SỰ TƯƠNG ĐỒNG và KHÁC BIỆT về ý CHÍ và sức MẠNH của NGƯỜI ANH HÙNG QUA một số sử THI

Nguyễn ThịQuỳnhN h ưTạpchíKHOAHỌCĐHSPTPHCM _______________________________________ 1 SỰ TƯƠNG ĐỒNG VÀKHÁCBIỆT VỀÝ CHÍ VÀSỨCMẠNHCỦANGƯỜI ANH HÙNGQUAMỘT SỐSỬTHI HILẠPVÀẤNĐỘ NGUYỄNTHỊQUỲNHN

Nguyễn ThịQuỳnhN h ư

TạpchíKHOAHỌCĐHSPTPHCM

_

1

SỰ TƯƠNG ĐỒNG VÀKHÁCBIỆT VỀÝ CHÍ

VÀSỨCMẠNHCỦANGƯỜI ANH HÙNGQUAMỘT SỐSỬTHI

HILẠPVÀẤNĐỘ

NGUYỄNTHỊQUỲNHNHƯ*

TÓMTẮT

TrongcáctácphẩmsửthicủaHiLạpvàẤnĐộ,nhânv ậtanhhùnglànhânvậttrung tâm Ý chí vàsứcmạnhcủahọ đềutiêubiểuchoý chí, nghị lực, sức mạnh thểchấtvà tinh thầncủacả cộng đồng.Bêncạnh đó,cội nguồn ý chí, sức mạnh người anhhùngtrongmộtsốsửthiHiLạpvàẤ n Độcũngcónhữngđiểmkhácbiệt.Việctìmhiểucộ inguồn,ýchísứcmạnhcủangườianhhùngtrongnhữngsửthiHiLạpvàsửthiẤnĐộquacáinhìnđốis ánhgópphầnmanglạichongườiđọcmộtcáchcảmnhậnsâusắc,giàuýnghĩavềnhữnggiátrịn ghệthuậtđộcđáocủasửthi.

Từkhóa:ýchí,sứcmạnh,anhhùng,sửthiHiLạp,sửthiẤnĐộ.

ABSTRACT

Thesimilaritiesanddifferencesofheroes’willandstrengthinsomeGre

ekandIndianEpics

In Indian and Greek epics, the heroes are the centralcharacter.Their willa n d power represent for the will, determination, physical and spiritual strength oft h e community Besides, the origin of heroes’ will and strength also has a lotofd i f f e r e n c e s Thes t u d y o f t h e o r i g i n o f h e r o e s ’ w i l l a n d s t r e n g t h i n s o

m e G r e e k a n d I n d i a n e p i c s throughacomparativeviewprovidesreadersadeepandmeanin gfulunderstandingabouttheuniqueactisticvalueofepics.

Keywords:will,strength,heroes,GreekEpics,IndianEpics.

1 Đặt vấnđề

Sửthi là thểloại tiêu biểu

củavănhọcd â n g i a n , n ó c h ứađ ự ngm ọi

mặtt r i thứcc ủac á c d â n t ộct h ờic ổ.S ửt h i

ẤnĐộvà sửthi Hi Lạp ra đời

từbuổib ì n h minhlịchsử,cảhaiđềulànhữn

gkiệttáccủa kho tàngvănhọc thếgiới

Trong các tác phẩm sử thi

củah a i dânt ộc,n h â n vậta n h h ùngl à n h

â n vậttrung tâm, là đại diện cho sức mạnhthểchất và

tinh thần, cho ý chí và

nghịlựccủacảcộngđồng.Cácnhânvậtanh

hùngđều thể hiện khát vọnglítưởng thờiđ ạ i

vàđượccangợivớinhữngphẩmchấttuyệtvời

chí,s ứ c mạnhc ủan g ư ờ i anhh ùngt r o n g

c á c t á c phẩmsửthi của hai dântộc cũngcónhữngđiểmkhácbiệt.Chínhsựkhá cbiệtấy làm nên màusắcphong phú vàđ a dạng cho kho tàngsửthi

