lý luận dạy học hiên đại SỰ LO SỢ CỦA HỌC SINH

Nhưng khi sự việc đó không còn, mà sự lo lắng vẫn tồn tại và làm ảnh hưởng đến các mối quan hệ trong cuộc sống hằng ngày, những hoạt động về công việc, học tập, giao tiếp thì người đó đã

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA VẬT LÝ -

 -TIỂU LUẬN

LÍ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI

Đề tài

SỰ LO SỢ CỦA HỌC SINH

GVHD: PGS.TS LÊ VĂN GIÁO

HVTH:Nguyễn Thị Kim Mai

Nguyễn Thanh Nga

NgyễnThị Thanh Hường

Đỗ Thị Thu Lộc

Lớp: LL &PPDH Vật lý- Khoá XVII

Huế, 2015

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Một số khái niệm 2

1.1.Trạng thái tâm lý lo lắng 2

1.2.Trạng thái tâm lý lo sợ 2

1.3.Trạng thái tâm lý sợ hãi 2

2 Các kiểu lo sợ 3

3 Những nguyên nhân dẫn đến tâm lý lo lắng, lo sợ, sợ hãi 4

3.1 Nguyên nhân chủ quan 4

3.2 Nguyên nhân khách quan 5

3.2.1 Gia đình 5

3.2.2 Nhà trường và giáo viên 5

4 Ảnh hưởng của tâm lý lo sợ đến dạy học 7

5 Một số biện pháp khắc phục khó khăn 9

5.1 Đối với nhà trường- giáo viên 9

5.2 Đối với gia đình 9

6 Liên hệ thực tế 10

Sự lo sợ của các học sinh trước các kỳ thi 10

6.1 Thực trạng .10

6.2Gỉai pháp cụ thể 11

6.3 Kết luận 12

KẾT LUẬN 13

Tài liệu tham khảo 14

LỜI MỞ ĐẦU

Trong cuộc sống, ai cũng có những lúc phải cảm thấy lo lắng hồi hộp trước một sự việc quan trọng Ðó là những lo lắng mang tính chất bình thường và là một sự đáp ứng tự nhiên của cơ thể Nhưng khi sự việc đó không còn, mà sự lo lắng vẫn tồn tại và làm ảnh hưởng đến các mối quan hệ trong cuộc sống hằng ngày, những hoạt động về công việc, học tập, giao tiếp thì người đó đã chuyển sang một trạng thái lo

âu bệnh lý Cần phải có biện pháp khắc phục hiệu quả để không ảnh hưởng đến các hoạt động của người đó trong xã hội.

Tâm lý lo sợ của học sinh thường ảnh hưởng đến chất lượng học tập và dạy học của giáo viên Vì vậy, chúng ta cần phải hiểu rõ nó để có biện pháp hạn chế ảnh hưởng của sự lo sợ đến kết quả học tập của học sinh.

NỘI DUNG

1 Một số khái niệm

Trạng thái tâm lí có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng học tập của học sinh Các trạng thái tâm lí như lo lắng, lo sợ, sợ hãi có những tác dụng khác nhau đối với chất lượng học tập của các em Vì vậy, trong quá trình dạy học giáo viên cần thiết phải tìm hiểu về đặc điểm tâm lí này, nhằm có biện pháp hiệu quả hạn chế ảnh hưởng tiêu cực và phát huy ảnh hưởng tích cực của chúng đến kết quả học tập của học sinh

1.1.Trạng thái tâm lý lo lắng

Theo từ điển Tiếng Việt thì lo lắng thể hiện khi con người “ở trong một trạng thái rất không yên lòng và phải để hết tâm sức vào cho công việc” Như vậy

lo lắng là sự bất an, không yên lòng muốn tìm cách giải quyết dẫn đến phản ứng tích cực

1.2 Trạng thái tâm lý lo sợ

Xét về cấp độ nó ở mức độ cao hơn sự lo lắng Về mặt tâm lý thì nó đã có sự thay đổi về “chất” Lo sợ đó là một trạng thái “lo lắng và có phần sợ hãi” Xuất hiện khi có sự đe doạ đến danh dự của bản thân, khi đó người mang tâm trạng này vừa lo lắng, vừa sợ sệt dẫn đến phản ứng đối phó, tiêu cực

1.3 Trạng thái tâm lý sợ hãi

Là một trạng thái tâm lý xuất hiện khi con người “ở trong trạng thái không yên lòng cho rằng có cái gì đó trực tiếp gây ra nguy hiểm hoặc gây hại cho mình

mà tự thấy không thể chống cự lại hoặc tránh khỏi Xuất hiện khi có sự đe doạ đến tính mạng dẫn đến phản ứng tiêu cực.”

