Với vị trí vàquyền hạn rất cao như thế, công việc của một CEO là lập kế hoạch hoạt động chocông ty hoạch định, chỉ đạo thực hiện và đánh giá kế hoạch, thiết lập bộ máy quản lý, xây dựng
Trang 1ĐẶT VẤN ĐỀ
“Thuật lãnh đạo không chỉ đơn thuần là khả năng lôi cuốn người khác, vì đôi khi đó chỉ là sự mị dân Đó cũng là khả năng gây cảm tình và thuyết phục người khác vì đây chỉ là kỹ năng của người phụ trách bán hàng Lãnh đạo là nâng tầm nhìn của con người lên mức cao hơn, đưa việc thực hiện công việc đạt tới một tiêu chuẩn cao hơn và phát triển tính cách con người vượt qua những giới hạn thông thường Để có được khả năng lãnh đạo như thế thì không gì tốt hơn là một môi trường doanh nghiệp được xây dựng trên những quy định chặt chẽ về kỷ luật
và trách nhiệm, những tiêu chuẩn cao trong thực hiện công việc, và sự tôn trọng từng cá nhân cũng như công việc của họ”
( Peterm J Drucker Cách thức quản lý, Butter-heineman Trang 157)
Trong hiện trạng của nền kinh tế Việt Nam hiện nay, doanh nghiệp vừa và nhỏchiếm tỷ trọng rất lớn trong nền kinh tế Quy mô các doanh nghiệp này ở nước ta khánhỏ bé Đặc biệt, sau một thời kỳ suy thoái dài, ở những doanh nghiệp này, môitrường hoạt động khá nhỏ hẹp, quan hệ giữa các thành viên trong hệ thống có đặc thùkhác hẳn các công ty có quy mô lớn và hệ thống rộng Trong những môi trường nhưvậy, văn hóa, phong cách điều hành của CEO thường ảnh hưởng trực diện tới hiệuquả điều hành doanh nghiệp của CEO Thậm chí trong nhiều trường hợp có thể dẫntới tình thế sống còn của doanh nghiệp
Nhận thức thấy tính chất nghiêm túc và quan trọng của vấn đề, bài thảo luận
dưới đây xin được làm rõ đề tài: Nhận diện hoạt động của CEO trong hoạt động
lãnh đạo và quản lý Hãy đánh giá có phê phán các hoạt động này của một CEO
mà anh/chị biết và đưa ra khuyến nghị cho CEO đó.
Do hiểu biết còn nhiều hạn chế, bài thảo luận không khỏi mắc thiếu sót, mongnhận được nhận xét, góp ý của thầy cô và bạn đọc
Xin chân thành cảm ơn!
Trang 2PHẦN 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I MỘT SỐ KHÁI NIỆM
1 CEO là gì?
Chúng ta có thể gọi CEO theo cách gọi phổ biến trong tiếng Việt hiện nay cho
vị trí này là Tổng giám đốc, Giám đốc công ty, Giám đốc điều hành Trong TiếngAnh ngoài CEO (Chief Executive Officer) cũng còn có nhiều từ tương đương nhưGeneral Manager, General Director, Managing Director Director…
Nói chung, CEO là người quản lý điềuhành cao nhất một công ty và thường làngười đại diện cho công ty về mặt phápluật Cấp trên của CEO là Hội đồngquản trị (đối với công ty cổ phần) hoặcHội đồng thành viên (đối với công tyTNHH) Cấp dưới của CEO là các Giámđốc chức năng (Giám đốc tài chính,Giám đốc bán hàng…) và toàn bộ bộmáy nhân sự của công ty Với vị trí vàquyền hạn rất cao như thế, công việc của một CEO là lập kế hoạch hoạt động chocông ty (hoạch định, chỉ đạo thực hiện và đánh giá kế hoạch), thiết lập bộ máy quản
lý, xây dựng văn hóa công ty, thực hiện các hoạt động tài chính (huy động, sử dụng,kiểm soát vốn) và một nhiệm vụ rất quan trọng nữa của CEO là dụng nhân, xây dựng
và vận hành bộ máy nhân sự hiệu quả… Nói một cách ví von, nếu công ty như một cỗmáy thì CEO là người vận hành sửa chữa, bảo trì, nâng cấp để bộ máy ấy luôn hoạtđộng một cách trơn tru và hướng đến chỉ số công suất cao nhất