hiểunhữngđ i ể m tương đồng và khác biệt

vàsứcmạnhcủ a ng ười anhhùngquamộtsố

s ửthi HiLạpnhưIliadvàOdysseyvàmộtsốsử thiẤnĐộ nhưRamayana,

*

ThS, Trường Đại học ĐàLạt

Mahabharatat h ô n g q u a n h ữngn ộ i d u n

g sau:1)Ý chí và sức mạnh tự thâncủangười

sứcmạnhtiếpl ĩ n h t ừ t h ần l i n h , đạo s ĩ ; và3

)Ýchívàsứcmạnhtiếplĩnhtừnhữngngười

mẹ,ngườiv ợ v àc u ốic ù n g l à m ộtc á c h k i ế

n giải những tương đồng và khácbiệt

2 Sự tương đồng và khác biệt vềýchí

và sức mạnh của người anhhùng

2.1 Ý chívàsức mạnh tự

thânc ủ a người anhhùng

Thông qua mối quan hệ

củan h â n vậta n h hùngvớiđ ề tàiv à c ốtt ru

y ệ n , sửthiHiLạpvàsửthiẤnĐộđềuxâydự

ngđượcnhữngnhânvậtanhhùng-nhânvậttrung tâm của sử thi Họ là

nhữngvịtướng lĩnhvớivẻ đẹp ngoại

hìnhv ượttrội,l òngdũngcảm, ýchílậpc ô n

g , luônkhátk h a o g i à n h chiếnt h ắ n g để

đ e m l ạ i vinhq u a n g c h o c ộngđ ồ n g N ó i

v ền h â n vậtsửthi,E.M.Meletinskichorằn

g:“Sửthi anh hùng bao hàmmộtbứct r a n h hoàn

chỉnh của nhân dân dưới

hìnhthứckểchuyệnanhhùngv ềquákhứ.T

hếgiớisửt h i lí tưởngv àn h â n vậtdũngsĩt

rongsự thống nhất hài hòa của chúng–

đól à những nhân tốchủyếu của nội

dungsử thi anh hùng” [8,t r 1 2 2 ]

Lòng dũngcảmlà phẩm chất

chủyếucủan h â n vậtn g ư ờ i a n h h ùngt r

o n g sử thiHi Lạpvà sử thiẤnĐộ

Lòngdũngcảmthôithúcngườianhh ù n g h

ànhđ ộ n g lập những chiến công hiển

hách.H ọ khôngchỉchiếnđấudũngcảmmà

còncónhữngt ìnhcảmđ á n g q u ý : b i ếtđ a u

đ ớ n , biếtcămg i ậ n , b i ế t o á n h ờ n v àb i

ếtyêuthương.Cónhưvậy,ngườianhhùngmớit

ổnghợpđượcsứcmạnhtoàndiệnc ả thểchấ

t lẫn tinh thần đểcóthể đươngđầuvới kẻ

thù trong mọi tìnhh u ống

Bêncạnhđó, ngườianhhùngtrong

Độđềul ànhữngc o n n g ư ờ i xuấts ắ c , n ă

n g l ự c p h i thường Họđãlập được nhữngchiếncôngk ì t í c h v a n g d ộim ãim

ã i l ưud a n h hậuthế.Trênchiếnt r ườ n g , n

gườianhhùngA c h i l l e s t r o n g s ửt h i I l

i a d củaH i Lạp luôn hăng hái xung phong

điđ ầ u , không aicóthể ngăncảnbước tiếncủachàng.Chàngđ ãtriệthạ1 2 thànhtrê nđườngt h ủ y v à 1 1 t h à n h t r ê n đ ư ờ n g

b ộ Vàcũngchính c h àngchứk h ô n g a ikh ác,từkhixuấttrậnđếnkhigiếtđượcHecto r,đãhạtấtcả12danhtướngcùngrấtnhiềubin hsĩTroy.Cũngnhưvậy,nhânvậtBhimatron

