Chuyên đề thực tập chuyên ngành hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục thuế giá trị gia tăng trong kiểm toán báo cáo tài chính do công ty TNHH tư vấn kế toán và kiểm toán việt nam thực hiện

> Phương pháp trực tiếp Theo phương pháp trực tiếp thì số thuế GTGT phải nộp được tính như sau : Thuế GTGT phải GTGT của hàng Thuế suất thuế GTGT của nộp = hóa, dịch vụ chịu x hàng hóa d

KHOA KẾ TOÁN

CHUYEN DE THUC TAP CHUYEN NGANH

Dé tai:

HOAN THIEN QUY TRINH KIEM TOAN KHOAN MUC

THUE GTGT TRONG KIEM TOAN BCTC DO CONG TY

TNHH TU VAN KE TOAN VA KIEM TOAN VIET NAM

THUC HIEN

Giảng vién huéng dan : PGS.TS.NGO TRI TUE

HÀ NỘI - 2010

LỜI NÓI ĐẦU

Hiện nay, Việt Nam đang là một trong những nước hàng đầu về thu hút đầu tư trên thế giới và có tốc độ tăng trưởng đứng thứ hai Đông Nam Á Hơn bao giờ hết, van dé minh bach trong hoạt động kinh doanh trở thành một yếu tố quyết định để thu hút đầu tư và phát triển kinh tế

Cùng với sự tăng trưởng phát triển kinh tế, quyền và nghĩa vụ nộp thuế là hoạt động không thể thiếu trong quá trình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp Chính vì vậy, hoạt động kiểm toán ngày nay đang phát huy vai trò quan trọng của mình là trong sạch hóa bộ máy kinh tế của các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam, trong đó có việc đám bảo quyền và nghĩa vụ nộp thuế của doanh nghiệp Công ty TNHH Tư vấn Kế toán và Kiểm toán Việt Nam AVA là một trong những công ty cung cấp dịch vụ kiểm toán có chất lượng, là doanh nghiệp kiếm toán được chấp thuận kiểm toán cho tổ chức phát hành, tố chức niêm yết và tố chức kinh doanh chứng khoán năm 2009 Trong quá trình thực tập ở công ty, em đã tham gia thực hiện kiểm toán phần hành thuế cho một số doanh ngiệp và nhận thấy vai trò đặc biệt quan trọng của việc hoàn thiện kiểm toán phần hành này Vì vậy, em đã mạnh đạn chọn đề tài: “Hoàn thiện quy trình kiếm toán khoản mục thuế GTGT trong kiếm toán BCTC do Công ty TNHH Tư vấn Kế toán và Kiểm toán Việt Nam thực hiện”

Chuyên đề thực tập được chia thành 3 phần chính :

ChuongI: Đặc điểm khoản mục thuế GTGT có ảnh hưởng đến kiếm

toán BCTC tại công TNHH Tư vấn Kế toán và Kiểm toán Việt Nam

Chương II: Thực trạng áp dụng quy trình kiểm toán khoản mục thuế

GTGT trong kiếm toán BCTC do công ty TNHH Tư vẫn

Kế toán và Kiểm toán Việt Nam thực hiện Chương III: Nhận xét và những kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình

kiếm toán khoản mục thuế GTGT trong kiếm toán BCTC

do công ty TNHH Tư vẫn Kế toán và Kiếm toán Việt Nam thực hiện

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới tập thể ban lãnh đạo công ty đã tạo điều kiện trong việc cung cấp các tài liệu của công ty cũng như các anh chị trong phòng nghiệp vụ 2 đã nhiệt tình chỉ bảo trong thời gian làm việc tại công ty Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới giáo viên hướng dẫn PGS.TS Ngô Trí Tuệ đã tận tình giúp đỡ giúp em hoàn thành báo cáo này

Hà Nội, tháng 05 năm 2010

; CHUONG I:

DAC DIEM KHOAN MUC THUE GTGT CO ANH HUONG DEN

KIEM TOAN BCTC TAI CONG TY TNHH TU VAN

KE TOAN VA KIEM TOAN VIET NAM

1.1 Ban chất khoản mục thué GTGT

Lịch sử phát triển của xã hội loài người cho thấy sự xuất hiện của Thuế gắn liền với nhu cầu chi tiêu của Nhà nước và chức năng điều hành quản lý kinh tế xã hội của Nhà nước.Thuế là công cụ của Nhà nước để quản lý và điều tiết kinh tế vĩ

mô, mỗi sự thiết lập hay thay đôi trong Luật thuế sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới sự phát triển của nền kinh tế

Trên góc độ pháp lý : Thuế là nghĩa vụ pháp lý của các tổ chức và cá nhân phải chuyển một phần tài sản, thu nhập thuộc quyền sở sở hữu của mình vào ngân sách Nhà nước

Trên góc độ tài chính : Thuế là khoản chuyến giao thu nhập bắt buộc của các

cá nhân và pháp nhân cho Nhà nước theo mức độ và thời hạn quy định trong phấp luật về Thuế nhăm sử đụng cho mục đích công cộng

Như vậy, Thuế là khoản đóng góp bắt buộc được Nhà nước quy định thành

Luật để mọi công dân ở trong diện nộp Thuế nộp vào ngân sách Nhà nước dùng chi

tiêu cho việc công ích

Cùng với sự phát triển của các lĩnh vực kinh doanh khác nhau, Nhà nước đã chỉ tiết hóa Thuế nhằm phát huy được vai trò của Thuế trong điều tiết, quản lý kinh

tế vĩ mô và tạo nguồn thu cho các hoạt động phúc lợi xã hội, từ đó hình thành thuế GTGT, thuế xuất nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế môn bài, thuế nhà đất, thuế tài nguyên, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhan, Sự xuất hiện và điều tiết của từng loại Thuế trong từng giai đoạn phát triển phụ thuộc vào chính sách của mỗi quốc gia

Thuế GTGT xuất hiện ở nước ta từ năm 1997 để thay thế cho thuế doanh thu trước đầy Việc ra đời của thuế GTGT ở Việt Nam là một bước cải thiện đẳng kể hệ thống chính sách Thuế của Nhà nước trong điều kiện nền kinh tế thị trường, mở cửa và hội nhập với các nước trong khu vực và quốc tế Theo luật thuế GTGT số 13/2008/QH12 thì: “Thuế GTGT là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng”

Bản chất của thuế giá trị gia tăng có thể được khái quát như sau :

Thứ nhất, thuế GTGT là loại Thuế gián thu, đối tượng nộp thuế và đối tượng chịu thuế là khác nhau Đối tượng nộp thuế GTGT là người sản xuất, cung Ứng hàng hóa, dịch vụ còn đối tượng chịu thuế là người tiêu dùng cuối cùng hàng hóa dịch vụ

Thứ hai, thuế GTGT được thu ở tất cả các giai đoạn của quá trình sản xuất Thuế GTGT chỉ được tính trên phần giá trị tăng thêm ở mỗi giai đoạn sản xuất kinh

doanh Tổng số thuế mà người tiêu dùng cuối cùng phải chịu bằng tống số thuế ở mỗi giai đoạn

Thứ ba, thuế GTGT mang tỉnh lãnh thổ rõ rệt Luật thuế GTGT quy định đối tượng chịu thuế là hàng hóa, dịch vụ được tiêu dùng trong lãnh thổ Việt Nam

1.2 Những quy định hiện hành đối với thuế GTGT

Từ khi ra đời đến nay, thuế GTGT đã trải qua nhiều lần thay đổi, bố sung, ngày càng hoàn thiện và phù hợp với thực tiễn Việt Nam Một số văn bản pháp quy hiện hành liên quan đến thuế GTGT bao gồm :

e©_ Luật thuế GTGT 13/2008/QH12 ban hành ngày 03/06/2008

e Thông tư số 30/2008/TT- BTC ban hành ngày 16/04/2008 quy định chỉ tiết thi hành luật thuế GTGT và Luật sửa đối, bỗ sung một số điều của Luật thuế GTGT

e© Nghị định của Chính phủ số 123/2008/NĐ- CP ban hành ngày 08/12/2008 quy định chỉ tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thuế GTGT

e Thông tư 129/2008/TT-BTC ban hành ngày 26/12/2008 hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thuế GTGT và hướng dẫn thi hành Nghị định số 123/2008/NĐ- CP của Chính phủ

Theo đó, các quy định về thuế GTGT được hướng dẫn cụ thể và chỉ tiết như

sau :

Đối tượng chịu thuế

Đối tượng chịu thuế GTGT là hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng ở Việt Nam( bao gồm cả hàng hóa, dịch vụ mua của tổ chức, cá nhân ở nước ngoài), trừ các đối tượng không chịu thuế ( đã được quy định trong luật thuế GTGT và hướng dẫn trong nghị định và thông tư ban hành kèm theo)

Đối tượng nộp thuế

Đối tượng nộp thuế GTGT là tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT ở Việt Nam, không phân biệt ngành nghè, hình thức tô chức kinh doanh và tổ chức tô chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa chịu thuế GTGT Như vậy, xét trong mối quan hệ giữa Nhà nước, người chịu thuế và người nộp thuế thì người nộp thuế đóng vai trò trung gian thu thuế hộ Nhà nước và nộp thuế hộ người tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ cuối cùng và NSNN

Căn cứ tính thuế GTGT

Căn cứ đề tính thuế GTGT là giá tính thuế và mức thuế suất

> Gid tinh thué GTGT :

Đối với hàng hóa, dịch vụ do cơ sở sản xuất, kinh doanh bán ra giá tính thuế GTGT là giá bán chưa có thuế GTGT

Đối với hàng hóa, dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, giá tính thuế là giá bán

đã có thuế tiêu thụ đặc biệt nhưng chưa có thuế GTGT

Đối với hàng hóa nhập khẩu là giá nhập tại cửa khẩu cộng (+) thuế nhập khẩu (nếu có) cộng (+) thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có)

Đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để tiêu dùng nội bộ, biếu tặng, giá tính thuế

là giá tính thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh các hoạt động này

Đối với hàng hóa bán theo phương thức trả góp, trả chậm là giá tính theo giá bán trả một lần chưa có thuế GTGT của hàng hóa đó, không bao gồm khoản lãi trả góp, lãi trả chậm

Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt là giá trị công trình, hạng mục công trình hay phần công việc thực hiện bàn giao chưa có thuế GTGT Trường hợp xây dựng, lắp đặt không bao thầu NVL, máy móc, thiết bị thì giá tính thuế GTGT là giá trị xây dựng, lắp đặt không bao gồm giá trị NVL và máy móc, thiết bị

> Mic thuế suất :

Hiện nay theo quy định hiện hành thì ở Việt Nam có 3 mức thuế suất khác

nhau 1a 0%, 5% va 10% được áp dụng cho những nhóm hàng hóa dịch vụ thuộc diện chịu thuế GTGT khác nhau :

