Nâng cao chất lượng thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở trường tiểu học

skkn Nâng cao chất lượng thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở trường tiểu học skkn Nâng cao chất lượng thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở trường tiểu họcskkn Nâng cao chất lượng thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở trường tiểu họcskkn Nâng cao chất lượng thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở trường tiểu họcskkn Nâng cao chất lượng thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở trường tiểu họcskkn Nâng cao chất lượng thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở trường tiểu họcskkn Nâng cao chất lượng thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở trường tiểu họcskkn Nâng cao chất lượng thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở trường tiểu học

I PHẦN MỞ ĐẦU:

I.1 Lý do chọn đề tài

Trong giai đoạn hiện nay, giáo dục và đào tạo cũng như tất cả các lĩnh vực khác của đời sống xã hội đang đứng trước những cơ hội cùng những thách thức rất lớn, đòi hỏi phải có sự đổi mới đồng bộ để đáp ứng yêu cầu của sự phát triển

Với giáo dục và đào tạo, việc đổi mới phương pháp dạy học được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết, trở thành nhiệm vụ của mỗi giáo viên Đổi mới phương pháp dạy học, dạy học lấy học sinh làm trung tâm, dạy phân hóa đối tượng HS, là những “thuật ngữ” được nhắc đến nhiều nhất trong các diễn đàn của ngành giáo dục và đào tạo, trong các đợt tập huấn chuyên môn dành cho giáo viên, cán bộ quản lý trong những năm gần đây Có thể nhận thấy những hiệu ứng tích cực của việc đổi mới và áp dụng những kỹ thuật mới trong dạy học; nhiều giáo viên hào hứng với sự đổi mới này, có sự chuyển biến khá rõ nét, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục trong nhà trường Song cũng vẫn có nhiều giáo viên đang còn lúng túng trong triển khai thực hiện Các trường học, các tổ khối chuyên môn đã tìm cách tháo gỡ những vướng mắc thông qua nhiều hoạt động khác nhau như dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm giờ dạy, tổ chức sinh hoạt chuyên môn định kỳ Tuy nhiên, dù đã đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, nhưng việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn hay dự giờ thao giảng của các trường vẫn còn đi theo nếp cũ Vì vậy, yêu cầu đổi mới đồng bộ chưa thực hiện được Đó là nguyên nhân của tình trạng chất lượng giáo dục của nhà trường chậm được cải thiện

Là một chuyên viên phụ trách chuyên môn giáo dục tiểu học của huyện, tôi luôn trăn trở : Làm thế nào để thực hiện thành công đổi mới phương pháp dạy học, dạy học lấy học sinh làm trung tâm, dạy học phân hóa đối tượng học sinh? làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học trong giai đoạn hiện nay? Chính những trăn trở như trên cộng với ý tưởng đã được trải nghiệm và thực

tiễn kiểm chứng của bản thân, tôi xin trình bày đề tài: Nâng cao chất lượng

thiết kế và tổ chức sinh hoạt chuyên đề ở trường tiểu học.

Xin được trân trọng giới thiệu cùng các bạn.

I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.

a Mục tiêu:

- Nâng cao năng lực chỉ đạo, quản lí chuyên môn; nâng cao chất lượng

tổ chức sinh hoạt chuyên môn, sinh hoạt chuyên đề cho đội ngũ cán bộ quản

lí, giáo viên tiểu học toàn huyện

- Nâng cao năng lực sư phạm của giáo viên và cán bộ quản lý trường

tiểu học thông qua việc tối ưu hóa phương pháp – kỹ thuật dạy học, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đối với học sinh

b Nhiệm vụ:

- Phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề trong nhà trường tiểu học;

- Đánh giá thực trạng việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề tại

các trường tiểu học trên địa bàn huyện Ea H’Leo trong thời gian qua (3 năm học gần đây nhất)

- Đề xuất giải pháp, biện pháp để nâng cao chất lượng xây dựng chuyên

đề, tổ chức sinh hoạt chuyên môn ở các trường tiểu học

I.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Nội dung chương trình sách giáo khoa

- CBQL, GV ở các trường tiểu học

- HS tiểu học

I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:

- CBQL, GV, Học sinh lớp 3 tại 33 trường tiểu học Chọn 02 trường tiểu học thực hiện chương trình SEQAP và chương trình đại trà (Tiểu học Chư

