Kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại các công ty xây dựng trên địa bàn hà nội

Quản lý đầu tư xây dựng cơ bản là một vấn đề quan trọng của các công ty xây dựng nhất là các công ty xây dựng để hình thành Tài sản cố định cho doanh nghiệp sử dụng, xây dựng để hình thà

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

-BÁO CÁO TỔNG QUAN VỀ DỰ ĐỊNH NGHIÊN CỨU

ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TIẾN SĨ

Tên đề tài luận án dự kiến: Kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại các công ty xây dựng trên địa bàn

Hà Nội

Chuyên ngành: Kế toán

Mã số: 62340301

Họ tên thí sinh: Nguyễn Thị Hưng

Ngày tháng năm sinh: 02/01/1985

Cơ quan công tác: Công ty kiểm toán và tư vấn tài chính VN

Hà Nội, Năm 2013…

BÁO CÁO TỔNG QUAN VỀ DỰ ĐỊNH NGHIÊN CỨU

ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TIẾN SĨ

1 Tên đề tài luận án dự kiến: Kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại các công ty xây dựng trên địa bàn Hà Nội

2 Chuyên ngành: Kế toán

3 Mã số: 62340301

4 Lý do chọn đề tài:

Trong những năm gần đây, nền kinh tế nước ta có nhiều chuyển đổi và phát triển rõ rệt Để thu hút ngày càng nhiều các nhà đầu tư nước ngoài nên phát triển cơ sở hạ tầng là một trong những chỉ tiêu được nhà nước ta chú trọng Do đó, nguồn vốn để đầu tư xây dựng cơ bản chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng ngân sách của Nhà nước cũng như ngân sách của doanh nghiệp

Vì vậy, trong đơn vị chủ đầu tư việc quản lý vốn đầu tư xây dựng có tầm quan trọng rất lớn

Đầu tư xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất hết sức quan trọng trong nền kinh tế quốc dân của mỗi quốc gia Đặc biệt đối với Việt Nam, một đất nước đang phát triển thì đầu tư xây dựng cơ bản được coi là ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước, thu hút sự quan tâm đầu tư của nhiều tổ chức, doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài nên ngành xây dựng cơ bản ở Việt Nam cũng phải chịu một sức ép cạnh tranh rất lớn Mặt khác, vốn là ngành sản xuất công nghiệp mũi nhọn, với chi phí cho đầu tư xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng lớn trong tổng ngân sách nhà nước cũng như ngân sách của doanh nghiệp nên hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản cũng là một lĩnh vực hết sức nhạy cảm Trong điều kiện khủng hoảng kinh

tế đang lan rộng như hiện nay, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản cũng là lĩnh vực ảnh hưởng đầu tiên và cũng rất nặng nề do thị trường bất động sản đóng băng, chi phí đầu tư lớn mà không thu hồi được vốn, mặt khác những công trình nhận thầu, hoặc chỉ định thầu cũng không có vốn để thực hiện, nhiều công trình chậm tiến độ, thiếu tính

khả thi, không chỉ ảnh hưởng lớn đến tình hình tài chính của doanh nghiệp

mà còn gây rất nhiều khó khăn trong việc quản lý công tác kế toán của các

dự án đầu tư

Để quản lý tốt tình hình sử dụng vốn đầu tư thì thông tin kế toán có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Nó chính là nguồn thông tin giúp cho nhà quản trị doanh nghiệp, các nhà đầu tư, các cơ quan chức năng và các đối tượng khác có liên quan thực hiện việc hoạch định, kiểm soát và ra quyết định khi cần thiết, đúng đắn

Cùng với việc đẩy mạnh phát triển cơ sở hạ tầng thì không ít những hiện tượng tiêu cực xảy ra đã làm cho nhiều công trình bị thất thoát và lãng phí vốn nghiêm trọng Sở dĩ có hiện tượng này là do việc quản lý không chặc chẽ về chi phí của đơn vị chủ đầu tư mà kế toán chi phí đầu tư xây dựng cơ bản là người trực tiếp cung cấp thông tin về tình hình chi phí này của đơn vị

