Vai trò mặt trận lào xây dựng tổ quốc trong việc thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc lào hiện nay

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một tổ chức đoàn kết thống nhất các tầng lớp nhân dân trong xã hội Lào; nó vừa là phương thức, vừa là môi trường để nhân dân thực hiện quyền lực chính tr

LUẬN VĂN:

Vai trò Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc

trong việc thực hiện quyền lực chính trị

của nhân dân các bộ tộc Lào hiện nay

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong sự nghiệp cách mạng giải phóng đất nước, cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chế độ mới ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào (CHDCND Lào), Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc (trước đây là Mặt trận Lào yêu nước) luôn luôn có vị trí, vai trò cực

kỳ quan trọng Ngày nay, trong công cuộc đổi mới về mọi mặt của đất nước, vai trò của Mặt trận càng phải được thể hiện rõ hơn, nhất là trong việc thực hiện và phát huy quyền làm chủ của nhân dân các bộ tộc Lào

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một tổ chức đoàn kết thống nhất các tầng lớp nhân dân trong xã hội Lào; nó vừa là phương thức, vừa là môi trường để nhân dân thực hiện quyền lực chính trị của mình Xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc và phát huy vai trò quyền làm chủ của nhân dân thông qua Mặt trận là vấn đề có ý nghĩa chiến lược để tập hợp lực lượng, phát huy sức mạnh có tổ chức, huy động tiềm lực to lớn, sáng tạo của nhân dân trong suốt tiến trình của cách mạng Lào và thực hiện quyền lực của nhân dân các bộ tộc Lào trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng (NDCM) Lào, Đại hội VII đánh giá:

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc và các tổ chức quần chúng đã đóng góp quan trọng vào việc vận động quần chúng tham gia sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước Chúng ta rất tự hào thấy rằng truyền thống đại đoàn kết của khối cộng đồng các bộ tộc trong nước không ngừng được phát huy và quyền lợi chính đáng của nhân dân các bộ tộc được tăng cường, đời sống của nhân dân các bộ tộc được cải thiện tốt hơn [43, tr 16-17]

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một bộ phận hợp thành của hệ thống chính trị

ở CHDCND Lào (Đảng, Nhà nước, Mặt trận và các tổ chức đoàn thể nhân dân) Vì vậy,

sự vững mạnh hay yếu kém của hệ thống chính trị phụ thuộc vào cả hệ thống và vào từng chủ thể của hệ thống

Trong quá trình lý giải, cắt nghĩa những nguyên nhân thành công hay chưa thành công của hệ thống chính trị ở CHDCND Lào, các nhà nghiên cứu thường chú trọng vai trò lãnh đạo của Đảng, chức năng quản lý của Nhà nước nhưng chưa chú ý thỏa đáng đến vai trò của Mặt trận và các đoàn thể nhân dân - cơ sở chính trị của chính quyền nhà nước

Đảng có trong sạch vững mạnh, Nhà nước hoạt động có hiệu quả hay không, một phần lớn phụ thuộc vào cơ sở xã hội của Đảng và Nhà nước có lành mạnh hay không Vì vậy, nên đặt ra một cách tiếp cận mới là cùng với nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, năng lực hoạt động của Nhà nước trong quá trình hoàn thiện hệ thống chính trị ở CHDCND Lào cần chú ý hơn nữa đến vai trò của các tổ chức quần chúng, đặc biệt là vai trò của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc Đây là vấn đề mà hiện nay chúng ta còn chưa chú ý đúng mức

và là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm cho quá trình xây dựng Đảng, cải cách hoạt động của bộ máy nhà nước gặp khó khăn, ít tiến triển

Nhận thức được vấn đề này, tôi chọn đề tài "Vai trò Mặt trận Lào xây dựng Tổ

quốc trong việc thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào hiện nay"

làm luận văn thạc sĩ chính trị học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

ở Việt Nam, vai trò các đoàn thể xã hội trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động luôn là vấn đề đặc biệt, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học Đáng chú ý là một số công trình nghiên cứu tiêu biểu:

- Đề tài khoa học cấp Nhà nước KX 05-05 do PGS.PTS Hoàng Chí Bảo chủ

nhiệm: "Cơ chế thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa trong hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay", Hà Nội, 1992

- Đề tài khoa học cấp Nhà nước KX 05-10 nghiên cứu về Mặt trận và các đoàn thể nhân dân trong quá trình đổi mới của đất nước do TS Nguyễn Viết Vượng chủ nhiệm

đã xuất bản thành sách: "Các đoàn thể nhân dân trong kinh tế thị trường", Nxb Chính trị

quốc gia, Hà Nội, 1994

- "Các đoàn thể nhân dân với việc đảm bảo dân chủ ở cơ sở hiện nay", do TSKH

Phan Xuân Sơn chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002

Liên quan đến đề tài còn có các luận văn:

- "Mặt trận Tổ quốc Thành phố Hồ Chí Minh với việc thực thi quyền lực chính trị của nhân dân lao động", Luận văn thạc sĩ Nguyễn Thị Hiền Oanh, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ

Chí Minh, 2002

- "Vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở xã tại Nghệ An", Luận văn thạc sĩ Nguyễn Thị Lan, Học viện Chính trị

Quốc gia Hồ Chí Minh, 2002

ở CHDCND Lào, vấn đề vai trò của các đoàn thể xã hội trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động nói chung được các nhà lãnh đạo đề cập đến một

số khía cạnh mang tính chất chung gắn liền với quá trình xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân, thể hiện trong các Văn kiện, Nghị quyết của Trung ương Đảng NDCM Lào, một số bài đăng trên báo Nhân dân, tạp chí Lào Sangxat và một số tạp chí của cơ quan Đảng Cho đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu trực tiếp

về vai trò của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc trong việc thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào Nhưng những công trình đã kể trên đã cung cấp cho tác giả tư liệu và những gợi ý về phương pháp luận để thực hiện đề tài này

3 Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu của luận văn

3.1 Mục đích

Nghiên cứu thực trạng hoạt động của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc vị trí, vai trò của nó trong việc thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào; từ đó chỉ ra những nguyên nhân yếu kém, đề ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức này trong việc phát huy và thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào hiện nay

3.2 Nhiệm vụ

Để thực hiện mục đích đó luận văn có nhiệm vụ cơ bản sau đây:

- Làm rõ cơ sở lý luận về vị trí, vai trò của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc trong hệ thống tổ chức quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào

- Phản ánh tình hình tổ chức và hoạt động của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc trong việc phát huy và thực hiện quyền làm chủ về chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào trong thời kỳ đổi mới; xác định nguyên nhân và những vấn đề đặt ra cần phải giải quyết; đưa ra được hệ thống những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào hiện nay

3.3 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu vai trò của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc trong việc thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào trong thời kỳ xây dựng và củng cố chế độ dân chủ nhân dân hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được thực hiện dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào, đồng thời tác giả cũng kế thừa có chọn lọc các phương pháp nghiên cứu của các công trình và những bài viết của nhiều tác giả khác đã được công bố

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin: chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

- Phương pháp logic và lịch sử

- Phương pháp so sánh

- Phương pháp phân tích và tổng hợp

5 Đóng góp mới về khoa học của đề tài

- Góp phần khẳng định vị trí, vai trò của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc trong việc thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào là tất yếu do những điều kiện khách quan và chủ quan

- Đóng góp những ý kiến về giải pháp để khắc phục một số yếu kém còn tồn tại trong việc phát huy và thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào hiện nay

6 ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Về mặt lý luận, luận văn góp phần nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc trong việc phát huy và thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào trong sự nghiệp xây dựng và củng cố chế độ dân chủ nhân dân hiện nay

- Luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ công tác của ủy ban Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc; có thể làm tài liệu tham khảo phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy ở các trường đào tạo cán bộ của nước CHDCND Lào

7 Kết cấu của luận văn

- Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương và 6 tiết

Chương 1

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc trong việc thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào

1.1 Vị trí, vai trò, tầm quan trọng của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc trong hệ thống chính trị ở cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

1.1.1 Vị trí, vai trò của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc trong hệ thống chính trị ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

Trong lịch sử lâu dài hàng ngàn năm của đất nước Lào, nhân dân các bộ tộc Lào

đã làm nên những thành tích lớn lao trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thân yêu mình Mặt trận Tổ quốc của chúng ta rất tự hào được kế tục và phát huy truyền thống anh dũng và rực rỡ của ông cha ta Những thành tích đã đạt được của Mặt trận trong quá trình lịch sử phát triển của các bộ tộc Lào là to lớn, rất quan trọng và được ghi nhớ công

ơn trong lịch sử của đất nước Lào

Kể từ cuối thế kỷ thứ XIX, bọn đế quốc thực dân Pháp xâm lược và chiếm lấy đất nước Lào làm thuộc địa, từ đó ngọn lửa đấu tranh của nhân dân các bộ tộc Lào đã nổi lên ở khắp mọi miền đất nước, đó là quá trình đấu tranh chống ách thống trị ngoại xâm, dứt khoát không chịu làm nô lệ của nhân dân Lào Mặc dù cuộc đấu tranh đó không giành được thắng lợi vì nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân gốc là thiếu sự lãnh đạo của Đảng (Đảng mác xít) Nhưng cuộc đấu tranh đó là bài học kinh nghiệm quý báu của truyền thống anh hùng và rực rỡ của nhân dân các bộ tộc Lào

Dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, cuộc sống của nhân dân Lào trở nên cùng cực, điêu đứng, chính sách độc quyền bóc lột vơ vét kinh tế và chính sách chuyên chế về chính trị của chủ nghĩa thực dân kiểu cũ như hai gọng kìm kẹp chặt nhân dân Lào trong vòng nô lệ, phụ thuộc Nhân dân các bộ tộc Lào mất hết quyền tự chủ độc lập, không còn chút quyền tự do, dân chủ nào Sự tàn bạo của chủ nghĩa thực dân xâm lược Pháp làm phát sinh và thúc đẩy những mâu thuẫn trong lòng xã hội Lào trở nên ngày càng sâu sắc: mâu thuẫn giữa dân tộc Lào với thực dân Pháp xâm lược, mâu thuẫn giữa nhân dân Lào (mà trước

hết là nông dân) với bọn đặc quyền, địa chủ phong kiến phản bội làm tay sai của chúng Nhưng nhiệm vụ cấp bách đầu tiên là phải đánh đuổi thực dân Pháp, giải phóng dân tộc Mục tiêu dân tộc độc lập và mục tiêu dân chủ gắn liền với nhau Nhưng vấn đề đặt ra là lực lượng xã hội nào có thể tổ chức lãnh đạo, dẫn dắt cuộc đấu tranh để dành thắng lợi cuối cùng

Thực tế lịch sử đã chứng tỏ rằng, chỉ có giai cấp công nhân và nhân dân lao động với đội tiên phong của nó là Đảng cách mạng lấy lý luận Mác - Lênin làm kim chỉ nam - là người lãnh đạo lực lượng xã hội duy nhất làm tròn sứ mệnh lịch sử cao cả đó

Ngày 03-02-1930, Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập Sự ra đời của Đảng Cộng sản Đông Dương là cột mốc, là bước ngoặt của cách mạng Đông Dương Từ đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng mác xít chân chính và dưới ngọn cờ

"cách mạng dân tộc dân chủ", cuộc đấu tranh của nhân dân Lào đã bước sang một giai đoạn mới về chất Do nhu cầu thực tiễn của cách mạng Lào, năm 1934, "Xứ ủy Ai Lào" của Đảng Cộng sản Đông Dương được thành lập trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng ở Lào

Năm 1941, dưới sự lãnh đạo của "Xứ ủy Ai Lào" đã thành lập "Mặt trận Ai Lào đồng minh", một tổ chức cách mạng tập hợp đông đảo các tầng lớp quần chúng nhân dân yêu nước để đấu tranh giành độc lập, tự do, dân chủ cho đất nước