gsửt h i M ah ab ha ra t a tạon ênchiếnc ô n g l

ừnglẫy Trongngàygiaotranh thứtư,Bhimađãgiết8ngườie m củaĐuryôđa na,cólúcbịthươngmáuloangkhắpthân thể nhưng

chàngv ẫ n đứngh i ênn g a n g t r ê n chiếnđ ị

a n h ư m ộ t ngọn lửa rừng rực thiêu đốt toàn

bộkẻthù.C h à n g R a m a t r o n g R a m a y

a n a c ũngthểhiệnt à i n ă n g v à c h i ến c ô n

g oanhl i ệ t trongtrậnchiếnvớiquỷv ư ơ n g Trongcuộcchiếnácliệtdiễnra,Ravana bắnmộttrậntênmưavàoRama,nhưngtấtc ảđều trở nên bất lực trước tài năngc ủ a Rama Nhânvậtngười anh hùng trongs ửthi

dườngnhưlàmc h ủh o ànt o à n c ảc h i ế n t

r ư ờ n g Họxuấth i ệ n t r êntrậnđịav ớ i

k h í t h ế h i ênngang,dũngmãnh,vớiýchívàs ứcmạnhphit h ường.A n h h ùngA c h i l l e s

t r o n g s ửthiIliadkhi xung trận

thì:“Nhưm ộ t ngọnlửathần kìbốclêntron

gcácthunglũng,củam ộ t ngọnnúikhô,đ ốtcháycâycốirầmrập,rồicuồncuộnlanr asụcsạokhắp nơi”[7, tr.83] Khi