Có thể sắp xếp mức độ tăng dần của các trạng thái tâm lý ở trên theo sơ đồ sau:

Ranh giới giữa các cấp độ lo sợ là không rõ ràng.

2.Các kiểu lo sợ của học sinh.

Tùy theo từng giai đoạn phát triển của học sinh từ mẫu giáo cho tới học sinh cấp ba thì các nỗi lo sợ trong học tập cũng như trong cuộc sống được tăng lên theo độ tuổi của các em

Gia đình, bạn bè, mối quan hệ xã hội + Lo sợ: Kiểm tra miệng, 15 phút đột

xuất, nói chuyện riêng trong lớp, mặc

đồng phục theo quy định nhà trường, sợ

đi học muộn, sợ bị ghi tên trên sổ đầu

bài, sợ viết bản kiểm điểm

+ Sợ bị thầy cô ghét

+ Vấn đề bạo lực học đường

+ Sợ các môn học

+ Lo sợ khi có các kì thi quan trọng

như: thi kết thúc học kỳ, thi chuyển cấp,

thi vào trường chuyên, thi đại học

+ Vấn đề hạnh kiểm, điểm số, các cuộc

họp phụ huynh

+ Áp lực từ gia đình về mọi mặt

+ Sợ hãi các tệ nạn xã hội như HIV-AIDS, mại dâm, tình dục

+ Lo sợ có xích mích trong các mối quan hệ bạn bè, quan hệ nam nữ, sợ bạn

bè nghĩ xấu về mình và không chơi với mình

+ Sợ thua bạn bè về mọi mặt như: ăn mặc, tiền bạc

+ Sợ mọi người biết gia cảnh của mình + Sợ không có người yêu

+ Nỗi sợ hãi khi đi học vào mùa mưa lũ đối với các em ở vùng cao vùng đồng

+ Sợ bạn bè chê mình học kém, sợ bạn

hỏi bài nhưng không trả lời được

+ Ngoài ra thì đối với người đồng bào

các em còn lo sợ về sự bất đồng ngôn

ngữ, sợ ba mẹ không cho đi học

bào dân tộc ít người, những vùng hay bị

lũ lụt

+ Lo sợ bị kỳ thị phân biệt sắc tộc, tôn giáo, sợ không có tiền để đi học

+ Sợ hãi bị kẻ gian lừa, bắt cóc

3 Những nguyên nhân dẫn đến tâm lý lo lắng, lo sợ, sợhãitrong quá trình dạy học

Người ta nhận thấy rằng sự lo sợ xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng trước hết và chủ yếu là do sự thiếu tự tin trước những đòi hỏi của thực tế Chẳng hạn trước những yêu cầu và đòi hỏi của cha mẹ, của thầy cô giáo, của nhà trường mà bản thân các em không đáp ứng được các em thường sinh tâm lý lo sợ

Trong tâm lý học người ta đã phân sự lo sợ ra nhiều loại khác nhau, chẳng hạn theo O.P.Spandl có mấy loại sau: “ Sợ đến lớp chậm, sợ phải trình diện trước thầy cô, sợ phải trình bày một vấn đề gì đó trước lớp, sợ bị hỏi bài, sợ phải làm việc tự lực như giải bài tập, tự làm thí nghiệm, tự tìm hiểu một số vấn đề gì đó, sợ không đạt yêu cầu trong học tập, sợ kiểm tra…”

3.1 Nguyên nhân chủ quan

- Mất năng lực học tập hoặc có những trải nghiệm thất bại trong học tập (những học sinh này đã có lần bị điểm kém nên bị thầy cô cha mẹ trách mắng, bạn

bè chê cười)