Mức thuế suất 0% áp đụng đối với hàng hóa, dịch vụ xuất khâu, hoạt động xây dựng, lắp đặt công trình của doanh nghiệp chế xuất, vận tải quốc tế, hàng hóa, dịch

vụ thuộc diện không chịu thuế GTGT khi xuất khẩu

Thuế suất 5% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ thiết yếu cần được ưu đãi về thuế suất như phân bón, nước sạch, thiết bị y tế

Thuế suất 10% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ nằm ngoài 2 mức thuế suất

và đăng kí nộp thuế theo phương pháp khấu trừ thuế Cụ thể :

Số thuế GTGT Số thuế GTGT Số thuế GTGT đầu vào được

Theo luật thuế GTGT số 13/2008/QH12 ngày 03/06/2008, để doanh nghiệp được khấu trừ thuế GTGT đầu vào phải đáp ứng được các điều kiện sau :

Một là, đơn vị phải có hóa đơn GTGŒT mua hàng hóa, dịch vụ hoặc chứng từ nộp thuế GTGT của hàng nhập khẩu

Hai là, đơn vị phải có chứng từ thanh toán qua ngân hàng đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào có hóa đơn hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên

Ba là, đối với hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu cần có hợp đồng ký kết với bên nước ngoài về việc bán, gia công hàng hóa, cung ứng dịch vụ; hóa đơn bán hàng hóa, dịch vụ; chứng từ thanh toán qua ngân hàng, hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu Việc thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu dưới hình thức thanh toán

bù trừ giữa hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu với hàng hóa dịch vụ nhập khẩu, trả nợ thay Nhà nước được co1 là thanh toán qua ngân hàng

> Phương pháp trực tiếp

Theo phương pháp trực tiếp thì số thuế GTGT phải nộp được tính như sau :

Thuế GTGT phải GTGT của hàng Thuế suất thuế GTGT của nộp = hóa, dịch vụ chịu x hàng hóa dịch vụ đó

thuế GTGT của hàng Giá thanh toán Giá thanh toán của hàng hóa, hóa, dịch vụ = của hàng hóa dịch x dịch vụ mua vào tương Ứng

vụ bán ra Giá thanh toán cua hàng hóa, dịch vụ bán ra là giá thực tế bên ghi trên hóa đơn bán hàng hóa, dịch vụ bao gồm cả thuế GTGT và các khoản phụ thu, phí thu thêm

mà bên bán được hưởng, không phân biệt đã thu tiền hay chưa thu được tiền

Giá thanh toán của hàng hóa, dịch vụ mua vào được xác định bằng giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào hoặc nhập khẩu đã có thuế GTGT dùng cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT bán ra tương ứng

Đối tượng áp dụng phương pháp trực tiếp đối với thuế GTGT bao gồm : a) Cơ sở kinh doanh, cá nhân, hộ kinh doanh, không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật

b) Tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam không theo Luật Đầu

tư và các tô chức khác không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật

c) Hoạt động kinh doanh mua, bán vàng, bạc, đá quý

1.3 Đặc điểm hạch toán thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ

tông giá thanh toán Đối với các hóa đơn có giá trị dưới 100.000 VNĐ, đơn vị phải

lập bảng kê hàng bán lẻ để làm căn cứ tính thuế

e TK 1331 - Thuế GTGT được khấu trừ của hàng hóa, dịch vụ

e TK 1332 - Thuế GTGT được khấu trừ của TSCĐ

Tài khoản 3331 — Thuế GTGT phải nộp TK 3331 phản ánh số thuế GTGT đầu

ra phải nộp cho hàng hóa, trong nước và hàng hóa xuất khâu Tài khoán này được

sử dụng cho cơ sở kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khấu trừ hoặc phương pháp trực tiếp TK3331- Thuế GTGT phải nộp, được chi tiết thành :

e TK 33311 - Thuế GTGT đầu ra phải nộp khi bán sản phẩm, hàng hóa; cung cấp dịch vụ

e TK 33312-— Thuế GTGT của hàng nhập khẩu

c Số sách :

Kế toán sử dụng các số sách kế toán sau trong việc hạch toán và ghi số kế toán đối với khoản mục thuế GTGT :

i Số chỉ tiết thuế GTGT :

e _ Số chỉ tiết thuế GTGT đầu vào và thuế GTGT đầu ra;

e _ Số chỉ tiết thuế GTGT được hoàn lại;

e Số chỉ tiết thuế GTGT được miễn giảm;

ii Số tổng hợp thuế GTGT : Tùy vào hình thức ghi số kế toán DN áp dụng, số tổng hợp sẽ bao gồm Nhật kí chung, Chứng từ ghi số, Nhật kí số cái, Nhật

kí chứng từ, kết hợp với theo dõi tống hợp trên số Cái TK 133 và TK 3331

iii, BCTC : Vào cuối niên độ kế toán, số đư TK thuế GTGT sẽ được phản ánh

trên TK 133 ở bên Tài sán và TK 3331 ở bên Nguồn vốn trên Bảng cân đối kế toán

1.3.2 Quy trình hạch toán thuế GTGŒT theo phương pháp khẩu trừ

Sơ đồ 1.1 : Quy trình hạch toán thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ

Chủ giải : Quan hệ đối ứng

(1) Mua hàng hóa, dịch vụ, TSCĐ dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh

(2) Cung cấp hàng hóa, dịch vụ và ghi nhận doanh thu

(3) Mua hàng trả lại, được giảm giá

(4) Nộp thuế GTGŒT vào NSNN, hàng bán trả lại, giảm giá hàng bán,

(5) Thuế GTGT được miễn giảm

(6) Kết chuyển thuế GTGT được khấu trừ vào thuế GTGT đầu ra và thuế GTGT hàng nhập khâu

1.4 Kiếm toán khoản mục thuế GTGT trong kiếm toán BCTC

1.4.1 Vai trò thuế GTŒT trong nền kinh tế

Thuế GTGT nói riêng hay Thuế nói chung luôn được là vẫn đề quan tâm hàng đầu đối với chính sách phát triển của Nhà nước vì nó gắn liền với quyền lợi và nghĩa vụ của toàn xã hội Thuế GTGT là một bộ phận quan trọng trong hệ thống thuế của Nhà nước, do đó để nghiên cứu những vấn đề liên quan đến thuế GTGT, chúng ta cần hiểu vai trò của nó đối với toàn bộ nền kinh tế xã hội

Thứ nhất, thuế GTGT là một nguôn thu chủ yếu của NSNN Thuế nói chung và thuế GTGT nói riêng là công cụ hữu hiệu bậc nhất trong việc phân phối, điều tiết lợi tức quốc dân, góp phần tăng nguồn thu NSNN, giảm bội chi, n định trật tự xã hội

và dự trữ tài chính cho Nhà nước nhằm phát triển kinh tế lâu dài

Thứ hai, thuế la cong cu quan ly va điều tiết nén kinh té vi mé Thué GTGT cé kha nang điều tiết sản xuất và tiêu dùng cao, nó là công cụ quản lý hướng dẫn và khuyến khích phát triển sản xuất, giảm nguy cơ lạm phát, nâng đỡ những hoạt động sản xuất kinh doanh có lợi theo đường lối chính sách phát triển của Nhà nước, qua

đó thúc đây tăng trưởng kinh tế Ngoài ra, thuế GTGT có tác dụng khuyến khích và thúc đây xuất khẩu, tạo sự bình đẳng giữa hàng hóa trong và ngoài nước

Tiếp đó, thuế GTGT góp phân bảo đảm bình đẳng giữa các thành phần kinh tế

và công bằng xã hội Hệ thông thuê GTGT được áp dụng thống nhất giữa các ngành nghề, các thành phần kinh tế, các tầng lớp dân cư, do đó, đảm bảo được sự bình đăng và công băng trong xã hội Tất cả các cá nhân và tố chức đều có nghĩa vụ đóng thuế theo quy định của pháp luật

Cuối cùng, thuế GTGŒT là loại thuế gián thu, cho phép Nhà nước có thể kiểm soát quá trình kê khai, nộp, kiếm tra và thu thuế một cách có hiệu quả Thuê GTGT

khuyến khích các doanh nghiệp tự kê khai và nộp thuế, hạn chế việc đánh trùng

thuế, giảm chỉ phí quản lý cho cơ quan Thuế Đây cũng là một loại thuế tiên tiến do

nó khuyến khích các DN xây dựng hệ thống chứng từ hóa đơn đầy đủ, tạo điều kiện cho việc kiểm tra, giảm sát, điều chỉnh của cơ quan chức năng

1.4.2 Những sai phạm có khả năng xảy ra đối với khoản mục thuế GTGŒT

Việc nhận diện những sai phạm có thể xảy ra giúp KTV đánh giá rủi ro tiềm tang đối với khoản mục thuế GTGT, đồng thời tập trung vào những vấn đề trọng yếu, nhiều khả năng xảy ra sai sót

a Đối với khoản mục thuế GTŒT đầu vào được khẩu trừ

- Hạch toán không đúng thuế suất thuế GTGT

- Ghi chớp, trình bày, thanh toán thuế chậm hơn so với hạn quy định trong luật thuê

- Ghi nhận thuế GTGT đâu vào được khẩu trừ với hóa đơn thông thường, hóa đơn không

- Ghi nhận thuế GTGT đầu vào được khấu trừ với hóa đơn GTGT không hợp lệ: không ghi mã số thuế, không ghi giá chưa thuế, không ghi tổng giá thanh toán hoặc hóa đơn không theo quy định của Bộ Tài chính và cơ quan thuế, hóa đơn đã hết hạn khấu trừ

- Với những trường hợp hàng bán bị giảm giá, hàng bán bị trả lại, kế toán không hạch toán giảm thuê GŒTŒT đâu vào được khâu trừ

- Với những hàng hóa dịch vụ sử dụng để sản xuất hàng hóa dịch vụ không chịu thuế GTGT hoặc không sử dụng cho sản xuất thì số thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ mà phải hạch toán chi phí nhưng kế toán vẫn ghi tăng thuế GTGT

đầu vào được khấu trừ

- Khấu trừ giữa thuế GTGT đầu vào được khấu trừ với số thuế phải nộp giữa các chi nhánh khi lập báo cáo tài chính hợp nhât không chính xác

- Sự khác nhau về số liệu giữa các tờ khai thuế và Báo cáo thuế GTGT không giải thích được nguyên nhân

- Tính toán không chính xác giữa thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và thuế

GTGT đầu ra, không hạch toán rõ rằng các mức thuÊ suât, không thê phân thành các mức thuê suât cụ thê

b Đối với thuế GTŒT đầu ra phải nộp

- Kiểm soát, quản lý và ghi nhận thuế GTGT đầu ra không phù hợp với luật định: không phát hành hóa đơn khi bán hàng, áp dụng sai thuế suất, tính toán sai giá

- Khi phát sinh các khoản giám trừ doanh thu, thuế GTGT đầu ra được ghi giảm khi chưa có các chứng từ cần thiết như : biên bản thỏa thuận hàng bán bị trả lại, hóa đơn xuất lại hàng hóa,