trôngt h ấyAchilles,mộtnỗikinhhoàngghê

gớmlan tỏa khắp quân Troy Achilles mạnh

mẽv àk i ê u h ù n g , x ô n g l ê n d ồnđ u ổ i c á

c toán quân Troy giết chết 24

danhtướngTroy.T r o n g sửt h i ẤnĐ ộ ,n h

ữngn g ư ờ i anhh ù n g c ũngt h ể h i ệ n đ ư ợ

c s ứ c m ạ n h vô song qua những chiến

côngkìt í c h AcgiunatrongMahabarata

thểhiệnnănglựcphithườngvớinhữngkì

tícht rê n chiếntrường.LúcAcgiunaxuấth

i ệ n trênchiếnđịa,đấtrung rầmrậpd ướ i bá

nhx e củachàng:“TừchiếccungthầnGan

điva,tênvunvút

tuônranhưmộtdòngs u ối”[2,t r 5 0 5 ] M

ư ờ i t á m n g àyc h i ếntrậnl à18ngàygiao

liệt,A c g i u n a thamgiarấtnhiềutrậnđấuv

ớinhữngbậcthầyvềl ĩ n h v ự c cungt ên.A c

g iu n a tranhtàiv ớiô n g c ủ a m ìnhl à B h i

s m a , c ảh a i ngườicùng đượcvílàtrangh

ảoh á n ki ệt xuấttrênđời.“Thờiđạisửthil

àthờiđạichinh chiến, thời đạicủađối

đầu,gi ao tranhq u y ếtl i ệ t v àt r i ềnm i ên

”[ 4 , t r 7 ] Chínhvìvậy,nhânvậtngườianhh

ùngtrong sử thiHiLạpvà sử thiẤn

Độđềulập nên những chiến công, kì

tíchvangdộik h ẳ n g đị nh k h ả năng p h i t h

ư ờ n g c ủ a mình.Họx ứng đánglàđạidiện c

hok h á t vọng chiến thắng của mọi thờiđại

Bên cạnh những điểm

tươngđ ồ n g , ýchívàsứcmạnhtựthâncủa

ngườianhhùngtronghaisửthicòncón h ữ

ngđiểmkhácbiệt.Sựkhácbiệtấythểhiệnrõ

quanhữngxungđộtThiện–

Ác,xungđộtnộitâmc ủab ả n t h â n n g ư ờ i a

nhh ùng;ý c h í của ngườianhhùng trong sự

nhânvậtanhhùngv à các mối quanh ệ

2.1.1 Nhân vật anh hùng với

nhữngx u n g độtThiện-Ác

Trong sử thiHi Lạp, nhânvậtanhhùng

thànhbằngnhữngsốphận, địa vị khác

nhauc h ứ không phải bằngchínhhay tà Ngượclại,

ngườia n h h ùngt r o n g s ửt h i ẤnĐộl ạ i đượcchạmk h ắ c b ằ n g n h ữ n g đ ư ờ n g n

é t tốtđ ẹ p h a y xấuxa,c a o c ả hay thấp h è

n.TrongR a m a y a n a ,n h â n vậtRama,Xit

a,Lakmana,H a n u m a n …

l à nhữngconngườiđẹpđẽ,caothượng; còn Ravanavàbèl ũc h ỉ l àn h ữngn h â n vậtxấ uxa,đ e n tối.Cũngnhưvậy,n g ư ờ i anhh ùn

gtrongsửthiMahabharatacósựphânbiệt

chínhnghĩav àp h i n g h ĩat h ểh i ệ n k h á r õt

r o n g sự đối lập giữa những người theoc á c nguyên tắc đạo đức Đuryôđanathamlam,í c h k ỉ,v ìt r a n h g i

à n h v ư ơ n g quyềnmà gây ra chiến tranh CácPanđava,những người anh hùng thuần khiếtcólòngyêuthươngc o n n g ư ờ i , n h

â n á i , v ị tha Họ cố gắng hết sức để chiếntranhkhôngnổra.Mọicuộcgiảnghò avớipheKôrava cũng chỉ hướng đến mụcđíchduy nhấtấy

vàsửthiẤnĐộđ ề u x â y d ự n g h ìnht ượng

n g ư ờ i a n h hùngvớik h í t h ế tiếnc ô n g hù ngdũngv àđầyuylực.Tuynhiên,ngườian hhùngởhaibênchiếntuyếntrongsửthiHiL ạpvìdanh dự của bộ tộcmà lập nênnhữngchiến công vang dội, chiến tranhkhôngphânb i ệtc h í n h n g h ĩ a h a y

p h i n g h ĩ a , vàtrênchiếntrườnghọkhông giằngcogiữanhữngnguyêntắcđạođứcT h

trongsửthiẤnĐ ộ

Tuy nhiên, cội nguồn của ý chívàsức mạnhcủa ngườianhhùng trongsửthithườngbịchiphốibởinhiềumố iquanhệ, xung đột: quan hệ với bản thân– xung đột nội tâm; quan hệ