2 Hoạt động lãnh đạo và quản lý là gì?
2.1 Hoạt động lãnh đạo:
Lãnh đạo là vạch đường đi, hướng dẫn hoạt động Hiểu theo nghĩa đầy đủ, lãnhđạo là quá trình định hướng dài hạn cho một chuỗi tác động của chủ thể quản lý đếnngười bị quản lý để tạo ra một viễn cảnh tập hợp tất cả mọi người vào tổ chức
Trang 3Lãnh đạo là hoạt động mang tính nghệ thuật, một quá trình gây ảnh hưởng đếnngười khác sao cho họ nhiệt tình, tự nguyện phấn đấu vì mục tiêu của tổ chức.
Có nhiều quan điểm khác nhau về lãnh đạo Theo Jebprey Mello, lãnh đạo làchỉ dẫn, động viên, là đi trước để dẫn nhóm do mình phụ trách đạt được mục tiêu đãđược xác định Theo John Maxwell, Lãnh đạo là gây ảnh hưởng, thu phục nhân tâm,xây dựng tầm nhìn, tạo nên động lực Thuyết X cho rằng, con người vốn lười biếng,không thích và lảng tránh trách nhiệm do đó cần phải ép buộc, thúc giục cấp dưới.Thuyết Y: con người thích tự do hoạt động, thích được khen ngợi nên phải tạo độnglực, chủ động sáng tạo, động viên cấp dưới hoàn thành công việc
Người lãnh đạo dù là chính thức (quản trị viên) hay không chính thức (tựnhiên) là người đưa ra những quyết định, vạch ra những mục tiêu, hoạch định nhữngchương trình thực hiện, vv… để tổ chức thực hiện Họ là người chỉ huy, là nhà tổchức và là những chiến lược gia của tổ chức Trong khoa Lãnh Đạo và Quản Trị,tiếng chuyên môn gọi họ là chủ nhân ông của 5 Ws (What? Why? When? Where?Who?) và do đó, họ là người quyết định của “H” (how?) Nói cách khác, một ngườilãnh đạo giỏi là người biết muốn làm gì (what?), tại sao làm việc ấy (why?), khi nàothì làm (when?), làm ở đâu (where?), ai là người sẽ làm (who?) Sau khi nắm vữngnhững nguyên tắc ấy, họ sẽ quyết định làm như thế nào (how?)
Mỗi nhà lãnh đạo có một cách lãnh đạo riêng, một phần do phong cách và cátính, phần khác do tùy hoàn cảnh và thời thế Những nhà lãnh đạo tài ba là nhữngngười biết nhận thức (insight) chính xác về hoàn cảnh của tổ chức và linh động(flexible) áp dụng các hình thức lãnh đạo cho phù hợp Có ba hình thức lãnh đạothường gặp sau đây:
Hình thức lãnh đạo độc đoán: Lãnh đạo độc đoán là sự áp đặt công việc với
sự kiểm soát và giám thị chặt chẽ Quản trị viên độc đoán thường lấy mình làm thước
đo giá trị Họ không quan tâm đến ý kiến của người khác dù là đồng đội hay nhânviên mà chỉ hoàn toàn dựa vào kiến thức và kinh nghiệm của chính mình Hình thứcnày thường phù hợp với lối quản trị cổ điển, hoặc khi tổ chức đang trong tình trạngcanh tân nội bộ để loại trừ những phần tử làm lũng đoạn sinh hoạt chung, vv… Nhất
là khi tinh thần kỷ luật và trật tự của tổ chức lỏng lẻo cần sửa đổi
Trang 4Hình thức lãnh đạo dân chủ: Quản trị viên theo đường lối lãnh đạo dân chủ
là người biết tạo ra những cuộc thảo luận giữa đội ngũ để tìm một quyết định chung.Một khi đã quyết định dù là ý kiến của bất cứ thành viên nào trong đội ngũ, công tác
sẽ được thực hiện theo quyết định đó Lối lãnh đạo này đem lại sự nhất trí trong tổchức và giúp cộng tác viên hay nhân viên nắm quyền chủ động trong việc thi hànhcông tác Nhân viên trong các tổ chức với lối lãnh đạo này thường có cơ hội phát huysáng kiến cao Do đó, tinh thần làm việc cũng cao và đạt hiệu năng Hầu hết các đạicông ty Hoa Kỳ đang áp dụng hình thức lãnh đạo này trong mọi khâu việc và banngành