Dưới sự lãnh đạo của "Xứ ủy Ai Lào" (tiền thân của Đảng NDCM Lào) và "Mặt trận

Ai Lao đồng minh", cách mạng Lào kết hợp với cách mạng Việt Nam đã đánh bại thực dân Pháp Cách mạng tháng Tám năm 1945 đã thắng lợi, nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời (2/9/1945) tạo điều kiện thuận lợi cho cách mạng Lào phát triển tiến liên giành thắng lợi sau này

Đến ngày 12/10/1945, bản tuyên ngôn độc lập của Chính phủ lâm thời đã được tuyên bố trước thế giới về nền độc lập, thống nhất đất nước và quyền tự do, dân chủ của nhân dân Lào Nhân dân các bộ tộc Lào từ người mất nước trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của mình, đó là một sự kiện lịch sử quan trọng đánh dấu thời kỳ nước Lào giành được chủ quyền sau mấy chục năm thực dân Pháp thống trị

Nhưng với dã tâm xâm lược, thực dân Pháp trở lại xâm lược Đông Dương lần nữa

Trước tình hình đó, với sự lãnh đạo của "Xứ ủy Ai Lào", ngày 20/01/1949 quân đội "Pa-thết Lào" (quân đội giải phóng nhân dân Lào) đã được thành lập và đến ngày 13/08/1950 Đại hội đại biểu của nhân dân các bộ tộc Lào đã thành lập Mặt trận thống nhất mang tên "Nèo-Lào-ít-xa-La" Đại hội đã đề ra cương lĩnh chính trị 12 điểm, bầu ra ban Trung ương Mặt trận "Neo-Lào ít-xa-la" gồm 14 người và Đại hội cử ra Chính phủ Lào kháng chiến gồm 5 người, ông Hoàng thân Suphanuvông làm chủ tịch Mặt trận, vừa làm thủ tướng Chính phủ Lào kháng chiến [28, tr 49] Lúc đó Mặt trận làm nhiệm vụ như là Quốc hội, còn Chính phủ Lào kháng chiến như là cơ quan hành pháp Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Mặt trận "Neo-Lào ít-xa-la" đã ra sức tập hợp sự đoàn kết toàn dân thành một lực lượng hùng mạnh, liên kết đặc biệt với quân đội và nhân dân Việt Nam anh em, liên kết ba nước Đông Dương, làm tròn sự nghiệp sứ mệnh lịch sử anh dũng như: giải phóng đất nước mình ra khỏi ách thống trị của thực dân cũ, giành được độc lập tự do cho dân tộc mình năm 1945

Sau hiệp nghị Giơ-ne-vơ (1954) về Đông Dương, bọn đế quốc Mỹ, vi phạm hiệp nghị Giơ-ne-vơ, nhảy vào thay thế thực dân Pháp Chúng có dã tâm lấy Lào tiếp tục làm thuộc địa Đứng trước tình hình đó, yêu cầu cấp thiết là phải tập hợp sự đoàn kết của mọi lực lượng xã hội rộng rãi hơn trước để đánh thắng đế quốc thực dân mới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Mặt trận "Nèo-Lào-ít-xa-La" ngày 06 tháng 01 năm 1956 đã đổi tên thành Mặt trận "Nèo-Lào-Hắc-xạt" (Mặt trận Lào yêu nước) Hoàng thân Suphanuvông được bầu làm chủ tịch Mặt trận

Mặt trận Lào yêu nước với chức năng là Nhà nước công nông là chính quyền của nhân dân, có vai trò to lớn trong việc tổ chức, động viên, giáo dục nhân dân đoàn kết chiến đấu và xây dựng vùng giải phóng vững mạnh Mặt trận còn làm chức năng quản lý Nhà nước như là một chính quyền ở cấp Trung ương và địa phương Với chức năng đó, Mặt trận dưới hình thức chính quyền Nhà nước của cách mạng Lào (tính đặc thù) đã đề ra những chính sách có tính chất pháp lý để quản lý các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, an ninh, quốc phòng bảo đảm cho vùng giải phóng trở thành căn cứ địa cách mạng vững mạnh Mặc dù chính quyền cách mạng ngày đó còn rất non trẻ, các chính sách đề ra đều đơn giản nhưng vì đáp ứng những lợi ích thiết thực cơ bản của nhân dân (hầu hết cán

bộ và nhân dân đều gương mẫu thực hiện), cho nên đã tạo một lòng tin tuyệt đối của dân

đối với cách mạng, với sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước năm 1975 Do

đó, Mặt trận Lào yêu nước coi như là một trong những phương thức và môi trường đầu tiên để nhân dân thực hiện quyền lực chính trị Và Mặt trận Lào yêu nước đã làm tròn nhiệm vụ to lớn của mình là đánh đuổi đế quốc thực dân mới, lật đổ và xóa bỏ chế độ cũ chế độ phong kiến, xây dựng chế độ mới chế độ dân chủ nhân dân theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Để tập hợp sự đoàn kết toàn dân thành một lực lượng trong việc tổ chức thực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa dân tộc và bảo vệ Tổ quốc trong công cuộc đổi mới toàn diện của Đảng, Đại hội đại biểu toàn quốc của Mặt trận Lào yêu nước năm 1979 đã đổi tên thành Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc, là một tổ chức kế tục sứ mệnh lịch sử và truyền thống anh dũng của Mặt trận "Nèo Lào Hắc-xạt" (Mặt trận Lào yêu nước)

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là thành tố quan trọng trong cơ chế thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào Hệ thống chính trị ở CHDCND Lào là hệ thống chính trị theo mô hình xã hội chủ nghĩa gồm có Đảng, Nhà nước, Mặt trận các đoàn thể nhân dân và mối quan hệ qua lại giữa chúng nhằm đảm bảo quyền lực của nhân dân Dưới sự lãnh đạo của Đảng, thông qua Nhà nước và Mặt trận, các đoàn thể, nhân dân thực hiện quyền, nghĩa vụ và còn có trách nhiệm tham gia vào các công việc của Nhà nước và xã hội Thực chất hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa là cơ chế đảm bảo quyền dân chủ của nhân dân Quyền lực của nhân dân muốn được thực hiện thì phải có sức mạnh tổng hợp của

cả hệ thống chính trị, trong đó có mặt trận là một bộ phận quan trọng Mặt trận là sức mạnh tập thể của bản thân nhân dân có tổ chức, là một trong những thành tố cấu thành hệ thống chính trị vận hành theo cơ chế: "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ" Trong cơ chế đó chức năng của Mặt trận là động viên nhân dân thực hiện những chủ trương, chính sách do Đảng và Nhà nước đề ra

Khi xem xét vị trí của Mặt trận trong hệ thống chính trị phải đặt nó trong mối quan hệ phối hợp hoạt động với các tổ chức khác trong hệ thống chính trị Sự lớn mạnh hay yếu kém của tổ chức này đều ảnh hưởng đến tổ chức khác và ảnh hưởng đến sự phát triển chung của hệ thống chính trị - xã hội của đất nước Nếu xem nhẹ vai trò của Mặt

trận thì quyền làm chủ của người dân ở cơ sở khó được đảm bảo Bởi vì, nhân dân không thể làm chủ một cách trừu tượng hoặc tự phát mà làm chủ những nội dung cụ thể, có các thể chế đảm bảo, thông qua các tổ chức, các cộng đồng xã hội hoặc hệ thống Nhà nước

Tóm lại, Mặt trận là một trong những tổ chức thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân, hoạt động của Mặt trận là một phương thức thực thi quyền dân chủ của nhân dân, thông qua tổ chức này nhân dân các bộ tộc Lào phát huy vai trò của mình trong việc tham gia bầu cử Quốc hội, xây dựng chủ trương, chính sách pháp luật Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc có vai trò rất quan trọng trong đời sống chính trị và xã hội của đất nước Điều

đó đã được khẳng định tại Điều 7 Hiến pháp nước CHDCND Lào 1991: Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc, Liên hiệp Công đoàn Lào, Đoàn thanh niên nhân dân cách mạng Lào, Hội liên hiệp phụ nữ Lào các cơ quan, tổ chức xã hội là nơi tập hợp đoàn kết và động viên các tầng lớp nhân dân các bộ tộc tham gia sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của các thành viên trong

tổ chức mình [42, tr 5]: "Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, tập hợp ý chí, nguyện vọng của nhân dân, tập hợp khối đại đoàn kết và phát huy quyền làm chủ của nhân dân" [45, tr 3]

1.1.2 Quyền lực chính trị của nhân dân lao động

- Khái niệm quyền lực chính trị

Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người đã có một giai đoạn lịch sử không

có sự phân chia thành giai cấp, và cũng không có quyền lực chính trị Đó là xã hội nguyên thủy Trong các thị tộc, bộ lạc nguyên thủy, quyền lực công biểu hiện thành các chuẩn mực đạo đức, phong tục tập quán tập trung ở quyền lực của Hội đồng công xã và trao cho người thủ lĩnh thừa hành

Khi chuyển sang xã hội nô lệ - xuất hiện chế độ tư hữu, hình thành giai cấp và đấu tranh giai cấp thì quyền lực công (bộ phận cơ bản) được tổ chức thành Nhà nước Nhà nước xuất hiện dường như để điều hòa làm dịu mâu thuẫn giai cấp, để các giai cấp không tiêu diệt lẫn nhau và tiêu diệt cả xã hội Song, cuộc đấu tranh quyền lực nhà nước lại trở thành vấn đề trung tâm, then chốt trong hoạt động của các giai cấp, các lực lượng

xã hội Khi một giai cấp đoạt được quyền lực nhà nước và trở thành giai cấp thống trị thì

giai cấp đó sẽ dùng quyền lực nhà nước để thiết lập sự thống trị của mình trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, để đảm bảo thực hiện lợi ích của giai cấp mình và đàn áp lại

sự chống đối của các giai cấp đối lập Do đó, quyền lực chính trị - quyền lực của giai cấp thống trị đã xuất hiện trong đời sống xã hội

Theo chủ nghĩa Mác - Lênin, sản xuất vật chất là cơ sở của đời sống xã hội, là cội nguồn của quyền lực Nền sản xuất vật chất và các nguồn dự trữ xã hội do nó tạo ra là điều kiện để hình thành quyền lực và quyền lực chính trị Nhân dân lao động là chủ thể tạo ra các nguồn lực kinh tế, xã hội làm cho nó vận động trong quá trình lao động Vì vậy, nhân dân lao động là nguồn gốc xã hội trực tiếp nhất của quyền lực chính trị

Trong chủ nghĩa xã hội, giai cấp công nhân là người chủ chân chính những tư liệu sản xuất của chế độ công hữu XHCN Họ không chỉ là lực lượng tiên tiến nhất trong nhân dân mà lợi ích cơ bản của họ còn thống nhất với lợi ích cơ bản của nhân dân lao động và của cả dân tộc Họ là bộ phận trung tâm trong nhân dân, nắm lấy quyền lãnh đạo, quyền lực nhà nước Vì vậy, quyền lực chính trị của nhân dân là quyền quyết định của toàn dân đối với quyền lực nhà nước

Sức mạnh của cuộc cách mạng XHCN được tạo nên trên nền tảng của liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác Con đường cách mạng của nhân dân lao động đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản sẽ thực hiện mục đích chính trị đến cùng là giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc giải phóng lao động khỏi áp bức bóc lột, tổ chức cuộc sống hạnh phúc cho tất cả mọi người

