2, Phân loại các phong cách lãnh đạo:Các nhà tâm lý học đã dựa trên những nét đặc trưng chung của từng nhóm người lãnh đạo – phong cách lãnh đạo để chia ra 3 kiểu người lãnh đạo sau: • P
Trang 1Học viện công nghệ bưu chính viễn thông
PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO VÀ XÂY DỰNG PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO
TRONG THỜI KÝ ĐỔI MỚI
Giảng viên : GS.TS Bùi Xuân Phong
Nhóm 6 :
Giang
Đức
Trang 3B XÂY DỰNG PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO
TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI
I. ÁP DỤNG CÁC PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO ………… 6
II. NGUỒN LỰC ẢNH HƯỞNG TỚI PHONG CÁCH LÃNH
ĐẠO……… 8III BIỂU ĐỒ MỨC ĐỘ HÀNH VI LÃNH ĐẠO ………
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
Bước vào thế kỷ XXI, thế giới đã mang theo nhiềunhững biến đổi to lớn mang tính toàn cầu Chỉ trong haithập kỷ cuối cùng của thế kỷ XX, loài người đã chứngkiến sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thôngtin, cuộc cách mạng trong kỹ thuật sinh học và đặc biệt
là những biến đổi trong quan niệm về mối quan hệngười – người trong các quan hệ xã hội, vai trò của conngười được đề cao hơn bao giờ hết
Ngày nay sẽ không còn đất cho sự tồn tại của mộtông giám đốc chỉ biết ngồi chờ đợi khách hàng tới muabán sản phẩm do doanh nghiệp mình làm ra sẵn màphớt lờ đi nhu cầu, nguyện vọng của khách hàng Vàcũng không còn những nhà lãnh đạo nào chỉ biết ngồiquát tháo ra lệnh và chờ đợi cấp dưới tuân thủ Nhưvậy, trong bối cảnh mới của sự phát triển toàn cầu,trong đó Việt Nam đang cần hội nhập đã đặt ra yêu cầu
cơ bản đối với việc thay đổi về kỹ thuật, công nghệ, đàotạo và tư duy mới trong công tác lãnh đạo – quản lý.Những nhà lãnh đạo – quản lý giỏi của tương lai phải là
Trang 5người có những cái nhìn thực tế hơn về giá trị của họđối với tổ chức mà họ quản lý Họ sẽ phải khai thácđược nhiều nhất tài nguyên con người (tức năng lực, trítuệ, lòng nhiệt tình ) xung quanh họ Để đạt được nhưvậy thì người lãnh đạo – quản lý phải nắm được trongtay mình một thứ vũ khí quan trọng, đó chính là phongcách lãnh đạo Phong cách lãnh đạo hợp lý là phongcách mà ở đó người lãnh đạo vừa đáp ứng được các nhucầu khác nhau của người lao động, vừa phát huy đượcsức mạnh cá nhân và tập thể trong tổ chức Chính vì lẽ
đó “phong cách lãnh đạo” là đề tài mà em chọ
Trang 6ĐỀ TÀI: PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO VÀ XÂY
DỰNG PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO TRONG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI
A PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO
I Khái niệm và phân loại:
1, Khái niệm phong cách lãnh đạo:
Phong cách lãnh đạo cá nhân là dạng hành vi ngươi
đó thể hiện khi thực hiện các nỗ lực ảnh hưởng củanhững ngươi khác theo nhận thức của đối tượng
Trong thực tế cuộc sống, người ta thường nói tính hơn là phong cách Như vậy, người ta đã bỏ qua tình huống và môi trường, mà phong cách thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa các tính và môi trường
Cá tính là cái khó thay đổi, nhất là ở độ tuổi chín muồi, còn môi trường và tinh huống là cái có thể biến đổi do tác động của con người.Môi trường trước hết là khung cảnh hiện tại của doanh nghiệp, tập hợp các thóiquen và truyền thống tạo nên cái đặc trưng riêng,phân biệt doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác
Khi nghiên cứu về lãnh đạo, ngoài những nét đặc trưng riêng biệt còn có thẻ rút ra những nét chung, điểnhình trong phong cách lãnh đạo, phản ánh những yếu
tố chủ quan và khách quan trong hoạt động Ở mỗi người lãnh đạo chúng ta có thể tìm thấy cả những nét chung cho những người lãnh đạo và những nét riêng biệt của từng người Vi thế khi nghiên cứu cách nhà