K Tây có 77.9% HSDT, Tiểu học Lý Tự Trọng có 6% HSDT) để theo dõi thống kê chất lượng HS, Đội ngũ GV, Hồ sơ CBQL

- Nội dung, chương trình SGK toán 3, toán 4

- Quan sát;

- Khảo sát, điều tra

- Thông kê;

- Phân tích; Tổng hợp

- Thực hành

II PHẦN NỘI DUNG II.1 Cơ sở lý luận

Như chúng ta đã biết Đổi mới phương pháp - kĩ thuật dạy học ở tiểu học được thể hiện chủ yếu trong Thiết kế và tổ chức học sinh hoạt động học tập tích cực Đây là công đoạn quan trọng nhất đòi hỏi người giáo viên phải lao động tích cực cho từng bài học, tiết học hàng ngày, hàng giờ trên lớp Bởi lẽ chính thực tiễn hàng ngày, hàng giờ với bài học, lớp học và học sinh thân yêu

là môi trường rèn giũa và nâng cao tay nghề của nhà giáo, đồng thời là môi trường sáng tạo liên tục, phát triển năng lực sư phạm của họ Có được kiến thức khoa học, phương pháp cùng với các kỹ năng sư phạm thường xuyên được rèn luyện hằng ngày, hơn thế nữa là sự rèn luyện với ý thức vươn tới tính chuyên nghiệp trong môi trường sư phạm Đó là sự đảm bảo bền vững, an toàn nhất trong bất cứ sự vận động hoặc thay đổi (hình thức) nào của chương trình

và sách giáo khoa

Để có được kiến thức cũng như kĩ năng và phương pháp dạy học trên đòi hỏi người giáo viên phải thường xuyên tự làm mới mình thông qua hình thức tổ chức dạy học, thông qua việc lựa chọn và xác định kiến thức kĩ năng cho từng đối tượng học sinh Đối với cán bộ quản lý cần tích cực kiểm tra tư vấn, tổ chức các chuyên đề có tính phát triển năng lực cá nhân của giáo viên làm thế nào sau mỗi chuyên đề mà tổ khối hay nhà trường tổ chức từ mỗi cá nhân giáo viên phải tự xây dựng được hệ thống bài học, bài tập phù hợp với học sinh lớp mình mà không cần sự rập khuôn, khuôn sáo, bắt chước lẫn nhau

và cùng nhau đối phó

Không chỉ dừng lại ở các chuyên đề trên giấy, mà trong từng bài dạy người dự giờ cần phải chỉ ra được sau từng hoạt động mà giáo viên tổ chức còn có bao nhiêu học sinh không hiểu bài, không vận dụng được vào giải toán

và bao nhiêu học sinh tiếp thu nhanh vận dụng tốt vào giải toán để từ đó tìm hiểu nguyên nhân cách khắc phục cho các giờ tiếp theo (tiết luyện tập, tiết tăng cường ) Đây chính là then chốt, cái cốt lõi để góp phần cải thiện chất lượng dạy và học trong giai đoạn hiện nay

Các tài liệu, văn bản hướng dẫn giúp tôi lấy làm cơ sở, định hướng cho

đề tài này là:

+ Đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học (Nhà xuất bản Giáo dục năm 2006)

+ Dạy học lấy học sinh làm trung tâm (Nhà xuất bản Đại học Sư phạm

Hà Nội năm 2008)

+ Một số vấn đề đổi mới quản lý giáo dục tiểu học vì sự phát triển bền vững (Nhà xuất bản Giáo dục năm 2006)

+ Đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên môn ở trường tiểu học (Công văn

số 314/BGDĐT-SEQAP ngày 22 tháng 7 năm 2013 của Ban quản lý Chương

trình SEQAP)

+ Dạy học theo Mô hình trường học Mới VNEN

II.2.Thực trạng

a Thuận lợi- khó khăn:

+ Thuận lợi: Giáo viên, cán bộ quản lý phần lớn được đào tạo chuẩn và

trên chuẩn, nhiệt tình Hơn 2/3 các trường tiểu học hiện nay đều thực hiện mô hình 2 buổi trên ngày và trên 5 buổi tuần nên rất thuận lợi trong việc tổ chức chuyên đề cũng như hệ thống các bài tập củng cố kiến thức kĩ năng được đưa vào trong các tiết tăng cường nhằm đáp ứng nhu cầu cho từng đối tượng học sinh

