Hệ thống hóa cơ sở lý luận về văn hóa doanh nghiệp: nêu ra được khái niệm văn hóa doanh nghiệp, các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp; vai trò của văn hóa doanh nghiệp đối với hoạt động thực tiễn doanh nghiệp. Luận văn đã chỉ ra các yếu tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp ảnh hưởng đến sự hình phát triển văn hóa doanh nghiệp và chỉ ra các cấp độ của văn hóa doanh nghiệp. Luận văn đã tiến hành khảo sát thực tế thông qua phỏng vấn chuyên sâu và khảo sát điều tra chọn mẫu để nghiên cứu và đánh giá được thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Mai Linh. Luận văn đề xuất các giải pháp giúp hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp tại công ty Mai Linh.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
NGUYỄN THÙY TRANG
VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN MAI LINH:
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH
Hà Nội – 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
NGUYỄN THÙY TRANG
VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN MAI LINH:
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Sau thời gian học tập chương trình Thạc sỹ Quản trị kinh doanh tại Đại học Kinh Tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong trường đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu Những kiến thức tiếp thu được trong quá trình học tập tại trường đã giúp đỡ tôi nhiều trong hoàn thành luận văn này cũng như trong việc giải quyết công việc của tôi trong thời gian tới Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Đỗ Minh Cương đã tận tình hướng dẫn, đóng góp ý kiến giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ nhân viên của công ty
cổ phần tập đoàn Mai Linh đã giúp đỡ tôi nhiệt tình trong quá trình tôi thực hiện luận văn này
Tuy nhiên do kiến thức vẫn còn hạn chế nên luận văn của tôi không tránh
khỏi những thiếu sót vì vậy tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô
và bạn đọc để luận văn của mình được hoàn thiện hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 10 năm 2014
Trang 4MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT i
DANH MỤC BẢNG ii
DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ iii
LỜI NÓI ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP 10
VÀ TÍNH ĐẶC THÙ TRONG LĨNH VỰC KINH DOANH 10
VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG TAXI 10
1.1 Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp 10
1.1.1 Khái niệm văn hoá doanh nghiệp 10
1.1.2 Các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp.Error! Bookmark not
defined
1.1.3 Vai trò của văn hoá doanh nghiệp đối với hiệu quả kinh doanh và phát
triển của các doanh nghiệp trong ngành Error! Bookmark not defined
1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển VHDN Error! Bookmark not defined
1.2.1 Các nhân tố tác động từ bên ngoài Error! Bookmark not defined 1.2.2 Các nhân tố tác động từ bên trong doanh nghiệp.Error! Bookmark not