- Mâu thuẫn với giáo viên hay với bạn

- Cảm giác xấu hổ tự ti

- Cảm thấy lo lắng về trường mới hay cấp học mới

- Cảm thấy lo lắng về việc học tập ở trường (kiểm tra, bị gọi lên trước lớp, trình bày…)

- Mắc một vài bệnh thực thể cũng có thể là nguyên nhân Những vấn đề này này bao gồm sự hoạt động quá mức của tuyến giáp, chứng tăng tuyến cận giáp, sự giảm glucoza-huyết, rối loạn nhịp tim, rối loạn tai biến mạch máu, vấn đề về dạ dày, ruột

và tai trong

3.2.Nguyên nhân khách quan

3.2.1.Gia đình

Cha mẹ quá kì vọng vào việc học tập cũng như thành tích học tập của con mình.HS bị ép học hành quá mức, không được quan tâm về tinh thần, thiếu thời gian vui chơi, giải trí

Phương pháp chăm sóc, giáo dục con chưa phù hợp: yêu cầu con học quá nhiều, học thêm, học hè

Sự thay đổi trong gia đình (ly hôn, đau ốm, cái chết của một thành viên gia đình, chuyển nhà )

Yêu đương lứa tuổi học sinh cũng dẫn đến hậu quả ảnh hưởng lớn đến học tập

3.2.2.Nhà trường và giáo viên

Chương trình học quá nặng Vì vậy các em cảm thấy đuối không theo kịp chương trình Cường độ học tập cao, khối lượng kiến thức cần phải học lớn Nhiều trường hợp học sinh bị căng thẳng kéo dài và những triệu chứng nôn ói khi tới trường, đau bụng, mắc tiểu liên tục,…chính là “tiếng chuông báo động” rằng chúng không thể chịu nổi cuộc sống này nữa Nếu không được đưa đi khám bệnh,

giải tỏa tâm lý, những học sinh này sẽ có sự phát triển bất thường về mặt nhân cách như nhu nhược, hiếu động, quậy phá, giao tiếp kém

Bị bạo lực học đường, bị bắt nạt hay quấy rối Gặp khó khăn trong mối quan hệ với bạn bè và giáo viên Nhiều giáo viên nhất là giáo viên có những cách cư xử quá nghiêm khắc với học sinh làm cho học sinh cảm thấy sợ khi gặp thầy cô.Tình trạng bạo lực trong trường học đã và đang diễn ra nóng bỏng trên khắp thế giới ở tất cả những cấp học, lớp học khác nhau Bạo lực học đường không chỉ xảy ra ở học sinh nam mà còn cả ở học sinh nữ; không chỉ giữa học sinh với học sinh mà còn có bạo lực giữa học sinh với giáo viên và giáo viên với học sinh

Tại Việt Nam, số liệu được Bộ Giáo dục và đào tạo (GD- ĐT) đưa ra gần đây nhất, trong một năm học, toàn quốc xảy ra gần 1.600 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong

và ngoài trường học (khoảng 5 vụ/ngày) Cũng theo thống kê của Bộ GD-ĐT, cứ khoảng trên 5.200 học sinh (HS) thì có một vụ đánh nhau; cứ hơn 11.000 HS thì có một em bị buộc thôi học vì đánh nhau; cứ 9 trường thì có một trường có học sinh đánh nhau Bạo lực học đường đã trở thành mối quan tâm của rất nhiều gia đình, các nhà trường và là nỗi trăn trở của toàn xã hội bởi hậu quả nghiêm trọng mà nó gây ra

Những HS bị bạo lực, nhất là bạo lực về tinh thần, bạo lực ngôn ngữ thường cảm thấy bị tổn thương, chán nản, lo âu, cô đơn, suy sụp… Sự sợ hãi hoặc nỗi ám ảnh làm thế nào để đối phó những kẻ bắt nạt có thể khiến trẻ bị stress Thậm chí, tình trạng này có thể kéo dài suốt cuộc đời Các em không dám ra ngoài chơi hoặc đến trường, không thể tập trung vào học hành

Việc chuyển trường, chuyển lớp hoặc thay đổi giáo viên l0chủ nhiệm nhiều lần, làm cho học sinh chưa có khả năng thích nghi

