mục đích cho trẻ 5 tuổiLqcc không chỉ nhằm cho trẻ biết được các mặt chữ cái để phát âm chuẩn khi nói mà còn tạo cho trẻ hứng thú học tiếng mẹ đẻ, làm tiền đề cho trẻ ứng dụng thíchứng v
Trang 1MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯƠNG CHO TRẺ MẪU GIÁO
5-6 TUỔI LÀM QUEN CHỮ CÁI
I PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài
Nói đến trẻ thơ ai cũng thấy được đầy ắp sự hồn nhiên , tươi tắn của trẻ, nólàm cho chúng ta thấy hạnh phúc ấm áp hơn nhiều chính vì thế ai cũng thấy nângniu gần gũi trẻ là một giáo viên, tôi thực sự hạnh phúc khi công việc hàng ngàycủa mình được tiếp xúc với trẻ, được chia sẻ buồn vui , được dạy trẻ học , đượcthể hiện nhân cách nhẹ nhàng không bó buộc
Là một giáo viên mầm non trực tiếp đứng lớp chăm sóc và giảng dạy trongnăm học vừa qua , tôi luôn cố gắng tìm tòi , học hỏi áp dụng mọi hình thức đổimới nâng cao phương pháp trong quá trình giảng dạy mục đích cho trẻ 5 tuổiLqcc không chỉ nhằm cho trẻ biết được các mặt chữ cái để phát âm chuẩn khi nói
mà còn tạo cho trẻ hứng thú học tiếng mẹ đẻ, làm tiền đề cho trẻ ứng dụng thíchứng với tập đọc , viết ở bậc học tiếp theo làm quen với chữ cái không phải là mônhọc độc lập riêng mà là một phần , một bộ phận của phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5tuổi trong chương trình chăm sóc giáo dục Vì vậy nó có ý nghĩa trực tiếp trongviệc phát triển ngôn ngữ cho trẻ, giúp trẻ rèn luyện kỹ năng nghe , nói và giúp trẻphân biệt được các âm khó thông qua chữ cái Cũng qua môn học này rèn luyệncho trẻ các thao tác trí tuệ và rèn luyện cho trẻ tinh thần thích hoạt động trí óc qua
đó hình thành tính ham hiểu biết, thích khám phá những điều mới lạ trong quátrình làm quen chữ cái, ví dụ chữ cái nhằm nâng cao tiết học Qua giờ học hìnhthành và rèn luyện cho trẻ khả năng tập chung chú ý có chủ định và sự hình thành
nỗ lực chú ý để giải quyêt nhiệm vụ năm học, tập lắng nghe sự chỉ dẫn của cô giáo
.Chính vì vậy tôi chọn đề tài : “một số biện nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen chữ cái”.
2 Mục tiêu , nhiêm vụ của đề tài
Trang 22.1: Mục tiêu : Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ
mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với chữ cái góp phần phát triển ngôn ngữ cũng nhưchuẩn bị tôt các điều kiện cho trẻ chuẩn bị tốt vào lớp 1 trường tiểu học
2.2: Nhiệm vụ: “ Đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu
giáo 5 -6 tuổi làm quen với chữ cái đạt kết quả cao”
3 Đối tượng nghiên cứu :
- “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi A trườngmầm non Hưng Đạo làm quen với chữ cái”
4.Giới hạn,phạm vi nghiên cứu:
- “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi A làm quen
chữ cái”,trường mầm non Hưng Đạo huyện Đông Triều –Tỉnh quảng Ninh
5 Phương pháp nghiên cứu :
- Nghiên cứu cơ sở lý luận:
+ Các loại sách nói về vấn đề dạy trẻ làm quen với chữ cái
+ Chương trình day trẻ làm quen với chữ cái 5-6 tuổi trong trường màm non
- Phương pháp thực tiễn
- Quan sát khoa học:
+ Quan sát các hoạt động của giáo viên, hoạt động của trẻ ghi chép lại các hoạtđộng
+ Trao đổi với giáo viên.