+ Khó khăn: Còn 4 trường tiểu học đang thực hiện 5 buổi/ tuần, ở các

trường thực hiện 2 buổi/ngày còn 50% số lớp thực hiện 5 buổi/tuần hoặc trên

5 buổi/ tuần nên việc áp dụng đổi mới sinh hoạt chuyên đề, đổi mới cách dự, cũng như việc dạy học phân hóa, tính đồng bộ không cao

b Thành công- hạn chế, mặt mạnh - mặt yếu:

- Thành công và mặt mạnh:

+ Trong nhiệm vụ năm học PGD&ĐT đã xây dựng kế hoạch thực hiện chuyên đề bồi dưỡng cấp huyện

+ Hầu hết tất cả các trường tiểu học khi xây dựng kế hoạch năm học đều xây dựng kế hoạch thực hiện chuyên đề ở các khối lớp trong một năm học

+ Các khối lớp đều thực hiện chuyên đề theo định kỳ xuyên suốt trong măn học, có trao đổi, rút kinh nghiệm sau chuyên đề

Bên cạnh những thành công đó khi thực hiện việc đổi mới chuyên đề vẫn còn một số hạn chế sau:

- Hạn chế và mặt yếu:

+ Khái niệm viết chuyên đề đối với giáo viên, tổ khối, BGH tại các trường tiểu học đang còn rất xa lạ (Quen với dạy chuyên đề, dự chuyên đề…) dẫn đến việc lựa chọn nội dung để viết chuyên đề của GV gặp nhiều khó khăn

+ Tư duy sinh hoạt chuyên môn của GV trước đây chỉ thuần túy dạy một tiết hoặc đưa ra một ý tưởng cùng nhau thảo luận đã trở thành một lối mòn khó thay đổi

+ GV dạy chuyên đề còn mang tính biểu diễn, chưa tập trung nhiều vào đối tượng HS trung bình, yếu dẫn đến hiệu quả của tiết dạy phân hóa đối tượng HS không cao

+ Trong sinh hoạt chuyên đề đặc biệt là sau dự giờ cán bộ quản lý, giáo viên còn sa vào góp ý cách dạy của giáo viên, cách truyền đạt của GV, chưa thật sự để ý đến hoạt động học của HS chưa phân tích được vì sao có nhiều

HS ngừng học, không học để tìm giải pháp khắc phục, rút kinh nghiệm…

+ Việc đánh giá và kiểm tra việc thực hiện sau chuyên đề ở các trường tiểu học còn bỏ ngõ Do đó để rút kinh nghiệm cho một chuyên đề để tiếp tục

áp dụng cho năm sau còn hạn chế

c Các nguyên nhân, các yếu tố tác động:

- Khả năng hệ thống nội dung, chương trình của một môn học trong từng chương, học kì, lớp học của giáo viên còn nhiều hạn chế Dẫn đến việc lựa chọn nội dung cho một chuyên đề ở cơ sở rất khó khăn

- Cách tổ chức một chuyên đề ngay ở cấp trường, cấp tổ còn sơ sài, hiệu quả không cao còn mang tính đối phó, xem nhẹ, chưa có kiểm tra đánh giá, rút kinh nghiệm sau một thời gian áp dụng chuyên đề

- Trong dạy học giáo viên có thực hiện đổi mới phương pháp (dạy nhóm, thảo luận, bảng nhóm, phiếu…) nhưng đang dừng lại ở mức trình diễn, đối phó với việc đổi mới phương pháp dạy học

d) Phân tích, đánh giá thực trạng:

d1) Khả năng hệ thống nội dung, chương trình của một môn học trong từng chương, học kì, lớp học của giáo viên còn nhiều hạn chế thể hiện:

+ Đa số giáo viên chỉ dạy theo sách giáo khoa và hướng dẫn của sách giáo viên, dạy theo phân phối chương trình, chuẩn kiến thức kĩ năng Không

sử dụng kiến thức nền (kiến thức có liên quan, kế thừa cho nội dung bài sau)

+ Ban giám hiệu khi kiểm tra hồ sơ, dự giờ giáo viên còn tập trung vào hoạt động dạy (Lời nói, cử chỉ, chuyển ý ) mà không tập trung nhận xét việc vận dụng các kiến thức đã học vào bài mới, cách tổ chức các hoạt động cho

HS, học sinh tham gia vào các hoạt động này như thế nào? Hiệu quả thực chất của giờ dạy

d2) Cách tổ chức thực hiện một chuyên đề ngay ở cấp trường, cấp tổ còn sơ sài, hiệu quả không cao còn mang tính đối phó, xem nhẹ, chưa có kiểm tra đánh giá, rút kinh nghiệm sau một thời gian áp dụng chuyên đề.