đạolíứngxửtruyềnt h ố n g của cộng đồng– quanhệvới đạo vàđời

2.1.2 Nhân vật anh hùng–xung độtnộitâm

Khác với nhânvậtanhhùngtrong

sự nghiệp vẻ vang, chỉ chú ý

tớihànhđộngv àí t k h i c ó s ực h i êmn g h i ệ

mvềl í tưởng đạo đức thì nhânvật

anhhùngtrongsửthiẤnĐộlạicóbiểu hiện

khác.Do đặc thù của xung đột Thiện–

độtnàykhông chỉ dừng lại bên ngoài giữa

cácnhânvậtv ớ i n h a u màc ò n t h ểhiệntron

gsự giằng xé nội tâm nhânv ậ t

độtgiữaRamav à quỷv ươ n g R a v a n a l à x

u n g đ ộ t Thiện–

Á c R a ma chiếnđấuv ớ i Ravanavì cáiđẹp

hiệnt h â n Songd ù R a v a n a b ịt i êud i ệtv

àX i t a t r ởvềvớichàngthìthaychoniềmv

uichi ến thắng và hội ngộlạilà nỗi buồn

vàsựgiậnd ữ t r o n g Rama.Xungđ ộ t T h i

ệ n –

Ácl ú c n à y tr ởt h à n h x u n g đ ộ t t r o n g n

ộ i tâm nhân vật, khi cósựgiằng

cog i ữ a tìnhyêuvà danh dự Rama nghi

ngờsựtrongtrắngc ủ a vợ.N ế u c h ấ p n h ậ n

n àng,chấpnhậntìnhyêuthìdanhdựbịsỉnhục

,nếug i ữ d a n h t i ế n g thìc h à đ ạ p t ìnhyê

umàb ấylâuR a m a đãdành t r ọnchoX i t a

Cuốic ùng,t h ầnL ử a đãm i n h c h ứngchosựt

r o n g trắngt r ọ n v ẹ n củaXitavàx u n g đột

nội tâm của Rama được giải tỏa

thiMahabharata,n g ư ờ i anh hùng không

chỉtậptrung ởh ànhđộng bên ngoài

màcònchú

ýsoirọinhững“ h à n h đ ộ n g b ênt r o n g ” , x

u n g độtbên

trongg i ữaĐ h a c m a ( b ổnp h ậ n , đ ạ o lí)v

àAdhacma(củacải,sựthịnhvượng).Ánhsá

ngvàbóngtốinhiềukhilẩnkhuấttrongt â m

h ồnn g ư ờ i anhh ùng.N g a y c ảYuhitira, một

người anh hùng đạocaođức trọng cũng

luônluônchiếnthắngtrongcuộcchiếntâ mhồngiữa ĐhacmavàA d h a c m a Nếusử thiHiLạpchỉdừng lạiở

hìsửthiẤnĐộlạitiếnxahơnnữakhimiêutảx

ungđộtthiệnvàác,ánhsángvàbóng tối

nhânv ậ t QuaxungđộtĐhacma–

A d h a c m a , sửthiẤnĐộc h o thấycáia n h

hùngtrongquanniệm của ngườiẤn Độlà

không

baogiờtáchrờic á c t i êuc h u ẩnđ ạ o đ ứ c ,

n ó b a o hàmcáicaothượng,vịthavàyêuch

uộnghòabình

2.1.3 Ý chí của người anh hùng

trongsựdung hòa giữa đờivàđạo

Khác với nhânvậtanhhùngtrongsử

thiHiLạp,

nhữngconngườiluônhướngvềphíalítưởn

gcaocả,đemtấtcảsứcmạ n h t h ể chấtv àt i

n ht h ầnc ủ a mìnhđểphụcvụchol ợ i íchc

ộ n g đồng;ngườianh hùng trong sử

thiẤnĐộcònmang trongm ì n h s ựd u n g hò

agiữađờiv à đạo,nhập thế và siêut h o á t

Độcómộtc â u chuyện phản ánh xung đột

trênrấts â u sắc Câuchuyệnđược kể như

sau:

ThếgiớithầnlinhbịconquỷTakaraquấyrố

i,cácthầnb i ế t ngoàic o n t ra i t h ầnS i v a t

hìkhôngaicóth ểtiêudiệtđượcnó.NhưngS

ivalạitheochủnghĩakhổhạnh,thềthốtkhôn

cácthầnbènt ì m cá ch b ắtS i v a phảil ấ y U

ma,congái thần núi làm vợ Họ phái

thầntìnhyêuKama làm nhiệm vụ Kama

đãbắnmột mũi tên trúng vào tim

Sivak h i ếnSivathổnthức,đànhbỏcuộc tu

luyệnv àlấy vợ Câuchuyệntrên thể

dùcósứcmạnhvàuylinh đến đâu cũng

thắngs ứ c mạnht ự n h i ênc ủac o n n g ư ờ i

N h â n vậtanhhùng trongsửthiRamaya

nacũngẩnchứan h ữn g đặcđ i ể m màmẩut

r u y ệ n thần thoại đã nêu Quađó,

hìnhảnhngười anh hùng hiện

lên“vừamangmàu

sắc tôn giáo,vừaphi tôn giáo” [6,tr.97].