Khi giành được chính quyền, nhân dân lao động sẽ thực hiện dân chủ cho mọi người lao động Thông qua hoạt động bầu cử, nhân dân lao động thiết lập nên bộ máy nhà nước "kiểu mới" của mình để tổ chức và quản lý xã hội Giai cấp công nhân và nhân dân lao động thực hiện một nền dân chủ cao hơn các nền dân chủ trước đó, là sự tham gia rộng rãi của nhân dân vào đời sống chính trị, vào công việc của nhà nước Đó là nền dân chủ của số đông mọi người chứ không phải của một số ít người đặc quyền, đặc lợi trong

xã hội Dân chủ thực sự theo nguyên nghĩa của nó là quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân Dân chủ XHCN là hình thức chính trị kiểu mới, trong đó giai cấp công nhân và nhân dân lao động được giải phóng, trở thành người chủ của xã hội

Các nhà sáng lập ra chủ nghĩa xã hội khoa học đã nhìn thấy ở quần chúng nhân dân là động lực cơ bản thúc đẩy sự phát triển của lịch sử Theo các ông, mọi sự kiện lớn lao trong đời sống xã hội, mọi biến đổi cách mạng xảy ra trong lịch sử sẽ không thể thành công nếu không có sự tham gia tích cực của quần chúng

Dân chủ XHCN là một nền dân chủ chân chính, dân chủ của số đông nhân dân lao động, của đa số dân cư và chuyên chính với kẻ thù của nhân dân Bản chất của dân chủ XHCN là tất cả quyền lợi thuộc về nhân dân, là thành quả của quá trình hoạt động tự giác của quần chúng nhân dân Chỉ dưới sự lãnh đạo của Đảng dựa trên hệ tư tưởng cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, quần chúng mới giác ngộ lợi ích giai cấp, lợi ích dân tộc, mới đấu tranh tự giác trong quá trình thực hiện yêu cầu dân chủ; cũng chỉ dưới sự lãnh đạo của Đảng mác xít, quần chúng nhân dân mới đấu tranh có hiệu quả chống lại mọi mưu đồ lợi dụng dân chủ vì những động cơ, mục đích đi ngược lại lợi ích của nhân dân

Trong dân cư, nhân dân lao động chiếm đa số, nên họ là chủ thể của quyền lực nhà nước Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân có nghĩa là nhân dân làm chủ và kiểm soát quyền lực về kinh tế, chính trị, xã hội và việc sử dụng những quyền lực ấy nhằm đảm bảo lợi ích của mình trong đời sống xã hội

Như vậy "quyền lực thuộc về nhân dân lao động có nghĩa là nhân dân lao động làm chủ và kiểm soát quyền lực kinh tế - xã hội và việc sử dụng những quyền lực ấy nhằm đảm bảo lợi ích của mình trong đời sống xã hội" [26, tr 340] Muốn thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân lao động thì phải có những hình thức tổ chức thực hiện

đa dạng, thích hợp phải có những cơ quan nhất định hoạt động thường xuyên, là công cụ đại diện để nhân dân lao động thực hiện có hiệu quả quyền lực của mình Do đó, dân chủ trực tiếp và dân chủ gián tiếp được coi là hai phương thức để nhân dân thực hiện quyền lực chính trị của mình

Cách mạng tháng Mười Nga (1917) thành công đã đem lại chính quyền và tư liệu sản xuất cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động, xác lập quyền làm chủ của họ về mặt chính trị, kinh tế, văn hóa Nhưng vấn đề quan trọng không chỉ là giành lại những quyền lợi chính đáng trước đây bị giai cấp thống trị tước đoạt mà nhiệm vụ chủ yếu, nặng nề và vô

cùng khó khăn đặt ra là phải xây dựng một tổ chức xã hội cao hơn chủ nghĩa tư bản, bảo đảm củng cố vững chắc quyền lực chính trị, quyền làm chủ của người lao động

Do đó, nhiệm vụ quản lý nhà nước, quản lý kinh tế trở thành một trọng tâm công tác của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Lênin nói: giờ đây chúng ta phải quản

lý nước Nga, chúng ta phải hiểu rõ rằng muốn quản lý được tất cả, thì ngoài cái tài thuyết phục, biết chiến thắng trong cuộc nội chiến, còn vẫn phải biết tổ chức trong lĩnh vực thực tiễn Đó là nhiệm vụ khó khăn nhất, vì vấn đề là phải tổ chức theo phương thức mới

"Những cơ sở sâu xa nhất, những cơ sở kinh tế của đời sống của hàng chục triệu con người" [9, tr 301]

Kế thừa và phát huy những tư tưởng của Mác, Ăngnghen và Lênin về quyền lực chính trị và thực thi quyền lực chính trị, Hồ Chí Minh trên nền tảng tư tưởng và truyền thống phương Đông và bằng thực tiễn chỉ đạo cách mạng Việt Nam đã làm cho hệ quan điểm mác xít về những vấn đề này được bổ sung thêm những nội dung mới Từ quan niệm cho rằng quyền lực chính trị, theo đúng nghĩa của nó là bạo lực có tổ chức của một giai cấp để trấn áp một giai cấp khác và mục đích trước mắt của những người cộng sản là

tổ chức những người vô sản thành giai cấp, lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản, giai cấp

vô sản phải giành lấy chính quyền, phải tự xây dựng thành một giai cấp dân tộc Hồ Chí Minh khẳng định: Nhân dân Việt Nam phải giành lấy chủ quyền, và vấn đề tiên quyết là phải xây dựng được một đảng cách mệnh để lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành lấy chính quyền Việc đấu tranh giành chính quyền, gìn giữ và củng cố chính quyền ấy là điều quan trọng có ý nghĩa cốt tử nhất Người tuyên bố trong Tuyên ngôn độc lập: "Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do độc lập ấy" [19, tr 4]

Nói về vấn đề quyền lực trong chế độ mới, Hồ Chí Minh đã nhiều lần khẳng định: "Nước ta là nước dân chủ Bao nhiêu lợi ích đều vì dân,bao nhiêu quyền hạn đều của dân chính quyền từ xã đến Chính phủ Trung ương đều do dân cử ra" [20, tr 698] Tất cả quyền lực trong nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đều thuộc về nhân dân"

"Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ" [21, tr 515] Như vậy, theo Hồ Chí Minh, quyền lực trong nhà nước không phải là quyền lực của cá nhân hay

của bộ máy, mà là của toàn thể nhân dân Cơ quan nhà nước các cấp chỉ là người chấp hành mệnh lệnh của quốc dân, chấp hành ý chí của nhân dân Bộ máy chính quyền nhà nước do nhân dân bầu ra, vì vậy phải do nhân dân kiểm soát Cũng như Lênin, chủ tịch

Hồ Chí Minh khẳng định: Nhà nước phải được tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ thì nhân dân mới làm chủ được quyền lực của mình

Thắng lợi vĩ đại năm 1975, dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào,

mở ra một trang sử mới cho dân tộc Lào, lập nên chế độ mới - chế độ dân chủ nhân dân

"Nhà nước của Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào là nhà nước dân chủ nhân dân Mọi quyền lực thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì quyền lợi của nhân dân các bộ tộc" [46,

Quyền làm chủ của nhân dân trên lĩnh vực chính trị còn là việc mở rộng phạm

vi của người dân tham gia vào công việc nhà nước Nhân dân có quyền được thảo luận mọi vấn đề lớn nhỏ có liên quan trực tiếp tới lợi ích chính đáng của mình Với ý nghĩa

đó, quyền của người dân không chỉ được thực hiện qua các thiết chế đại diện, nó còn được thực hiện thông qua thiết chế dân chủ trực tiếp, mà xu hướng chung dân chủ trực tiếp sẽ ngày càng tăng Chế độ nhất nguyên chính trị, bảo đảm giữ vững định hướng XHCN, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng, bảo đảm cho mọi người dân quyền tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng trong khuôn khổ pháp luật Đó cũng là biểu hiện quyền làm chủ của nhân dân trên lĩnh vực chính trị

Quyền làm chủ của nhân dân trên lĩnh vực chính trị còn là quyền giám sát các hoạt động của nhà nước và hệ thống chính trị Quyền làm chủ của nhân dân trên lĩnh vực chính trị cũng đòi hỏi mọi đại biểu của dân phải được nhân dân bầu ra thật sự dân chủ mọi công dân không phân biệt thành phần giai cấp, giới tính, nghề nghiệp lĩnh vực hoạt động hợp pháp đều bình đẳng trước pháp luật

Việc đảm bảo quyền lực chính trị của nhân dân đòi hỏi phải bảo đảm lợi ích và quyền lực nhân dân trong lĩnh vực kinh tế và lấy đó làm cơ sở Mục tiêu, thực chất của quyền lực chính trị là nhằm thiết lập, duy trì một trật tự bảo vệ và phát triển các lợi ích

mà đảm bảo và trước hết là lợi ích kinh tế cho giai cấp, lực lượng xã hội nắm quyền Do vậy, giành giữ chính quyền để có thể thực thi được quyền lực chính trị bao giờ cũng là mục tiêu trực tiếp, trọng yếu của giai cấp, lực lượng xã hội thống trị về kinh tế Hơn thế nữa giai cấp, lực lượng xã hội đó lại thường là lực lượng có đủ điều kiện để dành, giữ và chi phối quyền lực chính trị Giai cấp nào thống trị về kinh tế sớm muộn sẽ thống trị về chính trị và nếu một giai cấp, lực lượng xã hội đã làm chủ về quyền lực chính trị mà không xây dựng và giữ được địa vị chủ đạo về kinh tế thì sớm muộn cũng sẽ không thể duy trì được quyền lực chính trị

Quyền lực chính trị của nhân dân còn thể hiện trên lĩnh vực xã hội Bảo đảm quyền công dân, quyền con người, quyền được bảo vệ về mặt xã hội của mọi công dân, khắc phục dần sự khác biệt giữa các tầng lớp xã hội, giữa các vùng của đất nước, từng bước giải phóng con người khỏi những quan hệ xã hội phi nhân tính - đó là những biểu hiện chủ yếu của quyền lực chính trị của nhân dân trên lĩnh vực xã hội

Quyền lực chính trị của nhân dân còn bao hàm quyền lực của nhân dân trên lĩnh vực tinh thần Việc thực hiện quyền lực của nhân dân trên lĩnh vực này đòi hỏi giữ vững định hướng XHCN, bảo đảm phát huy mọi năng lực sáng tạo tinh thần của quần chúng Tùy theo những bước tiến đạt được trong quá trình đổi mới, nội dung và mức độ quyền lực chính trị của nhân dân cũng không ngừng mở rộng và phát huy

Trong chế độ dân chủ nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào quyền lực nhà nước do khối đại đoàn kết toàn dân quyết định mà nòng cốt là khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức Nội dung quyền lực

chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào hiện nay rất phong phú và có thể xét trên các quyền

cơ bản như sau:

+ Quyền tổ chức quyền lực nhà nước Thông qua ý chí chung của nhân dân, lập

ra Hiến pháp và bầu ra Quốc hội Hiến pháp quy định những nguyên tắc cơ bản, kết cấu

tổ chức, chức năng và nhiệm vụ của quyền lực nhà nước và từng cơ quan quyền lực nhà nước Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất có quyền lập hiến và lập pháp theo Hiến pháp quy định, Quốc hội thành lập Chính phủ và các cơ quan Tư pháp Toàn

bộ việc tổ chức quyền lực nhà nước từ Trung ương đến địa phương và từ cơ sở đều được quy định bởi pháp luật

+ Quyền lãnh đạo quyền lực nhà nước Nhân dân tổ chức ra quyền lực nhà nước

nên phải thực hiện sự lãnh đạo đối với quyền lực đó Để sự lãnh đạo tập trung và thống nhất, nhân dân tổ chức ra một đội tiên phong, tổ chức đó là Đảng nhân dân cách mạng Lào Điều 3, Hiến pháp nước CHDCND Lào (1991) đã quy định: "Quyền làm chủ đất nước của nhân dân các bộ tộc được thực hiện và bảo đảm bằng hoạt động của hệ thống chính trị do Đảng nhân dân cách mạng Lào làm hạt nhân lãnh đạo" [46, tr 1] Nhưng để đảm bảo sự lãnh đạo đó luôn đúng ý nguyện của mình, nhân dân không chỉ tham gia vào quá trình hình thành và tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương mà còn phải thực hiện quyền giám sát đối với Đảng và Nhà nước