Phương pháp giảng dạy không phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh: yêu cầu các em ngồi yên quá lâu, không tạo ra các hoạt động trong giờ học Chuyên gia tâm lý Ngô Xuân Điệp cho rằng ngoài chương trình học căng thẳng, quá tải như hiện nay thì nhiều học sinh lại bị căng thẳng ở mối quan hệ với thầy cô giáo Trường hợp của cháu T.V.N, 10 tuổi ở Vũng Tàu, là một ví dụ Có lần nhìn thấy cô giáo trừng mắt, N sợ quá đã “tè” ngay tại lớp.Trong quá trình dạy, nhiều thầy cô đã tạo cho mình một vẻ uy nghi, nghiêm khắc quá đối với học sinh Chính vì vậy mà học sinh không tìm được sự gần gũi, quen thuộc, an toàn để có thể “chia sẻ” Điều này đã làm cho học sinh luôn bị căng thẳng, đặc biệt là ở những trẻ học kém Càng căng thẳng, chúng càng không thể tập trung vào các bài học.Chính tình trạng căng thẳng kéo dài đã làm nhiều học sinh có chỉ số IQ bình thường, thậm chí thông minh nhưng vẫn là những học sinh dốt Một số bậc phụ huynh đưa trẻ đến Khoa Tâm lý BV Nhi Đồng 2 với tâm trạng rất buồn vì cho rằng con họ chậm phát triển Họ kể con họ học rất kém so với bạn bè trong lớp

4 Ảnh hưởng của tâm lý lo sợ đến dạy học

Theo định nghĩa của từ điển Tiếng Việt lo lắng là một trạng thái tâm lý tích cực, nó góp phần nâng cao hiệu quả và chất lượng công việc Tuy nhiên, nếu lo lắng quá mức thì nhìn chung không tốt và khi đó nó sẽ chuyển sang trạng thái tâm

lý khác

Trái lại, lo sợ và sợ hãi thì có các tác dụng tiêu cực sau:

+ Hạn chế hiệu quả và chất lượng công việc Trong quá trình dạy học khi học sinh có tâm lý lo sợ sẽ làm ảnh hưởng đến năng lực tiếp thu, năng lực nhận thức của các em

+ Ít sáng kiến và sự độc đáo

+ Sự lo sợ sẽ làm tê liệt năng lực thể hiện, năng lực sáng tạo, năng lực học tập của học sinh, những học sinh hay lo sợ thường do dự và luôn bị ức chế Thậm chí có nhiều trường hợp bị rối loạn tâm lý

+ Trạng thái hồi hộp, lo lắng, thiếu tự tin, bởi vì khi lo sợ thần kinh của trẻ luôn ở trong trạng thái ức chế và do đó nhanh chóng dẫn đến tình trạng mệt mỏi, làm cho năng lực tư duy sáng tạo và tính năng động trong quá trình học tập dần dần bị tê liệt

+ Học sinh rụt rè, thiếu năng động, thiếu sáng tạo, thiếu khả năng sáng tạo trong khi xử lý các tình huống trong học tập và trong thực tế

+ Luôn tìm cách đối phó, thụ động và luôn tìm cách lẩn tránh Do đó, các em không dám bộc lộ những hiểu biết, quan niệm, ý kiến của bản thân vì sợ thầy đánh giá, bạn bè chê cười…

+Tuy nhiên tâm lý lo sợ trong những tình huống khó khăn cụ thể cũng có những phản ứng kịp thời và đúng đắn giúp họ thực hiện tốt nhiệm vụ, thu được kết quả như mong muốn Lập luận này chỉ đúng với người có ý chí cao, trong trường hợp này lo sợ có tác dụng tích cực

+Nhìn chung tâm lý lo sợ và sợ hãi gây tác dụng tiêu cực đến tâm sinh lý và sức khoẻ của học sinh Theo thạc sĩ Thạch Ngọc Yến, chuyên viên phụ trách Văn phòng Tư vấn Trẻ em TP, mỗi năm nơi này tiếp nhận trên 1.000 ca tư vấn, trong đó 45% trẻ bị sức ép trong học tập Việc ép trẻ học thường để lại hậu quả và di chứng nặng nề.Nam dễ bỏ nhà đi bụi, sống buông thả, dễ rơi vào vòng trộm cướp ma túy Với nữ là nguy cơ tự tử! Và, hầu như các em đều mất lòng tin, tình cảm dành cho cha mẹ, đôi khi sinh lòng thù hận cả bậc sinh thành Đặc biệt với trẻ em cần được

cân bằng về tâm lý, trí tuệ và cảm xúc, mới có thể phát triển bình thường Ngược lại, khi phải tiếp nhận một chương trình học quá sức, lại thiếu sự thông cảm và hỗ trợ tinh thần từ người lớn, thì sự rối loạn tâm lý ở trẻ là điều tất yếu Thay vì tạo môi trường học tập, vui chơi phù hợp, hoặc giảm áp lực học tập khi trẻ có dấu hiệu phát bệnh, phụ huynh thường không chấp nhận, chống đối quyết liệt kết quả khám bệnh và lời khuyên của bác sĩ Do đó từ những triệu chứng báo động ban đầu như khó ngủ, nhức đầu, cáu gắt, nói dối, nói nhảm HS đã đi đến chỗ bị rối loạn hoạt động tâm thần

5 Một số biện pháp khắc phục

5.1 Nhà trường- Giáo viên

Trong quá trình dạy học bằng cách này hay cách khác, giáo viên cần phải làm cho học sinh giảm được những lo sợ không đáng có, để khuyến khích học sinh tự giác bộc lộ quan niệm của mình Muốn thế trước hết cần phải tạo ra và duy trì được không khí dạy học thường xuyên trong lớp, đó là môi trường sư phạm tốt để giải phóng sự lo sợ Khi lo sợ được giải phóng thì hứng thú học tập của học sinh sẽ có điều kiện hình thành và phát triển tốt hơn Như vậy không khí dạy học, động cơ học tập, hứng thú học tập và việc giải phóng sự lo sợ có mối quan hệ qua lại rất mật thiết với nhau

- Tạo môi trường học tập tích cực Xây dựng “trường học thân thiện, học sinh tích cực”

- Tạo không khí thoái mái trong các buổi học

- Giúp những học sinh nhút nhát kết bạn với những học sinh khác, khuyến khích chúng tham gia câu lạc bộ hay các hoạt động ở trường

- Kiềm chế bản thân, kiên trì, mềm mỏng

- Thường xuyên trao đổi, gặp gỡ phụ huynh.

- Luôn công bằng trong khen thưởng và kỷ luật, tin tưởng vào học sinh, khen chê đúng lúc đúng chỗ

- Luôn gần gũi giúp đỡ các em đúng lúc, hãy trở thành người bạn, người anh, người chị hoặc thậm chí có thể là cha, mẹ của chúng

5.2.Đối với gia đình

Cần hiểu con cái nhiều hơn Nói chuyện với trẻ về các tình huống chúng bị bắt nạt Thông báo cho giáo viên và cán bộ nhà trường về bất cứ sự quan tâm lo lắng nào Tạo không khí gia đình ấm cúng, hòa thuận, thương yêu đùm bọc lẫn nhau

- Tạo môi trường học tập, lao động phù hợp.

- Quan tâm nhắc nhở, động viên kịp thời, đúng lúc.

- Không nên tạo áp lực về học tập và thi cử cho con cái.

- Động viên và khen thưởng kịp thời để động viên, khích lệ tinh thần

- Khuyến khích con mình viết nhật ký về những lo lắng và suy nghĩ của mình Tạo

điều kiện cho con mình phát triển năng lực riêng của mình như vẽ hoặc làm một tác phẩm nghệ thuật nào đó Hoặc những sở thích nhiều khi không giống ai cũng được miễn là nó không ảnh hưởng đến việc học

- Tìm kiếm nguồn trợ giúp thêm như: gia sư, trung tâm tư nhân…

- Thường xuyên liên lạc với nhà trường và giáo viên để có cách giáo dục phù hợp

- Khuyến khích học sinh nói về những người lớn mà chúng tin tưởng Liệt kê danh sách những thứ mà học sinh không thích ở trường Tham gia vào các bài tập thư giãn, khuyến khích học sinh tập thể dục và ăn uống lành mạnh

6.LIÊN HỆ THỰC TẾ