Hình thức lãnh đạo hỗn hợp: Nhiều tổ chức thương mại mang tầm cỡ trung
bình hay nhỏ thường áp dụng cả hai hình thức lãnh đạo trên cùng một lúc Các nhàlãnh đạo áp dụng lối lãnh đạo dân chủ là lắng nghe ý kiến của nhân viên hay cộng sựviên và đem áp dụng vào công tác Khi áp dụng, họ vẫn dùng lối áp đặt và giám thịchặt chẽ để bảo đảm phẩm và lượng sản xuất, hoặc dịch vụ Tuy nhiên, khi nhà lãnhđạo biết sử dụng hình thức hỗn hợp, họ thường nhẹ nhàng hơn khi áp dụng hình thứcđộc đoán và tôn trọng nhân viên hơn một quản trị viên chỉ hoàn toàn theo lối lãnh đạođộc đoán
2.2 Hoạt động quản lý (Management)
Quản lý là thực hiện những công việc có tác dụng định hướng, điều tiết, phốihợp các hoạt động của cấp dưới, của những người dưới quyền Biểu hiện cụ thể quaviệc, lập kế hoạch hoạt động, đảm bảo tổ chức, điều phối, kiểm tra, kiểm soát Hướngđược sự chú ý của con người vào một hoạt đông nào đó; điêu tiết được nguồn nhânlực, phối hợp được các hoạt đông bộ phận
Quản lý là thiết lập, khai thông các quan hệ cụ thể để hoạt động đông ngườiđược hình thành, tiến hanh trôi chảy, đạt hiệu quả cao bền lâu và không ngừng pháttriển
Quản lý là tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý một cách giántiếp và trực tiếp nhằm thu được nhưng diễn biến, thay đổi tích cực
Trang 5Quản lý có 4 nhiệm vụ cơ bản:
Hoạch định: xác định mục tiêu, quyết định những công việc cần làm trongtương lai (ngày mai, tuần tới, tháng tới, năm sau, trong 5 năm sau…) và lên các kếhoạch hành động
Tổ chức: sử dụng một cách tối ưu các tài nguyên được yêu cầu để thực hiện kếhoạch
Bố trí nhân lực: phân tích công việc, tuyển mộ và phân công từng cá nhân chotừng công việc thích hợp
Lãnh đạo/Động viên: Giúp các nhân viên khác làm việc hiệu quả hơn để đạtđược các kế hoạch (khiến các cá nhân sẵn lòng làm việc cho tổ chức)
Kiểm soát: Giám sát, kiểm tra quá trình hoạt động theo kế hoạch (kế hoạch cóthể sẽ được thay đổi phụ thuộc vào phản hồi của quá trình kiểm tra)
2.3 Mối quan hệ giữa lãnh đạo và quản lý
Trong xã hội ngày nay, ở đâu chúng ta có thể nhìn thấy lãnh đạo: mỗi quốc giađều có Đảng cầm quyền và Chính phủ lãnh đạo; các doanh nghiệp đều có chủ tịch hộiđồng quản trị, chủ tịch điều hành, tổng giám đốc, giám đốc bộ phận lãnh đạo; quânđội cũng không thể rời xa sự lãnh đạo của các quan chức quân đội các cấp Ngay cảcác tổ chức phi chính phủ cũng có người đứng đầu có quyền uy lãnh đạo các thànhviên trong tổ chức
Trong cuộc sống thực tế, không ít người cho rằng lãnh đạo và quản lý là cũngmột khái niệm, giữa chúng không có gì khác nhau, quá trình lãnh đạo gần như chính
là quá trình quản lý Song thực ra, giữa chúng có sự khác biệt và cũng có liên quanvới nhau
Những nhà quản lý học có những quan điểm khác nhau về định nghĩa lãnh đạo,nhưng nội dung bản chất là giống nhau Họ đều cho rằng lãnh đạo là người dẫn dắtcấp dưới thực hiện mục tiêu của tổ chức Quản lý và lãnh đạo đều hoạt động tác động,điều khiển cấp dưới nhằm đạt mục tiêu của tổ chức, nhưng chúng có điểm khác biệt rõrệt như sau:
* Lãnh đạo và quản lý không thuộc cùng một phạm trù.