- Quan sát giờ học của trẻ,quan sát các hoạt động trẻ chơi trò chơi với chữ cái, để xác định mức độ nhận thức và kỹ năng của trẻ
- Khảo sát:
Trang 3-Tự tin và có ý thức sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làmquen chữ cái theo chủ điểm
Trang 4- Khảo sát :
+ Đã dự giờ 3 tiết dạy, trong đó: Tốt 1, Khá 1, trung bình 1
Số giáo viên được hỏi là 6 đ/c , trong đó :
6/6 giáo viên có hứng thú với môn học này
6 tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái theo hướng tích hợp lấy trẻlạm trung tâm
- 6/6 giáo viên chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi khi tổ chức hoạt động cho trẻ
Tỉlệ
Sốlượng
Tỉlệ
Trang 5Trẻ nhận biết và phát âm đúng 39 15 38 24 62
Trẻ cầm vở, để vở, ngồi tô đúng tư thế 39 14 36 25 64Trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động
- Trẻ mạnh dạn hồn nhiên, tích cực tham gia vào hoạt động, bên cạch đó còn
nhiều trẻ phát âm chưa chuẩn, chưa biết cầm vở, ngối đúng tư thế
* Về cơ sở vật chất :
- Cơ sở vật chất trng thiết bị đồ dùng phục vụ cho các hoạt động đã đầy đủ xong
chưa phong phú và đa dạng
2.3 Ảnh hưởng nguyên nhân thực trạng
- Giáo viên chưa quan tâm tổ chức hoạt động làm quen với chữ cái cho trẻ thườngxuyên
Trang 6- Cơ sở vật chất đồ dùng phục vụ cho tiết học còn chưa được phong phú
- Đối với tiết làm quen chữ cái giáo viên chưa sáng tạo nên chưa thu hút được sựhứng thú trên trẻ
*Khó khăn :
- Còn nhiều trẻ chưa đi học qua lớp mẫu giáo nên vẫn còn nhút nhát , vốn hiểubiết về thế giới xung quanh còn hạn chế , khả năng tiếp thu kiến thức còn chậm
- Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động tương đối đầy đủ , nhưng chưa
phong phú đa dạng, thu hút sự chú ý của trẻ
- Phụ huynh chưa quan tâm đến việc rèn phát triển ngôn ngữ cho trẻ
3 Các biện pháp
3.1: Mục tiêu của giải pháp
- Phát huy tính tích cực của trẻ khi tham gia hoạt động làm quen với chữ cái có
hiệu quả
- Tạo môi trường chữ viết phong phú trong lớp và các phương tiện dạy học đầy
đủ theo yêu cầu
- Giúp giáo viên phụ huynh học sinh nhận thức đúng đắn về việc cho trẻ làmquen với chữ viết
3.2: Nội dung và cách thức thực hiện các giải pháp
*Biện pháp1: Gây hứng thú cho trẻ trên hoạt động làm quen chữ cái:
Như chúng ta đã biết giáo dục bắt đầu từ đứa trẻ, trẻ là trung tâm của mọi hoạtđộng Muốn đạt đợc mục tiêu đó trước tiên tôi phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lýcủa trẻ Trẻ ở đây sự tập trung chú ý chưa bền vững trẻ thích những cái đẹp mới lạ
có hấp dẫn cao, nên việc gây hứng thú cho trẻ ở bộ môn này lại càng quan trọnghơn bởi tính chất cứng nhắc và khô khan có phần “kỷ luật” Nếu như cô giáo cứ épbuộc trẻ ngồi học một cách tuân thủ như một học sinh tiểu học hoặc một tiết dạy
Trang 7không có sáng tạo, rập khuôn chưa có hình thức đổi mới còn theo phơng pháp cũdẫn đến trẻ uể oải trong tiết học phân tán tư tưởng, nhàm chán, tiếp thu bài hạnchế Và tôi đã tìm ra một số giải pháp gây sự hứng thú cho trẻ đó là: Trước hết làchuẩn bị đầy đủ đồ dùng cho cô và trẻ vì đồ dùng rất cần thiết, trẻ mẫu giáo suynghĩ bằng hình thức tư duy hình tượng, tư duy gắn liền với tình cảm Trẻ ghi nhớnhững gì gây ấn tượng mạnh, một câu chuyện hấp dẫn hay một bức tranh đẹp mới
lạ Chính vì thế khi dạy một tiết “Làm quen chữ cái” tôi cho rằng đồ dùng trựcquan là yếu tố đầu tiên yêu cầu điểm đặc biệt phải đảm bảo an toàn
Bước đầu trẻ đợc làm quen với từng chữ cái có trong nhóm chữ và trẻ được lần lượt làm quen các chữ qua vật chất, tranh ảnh mà trong đó có chứa một chữ cái màchúng ta định cho trẻ làm quen
Ví dụ: Trẻ làm quen với chữ cái G- Y (chủ điểm phương tiện giao thông).