Trên góc độ kiểm toán, yêu cầu đặt ra hiện nay là cần đám bảo khoản mục thuế GTGT được trình bày trên BCTC một cách trung thực, hợp lý, phán ánh đúng

số thuế GTGT phải nộp của DN Vì thế, để đảm bảo có thể đưa ra kết luận khách quan và phát hiện những sai sót trong yeu, KTV can thường xuyên cập nhật văn bản

pháp luật về thuế GTGT, nắm vững quy trình hạch toán kế toán, đồng thời, phối

hợp chặt chẽ với KTV phần hành khác trong quá trình làm việc tại đơn vị khách thể kiểm toán

1.4.3 Mục tiêu kiếm toán khoản mục thuế GTGT trong kim toán BCTC

“ Mục tiêu và nguyên tắc cơ bản chỉ phối kiếm toán BCTC là giúp cho KT và công ty kiểm toán đưa ra ý kiến xác nhận rằng BCTC có được lập trên cơ sở chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành hoặc được chấp nhận, có tuán thủ pháp luật liên quan và phản ánh trung thực và hợp lý trên các khia cạnh trọng yếu không ” (VSA

200 - Mục tiêu và nguyên tắc cơ bản chỉ phối kiếm toán BCTC)

Mục tiêu kiểm toán BCTC còn giúp cho đơn vị được kiểm toán thấy rõ những tồn tại, sai sót để khắc phục nhằm nâng cao chất lượng thông tin tài chính Để đạt được mục tiêu tổng quát trên đối với mỗi phần hành, KTV cần cụ thể hóa mục tiêu tổng quát thành các mục tiêu đối với từng cơ sở dẫn liệu trên quan hệ trách nhiệm giữa chủ thể và khách thể kiểm toán trong việc thực hiện yêu cầu trung thực, hợp lý

và hợp pháp đối với các khoản mục trên BCTC Chính vì thế, là một khoản mục

quan trọng trên BCTC, kiểm toán thuế GTGT đòi hỏi phải có những mục tiêu đặc

thù

Dưới đây là những mục tiêu đặc thù đối với khoản mục thuế GTGT :

Biểu 1.1 : Mục tiêu kiếm toán khoản mục thuế GTGT

Cơ sở dẫn liệu Mục tiêu kiểm toán cụ thể đối với khoản mục thuế GTGT

Hiện hữu và phát sinh Tat cả các nghiệp vụ liên quan đên thuê GTGT được ghi sô đêu

phát sinh trong thực tê và có chứng từ chứng minh kèm theo

Day du (Tron ven) Moi nghiép vy lién quan dén thué GTGT phát sinh trong thực tế

đêu được phản ánh đây đủ trên sô sách kê toán

Các nghiệp vụ liên quan tới thuế GTGT phải được phân loại và

Phân loại và trình bày | trình bảy đúng đắn trên số sách kế toán và hệ thống BCTC

1.4.4 Quy trình kiếm toán khoản mục thuế GTGŒT

Quy trình kiểm toán thuế GTGT được tiến hành tuân theo quy trình chung của cuộc kiếm toán BCTC bao gồm 3 giai đoạn : Lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện

kiểm toán và kết thúc kiểm toán

a Lập kế hoạch kiểm toán

Lập kế hoạch kiểm toán là bước đầu tiên của mỗi cuộc kiểm toán nhưng có tính chất định hướng cho toàn bộ cuộc kiểm toán Trên góc độ kiểm toán thuế, bước này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì nó giúp cho kiểm toán viên nắm bắt được với đặc thù như vậy sẽ chịu những loại thuế gi, mức thuế suất ra sao, doanh nghiệp có nằm trong đối tượng được miễn giảm thuế hay không, doanh nghiệp thực hiện tính thuế theo phương pháp nảo Dé lam được điều này, kiếm toán viên cần thu thập những biên bản trao đôi thông tin giữa khách hàng với cơ quan thuế, biên bán quyết toán thuế, và biên bản của thanh tra thuế, những văn bản này sẽ giúp kiểm toán viên khoanh vùng được rủ ro, đánh giá được việc quản lý thuế của khách hàng và định hướng được cách thức sẽ kiểm tra Ngoài ra, điều này còn đồng nghĩa với việc kiếm toán viên phải năm bắt được những quy định trong các văn bản pháp lý hiện hành liên quan tới khoản mục kiểm toán

Đối với khoản mục thuế nói chung, cách tiếp cận của kiểm toán viên thường

là kiểm tả chỉ tiết vì các doanh nghiệp thường có xu hướng tối thiểu hóa lượng thuế phải nộp cho Nhà nước Tuy nhiên, với khoản mục thuế GTGT, các thử nghiệm kiểm soát được sử dụng vì nó còn liên quan trực tiếp đến quy trình bán hàng và mua hàng, nên tất yếu đòi hỏi tự thân mỗi phải duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ đối với việc tính và kê khai thuế GTGT để có thể ngăn chặn, phát hiện được các gian lận và

sai sót về thuế GTGT Hệ thống đó bao gồm từ khâu quản lý hóa đơn GTGT đầu vào, lập hóa đơn GTGTT đầu ra đên việc kê khai tính và nộp thuê GTGT

Tiếp theo, KV thực hiện đánh giá tính trọng yếu và rủi ro của khoản mục thuế GTGT “Trong giai đoạn lập kế hoạch, KTV phải đánh giá mức độ trọng yếu

để ước tính mức độ sai sót của BCTC có thể chấp nhận được, xác định phạm vi của cuộc kiểm toán và đánh giá ảnh hưởng của các sai sót lên BCTC để từ đó xác định bản chất, thời gian và phạm vi các thử nghiệm kiếm toán.” — Giáo trình Kiểm toán tài chính, ĐHKTQD Việc ước lượng ban đầu về tính trọng yếu là một việc mang tính chất xét đoán nghề nghiệp của KTV, vì thế, ước lượng ban đầu về tính trong yếu đối với các khoản mục kế toán nói chung hay khoản mục thuế GTGT nói riêng không cố định mà có thể thay đối trong suốt cuộc kiểm toán

Trên cơ sở mức trọng yếu được xác định cho toàn bộ BCTC và phân bố cho khoản mục thuế GTGT, KTV cần đánh giá khả năng xảy ra sai sót trọng yếu ở mức toàn bộ BCTC cũng như đối với khoản mục thuế GTGT để phục vụ cho việc thiết

kế các thủ tục kiểm toán và xây dựng chương trình kiếm toán cho khoản mục này Đánh giá rủi r0 — rui ro kiểm soát và rủi ro tiềm tàng - đối với các sai phạm trọng yếu bao gồm cả gian lận và sai sót là công việc không thể thiếu trong bước lập kế hoạch kiểm toán Theo đó, KTV sẽ xác định tài khoản có số dư lớn để thực hiện kiểm toán, đồng thời xác định rủi ro tiềm tàng Như đã nói ở trên, vì doanh nghiệp thường có xu hướng tối thiểu hóa khoản thuế phải nộp nên rủi ro tiềm tàng đối với khoản mục thuế thường được đánh giá ở mức trung bình Sau khi hiểu được hệ thống kế toán và kiểm toán nội bộ, KTV phải thực hiện đánh giá rủi ro ban đầu về

rủi ro kiểm soát theo các cơ sở dẫn liệu cho số dư của khoản mục thuế GTGT Việc

đánh giá rủi ro kiếm soát được thực hiện sau khi KTV có được sự hiểu biết nhất định về hệ thống KSNB của khách hàng

Công việc cuối cùng trong giai đoạn lập kế hoạch là thiết kế chương trình kiêm toán nhăm dự kiên chi tiệt vê các công việc kiêm toán cân thực hiện, thời gian hoàn thành và sự phân công lao động giữa các KTV cũng như dự kiên về tư liệu, thông tin liên quan cân sử dụng và thu thập phục vụ cho công việc kiêm toán thuê GTGT Đôi với phân hành kiêm toán thuê, thường có nhu câu phôi hợp với bộ phận

tư vần thuê đê giải quyêt những tình huông thuê phức tạp phát hiện được trong cuộc kiêm toán

b Thực hiện kiểm toán

> Thực hiện thử nghiệm kiếm soát

Thu nghiệm kiếm soát sẽ bao gồm việc thực hiện việc đánh giá hệ thống KSNB trên 3 mặt : có tồn tại hay không, có hiệu quả hay không và có được duy trì liên tục hay không Kết thúc giai đoạn này, KTV sẽ đưa ra đánh giá về rủi ro kiếm

soát

Biéu 1.2 : Khảo sát kiếm soát chủ yếu đối với khoản mục thuế GTGT

Mục tiêu kiếm soát

nội bộ Thủ tục khảo sát kiểm soát

Tính tuân thủ

Kiểm tra biên bản quyết toán thuê của các năm gân nhất, kiểm tra các phần giảm trừ khai báo, tăng lượng phải nộp, thuế GTGT được khấu trừ, thuế GTGT không được khẩu

trừ, thuế GTGT hoàn lại

Phỏng vẫn kế toán thuế về chính sách thuế áp dụng so sánh

với chính sách thuế hiện hành

Kiểm tra việc phê chuẩn có đúng thâm quyền hay không, đồng thời, KTV kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của các chứng

từ, biên bản liên quan đến thuế GTGT

Tính đấy đủ Kiêm tra các chứng từ nghi vân và các chứng từ có quá trình

kiêm soát nội bộ yêu kém về sô tiên và cách tính toán

Tính đầy đủ Kiểm tra việc đánh số liên tục của các hóa đơn GTGT, các chứng từ nộp thuê, hoàn thuê

Tính hiện hữu Kiêm tra so sánh ngày tháng trên giây tờ sô sách kê toán với ngày tháng phát sinh nghiệp vụ thuế GTGT

Kiểm tra dau hiệu kiểm soát nội bộ đối VỚI CáC chứng từ

như chữ ký, dấu của người có thâm quyền của đơn vị

Tính trình bảy Kiếm tra đôi chiêu các nghiệp vụ cơ bản, sô liệu tông quát

Kiêm tra sự vi phạm quy chê kiêm soát

> Thực hiện thủ tục kiểm tra chỉ tiết

Thủ tục kiểm tra chỉ tiết đối với phần hành thuế bao gồm 2 thủ tục chính là thủ tục phân tích và trắc nghiệm trực tiêp sô dư

* Thủ tục phân tích: Bao gồm phân tích xu hướng và phân tích tỉ suất

e Phân tích xu hướng : thực chất là sự so sánh số dư khoản mục thuế GTGT qua các thời kì (tháng, quý, năm) từ đó tìm ra sự biên động và giải thích nguyên nhân

e _ Phân tích tỷ suất : các tỷ suất thường sử dụng là tỷ suất thuế GTGT phái nộp trên doanh thu, tỷ lệ thuế GTGT đầu vào với các khoản chỉ phí mua vào tương ứng đồng thời liên hệ với các chỉ tiêu về hàng tồn kho, doanh thu, chỉ phí để có tìm ra nguyên nhân của sự thay đổi các tỷ suất

* Trắc nghiệm trực tiêp số dự :

Giai đoạn này, KTV tiến hành kiểm tra soát xét chỉ tiết đối với khoán mục thuê GTGT, bước công việc này gôm một sô thủ tục sau :