Trang 7lãnh đạo và phong cách lãnh đạo của họ, tâm lý học xã hội đã tập trung làm sáng tỏ những nét điển hình và các kiểu người lãnh đạo
Trang 82, Phân loại các phong cách lãnh đạo:
Các nhà tâm lý học đã dựa trên những nét đặc
trưng chung của từng nhóm người lãnh đạo – phong cách lãnh đạo để chia ra 3 kiểu người lãnh đạo sau:
• Phong cách lãnh đạo độc đoán chuyên quyền
• Phong cách lãnh đạo dân chủ
• Phong cách lãnh đạo tự do
Mỗi phong cách lãnh đạo trên đều có những điểm tích cực và hạn chế nhất định, song chúng khác nhau ở một số điểm cơ bản như: cách truyền đạt mệnh lệnh; cách thiết lập mục tiêu; ra quyết định; quá trình kiểm soát và sự ghi nhận kết quả
II, Đặc điểm các phong cách lãnh đạo:
1 Phong cách lãnh đạo độc đoán, chuyên quyền:
a Khái niệm:
Phong cách lãnh đạo độc đoán, chuyên quyền là phong cách mà theo đó nhà quản trị triệt để sử dụng quyền lực hay uy tín chức vụ của mình để tác động đến người dưới quyền
b Các đặc điểm cơ bản:
• Thiên về sử dụng mệnh lệnh
• Luôn đòi hỏi cấp dưới sự phục tùng tuyệt đối
• Thường dựa vào năng lực, kinh nghiệm, uy tín chức vụ của mình để tự đề ra các quyết định rồi buộc
họ phải làm theo ý muốn hay quyết định của nhà quản trị
• Nhà quản trị chú trọng đến hình thưc tác động chính thức, thông qua hệ thống tổ chức chính thức
Trang 9c Ưu nhược điểm:
• Ưu điểm
Ưu điểm của phong cách độc đoán là nó cho phép giải quyết một cách nhanh chóng các nhiệm vụ
• Nhược điểm
Người lãnh đạo theo phong cách này có thái độ ứng
xử lạnh nhạt, quan cách, hay can thiệp vào công việc của người khác nên không tận dụng được sức sáng tạo của nhưng người dưới quyền
Những người lãnh đạo độc đoán chuyên quyền dễ gây ra tình trạng bất ổn của doanh nghiệp, tạo cơ sở đểphát sinh bè phái, ảnh hưởng đến công việc chung
Phong cách lãnh đạo độc đoán, chuyên quyền nhà quản trị là người có tính quyết đoán cao và dứt khoát khi đưa ra các quyết định quản trị, họ nắm bắt được thời cơ, cơ hội kinh doanh… Tuy vây với phong cách này triệt tiêu tính sang tạo của nhân viên cấp dưới, làm cho nhân viên cấp dưới có tâm lý lo sợ, có thể mang tới
sự chống đối của cấp dưới
2 Phong cách lãnh đạo dân chủ
a Khái niệm:
Phong cách lãnh đạo dân chủ là phong cách mà theo đó nhà quản trị chủ yếu sử dụng uy tín cá nhân đưa ra những tác động đến những người dưới quyền Nói cách khác, họ rất ít sử dụng quyền lực hay uy tín chức vụ để tác động đến những người dưới quyền
b Các đặc điểm cơ bản:
Trang 10• Thường sử dụng hình thuc động viên khuyến khích
• Không đòi hỏi cấp dưới phục tùng tuyệt đối
• Thường thu thập ý kiến của những người dưới quyền, thu hút, lôi cuốn cả tập thể và tổ chức không chính thức
c Ưu nhược điểm:
• Ưu điểm:
Những nhà lãnh đạo theo phong cách Dân chủ luôn lắng nghe mọi phản hồi từ các nhân viên để điều chỉnh kịp thời công việc hoặc các mối quan hệ trong công ty
Phong cách lãnh đạo dân chủ dường như được đặt
ở vị trí trung gian khi nó điều hoà được sự độc đoán và tính tự do, các cá nhân luôn được khích lệ để đưa ra ý kiến, khích lệ tranh luận, ai cũng có cơ hội để nói lên điều mình suy nghĩ và quan tâm – ngay cả đối với
những cá nhân bình thường tỏ ra rụt rè và kiệm lời, điều
đó khiến các thành viên cảm thấy được tôn trọng, cảm thấy mình có ích, cảm thấy mình là một phần của
nhóm, và qua đó nhóm cũng có nhiều cơ hội lựa chọn hơn
• Nhược điểm:
Phong cách lãnh đạo dân chủ có nhiều ưu điểm nhưng không hẳn là không có nhược điểm, nó tốn khá nhiều thời gian để ra được một quyết định, và đôi khi cũng khó đi đến thống nhất ý kiến trong một số vấn đề
cụ thể nếu không có người điều hành đủ chuyên môn, hiểu biết và sự quyết đoán
Không phải lúc nào cũng có thể lấy được ý kiến củacác thành viên vì còn tuỳ xem vấn đề được nêu ra có