Trước tiên là cách vào bài đã gây sự hứng thú đối với trẻ, tôi cho cả lớp đọcthơ “Chiếc cầu mới” qua tranh Trong tranh có cầu, dòng người qua lại, xe ô tô, tàuhoả tôi đã chọn hình thức vừa chỉ từng chữ dưới bài thơ vừa đọc Qua đó trẻ trigiác và hiểu rõ hơn về các phương tiện giao thông và đặc biệt là được đọc và làmquen từng chữ cái tiếp đến tôi đưa bức tranh vẽ về nhà ga hỏi bức tranh này vẽ vềcái gì? (Nhà ga) trong nhà ga có những dòng người qua lại dòng người qua lại cóngười soát vé và đặc biệt là có những đoàn tàu dừng lại đón khách, trả khách quabức tranh trẻ hiểu rõ hơn và tăng thêm tính tò mò hấp dẫn Sau đó cô giới thiệu dưới bức tranh có từ “Nhà ga” bạn nào hãy lên chỉ những chữ cái đã được học và
cô cho trẻ làm quen chữ “G”
Tiếp đến chữ Y cô hỏi trẻ ngoài tầu hoả ra thì còn có những phương tiện giaothông gì nữa? Trả lời (máy bay ) cô và trẻ cùng đàm thoại về máy bay dùng để làm gì?Bay ở đâu? Cô đưa máy bay nhựa ra cho trẻ quan sát đàm thoại và ai có thể lên rút cho
cô hai chữ cái giống nhau trong từ “máy bay” và trẻ lên rút chữ “Y”
Hoặc là đề chuẩn bị cho trò chơi ở tiết 2 lúc ngoài trời tôi cùng trẻ tròchuyện về trò chơi “các phương tiện giao thông vào bến ” tôi huy động trẻ suư tầm
Trang 8bìa cát tông tranh ảnh, hoạ báo về các phơng tiện như: Máy bay, đoàn tàu, ôtô,thuyền buồm hướng dẫn trẻ cắt sát mép các hình ảnh đó Khi vào trò chơi côgiới thiệu các bến và phương tiện giao thông nào thì phải vào bến được làmquen tìm tòi cắt dán sẽ tạo cho sự khéo léo ở đôi tay và thuận lợi trong khi viếtchữ, dán các chữ cái lên các phương tiện giao thông, trẻ hứng thú hơn với chính
đồ dùng mình làm ra
Ví dụ khác: Với chủ điểm mà mùa xuân với tiết học làm quen chữ cái L, M,
N? tôi cho trẻ sưu tầm hoa khô, lá khô, các loại hột, hạt những vật liệu đó điềuphải chứa các chữ cái L , M , N như lá na, hạt mơ cô và trẻ cùng phết màu saocho tương ứng với màu lá, màu hạt với cách làm đồ dùng đồ chơi như vậy tôithấy có những hiệu quả đáng kể Trớc hết là giảm sự đầu tư của nhà trường cũngnhư giáo viên trong điều kiện kinh tế eo ép và cái được lớn nhất ở đây là trẻ cóhứng thú khi tham gia làm đồ dùng cho tiết học, trẻ sôi nổi hơn vì mình có phầntrong đó Một số sáng kiến của tôi trong việc làm đồ dùng cho trẻ là không bao giờtheo khuôn mẫu mà tôi thường thay đổi sáng tạo về cả hình dạng màu sắc kích thước thực tế của nó
Kết quả từ việc cô và trẻ cùng chuẩn bị làm đồ dùng học tập tôi thấy trẻhứng thú hơn vào tiết học, bản thân cô giáo lên lớp tự tin hơn, gần gũi với trẻ hơn
*Biện pháp 2: Tạo môi trường làm quen chữ cái
Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lạ đẹp mắt hấp dẫn là gây được sự chú ýcủa trẻ Vì thế việc tạo môi trường làm quen chữ cái trong lớp học rất cần thiết đểlàm nổi bật bộ môn và chuyên đề Hàng ngày vào những lúc vui chơi hay giờ rãnhrỗi tôi và trẻ thường cắt dán chữ cái, các loại quả hay con vật để trang trí gọi theochủ điểm
Ví dụ: Phía trên khoảng tường rộng tôi dán chữ “Bé cùng làm quen chữ cái”
và tôi lựa chọn cắt dán để phù hợp với chủ điểm Ví dụ như chủ điểm thực vật thìtôi cắt bìa thành một cây to sau đó cho trẻ vẽ cắt dán hoặc sưu tầm hoạ báo tranhảnh về các loại lá, hột hạt sau đó cho trẻ cắt các chữ cái L, M, N (Trong chủ
Trang 9điểm thế giới thực vật) cho trẻ dán chữ cái dới các loại hột hạt hay tranh ảnh theo
sự hướng dẫn của cô giáo như lá thì trẻ dán chữ L, mận thì gián chữ M, hạt na thìdán chữ N
Hoặc cô giáo vẽ các hình ảnh về vờn hoa cúc mùa thu trong bài thơ “Hoacúc vàng” cô giáo viết chữ in thường hết cả bài thơ nhưng những chữ cái cô địnhcho trẻ làm quen L, M, N thì cô tô với màu sắc khác nổi bật để trẻ dễ nhận thấy