defined
1.3 Văn hóa doanh nghiệp trong lĩnh vực vận chuyển hành khách bằng taxi
Error! Bookmark not defined
1.3.1 Tổng quan về ngành kinh doanh vận chuyển hành khách bằng taxi.
Error! Bookmark not defined
1.3.2 Đặc điểm văn hóa doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh vận chuyển
hành khách bằng taxi Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY CỔ
PHẦN TẬP ĐOÀN MAI LINH Error! Bookmark not defined 2.1 Giới thiệu công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh.Error! Bookmark not defined
Trang 52.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined 2.1.2 Kết quả kinh doanh Error! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng văn hoá doanh nghiệp tại công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh
Error! Bookmark not defined
2.2.1 Nhận thức tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp của lãnh đạo và
nhân viên Mai Linh Error! Bookmark not defined 2.2.2 Những quá trình và cấu trúc hữu hình của công ty.Error! Bookmark not defined
2.2.3 Những giá trị được công bố Error! Bookmark not defined 2.2.4 Những quan niệm chung Error! Bookmark not defined
2.2.5 Vai trò của người lãnh đạo trong xây dựng và triển khai văn hóa doanh
nghiệp Error! Bookmark not defined
2.3 Đánh giá văn hóa doanh nghiệp Mai Linh Error! Bookmark not defined
2.3.1 Ưu điểm Error! Bookmark not defined 2.3.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined 2.3.3 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP TẠI
CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN MAI LINH Error! Bookmark not defined
3.1 Xây dựng nhận thức đúng đắn về văn hóa doanh nghiệp và xác định mục tiêu,
yêu cầu, nhiệm vụ lãnh đạo Tập đoàn trong giai đoạn hiện nay (2013-2017) Error! Bookmark not defined
3.1.1 Giai đoạn hiện nay với các yêu cầu, thách thức với mục tiêu của tập
đoàn Mai Linh Error! Bookmark not defined
3.1.2 Các nhiệm vụ cần giải quyết để Mai Linh thoát ra khỏi khủng hoảng và phát triển bền vững 59
3.2 Giải pháp nâng cao vai trò và hoàn thiện và văn hoá doanh nghiệp Error! Bookmark not defined
3.2.1 Quản trị chiến lược phát triển Tập đoàn theo các giá trị cốt lõi và sự
định hướng của văn hoá doanh nghiệp Error! Bookmark not defined
Trang 63.2.2 Giải quyết khó khăn tài chính, tái cấu trúc các nguồn lực, thoát khỏi
khủng hoảng Error! Bookmark not defined
3.2.3 Truyền bá văn hoá doanh nghiệp trong tổ chức và tổ chức thực thi một
cách bài bản, có trách nhiệm cao Error! Bookmark not defined
3.2.4 Phát huy vai trò của lãnh đạo trong việc quản trị văn hóa doanh
nghiệp Error! Bookmark not defined
3.2.5 Gây dựng và lòng tin cho nhân viên đối với lãnh đạo Tập đoàn và vai
trò, giá trị thực của văn hóa doanh nghiệp Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
PHỤ LỤC
Trang 7i
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1 CCB Cựu chiến binh
4 VHDN Văn hóa doanh nghiệp
Trang 8ii
DANH MỤC BẢNG
1 Bảng 2.1 Đánh giá hoạt động kinh doanh của Mai Linh 35
2 Bảng 2.2 Kết quả thực hiện các chỉ tiêu khai thác taxi 37
3 Bảng 2.3 Số lượng nhân sự Mai Linh 2013 38
4 Bảng 2.4 Kết quả khảo sát của nhân viên về đặc trưng biểu
hiện của văn hóa doanh nghiệp Mai Linh 42
5 Bảng 2.5 Đánh giá nhân viên về các hình thức biểu hiện của
6 Bảng 2.6 Đánh giá của nhân viên Mai Linh về tầm quan trọng
của giá trị cốt lõi của doanh nghiệp 50
