Để thực hiện tốt việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục mầm non và thực hiện Quyết định số 149/2006/QĐ-TTg, ngày 23/6/2006, của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án phát triể
Trang 11
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
CÓ CHỦ ĐÍCH CHO TRẺ 4-5 TUỔI ĐẠT HIỆU QUẢ
Trang 2I/ Đặt vấn đề
Thế giới hôm nay đang chứng kiến những đổi thay lớn trong mọi hoạt động phát triển kinh tế - xã hội nhờ những thành tựu của công nghệ thông tin Để thực hiện tốt việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục mầm non và thực hiện Quyết định số 149/2006/QĐ-TTg, ngày 23/6/2006, của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án phát triển giáo dục mầm non giai đoạn 2006-2015; năm học
2011-2012, giáo dục mầm non tập trung quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, một trong tám nhiệm vụ trọng tâm của nghành là tiếp tụcđẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong trường mầm non Cụ thể là nhân rộng việc sử dụng hợp lý các phần mềm quản lí, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ (Nutrikids, Kidsmart, Happykid ) và các phần mềm xây dựng bài giảng tương tác điện tử ở những nơi có điều kiện
Xuất phát từ những yêu cầu trên, là giáo viên mầm non trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ, tôi nhận thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin sẽ giúp giáo viên tự tin hơn trong việc sử dụng thiết bị hiện đại vào giảng dạy, hiểu biết hơn về công nghệ thông tin, phát huy những ý tưởng sáng tạo trong công tác chăm sóc giáo dục các cháu; về phía trẻ, sẽ kích thích khả năng quan sát, phát triển tư duy, kỹ năng sống, tạo cho trẻ sự hứng thú trong quá trình tham gia hoạt động, phát triển toàn diện trên các lĩnh vực như: thể lực, nhận thức, thẩm mĩ, tình cảm xã hội nhằm đạt được những kết quả mong đợi trong mục tiêu chương trình giáo dục đề ra
Bên cạnh đó, điều không ai có thể phủ nhận đối với giáo viên mầm non hiện nay là lượng công việc rất nhiều: ngoài việc chăm sóc chu đáo bữa ăn, giấc ngủ cho trẻ khi đến lớp người giáo viên phải hoàn thiện hệ thống chương trình giảng dạy cụ thể đến từng ngày để giúp các cháu phát triển toàn diện trên các lĩnh vực Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy đã giúp cho giáo viên mầm non tiết kiệm được rất nhiều thời gian và chi phí cho việc chuẩn bị phương tiện, đồ dùng dạy học cho 1 tiết dạy (khác với trước đây phải tất bật lo: thu băng, làm nhạc,
vẽ tranh, làm học cụ của cô và trẻ…)
Dựa trên tính ưu việt đó và tôi nhận thấy trẻ ở lớp tôi đa số các cháu còn nhút nhát; kỹ năng so sánh, phân loại, khả năng tư duy, cảm thụ tác phẩm nghệ thuật, thẩm mỹ… một số cháu còn hạn chế Điều đó làm tôi suy nghĩ: cố gắng hướng đến việc giảng dạy làm sao cho trẻ phát triển tốt hơn, mong muốn đem đến những hình thức mới lạ, hình ảnh, âm thanh sống động để tạo sức hấp dẫn trẻ, giúp trẻ tham gia các hoạt động thật thoải mái nhẹ nhàng, đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác một cách hứng thú, đạt hiệu quả cao trong công tác giảng dạy Chính vì điều đó, tôi quyết định chọn Đề tài “Một số ứng dụng công nghệ thông tin tổ chức hoạt động