+ Quyền giám sát quyền lực nhà nước Để đảm bảo cho hoạt động của nhà nước

luôn xuất phát từ dân và vì lợi ích của dân, nhân dân các bộ tộc phải thực hiện quyền kiểm tra, giám sát, kiểm soát cơ quan nhà nước sử dụng quyền do mình ủy thác và kịp thời điều chỉnh, uốn nắn khi phát hiện có những biểu hiện lệch lạc Việc làm này thông qua các tổ chức đại diện và những đại biểu do chính nhân dân bầu ra, qua các tổ chức chính trị - xã hội của từng bộ phận nhân dân và những quyền làm chủ trực tiếp của từng công dân; đồng thời thông qua sự tác động của các tổ chức kinh tế, văn hóa, xã hội và các phương tiện thông tin đại chúng buộc nhà nước phải luôn phục tùng chủ quyền tối thượng của nhân dân các bộ tộc

+ Quyền chấp hành nhà nước Nhà nước thực thi quyền lực của nhân dân đã trao

cho nên mỗi người dân đều có quyền tuân thủ quyền lực nhà nước mà không ai có quyền cản

trở Hơn nữa, làm tròn nghĩa vụ với nhà nước còn chính là quyền lợi của mỗi người dân Chủ tịch Hồ Chí Minh (người sáng lập ra Đảng Cộng sản Đông Dương) đã dạy rằng: Nước ta là nước dân chủ, nghĩa là nhà nước do nhân dân làm chủ Nhân dân có quyền lợi làm chủ thì phải có nghĩa vụ làm tròn bổn phận công dân, giữ đúng đạo đức công dân

+ Quyền thực hiện quyền công dân Là công dân của nhà nước, nhân dân có

quyền được đề cử, bầu cử người thay mặt mình và quyền được ứng cử, được bầu cử hay

bổ nhiệm vào các chức vụ của cơ quan nhà nước quyền tự do tư tưởng, tự do ngôn luận,

tự do báo chí, tự do lập hội, họp hội quyền chất vấn cán bộ, công chức nhà nước và quyền được nhà nước đáp ứng những điều kiện vật chất và tinh thần đảm bảo cho yêu cầu tồn tại, phát triển của công dân

+ Quyền được hưởng thụ quyền con người Là con người, mỗi người dân đều có

những quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm, đó là quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc Nhà nước phải tôn trọng, công nhận quyền tự tổ chức cuộc sống, tự lựa chọn những giá trị, nghề nghiệp, công việc, nơi ở và làm việc, tự do thể xác và tinh thần của mọi công dân Nhà nước có nghĩa vụ không thể thiếu là bảo vệ danh dự và phẩm giá, lợi ích và sự nghiệp, tính mạng và tài sản của mỗi con người, đồng thời còn phục vụ các phúc lợi xã hội và dịch vụ công ích Vì cuộc sống của mỗi người và sự phát triển của con người

1.2 Đặc điểm tổ chức của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc

1.2.1 Đặc điểm

Xuất phát từ điều kiện lịch sử tự nhiên - xã hội đặc thù của đất nước Lào luôn phải đấu tranh chống kẻ thù, thiên tai, dịch họa nên cộng đồng dân tộc Lào phải gắn bó với nhau trong lao động và chiến đấu để dựng nước và giữ nước Suốt chiều dài lịch sử hàng ngàn năm của dân tộc đã dạy cho mỗi người trong cộng đồng Lào ý thức được rằng

"Hôm Kăn hau dù, Tẹch mu hau tai" (Chia rẽ thì chết, đoàn kết thì sống) Đồng chí Khăm Tay Sỉ Phăn Đon chủ tịch Đảng NDCM Lào nhấn mạnh:

Nhìn lại rất rõ lịch sử phát triển đất nước ta, khi nào tinh thần yêu nước được phát huy cao độ, sự đoàn kết trong nội bộ được thắt chặt thì lúc đó

đất nước ta thịnh vượng, nhân dân ta có cuộc sống ấm no, hạnh phúc Ngược lại, nếu tinh thần yêu nước không được nâng cao, mất sự đoàn kết trong nội bộ nhân dân thì lúc đó đất nước ta bị tàn phá chà đạp, nhân dân ta bị áp bức bóc lột và nghèo khổ [51, tr 52]

Sau khi thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương (3/2/1930), do nhu cầu thực tiễn của cách mạng Lào năm 1934 "Xứ ủy Ai Lào" của Đảng cộng sản Đông Dương được thành lập trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng ở Lào Đảng đã nhìn thấy sự cần thiết tập hợp mọi lực lượng yêu nước đoàn kết xung quanh Đảng chống thực dân xâm lược Các giai cấp, các tầng lớp ở Lào đều bị thực dân xâm lược áp bức bóc lột, đều có nguyện vọng thiết tha chung là giành độc lập cho dân tộc, giải phóng khỏi thân phận bị áp bức bóc lột Chủ tịch Hồ Chí Minh người sáng lập Đảng Cộng sản Đông Dương đã chỉ rõ: Cuộc cách mạng trong một nước thuộc địa và nửa thuộc địa là cuộc cách mạng dân tộc dân chủ Để đưa cuộc cách mạng đó đi đến thắng lợi, có thể và cần phải thành lập một Mặt trận dân tộc rộng rãi đoàn kết tất cả các giai cấp và tầng lớp xã hội mong muốn được giải phóng khỏi ách thuộc địa Do đó, dưới sự lãnh đạo của "Xứ ủy Ai Lao" (tiền thân của Đảng DNCM Lào) đã thành lập "Mặt trận Ai Lao đồng minh" năm 1941, một tổ chức cách mạng tập hợp đông đảo các tầng lớp quần chúng nhân dân yêu nước để đấu tranh giành độc lập, tự do cho đất nước Lào Đây là tổ chức Mặt trận đầu tiên, là một sáng tạo to lớn của cách mạng Lào lúc đó

Trải qua các thời kỳ cách mạng, Mặt trận không ngừng được củng cố và mở rộng: Từ tổ chức Mặt trận đầu tiên là Mặt trận Ai Lào đồng Minh (1941) đến Mặt trận Nèo Lào-ít-xa-la (1950-1956), Mặt trận Nèo Lào -Hắc xạt (Lào yêu nước) (1956-1979)

và Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc (1979 đến nay)

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc được tổ chức theo những nguyên tắc nhất định Hệ thống tổ chức của Mặt trận được tổ chức theo 4 cấp hành chính:

+ Cấp Trung ương

+ Cấp tỉnh, thành phố, đặc khu

+ Cấp huyện

+ Cấp cơ sở (làng, bản )

ở mỗi cấp hành chính có ủy ban Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là cơ quan chấp hành của Mặt trận cùng cấp, do Đại hội đại biểu Mặt trận cấp đó hiệp thương cử ra, có

trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ của Mặt trận Mặt trận không có hội viên, chỉ có thành viên nên hoạt động của Mặt trận thực chất là hoạt động của từng thành viên là chủ yếu

Tính chất này chỉ riêng Mặt trận mới có, các đoàn thể khác không có ủy ban Mặt trận các cấp và các tổ chức thành viên tập thể, cá nhân hiệp thương thống nhất chương trình hành động chung rồi các thành viên tiến hành vận động hội viên, đoàn viên của mình thực hiện

Mặt trận là một liên minh chính trị, là khối đại đoàn kết dân tộc Trong các thời

kỳ khác nhau chức năng nhiệm vụ của Mặt trận có những thay đổi phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ cách mạng của từng thời kỳ như sau:

- Thời kỳ chống thực dân cũ (1945-1954) Mặt trận Neo Lào - ít-xa- la có nhiệm

vụ tập hợp sự đoàn kết toàn dân để trở thành một lực lượng to lớn, đoàn kết đặc biệt với quân đội và nhân dân Việt Nam, đoàn kết ba nước Đông Dương, làm tròn sứ mệnh lịch

sử vẻ vang là giải phóng ách thống trị của thực dân kiểu cũ giành lấy độc lập tự do cho đất nước năm 1954

- Thời kỳ chống thực dân kiểu mới Mặt trận Lào Hắc xạt (Lào yêu nước) có nhiệm vụ tập hợp sự đoàn kết toàn dân để đánh thắng đế quốc kiểu mới, lúc này Mặt trận

có vai trò vừa là Quốc hội vừa là Chính phủ kháng chiến hoạt động trên ba mặt: chính trị, quốc phòng và ngoại giao, thực hiện khẩu hiệu là: hòa bình, độc lập, tự do và thịnh vượng

Mặt trận Lào Hắc xạt đã làm tròn sự nghiệp quang vinh của mình là đánh đuổi thực dân mới, lật đổ và xóa bỏ chế độ cũ, chế độ phong kiến, thiết lập chế độ mới, chế độ dân chủ nhân dân năm 1975 Khi có Nhà nước (Quốc hội, Chính phủ) thì chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận có sự thay đổi mà nhiệm vụ chính là tập hợp đại đoàn kết toàn dân, vận động các tầng lớp nhân dân thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ thành quả cách mạng

- Thời kỳ xây dựng chế độ dân chủ nhân dân, do nhu cầu đổi mới đất nước của Đảng, để tập hợp lực lượng toàn dân tham gia thực hiện chiến lược phát triển đất nước và bảo vệ thành quả cách mạng, Mặt trận Lào yêu nước đã đổi tên thành Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc năm 1979 Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc có ba chức năng là:

+ Kế tục sự nghiệp vẻ vang của Mặt trận Lào ítxala và Mặt trận Lào Hắc xạt

+ Tổ chức liên hiệp chính trị xã hội

+ Là cơ sở chính trị của chính quyền Nhà nước

- Nhiệm vụ chính của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc như sau:

+ Tập hợp đại đoàn kết toàn dân, thực hiện và phát huy quyền làm chủ của nhân dân các bộ tộc Lào trong việc phát huy và tăng cường sự thống nhất về tư tưởng, chính trị của toàn dân Động viên, tuyên truyền giáo dục ý thức làm chủ của dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, Hiến pháp pháp luật của Nhà nước

+ Là nơi kết hợp, trao đổi và thống nhất hành động giữa các tổ chức thành viên + Tham gia thực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước

+ Kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu Quốc hội và cán

bộ công chức nhà nước

+ Tập hợp ý kiến, kiến nghị của nhân dân để trình cơ quan Đảng và Nhà nước + Tham gia bảo vệ và xây dựng chính quyền nhân dân cùng với Nhà nước bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân các bộ tộc Lào

+ Tham gia phát triển tình hữu nghị, hợp tác giữa nhân dân Lào với nhân dân các nước trong khu vực và trên thế giới

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một tổ chức mang tính rộng rãi, đa dạng bao gồm các dân tộc các tôn giáo, giai cấp, tầng lớp, thành phần kinh tế, mọi giới, mọi lứa tuổi, mọi vùng của Tổ quốc, người trong Đảng và ngoài Đảng, người đang công tác và người đã nghỉ hưu, người ở trong nước và người ở nước ngoài, tôn trọng những ý kiến khác nhau mà không trái với lợi ích chung của dân tộc, xóa bỏ mặc cảm, định kiến, phân biệt đối xử về quá khứ, giai cấp, thành phần, xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy lẫn nhau

Như vậy chế độ sinh hoạt thích hợp nhất của Mặt trận là chế độ hiệp thương dân chủ Đây là đặc điểm riêng thể hiện tính đặc thù trong hoạt động của Mặt trận

1.2.2 Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc trong hệ thống chính trị của đất nước Lào