Và những hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ điểm Khôngnhững ở góc “Bé cùng làm quen chữ cái” mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và
từ tương ứng, như hộp đựng hoá lá, rổ đựng hình, viết tên các đồ dùng vào nhãn và
và dán vào Treo xung quanh lớp một cụm từ như bảng thời tiết, bé lên lớp, tên củatrẻ, tất cả những cái đó đều phải vừa tầm nhìn với trẻ Hoặc có những bức vẽ củatrẻ đợc viết tên trẻ vào phía trái, làm như thế trẻ đợc sử dụng ngay trên hoạt độnglàm quen chữ cái trẻ học đến nhóm chữ cái gì tôi cho trẻ tìm xung quanh lớp nhómchữ cái đó, phía dưới tôi đặt giá để đựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái đồ dùngcủa cô và trẻ như bút chì màu, vở tập tô ngoài ra còn có đồ dùng phục vụ chobuổi chơi như mũ đội có gắn chữ, hoa lá, hột hạt, chữ cái rời, các chấm tròn để trẻghép chữ, lô tô Kết quả các biện pháp này theo đánh giá đạt 90%
Một yêu cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ làm quen với chữ cái là các
kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn tuyệt đối hình thức tránh sựrập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy làm quen vớichữ cái tôi phải chuẩn bị đồ dùng soạn bài nghiên cứu kỹ bài soạn Nắm rõ yêu cầucủa bài dạy chọn trò chơi phù hợp với nguyên tắc động tĩnh phù hợp với chủ điểm.Ngoài ra để tạo hứng thú thì cô phải có nghệ thuật lên lớp ngôn ngữ diễn đạt ngắngọn để hấp dẫn trẻ vào tiết học Trước khi vào bài tôi thường kể chuyện (dựa trênchủ điểm) hoặc sáng tác thơ, vè hay những trò chơi luôn cuốn hút trẻ vào thực tế
để trẻ dễ nhớ, dễ hiểu, tránh gò bó
Ví dụ: Cho trẻ làm quen chữ cái B, D , Đ chủ điểm “mùa xuân” tôi giới
thiệu Hôm nay chúng mình tổ chức hội hoa xuân các loài hoa về dự hội rất là đông
đủ nào chúng mình cùng xem có những loài hoa gì ? (Trẻ đi và hát bài “màu hoa”
Trang 10sau đó kể tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung, hoa cánh bớm lần lượt đưa từngtranh ra cho trẻ xem, tranh hoa bướm và trẻ làm quen với chữ Đ) và trò chơi cũngkhông thể thiếu trong tiết học này tôi lựa chọn trò chơi cho phù hợp với bài hát
“Màu hoa sau đó kể tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung, hoa cánh bướm” lần lượt tôi đưa từng tranh ra cho trẻ xem, tranh hoa bướm và trẻ làm quen với chữ B,hoa phù dung trẻ được làm quen với chữ D và hoa đào trẻ được làm quen với Đ
Và trò chơi cũng không thể thiếu trong tiết học này tôi lựa chọn trò chơi cho phùhợp với chủ điểm có những trò chơi như:
+ Tìm chữ cái trong câu đố
+ Đi chợ tết
+ Tổ chức tìm tên các loại hoa có chứa chữ cái vừa học
Ví dụ khi hướng dẫn trò chơi : Cô giới thiệu mùa xuân đến các ông đồ thường
làm gì? Các con có muốn viết chữ giống ông đồ không? Cô cho 8 trẻ đứng thành
02 hàng đợi cô chuẩn bị hai câu đối có chứa các chữ cái B, D, Đ khi nghe hiệu lệnhhai đội lên gạch chân những chữ cái cô vừa nêu, thời gian quy định là một bài hátmùa xuân lúc nào hát xong là kết thúc trò chơi Sau đó cô cho nhiều chữ cái vàđúng với yêu cầu Khi chuyển tiếp sang trò chơi thứ hai đó là trò chơi “Đi chợ tết”(Tất cả các trẻ đều đợc chơi) Trớc ngày tết bố mẹ các con thờng làm gì? (Trẻ nghĩngay đến trang hoàng nhà cửa và đi sắm tết) cô chuẩn bị ở các gói có các loại hoa quả bánh kẹo ở trên mỗi thứ đều gắn các chữ cái B, D, Đ, Cô phát cho trẻ mỗi cáigiỏ cô nói nào chúng mình cùng đi chợ tết Tổ 1 hãy mua những món hàng có chứachữ cái B, đó là những thứ gì? Trẻ nói bánh quy, bánh chưng, bánh bèo Tổ thứ 2mua các món hàng chứa chữ cái D đó là những thứ gì? quả dừa, quả dứa tổ thứ 3mua hàng có chứa chữ cái Đ khi mua hàng xong trẻ phải nói đợc đó là loại gì?