có chủ đích cho trẻ đạt hiệu quả” là vấn đề tôi quan tâm giải quyết
Trang 33
II/ Đặc điểm tình hình
1/ Thuận lợi
- Ban Giám hiệu Nhà trường tạo điều kiện mở lớp tập huấn phần mềm tự do
mã nguồn mở (ngày 15/12/2010- 22/12/2010) và chương trình trình chiếu Powerpoint (từ ngày 5/1/2011- 15/1/2011)
- Ngày 08/10/2011, Phòng Mầm non-Sở Giáo dục đào tạo phối hợp với Công
ty cổ phần phát triển đầu tư thương mại Việt Nam-Quốc tế giới thiệu phần mềm giáo án điện tử đến với giáo viên mầm non trong tỉnh
- Cơ sở vật chất, thiết bị, phương tiện công nghệ được trang bị đầy đủ, kịp thời: máy chủ Web (WebServer), máy chiếu, phòng máy cho trẻ…
- Phụ huynh, đồng nghiệp nhiệt tình trong hỗ trợ, phối kết hợp thực hiện
- Thể lực trẻ tốt, hồn nhiên, ham thích tìm hiểu khám phá, tham gia hoạt động
2/ Khó khăn
- Qua khảo sát đầu năm, khoảng 90% trẻ ở lớp chưa được tiếp xúc với máy vi tính
- Sĩ số trẻ đông Thời gian đầu tư cho công tác chuyên môn chưa nhiều
- Kỹ năng ứng dụng tin học của bản thân còn hạn chế
III/ Ứng dụng thực hiện
Khi ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy, tôi chú trọng đến áp dụng vào giờ hoạt động có chủ đích Tổ chức một hoạt động có chủ đích kết hợp sử dụng công nghệ thông tin (máy chiếu, các chương trình hỗ trợ như phần mềm power point, flash, ) có thể cho trẻ có cái nhìn trực quan, sinh động hơn về bài học
Ví dụ : Trẻ có thể xem hình vẽ, đoạn phim mô tả hiện tượng, hay có thể xem các website nói về chủ đề đang học (điều này, một giáo án thông thường không thể có được)
Trẻ mầm non học thông qua chơi, phương châm giáo dục là tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh dưới nhiều hình thức
đa dạng, đáp ứng nhu cầu, hứng thú của trẻ, làm sao để đạt được mục tiêu của giờ hoạt động một cách tốt nhất Vì thế, tôi luôn thận trọng trong việc sử dụng các kỹ xảo, hiệu ứng Nếu dùng không hợp lý sẽ gây phản tác dụng, nên dùng các phông nền đơn giản, phù hợp nội dung bài giảng, làm nổi bật vấn đề cần chuyển tải Nếu dùng nhiều hiệu ứng, kỹ xảo không cần thiết sẽ gây mất tập trung, trẻ sẽ chẳng quan tâm tới nội dung mà cô cần chuyển tải đến trẻ
Trang 4Ví dụ: Khám phá khoa học “Đề tài Chú bướm xinh”, không nên lạm dụng hình ảnh, giới thiệu đến trẻ quá nhiều các loại bướm, mỗi chú bướm xuất hiện lại kết hợp 1 hiệu ứng khác nhau, làm ảnh hưởng đến khả năng tập trung yêu cầu của hoạt động
Không phải nội dung đề tài nào, trẻ cũng phải học qua máy vi tính Thông thường 1 số nội dung, đề tài được lựa chọn để thiết kế trong các hoạt động:
+ Các nội dung có những hoạt động trẻ không thể quan sát trong thực tế