Nét đặc trưng cơ bản của hệ thống chính trị ở CHĐCN Lào là hệ thống chính trị mang tính giai cấp sâu sắc, kết hợp nhuần nhuyễn giữa tính giai cấp và tính dân tộc, nhân văn Tính dân tộc có lúc nổi trội nhưng tính giai cấp vẫn là cơ sở, là định hướng Sự quy định Mặt trận là thành viên trong hệ thống chính trị là do yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng Lào, là xuất phát từ bản chất của thể chế chính trị dân chủ, mọi quyền lực thuộc về dân Điều 2 Hiến pháp nước CHDCND Lào năm 1991 quy định: "Nhà nước của CHDCND Lào là Nhà nước dân chủ nhân dân Mọi quyền lực thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì quyền lợi của nhân dân các bộ tộc bao gồm các tầng lớp trong xã hội do công nhân, nông dân và trí thức làm nòng cốt" [46, tr 4] Điều lệ của Mặt trận có xác định "Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một bộ phận trong hệ thống chính trị của chế độ dân chủ nhân dân là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân" [45, tr 23]

Trong chế độ dân chủ nhân dân, nhân dân thực hiện quyền làm chủ không chỉ thông qua tổ chức nhà nước mà còn thông qua tổ chức xã hội Hướng phát triển của nền dân chủ XHCN và ngày càng phát huy vai trò của các tổ chức xã hội thì Mặt trận có vai trò quan trọng Đó là một nét khá độc đáo trong quá trình cách mạng Lào Một trong những nguyên nhân thành công của Đảng NDCM Lào là "lấy dân làm gốc", dựa vào dân

và khéo vận dụng các hình thức tổ chức thích hợp của Mặt trận để đoàn kết và động viên các tầng lớp nhân dân rộng rãi Có thể nói một cách hình ảnh: Mặt trận là một của ba chân kiềng trong cơ chế Đảng, Chính phủ và Mặt trận Mặt trận phát huy được vai trò của mình càng làm vững thêm các thế kiềng ba chân của cách mạng ở Lào hiện nay

- Quan hệ giữa Mặt trận với Đảng DNCM Lào vừa là mối quan hệ bình đẳng vừa

là mối quan hệ giữa lãnh đạo và bị lãnh đạo "với tư cách vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo toàn xã hội, Đảng ta phải có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo và khuyến khích tổ chức Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc làm tròn nhiệm vụ của mình" [51, tr 52] Trong quan

hệ bình đẳng, Đảng tham gia Mặt trận có nghĩa vụ như mọi thành viên khác, có trách nhiệm sinh hoạt đầy đủ, thực hiện hiệp thương dân chủ và phối hợp thống nhất hành động Cấp ủy Đảng phải giáo dục Đảng viên gương mẫu thực hiện chương trình hành động chung khi đã được các tổ chức thành viên thỏa thuận

Để Đảng lãnh đạo Mặt trận Đảng phải ở trong Mặt trận, Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo bằng cách đề ra đường lối, chủ trương chính sách Mặt trận đúng đắn, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng và lợi ích chính đáng của các tầng lớp nhân dân Đảng tiến hành công tác tuyên truyền, vận động thuyết phục tổ chức kiểm tra và bằng sự gương mẫu của Đảng viên Sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận không ngừng được củng cố và mở rộng Đảng có nhiệm vụ tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng và đạo đức cho mỗi đảng viên và các tầng lớp nhân dân thực hiện đại đoàn kết dân tộc, cùng nhau thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, làm cho đất nước có hòa bình, độc lập, dân chủ, thống nhất và thịnh vượng

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng đất nước cũng như thời kỳ xây dựng và bảo

vệ chế độ mới hiện nay, Mặt trận có vai trò to lớn trong công tác vận động nhân dân tham gia cách mạng Dưới sự lãnh đạo của Đảng, thắng lợi vẻ vang của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp gắn liền với sự nghiệp của Mặt trận "Nèo Lào-ít-xa-la", thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ và thống nhất đất nước năm 1975 gắn liền với sự nghiệp của Mặt trận "Neo Lào-Hắc-xạt" Sau đất nước Lào được giải phóng 1975, Đảng NDCM Lào tiếp tục lãnh đạo đất nước theo con đường định hướng CNXH Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc được kế tục sự nghiệp của Mặt trận "Lào Hắc-xạt" đã góp phần tích cực vào thắng lợi to lớn của công cuộc đổi mới đất nước hiện nay

Có thể nói rằng, cả về phương diện lý luận và bài học thực tiễn của cách mạng thế giới cũng như của Lào đã khẳng định rằng, nguồn gốc chủ yếu sức mạnh của Đảng là

ở mối liên hệ mật thiết với quần chúng, là sự ủng hộ của quần chúng đối với đường lối chính trị do Đảng đề ra Bởi vậy Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định "cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, chứ không phải là sự nghiệp của cá nhân anh hùng nào" [16, tr 7]

Để đảm bảo cho sự lãnh đạo của Đảng luôn đúng đắn, thể hiện đầy đủ ý chí, nguyện vọng của nhân dân và đảm bảo cho tổ chức, bộ máy và hoạt động của các cơ quan nhà nước luôn trong sạch thể hiện đúng bản chất của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân cần có một cơ chế tổ chức sao cho chủ trương đường lối lãnh đạo của Đảng phải được sự phản biện, quyền lực nhà nước phải được giám sát Do vậy, ở nước ta sự giám sát, phản biện đó là tất yếu thuộc về nhân dân và Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc cũng là tổ chức thực hiện quyền làm chủ của nhân dân

- Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc với Nhà nước CHDCND Lào

Chính thể của Nhà nước CHĐCN Lào được tổ chức theo hình thức cộng hòa xã hội chủ nghĩa Nhân dân là chủ thể của mọi quyền lực nhà nước và xã hội Dân là chủ thì dân cũng có trách nhiệm đối với mọi việc của đất nước, từ kháng chiến, kiến quốc đến công việc đổi mới, xây dựng hệ thống chính trị, xây dựng lên bộ máy Đảng và Nhà nước, Mặt trận và đoàn thể các cấp Là người chủ, nhân dân tổ chức ra hệ thống chính trị để thực hiện quyền làm chủ của mình bằng Nhà nước, bằng tổ chức và hoạt động của Mặt trận, bằng quyền và nghĩa vụ công dân theo luật định

Khi Đảng chưa giành được chính quyền thì Mặt trận là một tổ chức thống nhất các tầng lớp nhân dân trong xã hội Lào có vai trò to lớn trong việc tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, vận động đoàn kết nhân dân đấu tranh chống thực dân, lật đổ và xóa bỏ chế độ cũ, chế độ phong kiến, xây dựng chế độ mới chế độ dân chủ nhân dân; đồng thời trong nhiều thời kỳ chống Pháp và Mỹ, Mặt trận đã thực hiện chức năng như là Quốc hội còn chính phủ Lào kháng chiến do Đại hội của Mặt trận cử ra như là người thi hành Mặt trận dưới hình thức chính quyền nhà nước của cách mạng Lào đã đề

ra những chính sách có tính chất pháp lý để quản lý các mặt kinh tế chính trị, văn hóa - xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại bảo đảm cho vùng giải phóng 2/3 của đất nước trở thành căn cứ địa cách mạng vững mạnh

Khi đất nước được giải phóng (1975) chính quyền đã về tay nhân dân, chức năng của chính quyền khác với Mặt trận chính quyền Nhà nước từ Trung ương xuống địa phương là cơ quan quyền lực của nhân dân, thực hiện chức năng tổ chức quản lý xã hội, quan hệ đối ngoại và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ theo Hiến pháp, pháp luật Trái lại, Mặt

trận không phải là cơ quan quyền lực nhà nước, Mặt trận có vai trò là cơ sở vững mạnh của chính quyền nhân dân, là nơi để nhân dân thực hiện quyền lực chính trị và quyền làm chủ của mình

Là cơ sở vững mạnh của chính quyền nhân dân, Mặt trận các cấp tham gia xây dựng và củng cố chính quyền thể hiện ở một số mặt sau:

- Mặt trận tham gia xây dựng Hiến pháp, pháp luật, chủ trương chính sách của Nhà nước từ Trung ương đến các cấp chính quyền địa phương

- ủy ban Mặt trận các cấp cùng với các tổ chức thành viên có tránh nhiệm vận động động viên quần chúng nhân dân tham gia cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội Tổ chức hiệp thương lựa chọn, giới thiệu những người ứng cử Đại biểu Quốc hội

- ủy ban Mặt trận các cấp giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, Đại biểu dân

cử và cán bộ viên chức nhà nước, đề xuất ý kiến kịp thời về việc đề nghị bãi nhiệm đại biểu Quốc hội, nếu thấy không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân

- ủy ban Mặt trận các cấp tham gia quản lý sản xuất và văn hóa - xã hội phù hợp với luật pháp và điều lệ của từng tổ chức: Cùng chính quyền cùng các cấp chăm lo và bảo

vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, động viên thành viên và nhân dân thực hiện tốt mọi chính sách đúng đắn của Nhà nước

- Tổ chức Mặt trận các cấp đặc biệt là cấp cơ sở đã góp phần rất nhiều tham gia hòa giải các tranh chấp, mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân, nội bộ gia đình nhằm tạo ra môi trường, không khí bình ổn, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau trong nhân dân

Chính quyền nhân dân có sức mạnh, vượt qua những giờ phút hiểm nghèo và hiện nay đã và đang phát huy vai trò của mình trong việc củng cố và phát triển chế độ dân chủ nhân dân chính là vì có một trong những nhân tố quan trọng là sức mạnh đoàn kết của toàn dân trong Mặt trận, chính nhờ có chỗ dựa, có cơ sở chính trị là Mặt trận

Quan hệ giữa Mặt trận với chính quyền là quan hệ phối hợp, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau cùng thực hiện nhiệm vụ chung theo đúng trách nhiệm và quyền hạn đã được hiến pháp và điều lệ quy định

Nhà nước dựa vào Mặt trận và các đoàn thể nhân dân để phát huy quyền làm chủ

và sức mạnh có tổ chức của nhân dân, tôn trọng và tạo mọi điều kiện để nhân dân trực tiếp hoặc thông qua đoàn thể của mình tham gia xây dựng, quản lý và bảo vệ nhà nước

Đó cũng là sức mạnh của bản thân nhà nước

Tổ chức Mặt trận, tổ chức Nhà nước đều là đại diện cho các tầng lớp nhân dân rộng rãi, thông qua các tổ chức đó nhân dân thực hiện quyền lực chính trị và quyền làm chủ của mình Chỉ khác nhau là một bên làm chủ về mặt nhà nước, nắm và thực hiện quyền lực nhà nước đối với toàn xã hội; một bên làm chủ về mặt xã hội theo tầng lớp nhân dân, tập hợp và động viên quần chúng

Mặt trận là chỗ dựa của chính quyền, động viên nhân dân tham gia xây dựng chính quyền và thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước Hoạt động của Nhà nước mang tính quyền lực từ trên xuống Hoạt động của Mặt trận mang tính chất vận động quần chúng từ cơ sở Mặt trận chẳng những là chỗ dựa của chính quyền mà còn sớm giúp chính quyền phát hiện và khắc phục những hiện tượng quan liêu Nhà nước là quyền lực còn Mặt trận là lòng dân

1.2.3 Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là liên minh chính trị Đại biểu cho khối đại đoàn kết toàn dân, thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào

Về khái niệm Mặt trận, theo cách hiểu chung nhất của từ này thì Mặt trận là một tập hợp các lực lượng các tổ chức, các cá nhân cùng theo đuổi một mục tiêu, một định hướng một lý tưởng Theo Từ điển Tiếng Việt 2001, Mặt trận là Tổ chức rộng rãi gồm nhiều giai cấp, tầng lớp, tổ chức hoặc nhiều nước liên minh với nhau để đấu tranh cho một mục đích chung (Nxb Đà Nẵng năm 2001) Nói một cách khác, Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một liên minh chính trị của mọi người Lào yêu nước, là một liên minh chính trị của các giai cấp, các tầng lớp, các dân tộc, các tôn giáo, các nhân sĩ yêu nước và tiến bộ của dân tộc để hướng vào mục tiêu giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng xã hội dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Điều lệ của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc có quy định: "Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một bộ phận

trong hệ thống chính trị của chế độ dân chủ nhân dân, là liên minh chính trị rộng rãi, liên hiệp tự nguyện các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo và người Lào định cư ở nước ngoài" [44, tr 2]

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là thành viên chiến lược của hệ thống chính trị

và có vai trò to lớn đã thể hiện trong suốt tiến trình lịch sử của cách mạng giải phóng dân tộc và trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay Một trong những mục tiêu

cơ bản của chính trị và cả hệ thống chính trị trong thời kỳ quá độ định hướng XHCN ở nước ta hiện nay là xây dựng và củng cố chế độ dân chủ nhân dân, nền dân chủ với quảng đại quần chúng nhân dân, vì lợi ích của nhân dân Nền dân chủ ấy có sự thống nhất về cơ bản giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân, tính dân tộc và tính nhân loại Hiến pháp nước CHDCND Lào đã khẳng định: "Nhà nước, nước CHDCND Lào là Nhà nước dân chủ nhân dân, mọi quyền lực thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì lợi ích của nhân dân các bộ tộc, bao gồm các tầng lớp trong xã hội do công nhân, nông dân, và trí thức làm nòng cốt" [46, tr 4] Trong chế độ ta, dân chủ được thực hiện bằng cả hệ thống chính trị, bao gồm Nhà nước, Đảng NDCM Lào, Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc và các đoàn thể chính trị, xã hội khác

Hệ thống chính trị do Đảng NDCM Lào (Đảng mác xít) lãnh đạo là cơ chế đảm bảo quyền lực của nhân dân Lào Đó là căn cứ lý luận để khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị, với Nhà nước, sự cần thiết phải tập hợp quảng đại quần chúng nhân dân xung quan Đảng trong tổ chức Mặt trận, khẳng định mục tiêu đổi mới của cả hệ thống chính trị nói chung và với mỗi thành tố cấu trúc nên hệ thống chính trị nói riêng, cũng như với Mặt trận là nhằm thực hiện tốt chế độ dân chủ nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân các bộ tộc Lào Điều đó đặt cơ sở khách quan cho hoạt động của Mặt trận và cũng là cơ sở để xác định quan hệ giữa Mặt trận với các nhân tố cấu thành hệ thống chính trị và nội dung lãnh đạo của Đảng với Mặt trận

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một liên minh chính trị, là tổ chức tiêu biểu cho khối đại đoàn kết toàn dân thể hiện trên những vấn đề sau:

- Mặt trận là nơi quy tụ đại diện tiêu biểu của các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo thực hiện chức năng tư vấn và giám sát đối với hoạt động của nhà nước và cả đối với Đảng

- Mặt trận thật sự là nơi hiệp thương bầu cử các cơ quan quyền lực nhà nước ở Trung ương và địa phương

- Mặt trận thật sự có đại diện trong cơ quan quyền lực dân cử (Quốc hội) Các đại diện ấy do các thành viên của Mặt trận lựa chọn và cử vào danh sách bầu vào cơ quan quyền lực của dân (Quốc hội)

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một bộ phận quan trọng trong công tác vận động quần chúng của Đảng Cách mạng Lào cũng như các nước khác, muốn giành thắng lợi sau khi có đường lối đúng phải tiến hành tuyên truyền giáo dục, giác ngộ, vận động và tập hợp quần chúng thành lực lượng có tổ chức để làm cách mạng Đảng của giai cấp công nhân phải thực hiện liên minh với giai cấp nông dân và các tầng lớp xã hội khác Sự liên minh ấy là một tất yếu

Sau khi đất nước Lào được giải phóng (1975) Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc kế tục sự nghiệp của Mặt trận Lào "ít xa -lạ" và Mặt trận "Lào Hắc xạt" giữ vai trò to lớn trong việc củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,

có được thành tích đó chính là vì Đảng có ý thức sâu sắc về sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là liên minh chính trị, tính chất liên minh chính trị của Mặt trận vạch rõ đây không phải là một đoàn thể chính trị đơn nhất, không phải là

tổ chức của một nhóm người mà liên minh chính trị của tất cả các lực lượng chính trị trong nước; tính chất liên minh của Mặt trận được đặt trên cơ sở tất cả các thành viên cùng chung một mục tiêu cơ bản: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc kết hợp nhuần nhuyễn giữa tính giai cấp và tính dân tộc, tính dân tộc luôn rộng rãi và nổi trội, tính giai cấp là cơ sở, là định hướng Tính dân tộc biểu hiện từ mục tiêu tập hợp, đối tượng tập hợp đến nguyên tắc tập hợp và hoạt động của Mặt trận

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc không có hội viên, chỉ có thành viên nên hoạt động của Mặt trận thực chất là hoạt động của từng thành viên là chủ yếu, Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc hiện nay gồm có bốn thành viên quan trọng là:

+ Liên hiệp công đoàn Lào (thành lập 1/2/1966) là tổ chức chính trị của giai cấp công nhân Lào, giai cấp tiêu biểu cho lực lượng sản xuất tiến bộ đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Trong thời gian qua cũng như hiện nay Liên hiệp công đoàn Lào đã chú trọng quan tâm xây dựng cả về chất và số lượng đội ngũ công nhân, nông dân và trí thức trở thành lực lượng nòng cốt của cách mạng Lào, một số hội đoàn trưởng thành cán bộ nòng cốt của Đảng và nhà nước Hiện có 24.554 đoàn viên là đảng viên, chiếm 1/5 tổng số đảng viên, có 30.786 đoàn viên công đoàn là đoàn viên Đoàn thanh niên NDCM Lào, 21.501 đoàn viên là hội viên Hội liên hiệp phụ nữ

+ Đoàn thanh niên Nhân dân cách mạng Lào (thành lập 14/4/1955) là tổ chức chính trị của thế hệ trẻ, thế hệ đầy sức sống sẽ tiếp nối sự nghiệp của ông cha, mà đã từng

"rèn luyện trong ngọn lửa chiến tranh cách mạng giải phóng đất nước", là nguồn nhân lực của đất nước đang phấn đấu thi đua thực hiện "khẩu hiệu: 2 đoàn kết 3 tốt và 4 phát triển" hiện có khoảng 1.370.000 thanh niên Trong đó 31.720 đoàn viên là công nhân, 150.000 đoàn viên là nông dân, 42.834 đoàn viên là sinh viên, 18.900 đoàn viên là cán bộ công chức nhà nước và 47.405 đoàn viên là đảng viên Đảng NDCM Lào

+ Hội Liên hiệp phụ nữ Lào (thành lập 20/07/1955) hiện có 813.097 hội viên là

tổ chức chính trị đại diện của một nửa công dân cả nước, có nhiệm vụ thực hiện quyết làm chủ của các chị, các mẹ trong phong trào thi đua "ba tốt" (công dân tốt, phát triển tốt, gia đình có văn hóa tốt) và trong sự nghiệp giải phóng phụ nữ

+ Đảng NDCM Lào (thành lập 22/03/1955) có 127.430 đảng viên, là tổ chức chính trị cao nhất của giai cấp công nhân Lào, đại biểu cho lợi ích của giai cấp công nhân

và nhân dân các bộ tộc Lào Đảng NDCM Lào là người lãnh đạo duy nhất hệ thống chính Lào "Đảng vừa là thành viên vừa là người lãnh đạo Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc"

Ngoài ra còn có Hội cựu chiến binh Lào mới được thành lập năm 2002, là tổ chức chính trị - xã hội tiêu biểu của "Anh bộ đội giải phóng" đã từng vào sinh ra tử, chiến

đấu hy sinh một phần xương máu cho sự nghiệp giành, giữ và bảo vệ nền độc lập cho Tổ quốc

Như vậy, Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một liên minh chính trị của các giai cấp, các dân tộc, các tôn giáo, các nhân sĩ yêu nước và tiến bộ của dân tộc hướng vào mục tiêu giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nước Lào hòa bình độc lập, dân chủ, thống nhất và thịnh vượng Bản chất liên minh chính trị của Mặt trận là "thống nhất hành động" để xây dựng và bảo vệ đất nước, tổ chức và hoạt động của Mặt trận tiêu biểu cho khối đại đoàn kết toàn dân, đại đoàn kết dân tộc do Đảng Nhân dân cách mạng Lào lập ra và lãnh đạo Điều lệ của Mặt trận Lào có quy định "Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một bộ phận trong hệ thống chính trị của chế độ dân chủ nhân dân, là liên minh chính trị rộng rãi, liên hiệp tự nguyện các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các

cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo và người Lào định cư ở nước ngoài" [45, tr 2]

*

Thực hiện quan điểm "lấy dân làm gốc" là vấn đề có ý nghĩa chiến lược quyết định sự thành công của cách mạng giải phóng dân tộc và công cuộc đổi mới đất nước Lào hiện nay Đảng Nhân dân cách mạng Lào đã chú trọng quan tâm đến việc phát huy nhân

tố con người và lấy việc phục vụ con người làm mục đích cao nhất của mọi hoạt động

Phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong giai đoạn hiện nay là nhiệm vụ rất quan trọng của Đảng, Nhà nước và Mặt trận Một khi được làm chủ thì nhân dân sẽ chủ động, sáng tạo giải quyết những vấn đề sống còn của đất nước, của sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Trong chế độ dân chủ Nhân dân, nhân dân các bộ tộc Lào thực thi quyền lực chính trị của mình qua hai phương thức: dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp nhằm phát huy quyền làm chủ của mình Với tư cách là tổ chức đại diện, hệ thống chính trị có vai trò bảo đảm việc thực thi quyền lực chính trị của nhân dân, trong đó Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc có vai trò quan trọng trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân, Mặt trận vừa là phương thức vừa là môi trường để nhân dân thực hiện quyền lực chính trị của mình

Chương 2

Thực trạng hoạt động của Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc trong việc thực hiện

quyền lực chính trị của nhân dân các bộ tộc Lào

2.1 Một số nét về tình hình kinh tế - xã hội và đổi mới chính trị có liên quan đến sự hình thành và hoạt động công tác Mặt trận Lào

- Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào là một nước nhỏ bé có diện tích tự nhiên là 236.800 km2, dân số năm 2003 là 5.679 ngàn người, nằm ở khu vực trung tâm của tiểu vùng sông Mêkông mở rộng, là nước duy nhất nằm ở nội địa Đông Nam á có biên giới giáp với 5 nước trong khu vực:

+ Phía Bắc Lào giáp Trung Quốc với đường biên giới dài 505 km

+ Phía Tây Bắc Lào giáp Mianma với đường biên giới dài 236 km

+ Phía Tây Lào giáp Thái Lan với đường biên giới dài 1.835 km

+ Phía Đông Lào giáp Việt Nam với đường biên giới dài 2.069 km

+ Phía Nam Lào giáp Campuchia với đường biên giới dài 435 km

Thủ đô Viêng Chăn là trung tâm văn hóa, chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước,

có cầu hữu nghị qua sông Mêkông và sự khơi thông đường sắt đi qua cây cầu này sẽ nối Lào với hệ thống đường sắt của Thái Lan ở phía Tây và hành lang Đông - Tây trong kế hoạch nối Thái Lan qua Nam Trung Lào và Việt Nam ra các cảng nước sâu của Việt Nam