Và có chữ cái gì? các tổ kiếm trả lẫn nhau và đọc to chữ cái
* Ví dụ: “Trò chơi với những con chữ đáng yêu i, t, c, b, d, đ ”
Trang 11+ Trò chơi đầu tiên “ Tôi là ai” Cô đọc tên chữ cái và giới thiệu cấu tạo chữcái , và khi cô hô hãy chọn tôi đi tôi là ai thì trẻ phải chọn nhanh chữ cái và giơlên
+ Tiếp theo trò thứ 2: cô tổ chức cho trẻ chơi dưới dạng “ Tìm lá cho hoa tìmhoa cho lá” Trẻ chơi dưới hình thức vừa đi vùa hát bài Hoa lá mùa xuân , khi côyêu cầu tìm lá cho hoa tìm hoa cho lá thì trẻ phải chạy thật nhanh và chọn đúngtheo yêu cầu của cô
+ Trò chơi thứ 3 : “Ai tinh mắt” :cô dùng các thủ thuật như câu đố và cho trẻxem trình chiếu một số bông hoa có chứa chữ cái i, t, c, b, d, d và cô đưa ra cácđáp án cô yêu cầu trẻ chú ý lắng nghe và nhìn thật tinh rồi chọn đáp án đúng + Trò chơi cuối cùng “Thi xem bạn nào nhanh” , cô chia trẻ làm 2 đội và nhiệm
vụ của trẻ là lên gạch chân các chữ cái thuộc nhóm i, t, c, b, d, đ
Hoặc với trò chơi “tìm đồ dùng học tập” trên các đồ dùng học tập có chứacác chữ cái con vừa học bây giờ cô sẽ phát cho mỗi bạn chữ cái khi có hiệu lệnhcác con phải lấy ngay đồ dùng có chứa chữ cái đó Ví dụ: Trẻ có chữ Ơ thì phải lấythớc kẻ, cô cho trẻ vừa đi vừa hát bài “vịt con học chữ” sau đó cô kiểm tra số trẻlấy đúng đồ dùng và cho trẻ nói tác dụng của từng đồ dùng đó
Trong khi dạy muốn trẻ ghi nhớ các chữ cái đợc lâu hơn cô cần phải liên hệthực tế hỏi trẻ chữ cái đó giống cái gì hay con gì hay đồ vật gì? Để phát huy tính
tích cự và tư duy của trẻ Ví dụ: Chữ O giống quả trứng, quả cam Chữ Y giống cái
nạng, chữ D giống cái giáo, chữ H giống cái ghế
*Biện pháp 3: Lồng ghép tích hợp các môn học khác:
Cô giáo là ngời xác định chủ đề lên kế hoạch tổ chức lồng ghép tích hợp cácmôn học một cách hợp lý để trẻ phát huy hứng thú khuyến khích trẻ tích cực chủđộng say mê trong tiết học
Ngoài việc dẫn dắt bằng ngôn ngữ tgì sự linh hoạt sáng tạo ứng xử nhanhcủa cô giáo trong một tiết dạy mang lại sự chú ý cho trẻ, cô giáo phải kết hợp