Chúng tạo ra nhiều công dụng kỳ diệu khi kết hợp với những nguyên liệu thông thường khác Chẳng hạn, Europium là nguyên tố giúp con người biến tivi đen trắng thành tivi màu, Erbium được đặt vào các sợi cáp quang truyền

dữ liệu để ánh sáng trong cáp di chuyển xa hơn

Một số nguyên tố trong đất hiếm được dùng để sản xuất những nam châm nhỏ hơn song mạnh hơn dành cho ô tô, ổ đĩa máy tính, máy phát điện, động cơ và cả hệ thống dẫn đường cho tên lửa Nhiều nguyên tố khác làm tăng khả năng chịu nhiệt

của các cánh quạt trong động cơ phản lực và làm tăng độ sáng của các ống nhòm hồng ngoại (dùng để quan sát trong đêm)

2.Tiêu cực

-Chính sách thay thế,đền bù đất bên cạnh ý nghĩa tích cực còn tồn tại một số bất cập như : chưa thể bù đắp được giá trị to lớn của tài nguyên đất mang lại,một số nơi chuyển đổi đền bù không hợp lý đất nông nghiệp sang đất sử dụng cho hoạt động sản xuất công nghiệp làm hoang hóa đất…

-Đất đang bị xói mòn,rửa trôi,sụt lở ,đất bị mặn hóa,chua phèn hóa,ô nhiễm đất (phân bón hóa học trong sản xuất nông nghiệp;chất độc hóa học do chiến tranh để

lại )…do khai thác rừng trái phép,do các chất thải từ hoạt động công nghiệp khai thác và nuôi trồng thủy sản,hoạt động sinh hoạt của con người Hoạt động khác như : khai thác khoáng sản như khoáng ilmenit chứa titan làm phát sinh lượng lớn chất thải rắn (đất, cát, sỏi) che phủ nhiều vùng đất ven bờ, đồng thời làm tăng xâm nhập mặn từ biển vào các vùng khai thác làm nhiễm mặn đất và nước ngầm Hoạt động nuôi tôm nước lợ/mặn vùng ven bờ cũng gây ra sự nhiễm mặn đất canh tác nông nghiệp Sự nhiễm mặn tăng lên cũng có thể gây nhiễm phèn làm chua đất (hay suy giảm chất lượng đất)

Ví dụ:ở đồng bằng sông Cửu Long sau vụ lúa bà con nông dân bơm nước mặn vào ruộng để nuôi tôm làm cho đất bị mặn hóa khó cải tạo lại để trồng lúa…

-Đất đai có quá trình hình thânh lâu dài mới có được và có ý nghĩa quan trọng trong môi trường sống mà dân số con người ngày càng tăng lên cần đất để ở và diễn ra hoạt động sản xuất sinh sống vì vậy chúng ta cần cải tạo sử dụng đất hợp lý

để bảo vệ tài nguyên đất ,phát triển bền vững ;lâu dài trong tương lai

III.Tác động của tài nguyên đất đến đời sống kinh tế-văn hóa,xã hội;

an ninh quốc phòng :

Tài nguyên đất là tài sản phẩm của tự nhiên, có trước lao động và cùng với quá trình lịch sử phát triển kinh tế-xã hội, đất đai là điều kiện lao động Đất đai đóng

vai trò quyết định cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người Nếu không có đất đai thì rõ ràng không có bất kỳ một ngànhsản xuất nà, cũng như không thể có

sự tồn tại của loài người Đất đai là một trong những tài nguyên vô cùng quý giá của con người, điều kiện sống cho động vật, thực vật và con người trên trái đất, cùng với vòng quay của bánh xe thời gian thì con người xuất hiện và tác động vào đất đai, cải tạo đất đai và biến đất đai từ sản phẩm của tự nhiên lại mang trong mình sức lao động của con người, tức cũng là sản phẩm của của xã hội

Đất đai là một tài nguyên thiên nhiên quý giá của mỗi quốc gia và nó cũng là yếu tố mang tính quyết định sự tồn tại và phát triển của con người và các sinh vật khác trên trái đất Các Mác viết: “Đất đai là tài sản mãi mãi với loài người, là điều kiện để sinh tồn, là điều kiện không thể thiếu được để sản xuất, là tư liệu sản xuất

cơ bản trong nông, lâm nghiệp”.Đất đai tham gia vào tất cả các hoạt động của đời sống kinh tế, xã hội Đất đai là địa điểm, là cơ sở của các thành phố, làng mạc các công trình công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi vá các công trình thuỷ lợi khác Đất đai cung cấpnguyên liệu cho ngành công nghiệp, xây dựng như gạch ngói, xi, măng, gốm sứ Bởi vậy, nếu không có đất đai thì không có bất kỳ một ngành sản xuất nào, con người không thể tiến hành sản xuất ra của cải vật chất để duy trì cuộc sống và duy trì nòi giống đến ngày nay Đất đai một tư liệu sản xuất gắn liền với hoạt động của con người Con người tác động vào đất đai nhằm thu được sản phẩm