- Kiểm tra xem xét số dự đầu kỳ của thuế GTGT bằng cách đối chiếu số dư thuế GTGT đầu kỳ phản ánh trên BCTC có thông nhật với sô dư của báo cáo tài chính đã được kiêm toán năm trước hay không

- Sau đó, xem xét số dư cuối kì và phát sinh tăng giảm trong kì của khoản mục thuê GTGT trên bảng cân đôi phát sinh và bảng cần đôi kê toán có đông nhất với sô cái hay không

- Đối với thuế GTGT được khấu trừ và phải nộp kiểm toán viên cần phải thực hiện tính toán lại để kiểm tra tính hợp lý dựa trên đoanh thu hàng hóa dịch vụ bán ra

và chi phí hàng hóa dịch vụ mua vào từ đó so sánh với số thuế kê khai của doanh nghiệp để xác định việc kê khai tính thuế đã được thực hiện đầy đủ chưa? Nếu có chênh lệch cần tìm ra nguyên nhân

- Đối chiếu lượng thuế phải nộp hàng tháng với số liệu trên tờ khai thuế GTGT

hàng tháng và với biên bản quyêt toán thuê

- Kiểm tra chỉ tiết số sách, chứng từ nộp tiền thuế GTGT vào NSNN (Phiếu chi tiên mặt, Phiêu thu của Kho bạc Nhà nước, giầy bao nợ của ngân hàng)

- Xem xét lượng thuế còn phải nộp (hoặc sẽ được khấu trừ ) cuối kì có khớp với

sô phải nộp và đã nộp trong kì hay không

- Chọn mẫu hóa đơn chứng từ các nghiệp vụ hạnh toán thuế GTGT đề kiểm tra chỉ tiết Đối với từng mẫu chọn, kiểm toán viên sẽ xem xét hàng hóa mua (bán ra) chịu mức thuế suất nào, có chứng từ kế toán đầy đủ cho việc ghi nhận hay không Trong đó, kiếm toán viên cần đặc biệt lưu ý tới những hàng hóa có mức thuế suất thấp (0% hoặc 5%) đối chiếu với danh mục các hàng hóa này trong luật và quy định hiện hành của Nhà nước Nếu hàng hóa được miễn thuế thì cần có chứng từ phê chuẩn của cơ quan Nhà nước có thâm quyên Nếu hàng xuất khẩu (hoặc nhập khẩu) thì bên cạnh hóa đơn cần phải có đầy đủ hồ sơ và chứng từ đi kèm như : hợp đồng, phiêu xuất kho (với hàng bán ra), tờ khai hải quan, vận đơn Khi kiểm tra, KTV cũng cần lưu ý tới sự phê chuẩn trên chứng từ, tính hợp pháp hợp lệ của chứng từ Đặc biệt với khoản mục thuế GTGT thì

sự phê chuẩn và mã số thuế của khách hàng, của nhà cung cấp là rất quan trọng vì nếu các yêu tố đó không đầy đủ hoặc chính xác thì có thê dẫn đến khả năng thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ khi cơ quan thuế kiểm tra

CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG ÁP DỤNG QUY TRÌNH KIEM TOÁN KHOẢN MỤC THUÊ GTGT TRONG QUY TRÌNH

KIÊM TOÁN BCTC DO CÔNG TY TNHH TU VAN

KE TOAN VA KIEM TOAN VIET NAM

2.1 Quy trình chung về kiểm toán thué GTGT trong kiếm toán BCTC thực hiện tại công ty kiếm toán AVA

Quy trình kiểm toán BCTC được lưu trong hồ sơ kiểm toán tại công ty kiếm

toán AVA, theo đó, quy trình kiểm toán đối với phần hành thuế GTGT là sự cụ thể

hóa của quy trình kiểm toán BCTC và tuân theo các bước công việc sau :

2.1.1 Giai đoạn lập kế hoạch kiếm toán

Bước 1 : Đánh giá khách hùng và chấp nhận hợp dong

Trước khi tiến hành kiểm toán khoản mục thuế GTGT, KTV cần thực hiện đánh giá và chấp nhận khách hàng mới, hoặc tiếp tục thực hiện kiểm toán đối với đối tác cũ Bước công việc này giúp BGĐ công ty nắm được sơ bộ những thông tin

về khách hàng như : lịch sử hình thành, ngành nghề kinh đoanh, doanh thu các năm, kết quả kiểm toán các năm trước, qua đó đánh giá khả năng thực hiện hợp đồng kiểm toán và đề nghị mức giá phí phù hợp

Bước 2 : Hình thành kế hoạch kiếm toán sơ bộ

Sau khi chấp nhận hợp đồng, BGD sẽ thỏa thuận với khách hàng về phạm

vi, các điều khoản của cuộc kiểm toán, lịch trình công việc, các nguồn lực cần thiết

(đặc biệt là nhân lực thực hiện) cho cuộc kiểm toán dựa trên quy mô, bản chất hoạt

động kinh doanh và mức độ phức tạp của cuộc kiểm toán Đối với khoán mục thuế GTGT, trưởng nhóm kiểm toán sẽ chỉ định một KTV có kinh nghiệm, am hiểu về luật thuế cũng như ngành nghề kinh doanh của khách hàng thực hiện

Bước 3 : Thu thập thông tin về khách hàng

a Đánh giá hệ thống KSNB của khách hàng

Công ty AVA thực hiện tìm hiểu về hệ thống KSNB của khách hàng thông qua bảng câu hỏi kết hợp phỏng vấn và quan sát hoạt động tại đơn vị khách hàng Đối với kiểm toán thuế GTGT, KTV tiến hành phỏng van BGĐ, kế toán trưởng, kế toán thuế GTGT về các thủ tục mà họ thiết lập đối với khoản mục thuế đồng thời quan sát quá trình thực hiện kế toán từ khâu tiếp nhận hóa đơn, ghi số và kê khai Đồng thời, KTV mô tả lại các thủ tục kiểm soát của khách hàng trên giấy tờ làm việc (GTLV) và đánh giá hệ thống KSNB Nội dung của của việc đánh giá hệ thống KSNB đối với phần hành thuế GTGT bao gồm :

e _ Thiết kế quy chế kiếm soát và thiết kế bộ máy KSNB Từ bảng câu hỏi và bảng mô tá hệ thống KSNB đối với khoản mục thuế GTGT, KTV nhận điện các quy chế kiếm soát mà khách hàng thiết lập đồng thời đánh giá về tính đầy đủ của các quy chế kiểm soát cần thiết đối với khoản mục thuế GTGT

e _ Đánh giá hiệu quả và tính liên tục của các quy chế kiếm soát KTV đánh giá tính hiệu quả của các quy chế đó trong việc ngăn ngừa và phát hiện các sai sót trọng yêu và tính liên tục của các thủ tục đó

b Thủ tục phân tích soát xét sơ bộ

Thủ tục phân tích soát xét sơ bộ được thực hiện nhằm thu thập hiểu biết về nội dung BCTC nói chung và khoản mục thuế GTGT nói riêng, những biến động lơn về hoạt động kinh doanh và kế toán thuế GTGT Căn cứ vào kết quả thu được, KTV xác định rủi ro tiềm tàng đối với thuế GTGT và có định hường cho việc thực hiện kiểm toán thuế GTGT các công việc tiếp theo

Đối với khoản mục thuế GTGT, KTV thực hiện so sánh số thuế GTGT đầu

vào được khấu trừ, thuế GTGT phải nộp giữa các kỳ kế toán theo số tuyệt đối và số tương đối Tiếp đó, KTV xem xét xu hướng thay đổi của các khoản mục thuế GTGT trong mối quan hệ với xu hướng thay đổi của các khoản mục liên quan như Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, Chỉ phí mua hàng, Hàng tồn kho, Bước 4 : Đánh giá tỉnh trọng yếu và rủi ro

Mục đích của việc đánh giá rủi ro kiểm toán là để xác định mức rủi ro phát hiện làm cơ sở cho lập kế hoạch các thử nghiệm kiểm toán sẽ áp dụng Thông qua việc đánh giá rủi ro kiểm toán, nhóm kiểm toán sẽ thiết kế chương trình kiểm toán phù hợp với yếu kém đã phát hiện Tại AVA, công việc này chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và thực tế tình hình cụ thể tại đơn vị kiểm toán mà trưởng đoàn kiểm toán

sẽ đưa ra mức trọng yếu hợp lý cho toàn bộ BCTC, sau đó phân bố ước lượng ban đầu cho các khoản mục trên BCTC Nhằm hạn chế tôi đa rủi ro có thể xảy ra đối với bản thân công ty, trong hầu hết các cuộc kiểm toán, BGĐ luôn ấn định mức rủi ro kiểm toán mong muốn ở mức thấp (thường là mức 5%) nhằm đạt được độ tin cậy cao (khoảng 95%)

Bước 5 : 7biết kế chương trình kiểm toán

Đây là bước cuối cùng trong khâu lập kế hoạch kiểm toán Căn cứ vào mức trọng yếu xác định cho khoản mục thuế, rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát, KTV

sẽ xác định phương pháp kiểm toán sẽ được áp dụng đối với khoản mụ thuế GTGT

a Thiết kế thử nghiệm kiểm soát

Nếu hệ thống KSNB đối với khoản mục thuế được KTV đánh giá là có hiệu qua, AVA thiết kế các thử nghiệm kiểm soát dựa vào hệ thống kiểm soát của khách hang KTV thực hiện phỏng vấn kế toán trưởng và kế toán thuế về quy trình thực hiện phần hành thuế GTGT, quan sát trình tự thực hiện từ khi tiếp nhận hóa đơn đến khi lập bảng kê khai và quyết toán thuế GTGT, thu thập biên bản đối chiếu thuế

GTGT, chọn mẫu đối chiếu tờ khai thuế GTGT với số sách

b Thiết kế thử nghiệm cơ bản

AVA xây dựng mẫu chương trình kiếm toán thuế chung và thủ tục kiểm toán khoản mục thuê GTGT với khách hàng Tùy thuộc vào đánh giá về hệ thông KSNB đôi với khoản mục thuê GTGT mà KTV sẽ có sự điêu chỉnh phù hợp với đặc điêm

khách hàng

KTV sẽ tăng số lượng các thủ tục kiểm tra chỉ tiết, số lượng mẫu chọn và quy

mô mẫu nêu hệ thông KSNB được đánh giá là kém hiệu quả (hoặc không tôn tại) tương ứng mức rủi ro kiêm soát ở mức độ cao và ngược lại

Trong giai đoạn này, KTV sẽ thực hiện các trắc nghiệm được thiệt kê trong chương trình kiêm toán đê thu thập các băng chứng kiêm toán thuê GTGT

a Thực hiện thử nghiệm kiếm soát

KTV thực hiện các thủ tục được thiết kế nhằm đánh giá các quy chế kiểm soát tại đơn vị khách hàng có được thiết kế đây đủ và thực sự hữu hiệu trong việc ngăn ngừa, phát hiện, sửa chữa đối với các sai phạm về việc hạch toán, kê khai, quyết toán thuế và nộp thuế GTGT Bên cạnh đó, KTV cũng phải thu thập các băng chứng chứng minh các quy chế kiểm soát được khách hàng tuân thủ và thực hiện thường xuyên hay không Từ đó, KTV đưa ra đánh giá lại về mức độ rủi ro kiểm soát đối với khoản mục thuế GTGT của khách hàng

b Thực hiện thủ tục phần tích

AVA thực hiện thủ tục phân tích để ước lượng số thuế GTGT đầu ra Việc phân tích được thực hiện như sau :