Trang 11thuộc phạm vi hiểu biết và chuyên môn của họ hay không Trong nhiều trường hợp, thành viên nhóm không
có đủ năng lực để có thể thảo luận sâu về một vấn đề nêu ra, ví dụ như vấn đề quản lí, vấn đề tạo dựng
“thương hiệu nhóm”, vấn đề “đối
ngoại” v v những lúc như vậy, luôn cần có một
trưởng nhóm đủ chuyên môn và khả năng ra quyết
định
Phong cách lãnh đạo dân chủ nhà quản trị phát huy được năng lực tập thể, trí tuệ của tập thể, phát huyđược tính sáng tạo của cấp dưới, quyết định của nhà quản trị được cấp dưới chấp nhận và làm theo Tuy
nhiên với phong cách lãnh đạo này nhà quản trị dễ là người theo chân cấp dưới, khó lựa chọn quyết định cho mình, bỏ lỡ thời cơ kinh doanh
3 Phong cách tự do
a Khái niệm:
Phong cách tự do là phong cách mà theo đó nhà quản trị rất ít sử dụng quyền lực để tác động để tác động đến người dưới quyền, thậm chí không có những tác động đến họ
b Các đặc điểm cơ bản:
• Nhà quản trị đóng vai trò là người cung cấp thông tin
• Nhà quản trị thường không tham gia vào hoạt động tập thể và sử dụng rất ít quyền lực của mình để tác động đến người dưới quyền
• Phân tán quyền hạn cho cấp dưới, để cho cấp dưới sự độc lập cao và
quyền tư do hành động lớn
c Ưu nhược điểm :
•Ưu điểm
Trang 12Phong cách lãnh đạo tự do sẽ tạo ra môi trường mở trong nhóm, trong doanh nghiệp Mỗi thành viên đều cókhuynh hướng trở thành chủ thể cung cấp nhưng tư tưởng, ý kiến để giải quyết những vấn đề cốt lõi do thựctiễn đặt ra.
•Nhược điểm
Phong cách lãnh đạo tự do dễ tạo ra tâm lý buồn chán cho người lãnh đạo, dẫn tới tùy tiện, lơ là công việc
Với phong cách này nhà quản trị cấp cao có điều kiện thời gian để tập trung sức lực vào vấn đề chiến lược, tôn trọng và phát huy tối đaquyền tự do và chủ động của cấp dưới, tạo điều kiện để cấp dưới tham gia vào quá trình
ra quyết định quản trị Vì vậy khai thác được tài năng của những người dưới quyền, quyết định của nhà quản trị dễ được cấp dưới chấp nhận và làm theo Tuy nhiên với phong cách quản trị khó kiểm soat cấp dưới, lệ thuộc vào cấp dưới, khó phát huy vai trò của nhà quản trị
B XÂY DỰNG PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO TRONG THỜI KÝ MỚI
I ÁP DỤNG CÁC PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO
1)LÃNH ĐẠO QUYỀN UY
Tôi muốn hai bạn phải…
Trang 13Phong cách lãnh đạo này là việc các nhà lãnh đạo nói với nhân viên họ muốn gì và cách chúng được thực hiện ra sao mà không để tâm tới sự góp ý của nhân viên Một số hoàn cảnh thích hợp có thể sử dụng phongcách lãnh đạo này là khi các nhà lãnh đạo đã có đủ
thông tin để giải quyết vấn đề hoặc khi bị thiếu thời gian, hoặc khi đã tạo ra nguồn động lực cho các nhân viên
Một số người có xu hướng nghĩ rằng phong cách này được sử dụng như một phương tiện để mắng mỏ, xúc phạm và đe dọa Đây thực chất không phải là Lãnh đạo quyền uy, mà đúng hơn thì nó là một kiểu lạm
dụng, thiếu chuyên nghiệp, còn được gọi là "Ông chủ của tất cả mọi người." Chắc chắn kiểu làm việc này sẽ không bao giờ có mặt trong “từ điển” làm việc của một nhà lãnh đạo tài năng
Tuy vậy, phong cách Lãnh đạo quyền uy chỉ nên ápdụng hạn chế trong một vài trường hợp cá biệt Nếu bạn có thời gian và mong muốn nhận được sự cam kết nhiều hơn và nguồn động lực lớn hơn từ phía nhân viên,thì bạn nên vận dụng phong cách Dân chủ
2)LÃNH ĐẠO DÂN CHỦ
Hãy cùng nhau giải quyết vấn đề này …
Phong cách này được miêu tả như sau: ban lãnh đạo bao gồm một hoặc nhiều nhân viên sẽ thực hiện việc ra quyết định (định hướng những điều họ cần làm cũng như cách thức thực hiện những điều đó), nhưng các nhà lãnh đạo sẽ là người đưa ra quyết định cuối cùng
Trang 14Sử dụng phong cách này không có nghĩa bạn là một nhà lãnh đạo yếu đuối mà ngược lại, nó càng cho thấy rằng bạn đang nắm giữ một sức mạnh mà các nhân viên đều phải nể phục.