để phục vụ cho các nhu cầu của cuộc sống Tác động này có thể trực tiếp hoặc gián tiếp và làm thay đổi tính chất của đất đai có thể chuyển đất hoang thành đất sử dụng được hoặc là chuyển mục đích sử dụng đất Tất cả những tác động đó của con người biến đất đai từ một sản phẩm của tự nhiên thành sản phẩm của lao động Trong điều kiện sản xuất tư bản chủ nghĩa, những đầu tư vào ruộng đất có liên quan đến các quan hệ kinh tế – xã hội Trong xã hội có giai cấp, các quan hệ kinh

tế – xã hội phát triển ngày càng làm các mâu thuẫn trong xã hội phát sinh, đó là mối quan hệ giữa chủ đất và nhà tư bản đi thuê đất, giữa nhà tư bản với công nhân

Trong nền kinh tế thị trường, các quan hệ đất đai phong phú hơn rất nhiều, quyền sử dụng đất được trao đổi, mua bán, chuyển nhượng và hình thành một thị trường đất đai Lúc này, đất đai được coi như là một hàng hoá và là một hàng hoá

đặc biệt Thị trường đất đai có liên quan đến nhiều thị trường khác và những biến động của thị trường này có ảnh hưởng đến nền kinh tế và đời sống dân cư

Trải qua một quá trình lịch sử lâu dài con người chiếm hữu đất đai biến đất đai

từ một sản vật tự nhiên thành một tài sản của cộng đồng, của một quốc gia Luật Đất đai năm 1993 của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam có ghi: “Đất đai

là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng Trải qua nhiều thế hệ nhân dân ta đã tốn bao công sức, xương máu mới tạo lập, bảo vệ được vốn đất đai như ngày nay!”

Rõ ràng, đất đai không chỉ có những vai trò quan trọng như đã nêu trên mà nó còn có ý nghĩa về mặt chính trị Tài sản quý giá ấy phải bảo vệ bằng cả xương máu

và vốn đất đai mà một quốc gia có được thể hiện sức mạnh của quốc gia đó, ranh giới quốc gia thể hiện chủ quyền của một quốc gia Đất đai còn là nguồn của cải, quyền sử dụng đất đai là nguyên liệu của thị trường nhà đất, nó là tài sản đảm bảo

sự an toàn về tài chính, có thể chuyển nhượng qua các thế hệ

Ở nước ta, các quy định của pháp luật về hỗ trợ, đền bù ngày càng phù hợp với nhu cầu thực tế cũng như yêu cầu của các quy luật kinh tế

- Các đối tượng được bồi thường, hỗ trợ, đền bù ngày càng được xác định đầy

đủ, chính xác, phù hợp với tình hình thực tế của đất nước, giúp cho công tác quản

lý của nhà nước được nâng cao, người nhận đền bù cũng thấy thỏa đáng

- Mức bồi thường hỗ trợ ngày càng cao, tạo điều kiện cho người dân có thể khôi phục lại tài sản bị mất -> giúp người dân ổn định về đời sống và sản xuất Nhờ những cải thiện của pháp luật quy định về phương pháp tổ chức, về năng lực cán bộ, thực hư, tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư gần đây đã được rút ngắn hơn

so với các dự án cũ Góp phần giảm bớt tác động tiêu cực đối với người dân cũng như đối với dự án

- Việc thực hiện chính sách đền bù, hỗ trợ giúp cho đất nước ta xây dựng cơ

sở vật chất, phát triển kết cấu hạ tầng, xây dựng khu chế xuất, khu công nghiệp,

khu công nghệ cao, các dự án trọng điểm của nhà nước, cũng như góp phần chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế, ổn định đời sống sản xuất cho người dân

1.Đất nông –lâm nghiệp.