Đầu tiên, KTV xây dựng mô hình dự đoán số dư thuế GTGT đầu ra trên hai

biên là doanh thu và thuê suât thuê GTGT

Thuế GTGT đầu ra = ( Doanh thu từng loại x Thuế suất từng loại) + ( thu nhập khác x Thuế suất từng loại)

Kế đến, công việc của KTV là xem xét tính độc lập và tin cậy của dữ liệu tài chính được sử dụng trong mô hình bằng cách xem xét sự phân cách trách nhiệm kế toán thuế và kế toán bán hàng Tiếp theo, KTV tiến hành ước tính giá trị thuế GTGT và so sánh số ước tính với số sách kế toán, các tài liệu liên quan

Cuối cùng, KTV thực hiện phân tích nguyên nhân chênh lệch Khi có chênh lệch, KTV sẽ phỏng vẫn BGD, kế toán trưởng và kế toán thuế đề điều tra tính chất

và nguyên nhân, từ đó,đưa ra quyết định có tăng cường các thủ tục kiểm tra chỉ tiết hay không

c Thực hiện thủ tục kiếm tra chỉ tiết

Trong bước này, KTV sẽ thu thập băng chứng kiểm toán về sai phạm trọng yêu trong các CSDL: quyên và nghĩa vụ, tính hiện hữu, đây đủ, tính chính xác, phân

loại và trình bày, chính xác sô học

Việc xác định quy mô và kích thước mẫu để thực hiện căn cứ vào mức rủi ro kiêm soát đánh giá lại và kêt quả thủ tục phân tích được thực hiện Nêu rủi ro kiêm

soát được đánh giá thấp và thủ tục phân tích ở trên có chênh lệch đã được giải thích hợp lý thì thủ tục kiêm tra chỉ tiệt sẽ được xét giảm bớt sô lượng và ngược lại Nội đung kiểm tra chỉ tiết bao gồm :

e Lập bảng tong hop chi tiết thuế GTGT theo số Dư đầu kì, phát sinh trong kì,

sô dư cuôi kì TK 133, 3331

e Thực hiện đối chiếu số dư đầu kì của thuế GTGT đầu vào, số dư cuối kì của

thuê GTGT đầu ra được phán ánh trên BCTC với sô dư cuôi kì của hai khoản mục này trên BCTC năm trước

e_ Đối chiếu số dư cuối kì và phát sinh tăng giảm trong kì của khoản mục thuế GTGT trên bảng CĐPS và bảng CĐKT có đồng nhất với sô dư trên SO Cái

e Lập bảng tông hợp thuế GTGT đầu vào và thuế GTGT đầu ra với tờ khai thuế Tìm hiểu nguyên nhân chênh lệch (nếu có)

e_ Đối chiếu ngày phát hành hóa đơn và ngày kê khai thuế GTGT để kiểm tra

các hóa đơn đã hết hạn kê khai

e Tính toán lại thuế GTGT đầu ra và so sánh với số thuế kế khai của doanh

nghiệp, đông thời tìm hiệu rõ nguyên nhân

e_ Tình toán lại số thuế GTGT còn phải nộp ( hoặc số thuế còn được khấu trừ)

căn cứ vào số thuế GTGT đầu vào và thuế GTGT đầu ra trên tờ khai và đối

chiêu với sô còn phải nộp(còn được khâu trừ ) trên tờ khai

e© Kiểm tra chỉ tiết số sách, chứng từ nộp tiền thuế GTGT vào NSNN ( phiếu

Chi tiên mặt, phiêu Thu của Kho bạc, giầy báo Nợ của ngân hàng )

e Chọn mẫu các tháng có phát sinh hay biến động lớn để kiểm tra chỉ tiết hóa đơn về mã sô thuê, tên công ty, chữ ký phê chuẩn, con dâu, và các chứng

từ liên quan

e© KTV cần lưu ý tới những hàng hóa có mức thuế suất thấp (0% và 5% ) đối chiếu với danh mục hàng hóa này theo quy định về thuế hiện hành Nếu hàng hóa được miễn thuế cân có chứng từ phê chuẩn của cơ quan có thâm quyên Nếu hàng hóa xuất khẩu ( hoặc nhập khẩu), bên cạnh hóa đơn, cần phải có đầy đủ hồ sơ và chứng từ liên quan như : hợp đồng, tờ khai hải quan, vận

đơn

2.2 Thực trạng áp dụng quy trình kiếm toán thuế GTGT trong kiếm toán tại hai khách hàng của công ty TNHH Tư vẫn Kế toán và Kiếm toán Việt Nam Mặc dù mới thành lập, AVA hiện đang là một trong những công ty kinh doanh dịch vụ kiểm toán có tiềm năng, biết khai thác thị trường, nâng cao chất lượng dịch

vụ Năm 2009, với doanh thu đạt trên 21 ty VND đã đưa AVA vươn lên đứng trong top 10 Doanh nghiệp Kiểm toán Việt Nam có tốc độ tăng doanh thu cao Dù mới

thành lập chưa lâu nhưng AVA đã và đang khẳng định được vị thế của mình trong ngành kiểm toán của Việt Nam điều đó được thể hiện ở kết quả hoạt động của AVA, sự tín nhiệm của khách hàng dành cho công ty và doanh số hợp đồng kiếm toán tăng lên hàng năm được thực hiện bởi công ty Đề hiểu biết về thực tiễn kiếm toán khoản mục thuế GTGT, trong bài báo cáo chuyên đề thực tập của mình, tôi xin trình bày chỉ tiết các công việc mà KTV đã thực hiện khi tiến hành khoán mục thuế GTGT trong quá trình kiểm toán tại 2 đơn vị khách hàng điển hình của AVA Qua

đó, có thể nêu lên những đặc điểm nỗi bật trong quy trình kiểm toán thuế GTGT tại công ty kiếm toán AVA mà khi trình bày về một khách hàng chúng ta sẽ không thể thấy được

2.2.1 Quy trình kiỄm toán khoản mục thuế GTŒT trong kiểm toán BCTC của công ty A do công ty TNHH Tự vẫn Kế toán và Kiếm toán Việt Nam thực hiện 2.2.1.1 Lập kế hoạch kiểm toán

Công ty cô phân A là khách hàng mới của AVA, đây là năm đầu tiên AVA tiến hành kiểm toán cho A Vì thế, giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán đóng vai trò quan trọng và được thực hiện bởi KTV có kinh nghiệm Cuộc kiểm toán được tiến hành trên cơ sở Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và Chuẩn mực kiểm toán Quốc tế

a Đánh giá khách hàng và chấp nhận hợp đồng

AVA thực hiện gửi thư chào hàng đến A — một công ty mà AVA dự kiến có khả năng thực hiện cung cấp dịch vụ kiểm toán Công ty A, sau khi nhận được thư chào hàng, đã gửi thư mời kiểm toán đến AVA AVA tiến hành gặp gỡ BGĐ khách hàng để trao đối về những thông tin liên quan đến việc đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán cho A

Biểu 2.1: Đánh giá khả năng chấp nhận kiếm toán khách hàng A

1 | Rủi ro kinh doanh và những vấn đề liên v

quan đã được xem xét

2_ |Mục tiêu kiêm toán trọng yêu và những v

vân đê quan trọng trong báo cáo đã được

xem xét

3 Phương pháp kiêm toán hệ thông được áp v

dung cho khach hang

4 Sự cần thiết của đồng kiểm soát/xem xét v

cua PGD thir hai

5 Kiêm toán trong môi trường tín học v

( Nguồn : Hồ sơ kiếm toán AVA )

b Hình thành kế hoạch kiểm toán sơ bộ

Sau khi chấp nhận cung cấp dịch vụ kiểm toán cho A, AVA tiến hành thỏa thuận với BGĐ của A về phạm vi, các điều khoán của cuộc kiểm toán cũng như lịch trình công việc và các nguồn lực cần thiết cho cuộc kiểm toán dựa trên quy mô, bản chất hoạt động kinh doanh, mức độ phức tạp của cuộc kiểm toán Một số điểm cơ bản trong kế hoạch sơ bộ như sau :

e Về phạm vi công việc : AVA thực hiện cung cấp dịch vụ kiếm toán BCTC cho kỳ kê toán năm 2009 cho A, không có yêu cầu đặc biệt trong việc cung cấp dịch vụ kiểm toán

e Về thời gian tiến hành: Cuộc kiểm toán bắt đầu từ 14/02/2010 đến ngày 22/02/2010

e Về bố trí nhân sự : A là khách hàng mới với quy mô tương đối lớn nên đoàn kiểm toán được bố trí gồm 5 người, cụ thế: 1 chủ nhiệm kiểm toán, 1 trưởng nhóm kiểm toán, 1KTV chính và 2 trợ lý kiểm toán Đối với khoản mục thuế GTGT, chủ nhiệm kiểm toán kiểm toán chỉ định 1 KTV có 4 năm kinh nghiệm, am hiểu về luật thuế cũng như ngành nghề của doanh nghiệp thực hiện

c Thu thập thông tin về khách hàng

Biểu 2.2 : Thu thập thông tin về khách hàng A

Khách hàng : công ty TNHH một thanh viên A | Tham chiéu: Oo,

Niên độ : 1/1/2009-3 1/12/2009 Người thực hiện CTA 14/02/2010

Nội dung : Tìm hiểu thông tin khách hàng Người kiêm tra NST 22/02/2010

Trụ sở chính : Số 22 Lý Tự Trọng, Quận I, TP Hồ Chí Minh

Ông Lê Văn Hùng Tổng Giám đốc

Ông Nguyễn Hữu Thọ Phó Tổng Giám đốc

Ông Hoàng Minh Đức Phó Tổng Giám đốc

2 Tình hình kinh doanh của khách hàng

a Ngành nghề : Lĩnh vực kinh doanh chính của công ty theo giấy đăng kí kinh doanh bao

gôm:

Sản xuất, mua bán vật tư, thiết bị ngành hóa chất Các hoạt động nghiên cứu thử nghiệm các dịch vụ khác;

Kinh doanh vận chuyển hàng hóa bằng ô tô — đường thủy;

Kinh doanh nhà hàng, kinh doanh lữ hành nội địa, khách sạn (chỉ làm văn phòng giao dịch, không kinh doanh tại TP Hỗ Chí Minh);

Sản xuất, mua bán vật tư, sản phẩm ngành hóa chất phân bón (trừ hóa chất có tính độc hại

mạnh, không sản xuât hóa chất tại TP Hồ Chí Minh);