Phong cách này được áp dụng phổ biến khi mà người lãnh đạo nắm trong tay một phần thông tin, và phần còn lại thuộc về các nhân viên của bạn Tất nhiên,một nhà lãnh đạo không thể biết tất cả mọi thứ, và đó
là lý do tại sao bạn tuyển dụng những người có kiến thức và tay nghề cao Việc sử dụng phong cách này giúp đôi bên cùng có lợi bởi phong cách này khiến các nhân viên cảm thấy mình là một phần của đội nhóm và cho phép họ đưa ra những quyết định hiệu quả hơn
Dù bạn đã có câu trả lời cho mọi vấn đề, thì việc lắng nghe và thu thập nhiều ý kiến đa dạng sẽ giúp bạn
có khả năng sáng tạo hơn và tránh được những suy nghĩ bó hẹp Theo Katherine Phillips: bây giờ bạn đang suy nghĩ về tính đa dạng và tác động của nó đến tổ chức của bạn phải không? Bạn cần phải nhận thức đượcrằng giá trị thực tiễn có tính lâu bền nhất của Sự đa dạng là việc nó thách thức mọi thành viên trong tổ
chức Từ đó, chúng ta suy nghĩ cân nhắc hơn, và có thể nhận ra cũng như tận dụng hiệu quả hơn các thông tin một cách linh hoạt Đây chính là giá trị thực sự mà tính
đa dạng mang lại
3)LÃNH ĐẠO TỰ DO
Hai bạn hãy thay tôi giải quyết vấn đề trong khi tôi vắng mặt…
Trang 15Ở phong cách này, các nhà lãnh đạo cho phép các nhân viên đưa ra quyết định, tuy nhiên, họ vẫn là ngườichịu trách nhiệm cuối cùng Phong cách này được sử dụng khi các nhân viên có khả năng phân tích vấn đề, xác định những việc cần làm và biết cách thực hiện chúng Bạn nên nhớ người lãnh đạo không thể làm mọi thứ! Bạn phải biết cách thiết lập ưu tiên cũng như phân chia cho nhân viên của mình những nhiệm vụ nhất
II NGUỒN LỰC ẢNH HƯỞNG TỚI PHONG CÁCH
LÃNH ĐẠO
Một nhà lãnh đạo tốt sẽ vận dụng cả ba phong cáchtrên, tùy thuộc vào những nhân tố cấu thành như ngườilãnh đạo, các nhân viên, và hoàn cảnh cụ thể Một số ví
dụ được đưa ra là:
Áp dụng phong cách quyền uy với một nhân viên mới, người đang bắt đầu học việc Lúc này, nhà lãnh đạo trở thành một người hướng dẫn có năng lực và tâm huyết Từ đó, nhân viên mới được tạo động lực để học hỏi thêm kỹ năng Đây sẽ là môi trường mới mẻ để các nhân viên phát triển
Phong cách Dân chủ nên được áp dụng với một đội nhóm có các thành viên đã nắm rõ công việc.Người lãnh đạo là người hiểu rõ vấn đề tuy nhiên chưa nắm bắt được mọi thông tin để xử lý vấn đề
Trang 16đó Các nhân viên đều tự biết việc của mình và muốn là một phần của đội nhóm.