1.1 Tích cực:

-Thu hồi đất nông nghiệp để phục vụ cho việc phát triển các khu, cụm công nghiệp đã đem lại những thành tựu to lớn, khẳng định vai trò quan trọng của sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa, đẩy nhanh tiến trình hội nhập với nền kinh

tế khu vực và quốc tế

- ý nghĩa quan trọng trong việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp,chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang ngành nghề phi nông nghệp,dịch vụ

- Việc sở hữu tiền bồi thường, hỗ trợ đã góp phần thúc đẩy sự phát triển các nhu cầu vật chất, văn hoá tinh thần cho người dân…

Về đất rừng nơi sinh sống của các loại động thực vật có giá trị cần bảo tồn và phát triển,cải tạo…

1.2 Tiêu cực:

Thu hồi đất nông nghiệp dẫn đến một bộ phận dân cư mất đất sản xuất Điều này làm cho tỷ lệ lao động không có việc làm tăng mạnh Đây là vấn đề đáng lo ngại đối với vấn đề lao động, việc làm của người dân

- Việc sở hữu tiền bồi thường, hỗ trợ đã góp phần thúc đẩy sự phát triển các nhu cầu vật chất, văn hoá tinh thần cho người dân Tuy nhiên, phần lớn số tiền đền bù được sử dụng cho mục đích xây dựng, sửa chữa nhà cửa, mua sắm đồ dùng cho gia đình,…ít người đầu tư cho học hay chuyển đổi nghề Việc sử dụng tiền bồi thường như vậy sẽ tiềm ẩn những điều bất ổn về thu nhập, điều kiện sống khi

những vấn đề xã hội nảy sinh, khi nếp sống hiện tại không phù hợp với khả năng tài chính của họ

- Bên cạnh những tác động tích cực trong việc chuyển đổi mục đích sử

dụng đất nông nghiệp cũng còn những tác động tiêu cực đến điều kiện sống của người dân như vấn đề ô nhiễm môi trường, các tệ nạn xã hội có chiều hướng gia tăng Điều này không những đem lại sự bất ổn cho xã hội mà còn có tác động

không nhỏ đến suy nghĩ, niềm tin của những người dân có đất nông nghiệp bị thu hồi

-Đời sống vật chất và tinh thần của phần lớn người dân nông thôn có đất bị thu hồi trên địa bàn huyện sau khi bị thu hồi khá hơn trước đây Mặc dù là dấu hiệu tích cực nhưng điều băn khoăn là sự cải thiện đời sống này mới là vẻ bề ngoài bởi lẽ người dân có sẵn tiền bồi thường, do chưa biết cách đầu tư sản xuất kinh doanh trong khu vực phi nông nghiệp nên dùng xây nhà và sắm các phương tiện sinh hoạt Khi tiêu hết số tiền đền bù rồi, họ sẽ không còn nguồn thu nhập nào đáng kể mang tính ổn định, vì không có việc làm chắc chắn

Do đó, sự phát triển bền vững về đời sống vật chất và tinh thần của hộ bị thu hồi đất chưa thực sự đảm bảo

-Người nông dân chưa thật ổn định và chưa yên tâm với phương thức làm ăn Hầu hết các ngành nghề nông nghiệp của họ đều bị thách thức Đầu vào của sản xuất tăng giảm rất tùy tiện trong khi đầu ra lại bấp bênh Lối làm ăn manh mún, nhỏ lẻ không làm chủ được các tình huống của thị trường Vì vậy, họ vẫn đang chới với trong thị trường và sản xuất đang còn nhỏ lẻ

-Thu hồi đất nông nghiệp để phục vụ cho việc phát triển các khu, cụm công nghiệp đã đem lại những thành tựu to lớn, khẳng định vai trò quan trọng của sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa, đẩy nhanh tiến trình hội nhập với nền kinh

tế khu vực và quốc tế Tuy nhiên, khi các khu, cụm công nghiệp đi vào hoạt động

và ngày càng phát triển, thì đồng thời cũng nảy sinh không ít bất cập, ảnh hưởng tới đời sống xã hội của cộng đồng

Về đất lâm nghiệp : hàng chục nghìn ha đất lâm nghiệp chưa có chủ thực sự, nhiều vụ lấn chiếm, tranh chấp đất rừng xảy ra, giá trị sản xuất lâm nghiệp còn thấp là những hạn chế trong lĩnh vực phát triển lâm nghiệp thời gian qua Khai thác hiệu quả tiềm năng đất lâm nghiệp nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm tăng thu nhập cho nhân dân là yêu cầu cấp thiết hiện nay

2.Tích cực,tiêu cực của chính sách thay thế,đền bù đất thổ cư.

2.1 Tích cực.

a Những lợi ích cho di dời vật chất.