Gia công, chế, tạo, lắp đặt thiết bị chuyên đùng, đường ống công nghệ và đường ống dùng trong ngành cấp thải nước công nghiệp (không chịu áp lực — trừ tái phế thai kim loại, xi mạ điện, luyện kim đúc);

Khai thác và chế biến khoáng sản (không chế biến tại trụ sở);

Mua bán nguyên liệu cao su thiên nhiên

Đặc điểm môi trường kinh doanh

Năm 2009 là năm khủng hoảng của nền kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng,

do đó sản lượng tiêu thụ bị giảm di.Thi trường trong và ngoài nước có những diễn biến phức tạp theo xu hướng cạnh tranh ngảy càng gay gắt Hiện nay, ngày càng có nhiều công ty nước ngoài hoạt động trong cũng lĩnh vực tham gia vào thị trường nên cũng gây ra một sức ép khá lớn cho công ty trong việc kinh doanh sản xuất hàng hóa và cung câp dịch vụ Công ty đã có

nhiều biện pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý và sản xuất kinh doanh, đó đó vẫn duy trì

mức doanh thu và lợi nhuận sau thuế tương đối khả quan

II Kết quả hoạt động kinh doanh và các chính sách kế toán chủ yếu

1 Kết quả hoạt động kinh doanh trong năm 2009

Trong năm tài chính 2009, kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty trên BCTC trước kiểm toán như sau :

Doanh thu thuần: 596.522.348.750 VND

Lãi sau thuế : 22.353.086.761 VNĐ

2 Chính sách thuế

Chứng từ sử dụng : Hóa đơn mua tại cơ quan thuế

Tài khoản sử dụng :

- TK 1331 : Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

- TK333I : Thuế GTGT đầu ra

Thuế GTGT : thuê suất thuê GTGT đối với hoạt động sản xuất kinh doanh và cung cấp dịch vụ là

5% và 10%

Thuế Thu nhập doanh nghiệp : chỉ phí thuế thu nhập hiện hành được xác định trên cơ sở thu nhập

chịu thuê và thuê suât thuê thu nhập doanh nghiệp năm hiện hành 25%

Kết luận: KV đã thu thập đầy đủ thông tin cần thiết về khách hàng

(Nguôn : Hồ sơ kiểm toán AWA)

d Đánh giá hệ thống KSNB

KTV thực hiện phỏng vẫn BGĐ, kế toán thuế và thiết kế báng câu hỏi chỉ tiết

để tìm hiểu về hệ thống kế toán và hệ thống KSNB đối với khoản mục thuế GTGT

Biểu 2.3.a : Bảng câu hỏi chỉ tiết tìm hiểu hệ thống KSNB khoản mục

thuê GTGT của KHA

Các vẫn đề chung Kết quả

1 Đơn vị có lưu trữ các biên bản quyêt toán thuê hiện có của | Có

các năm trước không?

2 Thuê được theo đối và phân loại trong các tài khoản nào? Tài khoản 1331, 3331

Có phù hợp không?

3 Khi tiếp nhận hóa đơn, kê toán có hạch toán và ghi sô ngay | Không — Hóa đơn được

ngày

4 Kế toán có biện pháp gi để tách biệt giữa hóa đơn đã ghi sô | Không

với hóa đơn chưa ghi sô?

5 Trước khi ghi số, kế toán có thực hiện kiểm tra lại việc tính | Không ( Kế toán cho

toán sô tiên trên hóa đơn, mã sô thuê, nội dung và bảo đảm răng hóa đơn đã hoàn

hóa đơn hợp lý mới ghi số không? toán phần ánh đúng nội

dung)

Thuế GTGT

1 Mức thuê suất đôi với thuê GTGT đâu ra của đơn vị là bao | - Sản phâm phân bón,

là 5%

2 Đơn vị áp dụng phương pháp tính thuê nào? Phương pháp khẩu trừ

3 Đơn vị đang sử dụng loại hóa đơn do BTC phát hànhhay | Sử dụng hóa đơn do BTC

4 Đơn vị có ghi rõ giá bán chưa có thuế GTGT, phụ phí, phí | Có

tính ngoài giá, thuế suất thuế GTGT và tông giá thanh

toán trên hóa don GTGT khong ( đôi với đơn vị áp dụng

phương pháp khâu trừ thuê)

5 Đơn vị có sử dụng hóa đơn GTGT hay phiêu xuât kho

kiêm vận chuyến nội bộ/ phiếu xuất kho hàng gửi bán đại

lý kèm lệnh điều động nội bộ( do BTC phát hành hoặc cho

phép phát hành) cho hàng hóa vận chuyền từ công ty đến

các cửa hàng đại lý với nhau

Hàng điêu chuyên nội bộ

: Hóa đơn, phiếu xuất

kho kiểm vận chuyên nội

bộ ( kèm lênh điều chuyên nội bộ)

6 Đơn vị có sản phâm dùng để xuất khẩu không? Đơn vị có

tính thuê GTGT trên phân giá có thuê xuât khâu không? Không

7 Đỗi với các sản phâm dùng tiêu thụ nội bộ, khuyên mãi,

quảng cáo phục vụ sản xuât kinh doanh thì :

a Đơn vị có phát hành hóa đơn không?

b Giá ghi tên hóa đơn có phải giá vốn của hàng hóa dịch

§ Đơn vị có xuất sản phâm, hàng hóa, thành phâm đề tiêu

dùng không phục vụ SXKD hoặc cho SXKD hàng hóa,

dịch vụ không chịu thuê GTGT hay không?

Không

9 Don vi co hang héa thuộc diện được miễn giảm thuê

thuê

10 Công ty có kê khai thuê GTGT đầu vào muộn hơn 6 tháng

sau ngày hóa đơn được phát hành không? Không

(Nguồn : Hô sơ kiểm toán AVA)

Sau khi hoàn thành bảng câu hỏi, KTV mô tả lại lại quy trình KSNB được thiết lập tại đơn vị khách hàng đôi với khoản mục thuê GTGT tai don vi

Biếu 2.3.b: Mô tả hệ thống KSNB khách hàng A

Khách hàng : công ty cô phân A Tham chiếu: Oo2

Niên độ : 1/1/2009-3 1/12/2009 Người thực hiện CTA 14/02/2010

Nội dung : Tìm hiểu hệ thống KSNB khách Người kiểm tra NST 22/02/2010

VAT đầu vào: VAT hàng nội địa

VAT đầura : VAT doanh thu hàng nội địa thuế suất 5 — 10%

Quy trình kế toán VAT:

Hóa đơn đầu vào mỗi khi về đều được kế toán sắp xếp theo trình tự thời gian và được lưu trữ trên

một file riêng Hóa đơn không được cập nhật vào sô sách và tờ khai ngay mà được dôn lại sau 2 - 3

ngày mới cập nhật vào sô theo trình tự thời gian

Kiếm tra đối chiếu:

Công ty không có hình thức kiểm soát (như ký nháy) vào các hóa đơn đã được ghi số và các hóa

đơn chưa ghi sô Kê toán thuê do một nhân viên có l năm kinh nghiệm thực hiện Cuôi mỗi tháng, nhân viên này chuân bị tờ khai thuê, tuy nhiên, không đôi chiêu giữa tờ khai thuê với sô cái GTGT

được khâu trừ và thuê GTGT phải nộp Sau đó, tờ khai được kiêm tra một lân trước khi trình cơ

quan thuê xem xét

Phê chuẩn tờ khai:

- Sau khi được chuẩn bị bởi kế toán trưởng, tờ khai thuế sẽ được đưa cho Tổng Giám đốc xem xét

và thông qua

Kết luận: Hệ thống KSNB và các thủ tục kiểm soát đối với khoản mục thuế GTGT được thiết kết chưa đây đủ và đánh giá là kém hiệu quả

(Nguồn : Hồ sơ kiếm toán AVA)

Qua bảng câu hỏi và GTLV mô tá hệ thống KSNB của khách hàng A, KTV nhận thay hệ thống KSNB của đơn vị được thiết kế nhưng chưa đầy đủ và kém hiệu quả, thêm vào đó, việc kê khai và nộp thuế chưa có chính sách phê duyệt chặt chẽ

Vì vậy, mức độ rủi ro kiểm soát đối với khoản mục thuế GTGT được đánh giá ở

mức cao Theo đó, KTV không tiếp tục thực hiện thử nghiệm kiểm soát do thiếu sự tin tưởng vào hệ thống KSNB tại đơn vị khách hàng

e Đánh giá tính trọng yếu và rủi ro

Đánh giá tính trọng yêu là một khâu quan trọng của mỗi cuộc kiểm toán Để

đánh giá được tính trọng yếu cho các khoản mục, KTV sẽ căn cứ vào mức trọng yếu, là ngưỡng mà KTV tin rằng các sai phạm không ảnh hưởng đến thông tin trên BCTC của khách hàng, nói cách khác, mức trọng yếu là mức mà ở đó các sai phạm

có thể chấp nhận được

Biếu 2.4 : Các chỉ tiêu xác định mức trọng yếu

Chỉ tiêu xác định mức trọng yếu Tỷ lệ xác định mức trọng yếu

1 Tổng tài sản 0.05% — 1%

3 Tổng lợi nhuận trước thuê 5% - 10%

Tùy theo sự đánh giá của KTV, mà chỉ tiêu nào sẽ được sử dụng để đánh giá

mức trọng yếu Sau khi xác định mức sai phạm tối đa có thể chấp nhận cho toàn bộ BCTC, KTV sẽ tiến hành phân bổ mức trọng yếu cho các khoản mục được kiểm toán Trong quá trình kiểm toán, mức trọng yếu này có thể được điều chỉnh nếu như

có sự thay đối đáng kế so với khâu lập kế hoạch Tại AVA, trong quá trình kiếm toán, việc xác định mức trọng yếu cho khoản mục thuế GTGT thường được làm theo kinh nghiệm và khả năng xét doan cua KTV

Do công ty cổ phần A là khách hàng kiểm toán năm đầu tiên của AVA, sự

hiểu biết và kinh nghiệm của KTV đối với gian lận, sai sót của khoản mục thuế GTGT là không nhiễu nên rủi ro tiềm tàng đối với khoản mục thuế GTGT được đánh giá ở mức cao Mặt khác, rủi ro kiếm soát do hệ thống KSNB đối với thuế GTGT cũng được đánh giá ở mức độ cao nên để mức rủi ro kiểm toán ở mức có thể chấp nhận được thỉ KTV phải hạ thấp rủi ro phát hiện bằng cách thực hiện quy trình kiểm toán một cách phù hợp, tăng cường số lượng bằng chứng kiểm toán cần thu thập và thận trọng khi đưa ra kết luận đối với khoản mục thuế GTGT

f Thiết kế chương trình kiếm toán

Thiết kế chương trình kiểm toán thuế GTGT là khâu cuối cùng trong giai đoạn

lập kế hoạch kiểm toán Trưởng nhóm kiểm toán sẽ tiến hành soạn thảo chương trình kiểm toán và giao nhiệm vụ cho từng thành viên trong nhóm Chương trình kiểm toán được lập dựa trên đặc điểm tình hình hoạt động và quy mô đối tác khách hàng Trên thực tế, AVA đã xây dựng một chương trình kiểm toán mẫu cho các khoản mục, vì thể trưởng nhóm kiểm toán sẽ điều chỉnh cho phù hợp với từng khách hàng cụ thể Các thủ tục kiểm toán cho giai đoạn thực hiện kiểm toán cũng được thiết kế, những thủ tục này mang tính chất bắt buộc Đối với những thông tin thu thập được, KTV thực hiện ghi trên giấy tờ làm việc về kết quả đánh _gia, thoi gian thực hiện và đánh tham chiếu lên chương trình kiểm toán ứng với mỗi thủ tục