Cùng với xu hướng phát triển nền kinh tế, với xu hướng hội nhập kinh

tế, các hoạt động dầu tư xây dựng cơ bản cũng không ngừng được mở rộng

và dần được nâng cao về chất lượng và hiệu quả Quản lý đầu tư xây dựng

cơ bản là một vấn đề quan trọng của các công ty xây dựng nhất là các công

ty xây dựng để hình thành Tài sản cố định cho doanh nghiệp sử dụng, xây dựng để hình thành Bất động sản đầu tư Trên thực tế cho thấy, tại các công

ty xây dựng có hoạt động xây dựng cơ bản để hình thành Tài sản cố định cho doanh nghiệp sử dụng, xây dựng cơ bản để hình thành Bất động sản đầu tư các doanh nghiệp này thường hạch toán đúng, tuy nhiên vẫn còn có những doanh nghiệp hạch toán sai Cụ thể có những doanh nghiệp đầu tư xây dựng cơ bản để hình thành Bất động sản đầu tư trong trường hợp cho thuê trong quá trình tập hợp chi phí xây đầu tư xây dựng cơ bản kế toán không hạch toán vào tài khoản 241(xây dựng cơ bản dở dang) mà hạch toán vào tài khoản 621(nguyên vật liệu trực tiếp), TK 622(chi phí nhân công trực tiếp), tài khoản 627 (chi phí sản xuất chung), tài khoản 623 (chi phí sử dụng máy thi công) sau đó kết chuyển sang tài khoản 154 (chi phí

sản xuất, kinh doanh dở dang) và khi hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng (cho thuê) hạch toán vào tài khoản 228 (đầu tư khác) Có những doanh nghiệp trong quá trình tập hợp chi phí đầu tư xây dựng cơ bản kế toán hạch toán vào tài khoản 241, khi hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng (cho thuê) hạch toán sang Bất động sản chủ sở hữu sử dụng (tức là Tài sản cố định của doanh nghiệp) Nếu hạch toán đúng theo chế độ kế toán Việt Nam

và chuẩn mực kế toán có liên quan đến kế toán đầu tư xây dựng cơ bản khi tập hợp chi phí trong trường hợp này phải hạch toán vào tài khoản 241 (xây dựng cơ bản dở dang), khi hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng (cho thuê) hạch toán sang tài khoản 217 (Bất động sản đầu tư) Hoặc khi doanh nghiệp đầu tư xây dựng để hình thành Bất động sản đầu tư trong trường hợp xây nhà để bán mà không phải bán trong kỳ kinh doanh thông thường, hoặc xây dựng để hình thành Bất động sản đầu tư nhưng chưa xác định rõ mục đích

sử dụng(tức là Bất động sản đang nắm giữ nhưng chưa xác định sẽ sử dụng cho mục đích gì (cho thuê hoặc chờ tăng giá)) trong quá trình kế toán tập hợp chi phí đầu tư xây dựng cơ bản hạch toán vào các tài khoản 621, 622,

623, 627 sau đó kết chuyển sang tài khoản 154 và khi quá trình đầu tư xây dựng cơ bản hoàn thành hạch toán sang tài khoản 155 (thành phẩm chờ tiêu thụ) Trường hợp này hạch toán đúng trong quá trình đầu tư xây dựng tập hợp vào tài khoản 241, và khi hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng phải hạch toán sang tài khoản 217 (Bất động sản đầu tư) Đồng thời kế toán phải trích khấu hao cho Bất động sản này

Trong quá trình tập hợp các chi phí xây dựng này còn thiếu các thủ tục, thiếu chứng từ… nên rất khó để kế toán hạch toán và thanh toán Nhiều công trình xây dựng do việc quản lý yếu kém, nên nhiều công trình bị thất thoát lãng phí, hoặc thiệt hại phá đi làm lại, ngừng sản xuất ảnh hưởng tới dấn tới chậm tiến độ ảnh hưởng tới chi phí xây dựng cơ bản Ngoài ra còn nhiều những bất cập khác liên quan đến kế toán xây dựng cơ bản

Từ nhận thức tầm quan trọng xây dựng cơ bản tại các công ty xây dựng ở Việt Nam nói chung và tại các công ty xây dựng trên địa bàn Hà

Nội hiện nay nói riêng và từ những bất cập nêu trên, tác giả chọn đề tài"

Kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại các công ty xây dựng trên địa bàn