Sử thiIliadvàOdysseychủyếuquan

tâm đến xung đột dân tộc,

khắchọanhânvậtanhhùngtrongchiếntran

hkhốcliệt nên thờigiantrần thuật

ngắn,t ậ p trungvàog i a i đ o ạ n c a o t r ào.C

h ẳngh ạ n trongIliadlà mấy ngày cuối

củac u ộ c chiếnt ra nh t h ànhT r o y , t r o n g

Odyssey l à sáut u ầncuố icùngtrongcu ộc

hànhtrình mườin ă m c ủ a U l y s s e s , t ứ c l

àchỉcắtr a một phần ngắn của cốt

trongRamayana,

thờig i a n kéodài,mởrộng rấtnhiều,baot

rùmtrọnvẹncảcuộcđờinhânvật.Nhânvật

RamatrongRamayanađượckhắchọaquanhữ

ngbiếncốxả y ratrongcuộcđờitheo các giai

đoạn Mặt khác, nhânvậtnàydường nhưít bị quyến

rũ

bởicõiN i ếtBàn.Cáimàchàng khaokhá tl

àtìnhyêutrongthếgiớithựctại.Cũngnhưvậy,

Mahabharatakhông chỉtậptrungvào18ngàyc

hiếntrậnmàbaotrùmgầnnhưtoànbộcuộcđờ

icủacácanhhùngtừkhisinhr a chot ớit ậnk ế

tt h ú c , khihọtừbỏtrần gian nàyđểsang

thếgiới bênkia.Trong khi lí tưởng anh

lít ưởngduynhấtđ ố ivớin g ư ờ ianhh ù n g H

iL ạpthì lí tưởnganhhùng chỉlà

mộtp h ươngdiện trong hệthống các lí

tưởng đạođức

– xã hội của người anh hùngtrong

Mahabharatamàt h ô i

trongsửthiẤnĐộ, người anh hùng trong

sửt h i Hi Lạp không chịu sựchiphối

củal í tưởng tôn giáo, họ luôn khao

khátvòngnguyệtquếv i n h q u a n g c h i ếnt

h ắ n g t r ênchiếntrường,nhưAchillesđ ãtừ

ngn ó i với mẹ: “Nhưng giờ đây con

chỉm o n g saođượclừnglẫydanhthơm,

giữconởngoàicuộc chiến” [7,t r 8 4 ]

hùngởs ử thiHiLạpvàsửthiẤnĐộc ó nhữ ngnétkhácbiệtquađờisốngtâmlinhtron gtâmhồnngườianhhùng.Nếungườianhh ùngẤnĐộ luôn dung hòa giữa đời vàđạo,hìnhảnhn g ư ờ i anhh ùngv ừamang

m àusắc tôn giáo vừa phi tôn giáo

manglítưởngthuầnnhất hơn, mục đích chính của họ chỉlàchiến đấu cho vinh quang cộngđồng

2.2 Ý chí và sức mạnh tiếp lĩnhtừ

thần linh, đạos ĩ

trongsửthiẤn Độhết sức đông đảo, nócóảnhhưởngvàtươngtáctớilítưởngan hhùngcủac á c c h i ế n b i n h L í t ư ở n g

c ủ a n g ư ờ i anh hùng Kơxatrya bị nhào nặn theol í tưởng tôn giáo Bàlamôn Khác với sửt h i ẤnĐộ,sửthiHiLạpchủyếunhấnm ạnhuyquyềncủathầnlinh,cácthầntham giavào từng trận đấu và quyết địnhsựthắnglợi của ngườianhh ùng Nhânvậtđạo sĩ có một vị tríđặcbiệtquant r ọ n g chiphốilítưởngan hhùngcủacácchiếnbinh.Chiasẻlítưởngt