đó

Sau đây là chương trình kiểm toán khoản mục thuế GTGT được thiết kế tại công ty kiêm toán AVA

Biếu 2.5 : Chương trình kiếm toán khoản mục thuế GTGT tại AVA

Mục tiêu :

- Thuế GTGT được khấu trừ được hạch toán đúng trong các tài khoản (tính đầy đủ, tính hiện hữu, sở hữu, cách trình bày)

- Các khoản thuế được hoàn lại, được khấu trừ được tính toán một cách chính xác

- Đảm bảo rằng các bản kê khai được lập chính xác

hiện

1 Thủ tục phân tích và đối chiếu số liệu tông hợp

- - Đối chiếu số dư đầu kỳ trên Báo cáo tài chính năm nay (nếu có)

với sô liệu trên Báo cáo tài chính năm trước (đã được kiêm toán

hoặc phê duyệt bởi cơ quan có thâm quyên), với biên bản quyêt

toán thuê

Lưu ý: Nếu có chênh lệch phải kiểm tra các bút toán điều chỉnh

trong kỳ 6 phan kiêm tra chỉ tiết

- Đối chiếu số dư cuối kỳ trên Bảng cân đối kế toán (nếu có) với

báo cáo kêt quả kinh doanh, sô cái tài khoản, sô chi tiệt và các báo

cáo thuê

- — So sánh số đư các tài khoản giữa kỳ này với kỳ trước, giải thích

những biên động bât thường (nêu có)

- _ Thu thập, xem xét các biên bản quyết toán thuế, đối chiếu các chỉ

tiêu do cơ quan thuê xác nhận với sô kê toán và Báo cáo tài chính

trong kỳ

- — Thu thập các tờ khai thuế, xác nhận của cơ quan thuế, đối chiếu

với phân hạch toán trên sô kê toán và báo cáo kê toán

14/02/10 CTA

+ Đối chiếu số thuế năm trước mang sang với tờ khai thuế của

thang 1

+ Đối chiếu số thuế đầu vào phát sinh trong kỳ trên báo cáo kế

toán với sô kê toán, trên sô kê toán với tông hợp các tờ khai thuê

Nếu có chênh lệch cần đối chiếu chỉ tiết từng tháng để tìm ra

nguyên nhân chênh lệch và đê xuât ý kiên xử lý

- _ Xem xét các bảng kê khai thuế: đảm bảo rằng các bản kê khai thuế

đã lập đây đủ và nộp cho cơ quan thuê theo đúng quy định: từ

ngày 01 đên 10 thang tiép theo, toi da cho phép đên ngày l4

2 Kiểm tra chỉ tiết

2.1 Lập bảng tổng hợp đối ứng tài khoản nhằm: đối chiếu với các

phân hành kiêm toán khác, để nhận dạng quan hệ đôi ứng bât

thường làm cơ sở đê xác định mẫu chọn

2.2 Kiểm tra số phat sinh No

- Căn cứ vào kết quả kiểm tra trên, chọn mẫu đề kiểm tra

Luu y:

- Khi chon mau yéu cau kiém tra kj viéc ké khai thué cha thang 1

va thang 12 dé tránh việc lan thuế sang năm sau, nếu co thé kết

hợp với việc kiểm tra việc hạch toán thuê đâu vào trong tháng

tiếp theo của năm sau

- Kiểm tra tờ khai nhập khẩu đói với các khoản thuế GTGŒT hàng

nhập khẩu

- _ Kiểm tra việc tính toán và hạch toán các loại thuế VAT đầu vào

trong kỳ: Cân kiêm tra tính đây đủ, chính xác và đúng thời hạn của

các khoản thuê đâu vào được kê khai về: tỷ lệ thuê suât được áp

dụng, cơ sở tính thuê (giá tính thuê), các mặt hàng được khâu trừ

thuê

Luu y:

Theo quy định hiện hành các khoản thuế GTGT đâu vào chỉ được

khẩu trừ trong phạm vi 6 tháng kế từ ngày phát hành hoá đơn

2.3 Kiểm tra số phát sinh Có

- - Đối chiếu số thuế đã được khấu trừ trong kỳ trên số kế toán với

Phân II của Báo cáo kêt quả kinh doanh, đôi chiêu với Biên bản

quyêt toán và xác nhận thuê của cơ quan thuê trong kỳ (nêú có)

- Kiém tra các chứng từ của các nghiệp vụ liên quan đến việc hoàn

thuê, miễn giảm thuê

- - Đối với các khoản thuế không được khấu trừ, không được miễn

giảm, kiêm tra việc tính toán, cơ sở tính toán và hạch toán trên sô

kê toán

Lưu ý -

Đối chiếu thuế GTGT đấu vào không được khẩu trừ với :

+ ØỞ lệ loại hình doanh thu không chịu thuế trên tổng doanh thu

phat sinh

+ /huế GTGT đâu vào của các khoản chỉ do nguồn khác đài thọ

(công đoàn, quỹ khen thưởng phúc lợi )

2.4 Đối chiếu với các phần hành có liên quan như tiền mặt và tiền gửi

ngân hàng, chi phí mua hàng và thanh toán công nợ với khách

hàng, công nợ khác đê kiêm tra các nghiệp vụ có thê phát sinh

thuê GTGT đầu vào nhưng đơn vị chưa hạch toán hoặc đang treo

nợ thuê đâu vào

3 Kết luận

3.1 Thảo luận với đơn vi, dua ra các bút toán điều chỉnh và những vẫn

đê nêu trong Thư quản lý (nêu có)

3.2 Lập lại Thuyết mỉnh chỉ tiết nếu có sự điều chỉnh của kiểm toán

3.3 Lập trang kết luận kiểm toán cho khoản mục thực hiện 14/02/10

CTA

( Nguồn : Hô sơ kiêm toán AVA)

2.2.1.2 Thực hiện kiếm toán

Sau khi kế hoạch kiểm toán hoàn tất, trưởng nhóm kiểm toán đưa ra trọng tâm công việc và đặc thù kiểm toán cho từng phần hành Thực tế, trong quá trình kiểm toán, thực hiện kiểm toán là giai đoạn chủ đạo, chiếm phân lớn thời gian cuộc kiểm toán và có vai trò quyết định đến chất lượng cuộc kiểm toán Vì vậy, KTV cần phải bảo đám tuân thủ theo đúng những bước công việc đã đề ra trong chương trình kiếm toán

> _ Thực hiện thủ tục phân tích

Trong quá trình kiểm toán các khoản mục phát sinh tai don vi trong ki ké toan, KTV can luôn xem xét, đối chiếu sự biến động của các phần hành trong cũng một chu trình kế toán Trên cơ sở các tỷ lệ tương quan giữa các chỉ tiêu trên bảng CĐKT

và báo cáo KQKD, KTV có thể đánh giá mức độ hợp lý trong cấu trúc tài chính và hiệu quả hoạt động các bộ phận của doanh nghiệp

Trong khi thuế GTGT đầu vào có mối liên hệ với hàng hóa, dịch vụ, tài sản mua vào - các khoản mục này sau đó được kết chuyển vào chi phí SXKD hay vào giá trị HTK, TSCĐ tăng trong kì - thì thuế GTGT đầu ra lại được xác định trên cơ

sở doanh thu bán hàng, doanh thu nội bộ và thu nhập từ các hoạt động cho thuê TSCĐ, Vì thế, bên cạnh so sánh chỉ tiêu thuế GTGT qua các năm, việc phân tích chỉ tiêu thuế GTGT trong mối quan hệ với các các chỉ tiêu như doanh thu, chỉ phí, TSCD, HTK sẽ giúp KTV có cái nhìn tổng quát về tình hình kinh doanh cũng như khoản mục thuế GTGT của khách hàng A

a Thủ tục phân (ích đối với thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

Biếu 2.6.a : Phân tích khoản mục thuế GTGT đầu vào được khấu trừ của KHA

Nhận xét :

Lượng hàng hóa và dịch vụ công ty mua vào năm 2009 tăng so với năm 2008 hơn về số tuyệt đối là 92.189.491.889 VNĐ (đạt 124,65%) Sự gia tăng của hàng hóa, dịch vụ mua vào là do công ty mua sim thêm một số TSCĐ để tăng năng lực sản xuất, bên cạnh đó, số NVL nhập vào tăng do công ty cần nhiều hàng hóa để

mở rộng sản xuất, thực hiện các chiến dịch tăng cường tiêu dùng và khuyến mãi Do lượng hàng hóa dịch vụ mua vào tăng so với năm trước dẫn đến thuế

GTGT đầu vào được khấu trừ tăng về số tuyệt đối 5.962.389.854 VNĐ, tương

đương mức tuyệt đối 117,00%, điều này giải thích là do khối lượng hàng hóa, dịch

vụ mua vào tăng so với năm trước Tý lệ thuế GTGT đầu vào được khấu trừ so với năm trước giảm đạt 93,85%, nhìn chung tỷ lệ này trong năm 2009 vẫn ở mức phù

hợp ( 9%)

Kết luận : Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ của A năm 2009 so với năm 2008

tăng với tỷ lệ 17,00% được đánh giá là hợp lý

b Thú tục phân tích thuế GTGT đầu ra của khách hàng A

Biếu 2.6.b : phân tích khoản mục thuế GTGT đầu ra của KHA

Don vi: VND

Số chưa kiểm Số đã kiểm toán Chênh lệch năm 2009 so

1 Doanh thu | 596.522.348.750 531.517.730.330 | + 65.004.618.420 112,23 thuần

Doanh thu thuần năm 2009 tăng so với năm 2008 về số tuyệt đối

65.004.618.420 VND, tức tăng 12,23% Trong khi đó, thuế GTGT dau ra tang 11,94%, tương ứng mức tăng về số tuyệt đối là 5.821.407.148 VNĐ Tỷ lệ giữa thuế GTGT đầu ra năm 2009 so với năm 2008 giữ ở mức phù hợp và không có sự thay đổi nhiều, tuy nhiên, mức tăng của thuế GTGT đầu ra so với mức tăng doanh thu thuần có thể không hợp lý, hơn nữa, thuế VAT đầu ra còn phát sinh từ nguồn thu nhập khác Do đó, KTV nghỉ ngờ doanh nghiệp đã kê khai thiếu thuế GTGT đầu ra hoặc ghi nhận thừa doanh thu

Kết luận : Qua phân tích, KTV nhận thấy hai chỉ tiêu doanh thu thuần và thuế GTGT đâu ra có biên động cùng chiêu và có xu hướng tăng trong năm 2009