7 Bảng 2.7 Đánh giá nhân viên Mai Linh về hệ thống văn bản
8 Bảng 2.8 Đánh giá của nhân viên Mai Linh về phương pháp
Trang 9iii
DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ HÌNH VẼ
BIỂU ĐỒ
1 Biểu 2.1 Doanh thu theo lĩnh vực kinh doanh 2012 36
2 Biểu 2.2 Doanh thu theo lĩnh vực kinh doanh 2013 36
3 Biểu 2.3 Phân loại lao động Mai Linh 2013 39
Trang 101
LỜI NÓI ĐẦU
Trang 112
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong quá trình hội nhập, cùng với việc cạnh tranh về khoa học công nghệ, dịch vụ… thì văn hoá doanh nghiệp là tài sản vô hình để mỗi doanh nghiệp phát triển năng lực cạnh tranh và hoàn thiện thương hiệu của mình Thuật ngữ: “ văn hoá doanh nghiệp“ đã được nhắc đến nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng Gần đây, nhiều doanh nghiệp lớn nhỏ trên cả nước đã và đang dần nhận thức tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp và nỗ lực triển khai tại đơn vị mình, nhưng để thực hiện sao cho hiệu quả lại là một vấn đề không đơn giản
Dịch vụ vận tải là một phần thiết yếu của cuộc sống Cùng với vận chuyển đường sắt, hàng không, đường sông thì vận chuyển đường bộ luôn chiếm vị trí trung tâm của ngành vận tải Trong đó, dịch vụ vận tải hành khách đã và đang chiếm vị trí không nhỏ trong cuộc sống Theo thống kê của Tổng cục thống kê, khối lượng hành khách vận chuyển bằng đường bộ chiếm tỷ trọng lớn nhất và tăng trưởng rất nhanh: trong năm 2011 lượt hành khách vận chuyển bằng đường bộ là 2326,8 triệu lượt người, chiếm tỷ trọng 92% Trong bối cảnh hiện nay, cạnh tranh trong lĩnh vực dịch
vụ này cũng không kém phần gay gắt cùng với sự gia tăng của các phương tiện vận tải Trong đó, phương tiện vận tải bằng taxi đã và đang trở lên thông dụng đặc biệt ở các đô thị lớn, thành phố, thị xã vì tính tiện dụng của nó Thời gian gần đây, số lượng các hãng taxi bùng nổ và cuộc chiến giành giật thị phần giữa các hãng với nhau đã và đang diễn ra khá khốc liệt Để phát triển bền vững mỗi doanh nghiệp đều phải tìm hướng đi đúng đắn cho riêng mình và nỗ lực để không bị chệch khỏi mục tiêu đã đề
ra Trong đó, phát triển văn hoá cũng một giải pháp để khiến doanh nghiệp trường tồn cùng với thời gian, cạnh tranh và tìm được nét riêng so với các doanh nghiệp khác
Mai Linh đã được coi là một lá cờ đầu trong xây dựng văn hoá doanh nghiệp
và thời gian qua đã được ghi nhận những thành công nhất định Song, gần đây những thất bại trong hoạt động kinh doanh của tập đoàn khiến cho không ít người đã đặt ra câu hỏi “ xây dựng văn hoá Mai Linh đã thực sự thành công chưa? Vai trò của văn hoá Mai Linh có thực sự góp phần vào thúc đẩy phát triển doanh nghiệp hay không? “ Mong muốn tìm hiểu sâu hơn về văn hoá doanh nghiệp Mai Linh để đưa ra những giải pháp hữu ích giúp cho các nhà hoạch định chiến lược của công ty tìm hướng đi cho
Trang 12Với đề tài trên, câu hỏi nghiên cứu đặt ra như sau:
Nên sử dụng mô hình lý thuyết nào để nghiên vứu văn hóa doanh nghiệp Mai Linh? Thực trạng doanh văn hóa doanh nghiệp Mai Linh hiện nay như thế nào? Nó còn giữ được vai trò, tác dụng như thời doanh nghiệp này chưa bị kinh doanh thua lỗ,
nợ nần lớn hay không?
Giải pháp nào để hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp của Mai Linh để nó thực sự
là nền tảng tinh thần và động lực phát triển, vượt qua giai đoạn khó khăn của Công ty hiện nay?