Ví dụ: công việc của bác nông dân, chú công nhân, nghề làm gốm, làm muối…
+ Các hình ảnh trẻ ít cơ hội để quan sát
Ví dụ: con vật sống trong rừng, thủ đô Hà Nội, danh lam thắng cảnh đẹp của đất nước, quá trình phát triển của cây, của con vật…
Tuy nhiên, tôi cũng nghiệm ra rằng: sử dụng giáo điện tử cũng có những hạn chế nhất định Các hoạt động này mang tính chất mô phỏng, kích thích khả năng quan sát, tư duy, trí tuệ nhiều hơn là rèn các kỹ năng vận động, phát triển cơ bắp,
sự khéo léo và giải quyết vấn đề gắn với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ Vì vậy, đòi hỏi giáo viên phải phân bố thời gian hợp lý, các hoạt động tĩnh và động, sử dụng các đồ dùng, đồ chơi hay vật thật, nội dung cần cung cấp kiến thức và rèn luyện kỹ năng, phối hợp đan xen nhau một cách hợp lý Tránh tình trạng giáo viên chỉ tập trung vào các slide trình chiếu, trẻ sẽ không có nhiều thời gian cho việc thực hành, luyện tập hình thành kỹ năng Trẻ ngồi xem hình ảnh trên máy quá nhiều sẽ dẫn đến tình trạng mệt mỏi, lâu dài sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ
Từ những thực tiễn trên, tôi ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dạy
trẻ, xây dựng giáo án điện tử áp dụng vào các hoạt động: Phát triển nhận thức, phát
triển ngôn ngữ, phát triển vận động, phát triển thẩm mĩ, phát triển tình cảm xã hội,
cụ thể như:
1/ Xây dựng các hoạt động trên Powerpoint
PowerPoint vốn là một trong những sản phẩm chiến lược nhất của bộ Microsoft Office Đến nay, PowerPoint đã trở thành một sản phẩm quen thuộc cho
bất cứ ai muốn làm công tác trình bày, đây là một hoạt động đòi hỏi nhiều kỹ thuật
sử dụng máy tính
Ví dụ: Soạn một Slide nội dung thật hoàn chỉnh về mọi mặt: các Place holder,
Textbox, các Animation tùy ý (hiệu ứng), các Font chữ và cỡ chữ, màu nền, màu
… Sau đó, tôi copy toàn bộ Slide này cho các trang sau, chỉ cần thay đổi phần Text
nội dung, tất cả các tùy ý chọn sẽ được giữ nguyên, không cần chọn lại
Sử dụng phầm mềm Micorosoft Office Powerpoint để thiết kế các slide theo trình tự tiết học và có chú thích minh họa ở dưới mỗi hình ảnh Sau khi đã thiết kế xong các slide, tôi đặt các hiệu ứng làm xuất hiện hay mất đi các hình ảnh (phụ
Trang 55
thuộc vào từng bài) bằng cách bấm chuột hay đặt chế độ tự động Nhưng trong quá
trình dạy trẻ, tôi đặt chế độ kích chuột các slide khi chiếu, giúp cho tôi hoàn toàn
chủ động trong tiết dạy, dễ dàng xử lý các tình huống phát sinh ngoài ý muốn
- Hoạt động phát triển nhận thức
Ví dụ: Chủ đề Thế giới động vật Đề tài”Những điều kỳ thú trong rừng xanh”
+ Bước1: Tôi sưu tầm tranh ảnh về con vật, tải về máy tính cá nhân
+ Bước 2: Sau khi tải về máy xong, tôi bắt đầu thiết kế các slide để dạy trẻ
Tôi đặt các con vật theo hiệu ứng xuất hiện, kích chuột
Khi muốn đặt hiệu ứng xoay các con vật, tôi vào hiệu ứng slide Show
Custom Animation AddEffect Emphasis Spin ok
Ở phần trò chơi luyện tập, tôi đặt hiệu ứng vẽ đường đi cho 2 nhóm con vật