Cụ thể:

- Cách tổ chức thực hiện một chuyên đề ở khối, ở trường:

+ Đối với nhà trường: Hầu hết nhà trường khoán trắng cho khối thực hiện chuyên đề thông qua việc giao chỉ tiêu thực hiện qua kế hoạch năm học xây dựng ngay từ đầu năm

+ Đối với khối, tổ chuyên môn, Giáo viên: Thực hiện chuyên đề theo kế hoạch nhà trường thông qua một tiết dạy được khối hoặc cá nhân giáo viên xây dựng Sau tiết chuyên đề đó việc thảo luận hầu hết tập trung vào hoạt động dạy mà chưa chú trọng đến kiến thức, cũng như chất lượng học tập của HS

+ Đối với khối tổ chuyên môn, BGH nhà trường: Chỉ lưu hồ sơ tổ chức chuyên đề nhà trường trong hồ sơ không có biên bản thảo luận hoạt động học của học sinh, không có chỉ đạo chuyên môn sau tập huấn của khối cũng như của BGH nhà trường, không có kiểm tra đánh giá rút kinh nghiệm sau chuyên đề

- Cách dự giờ và thảo luận sau dự giờ của tiết chuyên đề hiện nay tại các trường tiểu học:

+ Tập trung vào việc dạy của GV;

+ Quan tâm tới những HS nổi bật;

+ Đưa ra cách dạy chủ quan, thiếu căn cứ;

+ Đánh giá;

+ Chê hoặc khen quá mức;

Tóm lại:

Hầu hết các chuyên đề đều có thực hiện theo đúng tiến độ của nhà trường nhưng thực hiện xong thì bỏ ngõ với những lý do sau:

Nội dung chuyên đề:

+ Không có tác dụng cho việc áp dụng vào các tiết học khác

+ Không phân hóa đối tượng HS, phân hóa lớp học, khối học do đó giáo viên không tư duy, không áp dụng vào được cho lớp học của mình

+ Nằm trong phạm vi hẹp: Chỉ phục vụ cho tiết chuyên đề đó nên Khối không cần phải đánh giá lại việc áp dụng chuyên đề và cũng không cần rút kinh nghiệm

Hình thức tổ chức chuyên đề: Thực hiện theo kế hoạch không theo nhu cầu học sinh trong thời điểm đó nên không thu hút đội ngũ giáo viên, các khối thực hiện đơn lẻ thiếu tính hệ thống

d3) Cách dạy chuyên đề của giáo viên còn nhiều hạn chế:

+ Ra câu hỏi hoặc giao việc xong, nóng vội gọi HS trả lời ngay;

+ Giáo viên nghiêng hẳn về HS khá giỏi, làm việc với vài học sinh mà mình “ưa thích” khi trả lời câu hỏi hoặc làm bài ở bảng lớp… và vỗ tay khen ngợi!;

+ GV thường sợ sức ép thời gian, còn e ngại người dự giờ, kiểm tra, đánh giá nên thiếu tự tin chủ động điều khiển bài dạy…

+ Khả năng tương tác giữa GV-HS; HS-HS; Nhóm – Nhóm, HS – Tài liệu học tập chưa được quan tâm

+ Việc quan tâm đến đối tượng HS yếu, HS dân tộc thiểu số, phát huy vai trò HS giỏi trong tiết dạy chưa cao

Từ những thực trạng trên để hoạt động dạy và học trong nhà trường đi vào chiều sâu nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy cũng như chất lượng học tập của học sinh, tôi đã tham mưu với lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo Ea H’leo xây dựng các giải pháp và biện pháp thực hiện Đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên môn trong đó tập trung vào việc viết chuyên đề và tổ chức thực hiện chuyên đề tại cơ sở là vấn đề then chốt trong giai đoạn hiện nay

II.3 Giải pháp, biện pháp:

a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp:

- Các giải pháp, biện pháp đưa ra phải thiết thực, phù hợp với nhu cầu thực tiễn giúp giáo viên, khối trưởng, BGH nắm được và thực hiện được

- Nội dung của bài viết mẫu chuyên đề thực sự dễ hiểu, giáo viên nào cũng áp dụng được trên lớp học của mình