Ba câu hỏi nghiên cứu trên sẽ được giải quyết trong 3 chương của luận văn
2 Tình hình nghiên cứu
2.1 Các công trình nghiên cứu ngoài nước
Năm chiều văn hóa Hofstede
Công trình nghiên cứu của Geert Hofstede về sự khác biệt văn hóa của cộng
đồng các nhà quản lý công ty quốc tế Nó giải thích sự khác biệt trong suy nghĩ của những người ở các dân tộc khác nhau trên toàn thế giới Theo giáo Hofstede có bốn chiều hướng văn hóa:
Chiều thứ nhất: khoảng cách quyền lực (Power Distance)
Chiều thứ hai: chủ nghĩa cá nhân (Individualism)
Chiều thứ ba: tránh rủi ro (Uncertainty Avoidance)
Chiều thứ tư: nam tính (Masculinity)
Sau khi giáo sư Hofstede đưa ra bốn chiều văn hóa nêu trên, Michael Harris Bond và các đồng nghiệp của mình ở Hồng Kông nhận thấy rằng, nếu chỉ dựa trên
Trang 134
bốn chiều nói trên, thì khó lòng đánh giá được sự khác biệt giữa văn hóa Châu Âu và Châu Á Họ đã đưa ra chiều thứ năm, chiều mà ban đầu họ gọi là:
Chiều thứ năm: Chiều "động lực Khổng Tử" (Confucian dynamism)
Giáo sư Hofstede sau đó đã đưa thêm chiều này vào nghiên cứu ban đầu của mình với tên là chiều hướng tương lai Công trình nghiên cứu của Hofstede là một thước đo để đánh giá một nền văn hóa, so sánh với những nền văn hóa khác Dựa vào
lý thuyết mà ông đã đưa ra, giúp áp dụng vào phân tích văn hóa Việt Nam
“ Văn hoá tổ chức và sự lãnh đạo” của Edgar Henry Schein
Edgar Henry Schein sinh năm 1928 là một giáo sư nổi tiếng tại MIT Sloan School of Management người đã nghiên cứu rộng rãi trong lĩnh vực tổ chức quản lý
Theo Edgar Schein Tổ chức không chấp nhận một nền văn hóa trong một ngày, thay vào đó nó được hình thành trong một khoảng thời gian khi các nhân viên đi qua những thay đổi khác nhau, thích ứng với môi trường bên ngoài và giải quyết vấn đề
đó Họ đạt được từ những kinh nghiệm trong quá khứ của họ và bắt đầu thực hành nó hàng ngày do đó tạo thành nền văn hóa của nơi làm việc Các nhân viên mới cũng phấn đấu khó khăn để thích nghi với nền văn hóa mới và “tận hưởng một cuộc sống căng thẳng miễn phí” Schein tin rằng có ba cấp độ trong một nền văn hóa tổ chức:
Cấp độ thứ nhất: “ những quá trình và cấu trúc hữu hình của doanh nghiệp” Cấp độ thứ hai: “ những giá trị được chấp nhận”
Cấp độ thứ ba: “ những quan niệm chung”
Nội dung nghiên cứu của ông trình bày phương pháp tiếp cận để có được những hiểu biết sâu sắc và toàn diện về văn hóa doanh nghiệp cùng với những hàm ý dành cho công tác lãnh đạo, được Giáo sư Edgar Schein phân tích nghiên cứu và đúc kết từ những trải nghiệm thực tiễn của ông trong nhiều thập niên Schein dùng nhiều doanh nghiệp của Hoa Kỳ và Tây Âu làm các tình huống minh họa Dù muốn dù không, các vấn đề chính trị ảnh hưởng tới doanh nghiệp vẫn luôn luôn tồn tại trong bất cứ tổ chức kinh doanh nào, và điều chúng ta cần làm là vận dụng một cách khéo léo, đạt hiệu quả chứ không phải là lảng tránh chúng
Trang 145
“Văn Hóa Doanh Nghiệp Và Sự Lãnh Đạo” đem lại những hiểu biết cơ bản và cập nhật nhất về hai lĩnh vực ngày càng giành được nhiều sự quan tâm của những người làm kinh doanh và quản lý, đó là văn hóa doanh nghiệp và thuật lãnh đạo doanh nghiệp
Bản sắc văn hóa doanh nghiệp của David H Maister