(thú hiền lành, thú dữ, ăn lá cây…) vào 2 lồng (slide Show -> Custom Animation
Motion Paths Draw Custom Paths Scribble ok )
Trang 6
+ Bước 3: Làm hoàn chỉnh các slide tiết học
- Hoạt động phát triển ngôn ngữ
Ví dụ: Làm quen chữ viết - chữ u,ư Lứa tuổi: Mẫu giáo lớn Chủ đề: Quê
hương - Thủ đô Hà Nội - Bác Hồ (Tiết dự thi giáo viên dạy giỏi cấp trường ngày
03/3/2011) + Bước 1: Tôi vào trang: http://www.google.com, sưu tầm những hình ảnh về
Hồ Gươm, câu chuyện Sự tích Hồ Gươm (Hồ Gươm, Rùa vàng trao gươm thần cho
Vua Lê Lợi…) đưa vào các Slider làm hiệu ứng xuất hiện để cho trẻ quan sát và trò
chuyện khi vào bài
+ Bước 2: Sau khi đầy đủ hình ảnh, tôi bắt đầu thiết kế các Slider cho bài dạy
Cho trẻ quan sát tranh Hồ Gươm và có từ “Hồ Gươm” tương ứng với tranh
Để cho chữ “Hồ Gươm” đổi mầu cho trẻ tìm chữ đã học Trước tiên, tôi để chữ
“Hồ Gươm” có màu đỏ trên phông Vn.Avant nhưng khi cho trẻ đọc từ, tôi để 2 chữ
“Hồ Gươm” đổi từ màu đỏ thành màu xanh cắt thành từng chữ cái riêng lẻ để
hiệu ứng slide Show Custom Animation AddEffect Emphasis hộp thoại
xuất hiện Change Font Color (đổi màu chữ theo ý muốn của mình) Sau khi tìm
chữ cái đã học xong, tôi giới thiệu chữ “ư” để hiệu ứng slide Show Custom
Animation AddEffect Emphasis Change Font Size (hiệu ứng chữ to dần)
Với từ “Rùa vàng”, tôi làm tương tự Khi phân tích chữ cái hay so sánh chữ cái, tôi
để hiệu ứng xuất hiện từng nét chữ, lần lượt từng chữ u ư xuất hiện cho trẻ quan
sát nhận xét so sánh
So sánh chữ u-ư
Ví dụ: Khi tổ chức trò chơi “Chữ gì biến mất”, tôi kẻ 6 ô vuông, mỗi ô vuông
tôi để 1 chữ cái những chữ cái đó để hiểu ứng xuất hiện; Slide Show Custom
Animation AddEffect Entrance hộp thoại xuất hiên chọn các hiệu ứng
xuất hiện theo ý thích của mình Sau đó, muốn chữ gì biến mất, thì tôi kích chuột
trái vào chữ đó; Slide Show Custom Animation AddEffect Exit hộp
thoại xuất hiện thì tôi chọn hiệu ứng biến mất theo ý thích của mình và tôi có thể
Trang 77
lồng các tiếng như “Bạn đúng rồi”, “Bạn làm sai rồi” để cho giờ hoạt động thêm sinh động
Cách lồng tiếng (âm thanh) vào Slieder: Tôi kích chuột trái vào hình ảnh, hay chữ cần có tiếng, sau đó Insert Movies and Soued Souds from chọn phai tiếng theo ý của mình ok hộp thoại Microsopt office Power Point xuất hiện Nếu chọn Automaticcally - tiếng phát ra cùng một lúc, còn chọn When clieked - thì phải kích chuột mới phát lên tiếng
Bước 3: Sau khi thiết kế xong các slider, tôi hoàn chỉnh lại bài dạy
- Hoạt động phát triển thẩm mỹ (âm nhạc, tạo hình)
Ví dụ: ở hoạt động tạo hình: cho trẻ vẽ đồ dùng trong gia đình (chén, muỗng…) hoặc vẽ con vật (gà, cá, ong, bướm…) Trước khi vẽ, tôi cho trẻ xem, nghe tiếng vịt kêu trên máy vi tính Sau đó, tôi hướng dẫn trẻ vẽ, trẻ rất hứng thú và hoạt động tích cực hơn Hay ở hoạt động nhận xét, tuyên dương trẻ ở Đề tài