Hà Nội" làm đề tài nghiên cứu cho luận án của mình

5 Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Trong nước: Về đề tài kế toán xây dựng cơ bản theo tác giả được biết chưa có nghiên cứu nào về đề tài này Mà chỉ có những đề tài liên quan đến vấn đề này: Như luận án "Hoàn thiện hạch toán kế toán Tài sản cố định nhằm tăng cường quản lý Tài sản cố định trong các doanh nghiệp xây dựng Việt Nam" của tác giả Trần Văn Thuận, luận án "Hoàn thiện kế toán bất động sản đầu tư tại các doanh nghiệp ở Việt Nam trong điều kiện hiện nay

"của tác giả Nguyễn Thị Hồng Nga Tuy nhiên những luận án này chỉ đề cập tới một phần nhỏ liên quan đến kế toán xây dựng cơ bản, cụ thể như sau:

 Luận án "Hoàn thiện hạch toán kế toán Tài sản cố định nhằm tăng cường quản lý Tài sản cố định trong các doanh nghiệp xây dựng Việt Nam" của tác giả Trần Văn Thuận ở phần tài sản tăng do đầu tư xây dựng cơ bản chỉ nói đến tài sản nói chung , không trình bày riêng tài sản là nhà cửa và không đi sâu vào chi tiết vào quá trình xây dựng, ở trang 33 phần hạch toán tăng tài sản cố định do xây dựng cơ bản tác giả có viết "Đối với Tài sản cố định hình thành do đầu tư xây dựng cơ bản được thực hiện trong một thời gian tương đối dài nên kế toán phản ánh các chi phí xây dựng cơ bản phát sinh trên một tài khoản trung gian là tài khoản xây dựng cơ bản dở dang (cả phương thức tự làm và thuê ngoài) Khi công trình hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng căn

cứ vào quyết toán công trình để ghi tăng nguyên giá"

 Quá trình đầu tư phải trải qua ba quá trình, kế toán căn cứ vào các quá trình này để tập hợp chi phí:

 Quá trình chuẩn bị đầu tư, quá trình thực hiện đầu tư, quá trình kết thúc đầu tư (bàn giao quyết toán công trình)

 Ở luận án trên, quá trình tăng do dầu tư xây dựng cơ bản kế toán chỉ căn cứ vào quyết toán công trình để ghi tăng nguyên giá mà không đề cập tới việc tập hợp chi phí xây dựng cơ bản vào tài khoản xây dựng

cơ bản dở dang bên nợ của tài khoản 241 (Quá trình chuẩn bị đầu tư, quá trình thực hiện đầu tư)

 Tương tự như luận án "Hoàn thiện hạch toán kế toán Tài sản cố định nhằm tăng cường quản lý Tài sản cố định trong các doanh nghiệp xây dựng Việt Nam của tác giả Trần văn Thuận", luận án "Hoàn thiện kế toán bất động sản đầu tư tại các doanh nghiệp ở Việt Nam trong điều kiện hiện nay" của tác giả Nguyễn Thị Hồng Nga, trường hợp bất động sản đầu tư tăng do xây dựng cơ bản, ở luận án này tại phần phân loại Bất động sản theo nguồn hình thành (Bất động sản đầu là bất động sản do doanh nghiệp đầu tư xây dựng) tác giả có đề cập tới các trường hợp tăng trong đó có trường hợp tăng do hình thành từ đầu tư xây dựng cơ bản, tác giả chỉ đề cập tới việc quản lý chi phí liên quan đến xây dựng cơ bản và việc thanh toán liên quan đến chi phí xây dựng mà không đề cập tới việc kế toán tập hợp chi phí xây dựng cơ bản vào bên nợ của tài khoản xây dựng cơ bản dở dang (Quá trình chuẩn bị đầu tư, quá trình thực hiện đầu tư), kế toán quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản để có được bất động sản đầu tư

Trên cơ sở mục đích, đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài, luận

án tập trung giải quyết những vấn đề sau:

 Nội dung công tác kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại các công

ty xây dựng từ kế toán tài chính tới kế toán quản trị

 Sự phát triển của chế độ kế toán nói chung và chế độ kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại các công ty xây dựng nói riêng qua các thời kỳ

 Những ưu điểm và hạn chế của công tác kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại các công ty xây dựng ở Việt Nam nói chung

và tại các công ty xây dựng trên địa bàn Hà Nội nói riêng

 Phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại các công ty xây dựng ở Việt Nam nói chung và tại các công ty xây dựng trên địa bàn Hà Nội nói riêng