Tác giả đưa ra những kết quả của cuộc nghiên cứu kết hợp những dữ liệu và chứng cứ dựa trên những nhân tố đưa đến sự thành công về tài chính Khảo sát 139 văn phòng của 29 công ty trên 15 quốc gia kinh doanh trên 15 mặt hàng và dịch vụ khác nhau, với cùng một câu hỏi đơn giản: quan điểm của công nhân có tương quan với sự thành công về tài chính hay không? Sau khảo sát, ông đưa ra kết luận là có sự tương quan: hầu hết các công ty thành công về tài chính đã làm tốt hơn những công ty còn lại hầu như trên mọi khía cạnh theo quan điểm của nhân viên và những công ty có nhân viên phục vụ tốt này được đánh giá là sinh nhiều tiền lời hơn Điều tác động còn mạnh hơn là những quan điểm đã mang đến những kết quả về tài chính và (phần lớn) không thể khác được
2.2 Các công trình nghiên cứu trong nước
Đỗ Minh Cương (2001), Văn hóa kinh doanh và triết lý kinh doanh, NXB Chính trị Quốc gia
Cuốn sách này là một sách chuyên khảo và trở thành giáo trình đại học của một số trường đại học và cao đẳng khối kinh tế, kinh doanh; trước hết là nhằm phục
vụ sinh viên các khoa kinh tế đối ngoại, kinh doanh quốc tế, quản trị kinh doanh và khách sạn – du lịch Những ai quan tâm đến vấn đề văn hoá kinh doanh, triết lý kinh doanh đều có thế tìm trong sách nhiều kiến thức bổ ích Mục tiêu của tác giả nhằm giúp cho học sinh, sinh viên, độc giả:
Hiểu đúng và đầy đủ các khái niệm cơ bản như: văn hoá, văn hoá kinh doanh, triết lý kinh doanh
Nắm vững những vấn đề lý luận, kinh nghiệm thế giới về văn hoá kinh doanh
và triết lý kinh doanh
Trang 156
Nắm vững quá trình hình thành, phát triển của văn hoá kinh tế, kinh doanh Việt Nam cùng các triết lý của nó; đồng thời hiểu được đường lối, chủ trương, quan điểm
và chính sách của Đảng và Nhà nước có liên quan đến vấn đề trên
Từ lý luận, kinh nghiệm thế giới và thực tiễn Việt Nam cần xây dựng cho được một tư duy mới làm cơ sở để tạo lập văn hoá kinh doanh và triết lý kinh doanh chung phù hợp với bản sắc văn hoá dân tộc, có lợi ích thiết thực đối với sự nghiệp xây dựng
Tổ quốc Việt Nam thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá Trên cơ sở một nền văn hoá kinh doanh chung của dân tộc, các doanh nhân và doanh nghiệp nước ta cần vận dụng, sáng tạo ra văn hoá kinh doanh và triết lý kinh doanh đặc thù của mình, để việc kinh doanh của họ vừa có tính tiên tiến vừa có tính bản sắc dân tộc đậm đà và giàu tính nhân văn, nhờ vậy đạt tới hiệu quả cao và phát triển bền vững
“Đạo đức kinh doanh và văn hoá công ty” (2004, tái bản 2011) của PGS.TS Nguyễn Mạnh Quân
Cuốn sách này ra đời với tiêu trang bị những kiến thức chung về văn hoá kinh doanh và những kỹ năng cần thiết để tổ chức ứng dụng và phát triển văn hoá kinh doanh trong hoạt động kinh tế Tác giả đã chỉ ra rằng “văn hoá công ty với cấu trúc bao gồm các biểu trưng trực quan và phi trực quan có mối quan hệ quan hệ mật thiết với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp” Cách tiếp cận theo hệ thống được PGS.TS Nguyễn Mạnh Quân sử dụng để giải thích mối quan hệ này thông qua phương pháp phân tích mối quan hệ với những người hữu quan
Giáo trình: Văn hoá kinh doanh” – PGS.TS Dương Thị Liễu – nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân 2011
Cuốn sách nhằm trang bị những kiến thức chung về văn hóa kinh doanh và
những kỹ năng cần thiết để tổ chức, ứng dụng và phát triển các kiến thức về văn hoá kinh doanh trong hoạt động kinh tế, kinh doanh Tác giả hướng tới mục đích giúp cho người học:
- Nắm vững những kiến thức cơ bản và kinh nghiệm trên thế giới về văn hoá
kinh doanh và nhận thức được vai trò, ảnh hưởng của văn hoá kinh doanh như một nhân tố quan trọng đối với sự phát triển kinh doanh, nâng cao tầm nhìn quản lý