- Giúp GV, CBQL cùng nhau hợp tác, học hỏi từ thực tế việc học của

HS để nâng cao năng lực chuyên môn

- Giúp GV tìm ra biện pháp phù hợp để giúp cho tất cả các em học sinh tham gia vào học tập tích cực

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp để khắc phục thực trạng nêu trên:

- Phòng Giáo dục và Đào tạo xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn ngay từ đầu năm trong đó có nội dung Đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên đề trong đó tập trung tổ chức viết chuyên đề và thực hiện chuyên đề tại cơ sở

- Bộ phận chuyên môn chuẩn bị viết mẫu một chuyên đề theo hướng tích cực hóa hoạt động tư duy của GV đối với lớp mình phụ trách Xây dựng quy trình tập huấn cũng như việc định hướng hồ sơ và cách tập huấn tại cơ sở (Đính kèm chuyên đề mẫu)

- Tổ chức tập huấn cấp huyện nội dung đã chuẩn bị Đối tượng tham gia tập huấn là: Lãnh đạo nhà trường + 5 khối trưởng

- Chỉ đạo chuyên môn sau tập huấn Chú trọng cách dự giờ, cách dạy học theo phân hóa trong tiết chuyên đề và việc áp dụng chuyên đề tại cơ sở Trên cơ sở chuyên đề đã được tập huấn tiếp tục chỉ đạo các trường mở rộng ra nhiều chuyên đề ở các khối lớp khác Từ chuyên đề đã được trải nghiệm trên lớp, PGD&ĐT khuyến khích giáo viên viết những sáng kiến kinh nghiệm mang tính thực tiễn phục vụ trực tiếp vào giảng dạy

- Kiểm tra việc áp dụng chuyên đề tại cơ sở sau một thời gian thực hiện

để đánh giá, rút kinh nghiệm nhân rộng điển hình ra các trường khác trên địa bàn

c Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp:

- Việc tổ chức một chuyên đề cần bảo đảm quy trình: Lựa chọn tên chuyên đề; Nghiên cứu phân tích nội dung chuyên đề; thảo luận thống nhất thành kết luận sư phạm, kinh nghiệm dạy học

- Chú trọng việc xây dựng mẫu: Viết và tổ chức một chuyên đề cấp huyện để định hướng các trường thực hiện nhằm phá bỏ lối mòn thực hiện một chuyên đề tại cơ sở mà thực trạng đã nêu Một chuyên đề được chọn có thể có phạm vi trong một bài học (gồm một tiết hoặc nhiều tiết học) hoặc theo một vấn đề xuyên suốt nhiều bài học, tiết học

Lựa chọn chuyên đề, xác định phạm vi vấn đề cần giải quyết sao cho hiệu quả là việc quan trọng cần được quan tâm trước hết, sao cho đề tài được lựa chọn ngay từ đầu đã gợi cho chủ thể sự cần thiết, hấp dẫn, tạo động lực khám phá

d Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp:

Chuyên đề:

SHCĐ GV&CBQL

Đổi mới thiết kế

và tổ chức/ Tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh

Chất lượng DH-GD

Tích lũy SKKN

e Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu:

Sau khi tiến hành tổ chức tập huấn cấp huyện chuyên đề trên, bản thân tôi nhận thấy gặt hái được một số kết quả sau:

- Tất cả các CBQL, GV tham gia xây dựng chuyên đề một cách tích cực, không còn thụ động lắng nghe triển khai, ghi chép lại Cụ thể: CBQL, GV tham gia tập huấn đã hoàn thành các phiếu mà báo cáo viên chuẩn bị về lựa chọn kiến thức liên quan, lựa chọn nội dung bài tập, phương pháp phù hợp với từng đơn vị cho từng đối tượng HS

- CBQL, GV tham gia tập huấn đã nắm được quy trình viết cũng như tổ chức một chuyên đề dựa trên chuyên đề đã được tập huấn

PGD&ĐT

XD KẾ HOẠCH

NGHIỆM

NHÀ TRƯỜNG

KIỂM TRA , ĐỐI CHIẾU, ĐÁNH GIÁ RÚT KINH NGHIỆM

TRIỂN KHAI

ĐẾN GIÁO VIÊN

TH CB-GV CỐT CÁN VIẾT CĐ MẪU

THỰC HIỆN

GV, TỔ BỘ MÔN

XD CHUYÊN ĐỀ