- Ngoài nước:

+ Chế độ kế toán Mỹ:

Đối với nhà cửa, vật kiến trúc do doanh nghiệp tự xây dựng: Nguyên giá bao gồm toàn bộ những chi phí hợp lý và cần thiết như chi phí vật liệu, chi phí nhân công, chi phí sản xuất chung và chi phí gián tiếp khác phát sinh

Kế toán ghi nhận các chi phí xây dựng phát sinh vào bên nợ tài khoản xây dựng cơ bản và bên có tài khoản tiền mặt, nguyên vật liệu, lương phải trả…

Khi công trình hoàn thành, kế toán xác định giá trị công trình và ghi

nợ tài khoản nhà cửa, vật kiến trúc và ghi có tài khoản xây dựng

+ Chế độ kế toán Pháp:

Đối với Bất động sản do doanh nghiệp tự xây dựng (Bất động sản tăng do doanh nghiệp đầu tư xây dựng cơ bản): Nguyên giá là tất cả chi phí phát sinh từ lúc chuẩn bị đầu tư cho đến khi công trình hoàn thành đưa vào

sử dụng

Doanh nghiệp tự xây dựng một Bất động sản (nhà cửa, vật kiến trúc) Khi xây dựng cần phải mua vật liệu, chi trả các chi phí liên quan đến công tác xây dựng, thiết kế lắp đặt…các chi phí này khi phát sinh được ghi nhận vào tài khoản loại 6(tài khoản chi phí) (60,61,62,64,68 ), cuối kỳ các tài khoản này được kết chuyển sang tài khoản 129 (kết quả niên độ)

 Trường hợp công trình hoàn thành trong năm

Khi phát sinh chi phí kế toán hạch toán:

Nợ TK 60,61,62,64,68 (Chi phí chưa VAT)

Nợ TK 4456( Thuế VAT của vật liệu, dịch vụ mua ngoài)

Có TK530, 512, 401, 421, 28…(Tổng giá trị thanh toán) Khi công trình hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng

Nợ TK 21(213) "Kiến trúc" (Tổng giá trị công trình)

Có TK 72 ( Sản xuất Tài sản cố định)

Cuối kỳ kết chuyển chi phí

Nợ TK 12 (Kết quả niên độ)

Có TK 60,61,62,64,68…(Các khoản chi phí)

Cuối kỳ kết chuyển thu nhập

Nợ TK 72 ( Sản xuất Tài sản cố định)

Có TK 12 (Kết quả niên độ)

 Trường hợp công trình xây dựng trong nhiều năm

Năm trước công trình chưa hoàn thành

Khi phát sinh chi phí

Nợ TK 60,61,62,64,68…( Chi phí chưa có VAT)

Nợ TK 4456( Thuế VAT)

Có TK 530, 512, 401, 421, 428…( Tổng giá trị thanh toán) Cuối năm công trình chưa hoàn thành

Nợ TK 230(Bất động sản dở dang) (Tổng chi phí thực tế)

Có TK 72" Sản xuất Tài sản cố định)

Năm sau khi công trình hoàn thành

Chi phí phát sinh thêm ở năm sau

Nợ TK 60, 61, 62, 64, 68… (Tổng chi phí )

Nợ TK 4456 ( Thuế VAT của vật liệu, dịch vụ mua ngoài)

Có TK 530, 512, 410, 421, 428…( Tổng giá trị thanh toán) Khi công trình bàn giao đưa vào sử dụng

Nợ TK 21( 213- Kiến trúc) ( Tổng giá trị công trình)

Có TK 230 ( Bất động sản dở dang - Chi phí phát sinh từ năm trước)

Có TK 72( Sản xuất tài sản cố định – Chi phí này phát sinh ở năm sau)

Cuối kỳ kết chuyển chi phí và thu nhập

Cuối kỳ kết chuyển chi phí

Nợ TK 12 (Kết quả niên độ)

Có TK 60,61,62,64,68…(Các khoản chi phí)

Cuối kỳ kết chuyển thu nhập

Nợ TK 72 ( Sản xuất Tài sản cố định)

Có TK 12 (Kết quả niên độ)