“Những quả chuối xinh”, trẻ trưng bày sản phẩm, tôi đã chụp hình những sản phẩm đẹp, cắm kết nối vào máy tính, chiếu lên màn hình lớn cho cả lớp cùng xem, tuyên dương bạn, trẻ rất phấn khởi hứng thú
Ví dụ : Ở giáo dục âm nhạc với phần trò chơi âm nhạc, tôi sử dụng đàn để dạy
trẻ hát và vận động, khi chơi trò chơi âm nhạc, tôi sử dụng máy vi tính để chơi chiếc đĩa hát kì diệu
5
3
1 6
3
4
2
5
Trang 8- Hoạt động Phát triển thể lực
Ví dụ: tổ chức trị chơi củng cố vận động, chủ đề Phương tiện giao thơng Trị chơi “Người tài xế giỏi”, yêu cầu trẻ chọn phương tiện giao thơng phù hợp mơ phỏng hành động người điều khiển, “Chạy thay đổi tốc độ theo hiệu lệnh” cũng nhằm làm phát triển tố chất vận động, sự nhanh nhạy khéo léo cho trẻ
độ ng cơ
Như vậy, cho trẻ tiếp cận với thơng tin và ứng dụng thơng tin qua giờ hoạt động chung cũng là hình thức rất cơ bản để giúp trẻ nắm đựơc những kĩ năng cần thiết khi bước vào trường phổ thơng Bên cạnh đĩ thì việc tạo mơi trường cho trẻ làm quen cũng giúp trẻ ngày càng tự tin, mạnh dạn tìm hiểu khám phá cũng khơng kém phần quan trọng
2/ Ứng dụng phầm mềm Kidpix dạy phát triển hoạt động tạo hình
- Các thanh cơng cụ: vẽ, hình nền, tranh động, đĩng dấu, viết, tơ màu, xĩa, âm thanh…
- Tạo nên một bức tranh
- Lưu các bức tranh đã vẽ
- Liên kết các bức tranh thành 1 câu chuyện
- Dán bức tranh vào file văn bản hay trình chiếu
Ví dụ: Đề tài Quá trình phát triển của cây Nhà bé cĩ ai?
3/ Ứng dụng phầm mềm Photoshop vào dạy thơ truyện
Ví dụ: truyện: Thỏ con ăn gì? Chủ đề Thế giới động vật
Trang 99
- Bước 1: Để thiết kế các giáo án điện tử, tôi sưu tầm các nhân vật trong truyện (Thỏ, Gà, Mèo, Dê), sau đó, tôi sử dụng phầm mềm Photoshop để sử lý những ảnh để chuyển từ ảnh tĩnh sang ảnh động cho phù hợp với nội dung câu chuyện
- Bước 2: Ứng dụng phần mềm Photoshop cho phép tôi cắt các chi tiết nhân vật trong câu chuyện, sau đó ghép lại với nhau và sử dụng phầm mềm Micorosoft Office Powerpoint để đặt các hiệu ứng Với cách làm đó, tôi sẽ được các hình ảnh
cử động của Thỏ, Gà, Mèo, Dê theo ý muốn Sau đó, tôi thiết kế các slide cho toàn
bộ câu chuyện bằng cách đặt các hình ảnh đã được sử lý qua phầm mềm Photohop vào các slide theo trình tự câu chuyện và đặt các hiệu ứng xuất hiện, hay mất đi tuỳ vào từng cảnh và tình huống của câu chuyện, tôi cũng có thể chú thích chữ vào các câu truyện dưới mỗi hình ảnh từ ngữ dễ hiểu Với bài “Thỏ con ăn gì” , để đặt hiệu ứng, tôi vào slide Slow, nếu đặt hiệu ứng xuất hiện (Erntance) đặt hiệu ứng vẽ đường đi (Motion Paths) left, hay (draw custom Path) để vẽ các hướng đi theo ý muốn của mình, còn hình ảnh cử động của Thỏ, Dê, Gà, Mèo, chân bước đi của nhân vật… thì xử lí qua phần mềm Photoshop
Vậy khi thiết kế các giáo án điện tử, tôi sử dụng phần mềm Photoshop để sử lý hình ảnh (ảnh vẽ hay sưu tầm) để chuyển từ ảnh tĩnh sang ảnh động cho phù hợp với từng bài, chọn phông nền thiết kế cho phù hợp bối cảnh câu chuyện