Trang 6Lãnh đạo là một chức năng của quản lý, thường được gọi là chức năng lãnhđạo, còn chức năng khác của quản lý lại không phải là lãnh đạo Ví dụ: công việc mànhững người tham mưu trong tổ chức làm là công tác quản lý, nhưng không phải làcông tác lãnh đạo Quản lý ở đây chỉ hành vi quản lý, công tác lãnh đạo vừa bao gồmhành vi quản lý, vừa bao gồm hoạt động nghiệp vụ khác Ví dụ: một người lãnh đạodoanh nghiệp cần gặp và tiếp nhân vật quan trọng, tham gia đàm phán, tham dựnhững hoạt động chung.
Thông thường, lãnh đạo chủ yếu là lãnh đạo con người, xử lý quan hệ giữangười với người, đặc biệt là quan hệ cấp trên và cấp dưới Đây là vấn đề cốt lõi tronghoạt động quản lý Còn về quản lý, ngoài quản lý con người, đối tượng của quản lýcòn bao gồm tài chính, vật chất Quản lý không chỉ xử lý quan hệ giữa người vớingười mà còn phải xử lý mối quan hệ tài chính và vật chất, giữa vật chất và conngười, giữa con người và tài chính Phạm vi mà quản lý đề cập đến rộng hơn nhiều sovới lãnh đạo
* Về tính chất:
Lãnh đạo mang tính chất động viên, khích lệ; tạo tầm nhìn, viễn cảnh hấp dẫn
để chuỗi các hoạt động, thu phục nhân tâm bằng khả năng, tầm nhìn của mình đối vớicấp dưới Trong khi đó, quản lý mang tính chất bắt buộc, có tính chất tác nghiệp lớnhơn, thu hút nhân tài, tạo động lực biến viễn cảnh trở thành hiện thực
Tuy quản lý và lãnh đạo khác biệt nhau nhưng có liên quan mật thiết với nhauLãnh đạo và quản lý thuộc 2 tầng hoạt động khác nhau song chúng lại có quan hệ mậtthiết khó tách rời Hoạt động lãnh đạo tập trung vào việc đưa ra quyết sách, xác địnhmục tiêu, kế hoạch phấn đấu, vạch ra chính sách tương ứng và phương hướng lãnhđạo khu vực, ban ngành, đơn vị tiến lên phía trước… Còn quản lý tập trung giữ vững
và tăng cường hoạt động của tổ chức để đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu mà lãnh đạo
đã xác định
Tuy nhiên, nhà quản lý cũng là nhà lãnh đạo khi họ thực hiện chức năng củangười lãnh đạo: tác động đến đối tượng bị lãnh đạo Ngược lại, nhà lãnh đạo cũng lànhà quản lý trong một số trường hợp
II CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA CEO TRONG LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ
Trang 7Tổng kết mô hình quản trị và điều hành của các công ty ở các nước trên thếgiới, những công việc cụ thể CEO phải làm trong công ty bao gồm:
1 Đảm bảo mối quan hệ với Hội đồng quản trị và Chủ tịch Hội đồng quản trị:
Thiết lập mối quan hệ gần gũi và hiệu quả với Chủ tịch và Hội đồng quản trị;
Tương tác với Hội đồng quản trị để xác nhận và nắm bắt cơ hội kinh doanhmới;
Thảo luận với Chủ tịch Hội đồng quản trị để chuẩn bị họp Hội đồng quản trịhàng năm, lịch trình và công văn, tài liệu họp của Hội đồng quản trị;
Cung cấp cho Chủ tịch Hội đồng quản trị các thông tin chính xác, đúng thờiđiểm và thích hợp để phổ biến đến Hội đồng quản trị, qua đó thông báo sự quan tâmđối với hoạt động và triển vọng của công ty
Thực hiện các chức năng và quyền hạn đã được Hội đồng quản trị ủy nhiệm
Chuyển giao các quyết định và những vấn đề nằm ngoài phạm vi quyền hạncho Hội đồng quản trị duyệt;
Sẵn sàng tư vấn Hội đồng quản trị bất kỳ những dự án phát triển nào mang tínhđối lập trong mối quan hệ giữa công ty và/hoặc với môi trường pháp luật hoặc môitrường hoạt động
2 Phát triển năng lực lãnh đạo:
Cung cấp những ý kiến tư vấn sáng suốt và đầy đủ thông tin cho Hội đồng quảntrị và hỗ trợ Hội đồng quản trị trong các hoạt động quản trị công ty;
Thi hành hiệu quả những quyết định của Hội đồng quản trị; Đề bạt cán bộ vàủng hộ những thay đổi về tổ chức và cổ phần theo định hướng thực hiện sứ mệnh củacông ty;
Khuyến khích sáng tạo trong công ty;
Hoạt động điều hành phù hợp với chiến lược công ty, sứ mệnh, giá trị, mụctiêu, quy tắc và quy trình mà Hội đồng quản trị đã duyệt đồng thời khuyến khíchnhững đóng góp trao đổi mở từ các cấp theo định hướng giúp CEO hoàn thành mụctiêu
Trang 8 Không ngừng phát triển năng lực bản thân nhằm nâng tầm khả năng lãnh đạocông ty đạt được các mục tiêu và sứ mệnh đã đề ra.
3 Chia sẻ kiến thức và truyền thông:
Thực hiện những quan hệ cơ bản giữa CEO và nhân viên;
Đảm bảo rằng Hội đồng quản trị và nhân viên nhận thông tin đúng thời điểm,
có giá trị, chính xác và thích hợp;
Tuân thủ và hài hòa mối quan hệ giữa công ty với thị trường và cộng đồng;
Đảm bảo tổ chức và những yếu tố của công ty như sứ mệnh, chương trình, sảnphẩm, dịch vụ phải thống nhất thể hiện hình ảnh mạnh mẽ và xác thực cho tất cả cácbên liên quan
4 Ra quyết định:
Hệ thống chính sách nội bộ và hoạch định hướng đi cho công ty;
Đảm nhận và ký duyệt tất cả các hoạt động và sáng kiến được quyết định thựchiện;
Bổ nhiệm nhân sự trong công ty;
Quyết định và hướng dấn công tác chuẩn bị hành động cho nhân viên
5 Lập kế hoạch sản xuất, phân phối hàng hóa, dịch vụ:
Duyệt và giám sát thiết kế, dây chuyền sản xuất/ dịch vụ, tiếp thị, phân phối vàchất lượng của các chương trình, sản phẩm và dịch vụ mà công ty cung cấp;
Chuẩn bị nhân sự và các nguồn lực cho hoạt động của công ty, chuẩn bị đủ tàichình cho sản phẩm và dịch vụ tương ứng;
Đảm bảo thương hiệu và danh tiếng của công ty luôn được củng cố
6 Quản trị chiến lược kinh doanh:
Dẫn dắt quá trình xây dựng các dự án chiến lược, sách lược kinh doanh củacông ty;
Trang 9 Giám sát hoạt động của tổ chức và đảm bảo các hoạt động này thực hiện đúngvới quy trình, chính sách, mục tiêu, giá trị, sứ mệnh và chiến lược Hội đồng quản trị
7.Quản trị nhân sự:
Đảm bảo quản trị hiệu quả nhân sự của tổ chức dựa trên với những chính sách
và quy trình nhân sự đã được thông qua phù hợp với điều lệ và pháp luật hiện hành;
Khuyến khích/ động viên nhân viên làm việc và hợp tác tốt Thu hút và lưu giữnhân sự có trình độ cao để đáp ứng những yêu cầu hiện tại và tương lai của công ty;
Duy trì môi trường làm việc phát triển khả năng và kỹ năng cá nhân để khuyếnkhích cá nhân tiến bộ
8 Quản trị tài chính, thuế, rủi ro và tài sản:
Đề nghị ngân sách dự đoán kinh phí tương tự hàng năm cho Hội đồng quản trịduyệt;
Quản lý nguồn nhân lực của tổ chức hiệu quả và có năng suất thích ứng vớiđiều lệ, quy định pháp luật, ngân sách hàng năm, dự án chiến lược đã duyệt;
Giám sát hoạt động kinh doanh và tài chính, đảm bảo tất cả các bản báo cáophải phù hợp với đòi hỏi của Hội đồng quản trị và pháp luật;
Thực hiện quản trị rủi ro một cách hệ thống, chiến lược và thích hợp trongphạm vi công ty
Qua đây có thể thấy, mặc dù mọi người quan niệm công việc chủ yếu của CEO làđiều hành công ty nhưng trong cơ chế quản trị và điều hành công ty hiện đại nhiệm vụđầu tiên của CEO phải là đảm bảo hoạt động của Hội đồng quản trị Theo quan điểmhiện đại về quản trị và điều hành công ty, vai trò của Hội đồng quản trị được nâng cao
Trang 10bởi Hội đồng quản trị là đại diện cho chủ sở hữu và từ đây đặt ra yêu cầu là Hội đồngquản trị phải thực sự đại diện cho chủ sở hữu Nói một cách hình ảnh, công ty nhưmột con tài, Hội đồng quản trị sẽ đưa ra quyết định con tàu phải đi đến đâu, CEO cótrách nhiệm lái con tàu đúng đến đích mà Hội đồng quản trị đã chọn Thẩm quyền củaHội đồng quản trị trao cho bộ máy điều hành công ty (như thủy thủ đoàn của con tàu)được thực hiện thông qua CEO, do vậy đối với Hội đồng quản trị tất cả thẩm quyền
và trách nhiệm của bộ máy điều hành sữ được xem là thẩm quyền và trách nhiệm củaCEO Theo đó, CEO chịu trách nhiệm trước Hội đồng quản trị về việc đạt được cácmục tiêu đã thỏa thuận trong phạm vi quyền hạn mà Hội đồng quản trị đã trao choCEO CEO phải báo cáo lên Hội đồng quản trị trong mỗi lần họp Hội đồng quản trị vàthông báo kịp thời cho Hội đồng quản trị về:
Tất cả các vấn đề ảnh hưởng trọng yếu tới công ty và kết quả hoạt động củacông ty bao gồm tất cả các triển vọng phát triển quan trọng mang tính chiến lược
Tất cả các hoạt động kế hoạch không đạt yêu cầu và các đề xuất để khắc phụctình hình;
Tất cả các vấn đề trọng yếu ảnh hưởng hoặc có thể ảnh hưởng tới cổ đông vàcác thị trường gắn liền với lợi ích của các cổ đông
Một cách ngắn gọn và dễ hiểu, dựa trên những quy định của pháp luật (LuậtDoanh nghiệp – Phần quy định về quyền và nghĩa vụ của Giám đốc) và trong thực tếquản trị, điều hành công ty, các công việc CEO thường làm cơ bản như sau
1 Hoạch định
Chiến lược thực hiện tầm nhìn, sứ mệnh, giá trị cốt lõi của công ty;
Thực hiện các nghị quyết của Hội đồng quản trị và Đại Hội đồng cổ đông, kếhoạch kinh doanh và kế hoạch đầu tư của Công ty đã được Hội đồng quản trị và Đạihội đồng cổ đông thông qua;
Chiến lược kinh doanh của công ty, phát triển hệ thống kinh doanh, phân phối.Chiến lược, kế hoạch, ngân sách của các khối/phòng để thực thi kể hoạch kinh doanhcủa công ty;