> Thực hiện thủ tục kiếm tra chỉ tiết

a Kiếm toán thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

Thủ tục 1 : Lập bảng tổng hợp số dư khoản mục thuế GTGT được khấu trừ KTV yêu cầu khách hàng cung cấp số Cái, số chỉ tiết TK 1331 cùng bảng cân đối số phát sinh năm 2009, BCTC chưa kiểm toán năm 2009, BCKT năm 2008 Trên cơ sở đó, KTV lập bảng tổng hợp số dư khoản mục kiểm toán bao gồm

số dư đầu kì, số phát sinh trong kì, số dư cuối kì của TK 133 và tiến hành đối chiếu với BCKT 2008, Số cái, Số chỉ tiết TK 133 năm 2009

Mục tiêu của việc lập bảng tổng hợp nhằm :

- Đảm bảo số đư đầu kì thuế GTGT năm nay khớp đúng với số liệu đã được

kiểm toán năm trước

- Đảm bảo số dư cuối kì của thuế GTGT năm nay khớp với số liệu trên Số cái,

Số chỉ tiết thuế GTGT đầu vào

- Đảm bảo việc cộng số, chuyên số trên Số cái, Số chỉ tiết, Bảng cân đói số phát sinh với BCTC được thể hiện đúng đắn

Việc tập hợp được thê hiện trên giấy tờ làm việc của KTV như sau :

Biéu 2.7 : Bảng tổng hợp số dư khoản mục thuế GTGT được khấu trừ KHA

- _ Lập bảng tông hợp thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

- _ Thực hiện thủ tục đối chiếu : đối chiếu số dư đầu kì tại 31/12/2008, số phát sinh trong kì, số dư cuối kì tại 31/12/2009 của khoản mục thuế GTGT đầu vào được

khấu trừ trên Số cái TK 133 với Số chỉ tiết TK 133, Bảng CĐKT và bảng CĐPS

( Nguồn : Hồ sơ kiêm toán AVA)

Thủ tục 2 : Lập bảng tổng hợp thuế GTGT đầu vào theo từng tháng và đối

chiếu với tờ khai thuế GTGT hàng tháng

KTV tiến hành kiểm tra việc kê khai thuế hàng tháng bằng cách kiểm tra, đối chiếu số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ từng tháng trên tờ khai thuế với số sách

kế toán Trong trường hợp có chênh lệch, KTV cần tìm hiểu nguyên nhân của chênh lệch đó Bước công việc này được thực hiện nhằm kiểm tra chỉ tiết việc kê khai thuế GTGT đầu vào hàng tháng để đảm bảo việc kê khai thuế là phù hợp và tuân theo Luật thuế GTGT hiện hành

Biểu 2.8 : Tổng hợp thuế GTGT đầu vào theo tháng của KHA

Mục tiêu : Đảm bảo việc kê khai thuê đâu vào là phù hợp và tuân thủ theo luật thuê hiện hành

Công việc: - Tập hợp thuế GTGT đầu vào từng tháng theo tờ khai và theo số kế toán

- _ Đối chiếu số liệu trên tờ khai thuế với Số cái và số chỉ tiết TK 133

- _ Giải thích nguyên nhân chênh lệch (nếu có)

nhỏ và không ảnh hưởng tới tổng thuế GTGT được khấu trừ cả năm và không vỉ phạm nguyên tắc về kê

khai thuế vì vậy KTV không điều chỉnh khoản mục này

Kết luận : Ngoại trừ những ảnh hưởng (nếu có) của phát hiện trên, thì khoản mục thuế GTGT phản ánh trung thực và hợp lý

( Nguôn : Hồ sơ kiêm toán AVA)

Thủ tục 3 : Kiếm tra chỉ tiết thời hạn kê khai hóa đơn

Theo quy định về kê khai thuế GTGT, thời hạn kê khai hóa đơn GTGT để khẩu trừ của đơn vị không được vượt quá 6 tháng từ ngày ghi trên hóa đơn, do đó, nếu khách hàng kê khai vượt quá thời điểm trên, hóa đơn GTGT đó sẽ không đươc khẩu trờ

Biểu 2.9 : Kiếm tra chỉ tiết thời hạn kê khai hóa đơn của KHA

Công việc: - Rà soát trên tờ khai và đối chiếu giữa ngày trên hóa đơn và ngày kê khai

-_ Liệt kê các hóa đơn hết hạn kê khai thuế GTGT

Tháng kê Số hóa đơn | Ngày trên | Số tiền mua ¡ Thuếsuất | VAT được

12 02595 15/04/2009 |15.360.500 | 5% 768.025

10 02702 09/05/2009 10.235.000 10% 1.023.500

Kết luận : Các khoản thuê GTGT ở trên sẽ không được khấu trừ do quá thời hạn kê khai

thuê Đơn vị cân hạch toán khoản thuê này vào chi phí của doanh nghiệp Bút toán điêu

( Nguồn : Hồ sơ kiếm toán AVA)

Thủ tục 4 : Kiểm tra chỉ tiết chứng từ

Biểu 2.10 : Kiếm tra chỉ tiết chứng từ thuế GTGT đầu vào KHA

Mục tiêu : Kiêm tra chỉ tiết thuê GTGT đâu vào được khâu trừ

Công việc :- Chọn mẫu các nghiệp vụ phát sinh

- _ Kiểm tra chỉ tiết thuế GTGT đầu vào về mã số thuế, con dấu, nội dung hóa đơn,

- _ Liệt kê hóa đơn chứng từ không hợp lệ

SH NT Diễn giải | TKĐƯ | Tiền hàng VAT Ghi chi

25/02/2009 | Mua NVL 153 120.325.090 | 12.032.509 | Khong có dâu của

01923 đơn vị

02537 | 03/04/2009 |Mua quạt | 211 24.500.000 | 2.450.000 | Ghi sai mã số thuê

gid

02691 | 09/05/2009 | Thanh toan | 111 2.244.000 224.400 Hoa don ghi 2 mau

van chuyên muc

contennơ

02783 | 14/07/2009 |Mua quan | 331 2.195.000 219.500 Trong hóa don ghi

áo BHLĐ tiên hàng chưa thuê

la 2.155.000 VND

02795 | 21/07/2009 | Tién vận | 331 3.021.600 302.160 Kê khai thuê 2 lân

chuyên

hàng hóa

02821 | 13/09/2009 |Mua may | 111 21.654.800 | 2.165.480 |Hóa đơn có giá trị

biên áp trên 20 triệu VND

thanh toán băng tiên mặt

02865 | 15/11/2009 | Thanh toan | 111 856.200 85.600 Không có hóa đơn,

tiên tiếp có trong bảng kê thuê

do lỗi về nghiệp vụ kế toán Tuy nhiên mức chênh lệch phát hiện không trong yếu, do vậy,

KTV không thực hiện bút toán điều chỉnh

2 Một số hóa đơn có nội dung bị tây xóa, thiếu chữ kí của người mua, không ghi hoặc ghỉ sai

mã số thuế của đơn vị, hóa đơn GTGT có giá trị trên 20 triệu VNĐ thanh toán bằng tiền

mặt Các hóa đơn không hợp lệ ở trên vẫn được khấu trừ thuế, tuy nhiên số thuế này không

được khấu trừ (theo Luật thuế GTGT năm 2008, nghị định 123/2008/NĐ- CP và thông tư 129/2008/TT-BTC ngày 26/12/2008 quy định chỉ tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luât thuế GTGT), các khoản thuế này được đưa vào chỉ phí Vì thế, KTV thực hiện bút

Kết luận : Dựa vào công việc đã thực hiện, theo ý kiến của KTV, ngoại trừ những phát hiện nêu

trên, các dữ liệu làm cơ sở cho khoản mục thuê GTŒT dau vào là thích hợp xét trên các khía cạnh trọng yêu

( Nguồn : Hồ sơ kiêm toán AVA)

b Kiếm toán thuế GTGT đầu ra

Trình tự công việc kiểm toán khoản mục thuế GTGT đầu ra của khách hàng A

- _ Lập bảng tông hợp thuế GTGT dau ra

- _ Thực hiện thủ tục đối chiếu : đối chiếu số dư đầu kì tại 31/12/2008, số phát sinh

trong kì, sô dư cuôi kì tại 31/12/2009 của khoản mục thuê GTGT đâu ra trên Sô cái

TK 3331 với Số chỉ tiết TK 3331, Bảng CĐKT và bảng CĐPS 2009

( Nguồn : Hồ sơ kiêm toán AVA)

Thủ tục 2: Lập bảng tổng hợp thuế GTGT đầu ra theo từng tháng và đối chiếu với tờ khai thuế GTGT hàng tháng

Bước công việc này thực hiện tương tự /bở fục 2 - kiểm toán thuế GTGT đầu vào được khấu trừ Do khoản mục thuế GTGT đầu ra có quan hệ trực tiếp với doanh thu nên khi tiến hành kiểm toán khoản mục thuế GTGT đầu ra, KTV sẽ thực hiện song song với kiêm toán phân hành doanh thu tại đơn vị

Biểu 2.12 : Bảng tông hợp thuế GTGT đầu ra theo từng tháng KHA

Mục tiêu : Đám bảo việc kê khai thuê đầu ra là phù hợp và tuân thủ luật thuế GTGT hiện hành

Công việc : Tập hợp thuế GTGT đầu ra từng loại thuế suất trên tờ khai thuế và số sách

Đối chiếu số liệu từng tháng giữa tờ khai và số sách

Giải thích nguyên nhân chênh lệch (nếu có)

Tháng VAT 5% Số liệu trên số sách VAT 10% Tổng Tờ khai thuế | Chênh lệch

1/ Chênh lệch trong tháng 3 là do có hóa đơn phát sinh trong tháng, kế toán đã kê trên tờ khai

nhưng chưa ghi sô hóa đơn này Việc điêu chỉnh đã được kê toán thực hiện trong tháng 4

2/ Chênh lệch trong tháng 10 là do hóa đơn số KA 007869 ngày 03/10/2009 có số thuế là 5.426.300

VNÐ đã ghi sô nhưng kê toán bỏ sót chưa kê khai Kê toán thuê đã tiên hành kê khai hóa đơn này trong tháng 1/2010

3/ Chênh lệch tháng II là chênh lệch nhỏ do làm tròn

Kết luận : Không có phát hiện trọng yếu, tổng hợp và kê khai thuế GTGT đầu ra trung thực và hợp

ly

( Nguôn : Hồ sơ kiêm toán AVA)

Thủ tục 3 : Tính toán lại VAT phải nộp

Như đã biết, thuế GTGŒT đầu ra được tính toán trên doanh thu bao gồm doanh thu bán hàng, doanh thu tiêu thụ nội bộ và thu nhập khác, công ty A có 2 mức thuế suất là 5% và 10% Căn cứ vào các tiểu khoản theo dõi trên số chỉ tiết của khách

hàng và số liệu từ KTV phần hành doanh thu, KTV tính toán lại số thuế GTGT phải

nộp như sau :