ở phía Đông Đó sẽ là những điều kiện để phát triển quan hệ kinh tế giữa Lào với Việt Nam và Thái Lan cũng như các nước trong khu vực và quốc tế Do vị trí địa lý đặc biệt của mình, CHDCND Lào được coi như một "Địa bàn trung chuyển" của Đông Nam á lục địa từ Tây sang Đông, từ Bắc xuống Nam và ngược lại Vị trí địa lý này đã thúc đẩy ASEAN đẩy mạnh hợp tác với CHDCND Lào và là điều kiện thuận lợi để CHDCND Lào đẩy mạnh quá trình hội nhập với các nước trong khu vực và quốc tế

- Về tình hình kinh tế - chính trị xã hội Lào trước khi giải phóng

Nước Lào là một trong những nước chậm phát triển nhất của thế giới Nếu nhìn lại lịch sử phát triển của Lào, thì sự tiến hóa của xã hội Lào chưa vượt qua thời kỳ phong kiến cát cứ, lại bị phong kiến nước ngoài và chủ nghĩa đế quốc đô hộ gần 200 năm Vì vậy, nền kinh tế của Lào về cơ bản là một nền kinh tế sản xuất nhỏ, mang tính chất tự nhiên, nửa tự nhiên, tự cung tự cấp Nhân dân sống chủ yếu bằng nghề canh tác ruộng rẫy với những phương tiện thô sơ và năng suất lao động rất thấp Mặc dù làm ăn rất vất vả nhưng hàng năm nhân dân vẫn bị thiếu đói, có nơi tình trạng thiếu ăn liên miên, chế độ

"cuồng", "lam" (cuồng nghĩa là nội thất; lam nghĩa là buộc, trói) của phong kiến bóc lột nông dân tàn tệ càng làm cho họ thêm nghèo khổ

Suốt thời gian thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược và thống trị, nước Lào luẩn quẩn trong sự lạc hậu về kinh tế Chúng dựa vào giai cấp phong kiến để đặt ách thống trị, áp bức bóc lột nhân dân các bộ tộc Lào rất nặng nề, chủ yếu là nông dân lao động các bộ tộc Đặc biệt là đế quốc Mỹ, chẳng những không đầu tư được cơ sở sản xuất như đường sá, thủy lợi mà còn tiến hành chiến tranh liên miên phá hoại nặng nề nền sản xuất và đời sống của nhân dân trên phần lớn lãnh thổ đất nước, làm cho cuộc sống nhân dân vốn đã nghèo khổ lại càng nghèo khổ thêm, giao thông vận tải đi lại rất khó khăn

Dưới sự thống trị của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, nền kinh tế Lào trở thành nền kinh tế phụ thuộc Thực dân Pháp và đế quúc Mỹ chi phối toàn bộ nền kinh tế quốc dân Chúng chủ trương xây dựng nước Lào thành thị trường tiêu thụ hàng hóa của chúng

và vơ vét những tài nguyên quý báu của Lào như gỗ, nông sản, lâm sản Nhìn chung, nền kinh tế - xã hội Lào lúc bấy giờ rất lạc hậu, ở nông thôn hàng hóa rất thiếu thốn, nhân dân thiếu đói, đường sá đi lại rất khó khăn Nhân dân các bộ tộc phần lớn vẫn sinh sống bằng phá rừng làm rẫy, hoàn toàn phụ thuộc vào thời tiết khí hậu, làm ăn nặng nhọc, "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời" trong hoàn cảnh ốm đau, bệnh tật, chủ nghĩa thực dân cũ

và mới tiến hành chính sách ngu dân, chia rẽ để thống trị Trong điều kiện kinh tế - xã hội như vậy, nhân dân các bộ tộc Lào đã bị trói buộc vào nền kinh tế tự nhiên, nửa tự nhiên,

tự cung tự cấp, trình độ văn hóa rất thấp kém Giai cấp công nhân quá ít ỏi, chưa được rèn luyện kỷ luật lao động nghiêm ngặt của nền sản xuất phát triển, chưa được hưởng thành tựu khoa học, kỹ thuật của thời đại, chưa quen với sản xuất có tổ chức, có quản lý điều hành bằng kỷ cương pháp luật và cũng chưa hiểu dân chủ và chế độ dân chủ là thế

nào? Quyền lực và quyền lực chính trị là gì? Họ mang nặng phong tục tập quán, coi thường pháp luật, có tác phong tự do, tùy tiện, tản mạn, cá nhân, cục bộ, địa phương

Do tình hình kinh tế - xã hội còn thấp kém, lạc hậu, sau khi giải phóng đất nước (1975), cách mạng Lào chưa đủ điều kiện để đi thẳng lên xây dựng CNXH mà phải xây dựng chế độ dân chủ nhân dân định hướng lên XHCN trong tương lai

Theo "Báo cáo tổng hợp quy hoạch kinh tế - xã hội đến năm 2010" của ủy ban kế hoạch Nhà nước Lào (năm 2000): Hiện nay nền kinh tế vẫn dựa chủ yếu vào phát triển nông lâm nghiệp, mang nặng tính sản xuất tự nhiên, tự cung tự cấp Điểm xuất phát thấp,

cơ sở vật chất kỹ thuật yếu kém, nghèo nàn lạc hậu Sự hợp tác với nước ngoài dù đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế trong những năm qua, song quy mô và mức độ còn hạn chế Các tiềm năng kinh tế chưa được phát huy một cách có hiệu quả, phần lớn đất, rừng và tài nguyên năng lượng vẫn ở dạng tiềm năng, chưa được đầu tư khai thác và hiệu quả kinh tế đem lại còn rất thấp

Qua những năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước của Đảng Nhân dân cách mạng Lào, tuy đất nước vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng với sự cố gắng to lớn của Đảng, Nhà nước và nhân dân các bộ tộc Lào, nền kinh tế của cả nước đã từng bước vượt qua những thử thách gay gắt và đạt được nhiều thành tựu lớn có ý nghĩa quan trọng Cơ cấu kinh tế đã có sự chuyển dịch theo hướng tăng công nghiệp và dịch vụ Tỷ trọng nông lâm nghiệp trong GDP từ 61,2% năm 1990 giảm xuống 51,3% năm 2000; công nghiệp và xây dựng từ 14,5% tăng lên 22,6%, dịch vụ từ 24,3% tăng lên 26,1%

Với sự tăng trưởng ổn định và khá cao trong nhiều năm nên mức sống của nhân dân đã được nâng lên đáng kể: năm 1975 GDP bình quân đầu người chỉ đạt 70 USD/ người/ năm, năm 1995 là 260,6 USD/ người/ năm, năm 2005 là 440USD/ người/ năm

Nhờ có chính sách mở cửa và luật đầu tư nước ngoài hợp lý nên đến năm 2002

đã thu hút được nhiều dự án đầu tư nước ngoài có tác động mạnh đến phát triển kinh tế -

xã hội đất nước (102 dự án với số vốn đầu tư 132.318.200 USD) [56, tr 78]

Tóm lại, nền kinh tế của CHDCND Lào hiện nay là nền kinh tế phát triển theo định hướng XHCN, nền kinh tế dựa trên sự phát triển cơ cấu kinh tế nhiều hình thức sở

hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế hợp tác và các thành phần kinh tế khác cùng phát triển Yêu cầu số một của việc phát triển kinh tế là phải tập hợp được mọi lực lượng xã hội vào trong một tổ chức sản xuất nhất định và Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc đã có thành tích rất lớn trong việc huy động và tập hợp các lực lượng xã hội vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Đặc trưng về xã hội Lào

Lào là một nước có nhiều thành phần dân tộc Đơn vị cơ sở của mỗi thành phần dân tộc ở Lào được gọi là "phầu" tương đương với bộ tộc Cả nước Lào có 49 phầu [29,

tr 1] Số lượng đông đảo các phầu và đặc điểm cư trú xen cài chặt chẽ giữa các phầu trên bình diện toàn quốc, thậm chí có nơi đến từng mường (huyện), bản (làng) tạo nên một bức khảm dân tộc hết sức phong phú và đa dạng

Cách mạng Lào đã thành công trong việc diễn đạt tiếng nói chung của cộng đồng dân tộc Lào bằng cách gọi các phầu Lào theo ba khối: Khối thứ nhất là các phầu Lào ở dưới thấp, chiếm lĩnh khu vực đồng bằng, thung lũng ven sông hay thung lũng ven chân núi, "tức là nhóm Lào Lùm đa số chiếm 64% dân số; khối thứ hai là nhóm Lào Thơng ở các cao nguyên và đồng bằng, chiếm 22% dân số; khối thứ ba là nhóm Lào Xủng sống ở đỉnh núi, chiếm 14% dân số" [8, tr 26] Hiện nay, sau khi đất nước được giải phóng năm

1975, do chính sách của Đảng và Nhà nước Lào, nhân dân các bộ tộc Lào (các phầu) đã tiến hành sản xuất phát triển kinh tế làm cho các khu vực kinh tế gắn chặt với nhau từ Bắc đến Nam, từ đỉnh núi đến đồng bằng, từ thành phố đến nông thôn, làm cho ba khối Lào ngày càng đoàn kết, gắn bó chặt chẽ với nhau, cùng nhau xây dựng Tổ quốc

Ngay từ thời xa xưa, việc nhận thức sâu sắc đoàn kết dân tộc là nguyện vọng sống còn của nhân dân các bộ tộc Lào (từ huyền thoại quả bầu đến hiện thực đó là đại đoàn kết của các bộ tộc Lào sinh động) Người Lào vốn có một ý thức cộng đồng cao, sống chan hòa trong cộng đồng "như hình thức công xã nông thôn"; họ luôn mong mọi người sống tốt đẹp, gặp nhiều may mắn để hưởng hạnh phúc, đồng thời đòi hỏi một sự đối xử công bằng cho tất cả mọi người

Xã hội Lào trước khi thực dân Pháp vào xâm lược là một xã hội phong kiến (phong kiến phân tán yếu ớt, chưa tập quyền) Cơ sở kinh tế của xã hội Lào lúc bấy giờ là

nền nông nghiệp trồng lúa nước và làm rẫy ở trình độ lạc hậu, tự cung tự cấp khép kín, phân tán, ít giao lưu Trên cái nền kinh tế thấp kém đó, hình thành lên một cấu trúc xã hội theo kiểu thiết chế phong kiến phương Đông: Vua - quan - thần dân Khi thực dân Pháp nhảy vào xâm lược, tuy ít nhiều có làm thay đổi bộ mặt nền kinh tế- xã hội ở nước Lào Song về cơ bản xã hội Lào lúc này vẫn là một xã hội thuộc địa lệ thuộc, dựa trên thiết chế

có tính chất quan liêu, quân phiệt để duy trì ách áp bức, nô dịch của bọn đế quốc bên ngoài và phong kiến tay sai ở trong nước Trong một xã hội như thế, con người Lào tất yếu còn chịu ảnh hưởng khá sâu đậm của những tư tưởng, tập tục phong kiến xa lạ với các thiết chế dân chủ, xa lạ với những nhu cầu về các quyền cơ bản của con người

Xã hội Lào trước khi giải phóng là một xã hội phong kiến - nửa thuộc địa Quá trình phát triển của nó được diễn ra một cách chậm chạp với một số đặc điểm như: trình

độ phân hóa giai cấp chưa cao, chưa sâu sắc vì nhiều nguyên nhân do lịch sử, địa lý và kinh tế, hơn nữa, lại bị chế độ phong kiến sơ kỳ thống trị nhiều thế kỷ, tiếp theo là chế độ thực dân cũ và mới

Sau khi đất nước được giải phóng năm 1975, Lào đã xây dựng và phát triển chế

độ CHDCND để tạo tiền đề vững chắc đi lên chủ nghĩa xã hội Đảng và Chính phủ đã cố gắng tạo mọi điều kiện để biến đổi nhiều mặt trong xã hội và phát triển kinh tế

- Đặc trưng chính trị và tình hình hệ thống chính trị ở CHDCND Lào hiện nay

Chính trị là một hiện tượng xã hội đặc biệt, xuất hiện khi giai cấp ra đời, ngay từ đầu đã là một vấn đề nổi bật trong đời sống xã hội "Chính trị" theo nguyên nghĩa của nó

là những công việc nhà nước hay xã hội, là phạm vi hoạt động gắn với những quan hệ các giai cấp, các dân tộc và các nhóm xã hội khác nhau mà hạt nhân của nó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước [24, tr 61]

Chính trị là phạm trù rộng lớn Cái quan trọng nhất trong chính trị, theo Lênin, là

"Tổ chức chính quyền nhà nước", Vì vậy, "chính trị là sự tham gia vào những công việc của Nhà nước, là việc vạch hướng đi cho Nhà nước, việc xây dựng những hình thức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của Nhà nước [10, tr 404]

Theo Lênin, chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế, là kinh tế được cô đọng lại Điều đó có nghĩa là chính trị của một giai cấp là do địa vị thống trị trong kinh tế sẽ trở thành giai cấp thống trị xã hội về mặt chính trị Sự thống trị về kinh tế chỉ được thực hiện một cách đầy đủ bằng quyền lực của Nhà nước và Nhà nước là công cụ chủ yếu để đảm bảo quyền lợi cho giai cấp thống trị, trong đó lợi ích kinh tế là cái cơ bản nhất

Xuất phát từ luận điểm trên của chủ nghĩa Mác - Lênin, Đảng NDCM Lào từ khi mới ra đời đã vận dụng, tuyên truyền, giáo dục nhân dân các bộ tộc Lào tham gia làm cách mạng dân tộc dân chủ, từng bước tiến hành đập tan bộ máy nhà nước của bọn phong kiến - thực dân cũ và mới, giải phóng đất nước, giành chính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động

Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đã làm thay đổi tình hình chính trị ở Lào Sau hơn 30 năm đấu tranh giành chính quyền của nhân dân các bộ tộc Lào, đến ngày 2-12-1975, cách mạng Lào đã thành công, toàn bộ chính quyền đã chuyển về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động, dưới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào Nhân dân các

bộ tộc Lào đã trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ xã hội Trong Báo cáo chính trị Đại hội V của Đảng NDMC Lào đã nhấn mạnh: "Trong chế độ dân chủ nhân dân, Nhà nước là của dân, do dân và vì dân; mọi hoạt động của Nhà nước đều nhằm đem lại cơm

no, áo ấm cho nhân dân và làm cho đất nước giàu mạnh" [38, tr 42] Đó là bản chất của chế độ dân chủ nhân dân ở Lào Trong Chương 1, Điều 2 Hiến pháp đầu tiên của nước CHDCND Lào (năm 1991) cũng đã ghi rõ: "Nhà nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào là Nhà nước dân chủ nhân dân Mọi quyền lực thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì quyền lợi của nhân dân các bộ tộc bao gồm các tầng lớp trong xã hội do công nhân, nông dân và trí thức làm nòng cốt" [46, tr 4]

Thực tế gần 30 năm xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân ở Lào, nhân dân các bộ tộc Lào đã và đang tham gia làm chủ đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đánh tan và chống lại kẻ phản động, đập tan mọi âm mưu của kẻ thù, giữ vững an ninh, trật tự, Tổ quốc Tình hình chính trị không chỉ được giữ vững và ổn định mà còn được nâng cao và phát triển một bước nữa trong việc phát triển kinh tế - xã hội cũng như trong

quan hệ quốc tế, làm cho Đảng và nhà nước Lào ngày càng có uy tín và được sự tín nhiệm của nhân dân cả nước và quốc tế

Hệ thống chính trị là thuật ngữ phản ánh cơ cấu tổ chức và quan hệ chính trị của bất cứ một xã hội nào còn có những giai cấp khác nhau và mỗi xã hội đó bao giờ cũng có một hệ thống chính trị thích ứng với nó Xét từ phương diện kết cấu và chức năng, hệ thống chính trị được hiểu như là một chỉnh thể các tổ chức nhà nước, các đảng phái, các đoàn thể, các tổ chức chính trị - xã hội khác chịu ảnh hưởng lãnh đạo của một chính đảng của giai cấp cầm quyền, nhằm tác động vào các quá trình kinh tế - xã hội, duy trì và phát triển xã hội đó

Cơ cấu của hệ thống chính trị, một mặt bao gồm các nhân tố chính trị, xã hội như các tổ chức Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị xã hội khác Mặt khác, còn bao gồm các nhân tố tư tưởng, tinh thần thể hiện dưới dạng những luận điểm chính trị, chuẩn mực quan hệ nhằm kích thích hoạt động chính trị Bởi vậy, hệ thống chính trị không phải chỉ

là sự tập hợp của các nhân tố tổ chức mà còn bao hàm cả nhiều yếu tố quan hệ

Hệ thống chính trị XHCN là một tổng thể các nhân tố chính trị, bao gồm Nhà nước, các tổ chức, các đoàn thể chính trị hoạt động theo một cơ chế bảo đảm tập trung mọi quyền lực thuộc về nhân dân lao động, bảo đảm cho xu hướng và khả năng đi lên CNXH từng bước trở thành hiện thực

Chế độ dân chủ nhân dân ở Lào hiện nay "mặc dù chưa hoàn toàn là chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhưng ngay trong bản thân nó từ đầu đã có những yếu tố XHCN

mà những yếu tố đó giữ vai trò quyết định thế phát triển tiến lên CNXH [37, tr 28] Do

đó, hệ thống chính trị của chế độ dân chủ nhân dân ở Lào hiện nay theo Báo cáo của Đại hội V của Đảng NDCM Lào: "Hệ thống chính trị của chế độ dân chủ nhân dân ở nước ta gồm: Đảng Nhân dân cách mạng Lào, các cơ quan nhà nước, Mặt trận và các tổ chức quần chúng, trong đó Đảng Nhân dân cách mạng Lào là hạt nhân lãnh đạo" [38, tr 42]

Hệ thống chính trị của chế độ dân chủ nhân dân Lào ra đời, tồn tại và phát triển

là kết quả của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào Sự ra đời của nó được quy định bởi những điều kiện chính trị, kinh tế và xã

hội phù hợp với quy luật vận động khách quan của xã hội Lào Trải qua gần 30 năm xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân ở Lào, đến nay hệ thống chính trị ấy đã đạt được những thành tựu nhất định, đồng thời cũng đang bộc lộ những mặt yếu kém, không phù hợp với sự phát triển chính trị, kinh tế - xã hội và hoàn cảnh thế giới hiện nay, cần có

sự bổ sung, đổi mới

Nhìn chung, sự hoạt động của hệ thống chính trị ở Lào còn trong tình trạng chưa nhịp nhàng, đồng bộ, còn nhiều mặt hạn chế Tệ quan liêu đã dẫn đến hình thành một bộ máy đồ sộ, nhiều tầng lớp, cản trở lẫn nhau Trong hệ thống, mối quan hệ giữa sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước, giữa Đảng, Nhà nước và các đoàn thể nhân dân khác, giữa mặt tập trung của chính quyền Trung ương và quyền tự chủ năng động của từng địa phương, từng cơ sở, giữa chủ trương, nghị quyết và việc thực hiện nó trong cuộc sống đang còn nhiều trục trặc cần tháo gỡ

Hiện tượng "nhà nước hóa" tổ chức đảng và các tổ chức quần chúng trong hệ thống chính trị đã hạ thấp ý nghĩa của nền dân chủ nhân dân, cản trở việc thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân Bệnh dân chủ hình thức, tệ quan liêu còn khá phổ biến trong hoạt động của các tổ chức đảng, Nhà nước và đoàn thể quần chúng Hệ thống pháp luật chưa hoàn chỉnh, pháp luật không được thực hiện nghiêm minh, tình trạng vô tổ chức, vô

kỷ luật, cục bộ địa phương vẫn có chiều hướng tăng lên Tình hình đó khiến cho vai trò lãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý của Nhà nước cũng như chức năng của cả hệ thống chính trị đều bị suy giảm Lòng tin của một bộ phận trong nhân dân vào chế độ mới bị giảm sút Quyền lực chính trị, quyền làm chủ của nhân dân bị hạn chế, thiếu dân chủ

Sau Đại hội lần thứ IV của Đảng NDCM Lào (năm 1986), Đảng và Nhà nước Lào đã có nhiều chủ trương, biện pháp tích cực để phát huy quyền làm chủ nhân dân, mở rộng dân chủ nội bộ Vì thế, bước đầu đã tạo ra bầu không khí dân chủ trên mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội và trong những hoạt động của bản thân hệ thống chính trị Đổi mới hệ thống chính trị là nhằm đảm bảo cho đời sống xã hội có nhiều dân chủ hơn Thực tế mấy năm gần đây cho thấy, các tổ chức Đảng, Nhà nước, tổ chức Mặt trận và các đoàn thể nhân dân, trong một số chủ trương và hoạt động đã thể hiện dân chủ hơn, bớt tập trung quan liêu hơn bằng phương pháp dân chủ như đối thoại, lấy ý kiến nhân dân, trả

lời và giải quyết những điều mà nhân dân nêu ra Đảng và Nhà nước đã có ý thức tôn trọng dân, gần dân hơn, vì thế đã kịp thời hiểu được tâm tư nguyện vọng của dân (như Nghị quyết số 51 của Bộ Chính trị về việc chuyển hướng xuống cơ sở, lấy dân làm gốc; Chỉ thị số 01 của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng tỉnh, thành là đơn vị chiến lược; huyện, mường là đơn vị kế hoạch và ngân sách; làng, bản là cơ sở tổ chức thực hiện ) Đồng thời cũng đã chú trọng đến việc bầu cử đại biểu Quốc hội đúng theo nhiệm kỳ Kể

từ ngày giải phóng đất nước năm 1975 đến năm 2002, đã tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội 5 lần và bầu được 413 đại biểu (xem phụ lục 5)

Từ đó, trong tổ chức và phương thức hoạt động của các phân hệ hợp thành hệ thống chính trị bước đầu đã có sự đổi mới, giảm bớt được một phần hiện tượng Đảng bao biện làm thay công việc của các cơ quan nhà nước Bộ máy nhà nước cũng bắt đầu tinh giản, giảm bớt đi những đầu mối trung gian và những bộ phận cồng kềnh nhằm hợp lý hóa hơn nữa bộ máy quản lý của Nhà nước và bộ máy lãnh đạo của Đảng Đồng thời cũng nghiên cứu, đề ra các bộ luật và hiến pháp Đến năm 2005 ở CHDCND Lào có 58

bộ luật và Hiến pháp (xem phụ lục 6) ở các cấp, các ngành đã có sự tiến hành kiện toàn

tổ chức và giảm được khá nhiều khâu trung gian và đầu mối không phù hợp Kể từ khi có Hiến pháp năm 1991 đến nay, về quản lý hành chính địa phương ở CHDCND Lào chỉ còn 3 cấp: Tỉnh (thành phố), huyện và bản (bỏ cấp xã); và ở nhiều cơ quan, nhiều địa phương đã và đang áp dụng chế độ kiêm nhiệm (nhất thể hóa)

Bắt đầu từ cuộc cải cách về kinh tế và đổi mới chính trị, với tư cách là một bộ phận của hệ thống chính trị, tổ chức Mặt trận Lào cũng có sự đổi mới cả tên gọi cũng như vai trò, chức năng và phương thức hoạt động

Mặt trận Lào xây dựng Tổ quốc là một tổ chức kế tục sứ mệnh lịch sử và truyền thống anh dũng của Mặt trận Lào ít-xa-la và Mặt trận Lào yêu nước; "là một bộ phận trong hệ thống chính trị của chế độ dân chủ nhân dân, là liên minh chính trị rộng rãi, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các

cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo và người Lào đang định cư ở nước ngoài" [45, tr 2]