ôngiáocủađạosĩ,ngườianhhùngtrongMa

habharata,R a m a y a n a v ừac h i ế n đ ấ u , vừ

asuytư,đ ề caoc h i ế n t h ắ n g t â m l i n h T rướck h i m ở mànc h i ếnt r a n h , A c g i u n a

chiếnđấukhôngphảivìhènnhát,sợhãimàl úcnàylòngtrắcẩ n , đứcv ị t h a , yêuc h u ộngh òabìnht r o n g ch àng t r ỗidậymạnh m ẽ , kh

á t vọnglậpchiếncôngchìmkhuất:“ N ếuch

úng ta chiến thắng, chúng tađ ư ợ c hưởng giàu sang và khoái lạc,n h ư n g chúng ta

đã dính máu, vinh quangc ủachúng ta sẽ

Nếuh ọ thắng,c h ú n g t a p h ả i k h ấ t t h ự

c đ ể s ố n g,nhưngchúngtakhôngtànsátkẻ thù,thấtbạicủachúng ta trở thành chiếnthắng

tâmlinh”[5,tr.47].Trong Ramayana,

đượcđềcao.K h i b i ếtt i n ô n g đ ế n c u n g đi

ện,c h a củaRamavộivàngrađóntiếp.Vị

đạosĩlàc ốvấnc h o n h à v u a , yêucầun h àv

u a choR a m a t h e o m ì n h h ọcđạo, V i v a

m i t r a nói những lời lẽ hết sức

thuyếtp h ụ c : “Một hạt giống nếucứnằm

luôn dướigốc cây mẹ sẽ

bịcằncỗimàchođếnk h i nóđ e m t r ồ n g ở n ơ

i k h á c R a m a s ẽ s ố n g trongsựchămsócâ

ncầncủatôi,vàcậuta hoàn toàn yênổn Nhưng

cuốicùng,rồicậut a s ẽ x a t ô i N g ư ờ i t r ầ n

, ai c ũ n g vậy,k h i đếnlúcđềuphảirađ i và

tìmsựtrưởngt h ànhb ằngc o n đ ư ờ n g r i êng

củamình.”[ 9 , t r 2 1 ] C u ốic ù n g , n g

ư ờ i anhhùngRamav à Lakmanađ ãtheongư

ờiđạo sĩđểcầukinh, nghe giảng

đạo.Vìvậy,n g ư ờ i a n h h ùngc ủaR a m a

y a n a đ ộ i lên đầulítưởng Bàlamôn (bổn

phậntôngiáoĐhacmacủađẳngcấpm ình)tạ

onênloại nhânvậtđặc biệt: người

anhhùngvaimangc u n g t ê n , mặcáov ỏ c

â y , t ó c tết,s ố n g k h ổ h ạ n h t r o n g r ừ

n g , n h â n vậtanhh ù n g –

đ ạ o s ĩ T ùyt ừnggiaiđoạn,từng thờikì mà

átlítưởngkiat ạ o chonhânvậtnhữngtínhcách

và hành động khi thì chịuđựng,nhẫn nhục,

khithì quyết liệt, năngđộng

Nếutrong sử thiẤnĐộ, nhânvậtđạo

sĩ cóvai tròquan trọng chi

phốilítưởngcủangườianhhùngthìtrongsửt

hiHi Lạp,sự xuất hiện của thần

linhnhưmộtánhh ào quangtôđậmsứcmạn

h,giátrị của ngườianhhùng Các

thầnluôntheodõivàgiúpđỡngườianhhùngt

rongsuốtc u ộ c c h i ế n t r a n h Sựt h ắ n g

b ạ i c ủ a mỗi bên tham chiến đều có

sựcanthiệpcủathầnthánh.CácthầntrongI

liadthamgiavàocu ộcchiếnnhưnhữngchi

ếnbinhdũng cảm, họ chiến đấuvàgiúp đỡn g ư ờ i