Qua tiết dạy bằng phương pháp này, tôi nhận thấy trẻ rất thích, chăm chú nghe
và theo dõi từng cử động của các nhân vật trong truyện, hay những đồ vật, con vật Hầu hết các trẻ nhớ được cốt chuyện Từ đó, giáo viên có thể định hướng giáo dục trẻ theo nội dung chuyện Trẻ dễ tiếp thu hơn so với phương pháp dạy truyền thống
- giáo viên tự vẽ truyện để dạy trẻ (với giáo viên có khả năng vẽ thì hình ảnh trong tranh rõ nét, thể hiện được nội dung câu truyện, còn với giáo viên không có năng khiếu, thì hình ảnh trong tranh không rõ nét, không thể hiện được nội dung cốt truyện) Các nhân vật trong chuyện tĩnh, mà các tiết dạy cứ lặp đi, lặp lại, như vậy trẻ rất nhàm chán, vì vậy, tiết học không đạt kết quả cao Còn khi ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết học, giúp cho tất cả giáo viên dù có năng khiếu, hay không
có năng khiếu thì việc tìm kiếm các hình ảnh trên mạng để ghép tranh là việc làm
dễ thực hiện, giúp giáo viên sưu tầm tranh ảnh được phong phú, không bị lệ thuộc
và việc tìm kiếm cũng rất nhanh, tiết kiệm được thời gian, chi phí… Vì vậy mà kết quả đem lại rất cao
Mặt khác, các trò chơi sử dụng hình ảnh đẹp, có sự chuyển động, có âm thanh phát ra sẽ phát triển sự hứng thú, phát huy được tính tích cực, chủ động của trẻ, từ
đó phát triển được ngôn ngữ, tư duy, trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ
Trang 104/ Tổ chức cho trẻ chơi trên máy tính
Hiện nay, trước tình hình trẻ em quá mê chơi trò chơi trên máy vi tính đã làm cho phụ huynh rất e ngại trong việc cho trẻ tiếp xúc với máy vi tính sớm Họ lo sợ nếu trẻ biết sử dụng máy vi tính sớm thì trẻ sẽ ham chơi game và sẽ rất có hại đến sức khỏe của trẻ (bệnh cận thị, xương cột sống…) Do đã được tập huấn công nghệ thông tin về Chương trình vui học Kidsmart (năm học 2007-2008) nên tôi đã tiếp tục khai thác hợp lý trò chơi trong Chương trình Kidsmart ứng dụng vào trong giảng dạy
- Chia nhóm nhỏ làm quen với máy
- Phối hợp phụ huynh tạo điều kiện cho cháu chơi thêm ở nhà
Bên cạnh đó, với lòng nhiệt huyết yêu nghề mến trẻ, tôi thường tranh thủ thời gian tìm tài liệu, học hỏi kinh nghiệm từ bạn bè, đồng nghiệp, phụ huynh học sinh làm ngành công nghệ thông tin, sưu tầm tư liệu như: đĩa trò chơi, chương trình giúp trẻ phát triển tư duy…
Xây một ngôi nhà
ds
Qua những ví dụ minh họa ở trên, tôi thấy hình thức cho trẻ tiếp cận với máy
vi tính và ứng dụng công nghệ thôn tin vào trong giờ hoạt động chung, hình thức rất cơ bản giúp giáo viên đạt được mục đích của giờ hoạt động Ngoài ra, tùy theo từng nội dung và chủ đề mà giáo viên có thể lựa chọn hình thức tổ chức giờ hoạt động phù hợp nhằm tạo cho trẻ một trạng thái thật thoải mái, gần gũi với cuộc sống thực,“học mà chơi, chơi mà học”
IV/ Kết quả
Với việc ứng dụng thử nghiệm đề tài trong thực tế, bản thân tôi đã thu được những kết quả nhất định thể hiện sự cải tiến trong phương pháp hoạt động