Phong cách lãnh đạo Tự do được áp dụng trong tình huống một người sếp sở hữu những nhân viên có chuyên môn tốt hơn mình Bạn không thểlàm mọi việc và bản thân mỗi nhân viên cần có toàn quyền quyết định với công việc của họ!
Thêm vào đó, điều này còn cho phép bạn nâng cao năng suất làm việc của mình
Sử dụng cả ba phong cách: Thông báo cho nhân viên của bạn rằng quy trình làm việc gặp trục trặc và yêu cầu cấp thiết bây giờ là phải xây
dựng một quy trình làm việc mới (Quyền uy) Tham khảo ý kiến của nhân viên để xây dựng một quy trình làm việc mới (Dân chủ) Tin tưởng giao phó công việc cho nhân viên để từng bước tiến hành quy trình làm việc mới (Tự do)
Những nguồn lực ảnh hưởng đến quyết định sử dụng phong cách nào gồm có:
Lượng thời gian cho phép
Mối quan hệ trong nhóm: tin tưởng tôn trọng hay coi thường bài xích?
Ai là người nắm được thông tin – người lãnh đạo, nhân viên hay cả hai?
Trình độ của nhân viên và việc bạn hiểu nhiệm
vụ đến đâu
Xung đột nội bộ
Mức độ áp lực của công việc
Kiểu nhiệm vụ: phức tạp hay đơn giản, có hay không có hệ thống?
Trang 17 Luật lệ hay quy định ví dụ như luật Lao động hay quy định đào tạo nhân viên,
III BIỂU ĐỒ MỨC ĐỘ HÀNH VI LÃNH ĐẠO
Trước đây, ba phong cách lãnh đạo cơ bản đã được
ba tác giả Lewin, Lippit, và White tổng hợp và công bố Sau đó, vào năm 1958, hai tác giả Tannenbaum và
Schmidt đã bổ sung thêm bốn phong cách và hơn thế nữa đã xây dựng được một biểu đồ mức độ hành vi của lãnh đạo như hình dưới đây:
Có thể thấy nếu nhìn biểu đồ từ trái qua phải, quyền hạn ra quyết định của người lãnh đạo giảm dần trong khi đó quyền này của nhân viên tăng dần Biểu đồ
được xây dựng gồm 7 cấp độ tăng dần từ trái qua phải
về quyền hạn ra quyết định của nhân viên Căn cứ vào khả năng cũng như kinh nghiệm của các thành viên, bạn hãy chọn lựa một trong bảy cấp độ khởi điểm phù
Trang 18hợp, và chuyển sang cấp độ tiếp theo nếu thấy được sự tiến bộ trong nhóm của bạn
Cấp độ 1: Người quản lý sau khi ra quyết định mới thông báo tới các thành viên, hay nói cách khác là thành viên không có vai trò trong việc ra quyết định Ở đây có tồn tại sự cưỡng chế
Cấp độ 2: Người quản lý "bán" các quyết định Thay vì chỉ thông báo, người quản lý sẽ “bán” cácquyết định này cho nhân viên của mình Do đó, hãy chuẩn bị tinh thần nếu nhân viên từ chối làm theo quyết định của bạn
Cấp độ 3: Người quản lý trình bày ý tưởng và sẵn sàng đón nhận các câu hỏi từ thành viên Điều này cho phép nhóm nhận được một lời giải thích đầy đủ rõ ràng về quyết định của lãnh đạo và từ
đó, họ có thể hiểu hơn những gì người quản lý đang nỗ lực thực hiện
Cấp độ 4: Người quản lý đưa ra một quyết định nhưng có ý thăm dò – điều này có nghĩa là quyết định nói trên hoàn toàn có thể thay đổi Việc làm này tạo cơ hội cho các nhân viên có thể dựa trên năng lực sẵn có để cùng ra quyết định
Cấp độ 5: Người quản lý trình bày vấn đề, lắng nghe các giải pháp gợi ý, rồi sau đó mới đưa ra quyết định Cho tới cấp độ này, nhà quản lý vẫn chịu trách nhiệm trong việc đưa ra quyết định cuối cùng Bây giờ, thành viên được tự do trong việc đưa ra các lựa chọn khác nhau, tuy nhiên, người quản lý vẫn là người quyết định dựa trên những những lựa chọn đó