Khi công trình bàn giao đưa vào sử dụng

Nợ TK 21(213 – Kiến trúc – Tổng giá trị công trình)

Có TK 230 ( Bất động sản dở dang – Chi phí phát sinh từ năm trước)

Có TK 72( Sản xuất Tài sản cố định – Chi phí phát sinh ở năm sau)

Cuối kỳ kết chuyển chi phí và thu nhập

Cuối kỳ kết chuyển chi phí

Nợ TK 12 (Kết quả niên độ)

Có TK 60,61,62,64,68…(Các khoản chi phí)

Cuối kỳ kết chuyển thu nhập

Nợ TK 72 ( Sản xuất Tài sản cố định)

Có TK 12 (Kết quả niên độ)

6 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

 Về lý luận:

 Xây dựng luận điểm mới về kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại các công ty xây dựng

 Làm sáng tỏ những nội dung chủ yếu về nguyên tác và phương pháp kế toán đầu tư xây dựng cơ bản theo chuẩn mực kế toán Việt Nam, chuẩn mực kế toán Quốc tế và xu hướng hòa hợp của chuẩn mực kế toán Quốc tế của một số quốc gia trên thế giới để định hướng hoàn thiện kế toán đầu

tư xây dựng cơ bản tại các công ty xây dựng ở Việt Nam

 Về thực tiễn:

 Thông qua nghiên cứu sự phát triển của kế toán đầu tư xây dựng cơ bản ở Việt Nam, thực tế chế độ kế toán qua các thời

kỳ và thực trạng kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại các công

ty xây dựng ở Việt Nam nói chung và tại các công ty xây dựng trên địa bàn Hà Nội nói riêng để đánh giá những ưu điểm tồn tại cũng như những nguyên nhân cơ bản của những tồn tại đó nhằm đưa ra những giải pháp hoàn thiện kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại các công ty xây dựng ở Việt Nam nói chung

và tại các công ty xây dựng trên địa bàn Hà Nội nói riêng

 Đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện kế đầu tư xây dựng

cơ bản tài các công ty xây dựng trên địa bàn Hà Nội nói riêng

7 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

 Đối tượng nghiên cứu : Kế toán đầu tư xây dựng cơ bản trên góc độ đối với chủ đầu tư

 Đề tài mà tác giả nghiên cứu "Kế toán đầu tư xây dựng cơ bản tại

các công ty xây dựng trên địa bàn Hà Nội", các công ty này vừa có

chức năng thi công vừa có chức năng xây lắp Ở đề tài này tác giả nghiên cứu về nội dung xây dựng cơ bản để hình thành tài sản cố định cho doanh nghiệp sử dụng , xây dựng cơ bản để hình thành Bất động sản đầu tư được thực hiện qua ba giai đoạn: Giai đoạn chuẩn bị đầu tư, giai đoạn thực hiện đầu tư, giai đoạn kết thúc đầu tư (bàn giao quyết toán công trình)

Giai đoạn chuẩn bị đầu tư :

Giai đoạn này được bắt đầu từ khi nghiên cứu sự cần thiết đầu tư cho đến khi có quyết định đầu tư của cấp có thẩm quyền

Nội dung của giai đoạn này bao gồm:

 Nghiên cứu về sự cần thiết phải đầu tư và qui mô đầu tư

 Tiến hành tiếp xúc thăm dò thị trường trong nước hoặc nước ngoài nước để tìm nguồn cung ứng vật tư thiết bị hoặc tiêu thụ sản phẩm Xem xét khả năng có thể huy động các nguồn vốn để đầu tư và lựa chọn các hình thức đầu tư

 Tiến hành điều tra khảo sát và chọn địa điểm xây dựng

 Lập dự án đầu tư

 Gửi hồ sơ dự án và văn bản trình đến người có thẩm quyền quyết đinh đầu tư, tổ chức cho vay vốn đầu tư và cơ quan thẩm định dự án đầu tư Như vậy giai đoạn chuẩn bị đầu tư là là cơ sở để thực hiện các nội dung tiếp theo của quá trình thực hiện đầu tư, và kết thúc xây dựng đưa dự án vào khai thác sử dụng, đây cũng là giai đoạn quyết định sự thành công hay thất bại của công cuộc đầu tư trong tương lai

Giai đoạn thực hiện đầu tư: