Giới thiệu về hệ thống truyền hình số Công nghệ truyền hình số có nhiều ưu điểm hơn hẳn so với công nghệ truyền hình tương tự như: khả năng sử dụng hiệu quả phổ tần, truyền dẫn phát sóng
Trang 1Tô Thị Thu Trang – K16Đ2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ
TÔ THỊ THU TRANG
TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT THEO TIÊU CHUẨN DVB-T2 VÀ KẾT QUẢ ĐO KIỂM THỰC TẾ
TẠI VIỆT NAM
Chuyên ngành: Kỹ thuật Điện tử
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỆN TỬ VIỄN THÔNG
Hà Nội-2012
Trang 2Tô Thị Thu Trang – K16Đ2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ
TÔ THỊ THU TRANG
TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT THEO TIÊU CHUẨN DVB-T2 VÀ KẾT QUẢ ĐO KIỂM THỰC TẾ
TẠI VIỆT NAM
Chuyên ngành: Kỹ thuật Điện tử
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỆN TỬ VIỄN THÔNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGÔ THÁI TRỊ
Hà Nội-2012
Trang 3Tô Thị Thu Trang – K16Đ2
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 3
TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN HÌNH SỐ 3
I ĐẶT VẤN ĐỀ 3
II TỔNG QUAN HỆ THỐNG TRUYỀN HÌNH SỐ 3
1.1 Sơ đồ khối hệ thống truyền hình số 3
1.2 Đặc điểm hệ thống truyền hình số 4
1 C c tiêu chu n truyền hình số 5
III XỬ LÝ TÍN HIỆU TRUYỀN HÌNH SỐ 6
1.1 Tín hiệu video số 6
1.2 Tín hiệu audio số 6
1 Nén tín hiệu trong truyền hình số 6
1.4 Mã hóa kênh trong truyền hình số 8
1.5 Điều chế trong truyền hình số 8
1.6 Truyền dẫn tín hiệu truyền hình số 9
IV KẾT LUẬN CHƯƠNG 10
CHƯƠNG 2 11
TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT THEO TIÊU CHUẨN DVB-T 11
I ĐẶT VẤN ĐỀ 11
II TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT THEO TIÊU CHUẨN DVB-T 11
2.1 Giới thiệu truyền hình số mặt đất theo tiêu chu n DVB-T 11
2.2 Sơ đồ khối hệ thống truyền hình số mặt đất DVB-T 13
2.3 Đặc tính kỹ thuật của DVB-T 13
III KẾT QUẢ TRIỂN KHAI ỨNG DỤNG DVB-T TẠI VIỆT NAM 23
2.1 Nhu cầu và xu hướng ph t triển của hệ thống truyền hình số 23
2.2 Tình hình triển khai và ph t triển truyền hình số mặt đất ở Việt Nam 24
IV KẾT LUẬN CHƯƠNG 25
CHƯƠNG 3 26
TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT THEO 26
TIÊU CHUẨN DVB-T2 26
Trang 4Tô Thị Thu Trang – K16Đ2
I ĐẶT VẤN ĐỀ 26
II TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT THEO TIÊU CHUẨN DVB-T2 26
3.1 Giới thiệu chung về tiêu chu n truyền hình số mặt đất DVB-T2 26
3.2 Yêu cầu đặt ra đối với tiêu chu n truyền hình số mặt đất theo chu n DVB-T2 27
3.3 Sơ đồ khối hệ thống truyền hình số mặt đất theo tiêu chu n DVB-T2 28
III CÁC ĐẶC TÍNH KỸ THUẬT CHÍNH CỦA TIÊU CHUẨN DVB-T2 29
3.1 Ống lớp vật lý 29
2 Cấu hình mạng 31
C c mode sóng mang mở rộng 31
5 MISO dựa trên Alamouti (trên trục tần số) 32
6 Mẫu hình tín hiệu Pilot (Pilot Pattern) 32
7 Phương thức điều chế 256 QAM 33
8 Chòm sao xoay (Rotated Constellation) 33
9 Kích thước FFT và Khoảng bảo vệ 35
3.10 Mã hóa FEC 35
IV SO SÁNH DVB-T VÀ DVB-T2 41
1 So s nh ưu điểm của DVB-T2 và DVB-T 41
2 Tính tương thích của DVB-T2 với DVB-T 43
Khả năng ứng dụng DVB-T2 tại Việt Nam 44
V KẾT LUẬN CHƯƠNG 45
CHƯƠNG 4 46
L TRÌNH SỐ H A TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT, KẾT QUẢ ĐO KIỂM THỰC TẾ THEO CHUẨN DVB-T2 46
TẠI VIỆT NAM 46
I ĐẶT VẤN ĐỀ 46
II LỘ TRÌNH SỐ HÓA TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT TẠI VIỆT NAM 46
4.1 Lộ trình số hóa 46
4.2 Mục tiêu của qu trình số hóa 46
4 Mục tiêu cụ thể 47
4.4 C c giải ph p thực hiện 48
Trang 5Tô Thị Thu Trang – K16Đ2
CHUẨN DVB-T2 TẠI MALAYSIA 48
4.1 Nội dung đo thử nghiệm: 48
4.2 Kết quả thử nghiệm 49
4 Một vài chế độ vận hành thử nghiệm DVB-T2 51
IV MÔ HÌNH TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT THEO TIÊU CHUẨN DVB-T2 TẠI VIỆT NAM 53
4.1 Mạng đơn tần – SFN 53
4.2 Cấu hình tổng quan hệ thống mạng đơn tần theo chuần DVB-T2 thiết lập bởi công ty AVG 61
V NỘI DUNG VÀ QUI TRÌNH ĐO 65
4.1 Nội dung đo kiểm 65
4.2 Qui trình đo và sơ đồ đầu nối thiết bị 65
4 Sơ đồ kết nối tổng thể c c thiết bị trong hệ thống 65
4.4 Thiết bị đo 65
VI KẾT QUẢ ĐO KIỂM THỰC TẾ 66
4.1 Kết quả đo thực tế theo tiêu chu n DVB-T tại c c trạm ph t sóng 66
4.2 Kết quả đo thực tế theo tiêu chu n DVB-T2 tại c c trạm ph t sóng 68
KẾT LUẬN CHUNG 72
TÀI LIỆU THAM KHẢO 73
Trang 6CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN HÌNH SỐ 1.1 Giới thiệu về hệ thống truyền hình số
Công nghệ truyền hình số có nhiều ưu điểm hơn hẳn so với công nghệ truyền hình tương tự như: khả năng sử dụng hiệu quả phổ tần, truyền dẫn phát sóng được nhiều chương trình trên một kênh, có khả năng phát hiện và sửa lỗi, khắc phục được những ưu điểm thường thấy trong truyền hình tương tự, có khả năng tương thích với nhiều loại hình dịch vụ khác nhau cũng như khả năng phát sóng các chương trình truyền hình độ phân giải cao HDTV… việc truyền dẫn tín hiệu truyền hình số được thực hiện thông qua cáp đồng trục, cáp quang, vệ tinh hay truyền hình số mặt đất
1.2 Đặc điểm hệ thống truyền hình số
- Thiết bị truyền hình số dùng trong truyền dẫn chương trình truyền hình là hệ thống nhiều kênh Tín hiệu truyền hình số yêu cầu băng tần rộng hơn, ngoài tín hiệu truyền hình còn kèm theo âm thanh và các thông tin khác như: thời gian chuẩn, các thông tin phụ… được ghép vào các khoảng trống của đường truyền
- Ít bị tác động của nhiễu, khả năng chống nhiễu và sửa lỗi tốt hơn, có thể khắc phục được hiện tượng chồng phổ tín hiệu, hiện tượng bóng ma (Ghosts) so với truyền hình tương tự
- Việc truyền tín hiệu số được thực hiện khi đảm bảo sự tương quan giữa các kênh truyền tín hiệu Do đó, các thông tin đồng bộ được đưa vào để đồng bộ các tín hiệu và có thể khóa mã dễ dàng
- Quá trình xử lý tín hiệu số đơn giản hơn nhiều so với tín hiệu tương tự như: sửa đổi thời gian gốc, chuyển đổi tiêu chuẩn, dựng hậu kỳ, giảm độ rộng băng tần…
Trang 71.3 C c i ch n ền hình số
Hiện tại trên thế giới chủ yếu sử dụng 3 tiêu chuẩn phát sóng truyền hình số là :
- DVB-T (Digital Video Broadcasting-Terrestrial ) Tiêu chuẩn Châu Âu
- ATSC (Advanced Television System Committee) Tiêu chuẩn của Mỹ
- ISDB-T (Intergrated Services Digital Broadcasting-Terrestrial) Tiêu chuẩn của Nhật
1.4 Xử lý ín hiệu, truyền dẫn ín hiệu truyền hình số
Sử dụng các kỹ thuật nén tín hiệu trong hệ thống truyền hình số giải quyết được yêu cầu về độ rộng băng tần trong hệ thống truyền hình số
Phương thức truyền dẫn và phát sóng như: truyền hình số cáp DVB-C, truyền hình số mặt đất DVB-T, truyền hình số vệ tinh DVB-S, truyền hình độ phân giải cao HDTV, truyền hình qua Internet IPTV, 3G TV
Sự ra đời và thay thế của truyền hình số cho truyền hình tương tự là một xu thế tất yếu khách quan
1.5 Kết luận
Sử dụng công nghệ truyền hình số đem lại nhiều lợi ích cho người sử dụng, hiệu quả cao cho nhà cung cấp dịch vụ Công nghệ truyền hình số không chỉ tăng số kênh truyền mà còn cho phép nhà cung cấp dịch vụ mở rộng kinh doanh ra các dịch vụ mới mà với công nghệ tương tự không thể thực hiện được Hiện nay truyền hình số phát triển hết sức đa dạng về loại hình dịch vụ, phương thức truyền dẫn và phát sóng
Trang 8Trong 3 tiêu chuẩn phát sóng truyền hình số, truyền hình số mặt đất DVB-T sử dụng phương pháp điều chế COFDM, mã hóa audio theo tiêu chuẩn MPEG-2 đã tỏ ra có nhiều ưu điểm bổi bật và được nhiều nước trên thế giới lựa chọn trong đó có Việt Nam
Trang 9CHƯƠNG 2: TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT THEO
TIÊU CHUẨN DVB-T 2.1 Giới thiệu về hệ thống truyền hình số mặ đất DVB-T
DVB-T là tiêu chuẩn truyền hình số mặt đất chính thức được tổ chức ETSI công nhận (European Telecommunications Standards Institute) vào tháng 2 năm 1997
DVB-T sử dụng kỹ thuật COFDM (Coded Orthogonal Frequency Division Multiplexing) COFDM là kỹ thuật có nhiều đặc điểm ưu việt, có khả năng chống lại phản xạ nhiều đường, phù hợp với các vùng dân cư có địa hình phức tạp, cho phép thiết lập mạng đơn tần (SFN – Single Frequency Network) và có khả năng thu di động, phù hợp với các chương trình có độ nét cao HDTV
DVB-T là thành viên của một họ các tiêu chuẩn DVB, trong đó bao gồm tiêu chuẩn truyền hình số qua vệ tinh, mặt đất, cáp
Trang 102.2 Sơ đồ khối hệ thống truyền hình số mặ đất DVB-T
Hình 2.1: Sơ đồ khối hệ thống truyền hình số mặt đất DVB-T
Trang 112.3 Đặc ính kỹ thuật của DVB-T
- Bộ điều chế DVB-T
- Mã hóa COFDM trong DVB-T
- Mã sửa sai trước FEC: Mã RS và CC
- Khoảng thời gian bảo vệ
2.4 Kết luận
Lựa chọn tiêu chuẩn truyền hình số mặt đất DVB-T của Châu Âu là một sự lựa chọn đúng đắn để xây dựng hệ thống truyền hình số mặt đất ở Việt Nam Truyền hình số mặt đất có nhiều ưu điểm hơn hẳn so với công nghệ truyền hình tương tự
Nhu cầu người xem truyền hình ngày càng tăng cao cả về thời lượng phát sóng, chất lượng chương trình và chất lượng hình ảnh Với xu thế hội tụ trong lĩnh vực đa phương tiện, và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ kỹ thuật truyền hình các dịch vụ truyền hình mới như: HDTV, 3D TV… ra đời đã đang và sẽ được nhiều người lựa chọn
do đó tiêu chuẩn DVB-T cần phải nhanh chóng bổ sung thêm các tính năng mới
Trang 12CHƯƠNG 3: TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT THEO
TIÊU CHUẨN DVB-T2
3.1 Giới thiệu chung về i ch n truyền hình số mặ đất DVB-T2
Tiêu chuẩn truyền hình số mặt đất thế hệ thứ hai DVB-T2 được nhóm DVB Project công bố tháng 6/2008 Việc triển khai và phát triển các sản phẩm mới cho tiêu chuẩn mới này cũng đã bắt đầu DVB-T2 kế thừa những thành công của DVB-T với nhiều cải tiến về việc gia tăng dung lượng truyền dẫn Khả năng gia tăng dung lượng là một trong những ưu điểm chính của DVB-T2. So sánh với chuẩn truyền hình số DVB-T hiện nay, tiêu chuẩn DVB-T2 gia tăng dung lượng tối thiểu 30% trong cùng điều kiện thu sóng và sử dụng các anten thu hiện có Thực tế có thể gia tăng dung lượng lên đến gần 50% Với công nghệ sử dụng chuẩn DVB-T2, dung lượng dữ liệu đạt được tại UK lớn hơn khoảng 50% so với DVB-T, ngoài ra DVB-T2 còn có khả năng chống lại phản xạ nhiều đường (Multipaths) và can nhiễu đột biến tốt hơn nhiều so với DVB-T Điều này càng thuận lợi cho việc triển khai các dịch vụ quảng bá mới với
đòi hỏi nhiều dung lượng hơn
3.2 Y cầ đặ a đối với i ch n truyền hình số mặ đất mới
Tiêu chuẩn DVB-T2 phải bảo đảm tính tương quan giữa các chuẩn trong họ DVB
Trang 13Tiêu chuẩn truyền hình số mặt đất DVB-T2 là tiêu chuẩn chủ yếu dành cho các đầu thu cố định và thu di động Do vậy, DVB-T2 phải cho phép sử dụng được các hệ thống hạ tầng anten hiện có (xem Bảng 3.1)
Bảng 3.1: DVB-T2 so với DVB-T
Bảng 3.2: Dung lượng dữ liệu DVB-T2 so với DVB-T trong mạng SFN
Trang 143.3 Mô hình cấ úc hệ thống truyền hình số mặ đất DVB-T2
Trang 16Hình 3.1 Mô hình cấu trúc hệ thống truyền hình số mặt đất DVB-T2
3.5 Khả năng ứng dụng DVB-T2 tại Việt Nam
3.5.1 Khả năng chuyển từ DVB-T sang DVB-T2
DVB-T2 là cơ hội duy nhất để hỗ trợ các dịch vụ có tốc độ bit lớn như HDTV Đặc tính kỹ thuật DVB-T2 được xem như chuẩn thay thế tiềm năng cho chuẩn DVB-T đang dùng Điều này có nghĩa trong tương lai các dịch vụ truyền hình hiện đang được cung cấp bởi DVB-T sẽ được thay thế bởi cùng dịch vụ nhưng dùng DVB-T2
Khi phát sóng theo chuẩn DVB-T2, các dịch vụ mới được hướng đến bổ sung cho môi trường truyền theo chuẩn DVB-T hiện dùng Việc triển khai các dịch vụ dùng chuẩn DVB-T2 sẽ đảm bảo tính cạnh tranh của môi trường DTT và nhắm đến mục tiêu các thuê bao sẽ chuyển dần sang sử dụng các dịch vụ trên DVB-T2
Trang 173.5.2 Triển khai DVB-T2 tại Việt Nam
Tiêu chuẩn DVB-T2 ra đời cho phép những người làm truyền hình Việt Nam có nhiều lựa chọn hơn trong việc xây dựng hệ thống truyền hình kỹ thuật số hiện đại
Truyền hình số quảng bá mặt đất đã phát triển rộng khắp các Tỉnh thành trong cả nước và ngày càng có nhiều nhà cung cấp dịch vụ truyền hình số quảng bá với số lượng chương trình ngày một tăng Với những ràng buộc về giới hạn dung lượng băng tần, môi trường truyền hình mặt đất cần có một hệ thống truyền dẫn mới hiệu quả hơn để đáp ứng các yêu cầu truyền hình tương lai và hỗ trợ triển khai các dịch vụ truyền hình mới Sự phát triển của DVB-T2 đã
minh chứng cho sự tin tưởng vào công nghệ quảng bá trên môi trường truyền hình mặt đất
Việc phát triển tiêu chuẩn truyền hình số mặt đất thế hệ thứ hai đã đáp ứng được yêu cầu thực tế Đó là sự gia tăng dung lượng băng thông giúp cung cấp cho người xem các dịch vụ truyền hình mới DVB-T2 hỗ trợ cơ hội cho các nhà quảng bá triển khai một chuỗi các dịch vụ HDTV trên môi trường DTT, hỗ trợ các dịch vụ truyền hình trong tương lai Các dịch vụ thế hệ kế tiếp như 3D TV có thể hưởng lợi từ việc gia tăng dung lượng sẵn có của DVB-T2
Việc thay thế tiêu chuẩn DVB-T bởi tiêu chuẩn DVB-T2 cần có một khoảng thời gian “quá độ” trong quá trình chuyển đổi Tiêu chuẩn DVB-T và DVB-T2 sẽ cùng tồn tại trong nhiều năm, mỗi tiêu chuẩn sẽ hỗ trợ cho người xem các loại hình dịch vụ khác nhau
Trang 18Hiện nay, Việt Nam đã thành công trong việc ứng dụng truyền hình số mặt đất theo chuẩn DVB-T2, công nghệ truyền hình tiên tiến nhất thế giới trong truyền dẫn và phủ sóng truyền hình trên cả nước
3.6 Ví dụ kết quả triển khai i ch n DVB-T2 tại Malaysia
Trang 19Hình 3.3 Mối liên hệ giữa tốc độ bít và tỉ lệ C/N
Trang 203.7 Kết luận chương
Tiêu chuẩn truyền hình số mặt đất thế hệ thứ hai DVB-T2 với những đặc tính vượt trội hơn so với tiêu chuẩn DVB-T đã khẳng định là chuẩn truyền hình số mặt đất lý tưởng cho truyền hình có độ phân giải cao HDTV, 3DTV và
sẽ đem đến nhiều cơ hội triển khai các dịch vụ mới
Nhiều nước trên thế giới đã nghiên cứu, ứng dụng, triển khai thành công tiêu chuẩn DVB-T2 và đã nhận được sự ủng hộ cao của người xem
Việt Nam đã nghiên cứu, ứng dụng và triển khai thành công tiêu chuẩn DVB-T2 Việc thay thế chuẩn DVB-T bởi DVB-T2 cần có một khoảng thời gian “quá độ” trong quá trình chuyển đổi Hai tiêu chuẩn DVB-T và DVB-T2 sẽ cùng tồn tại trong nhiều năm, mỗi chuẩn hỗ trợ người xem các loại dịch vụ khác nhau
Xây dựng mô hình triển khai hệ thống DVB-T2 cần tiến hành theo từng giai đoạn cho từng vùng khác nhau cụ thể tiến hành thử nghiệm trên từng vùng khác nhau
Trang 21CHƯƠNG 4: LỘ TRÌNH SỐ HÓA TRUYỀN HÌNH SỐ MẶT ĐẤT VÀ KẾT QUẢ ĐO KIỂM THỰC
TẾ THEO CHUẨN DVB-T2 TẠI VIỆT NAM 4.1 Lộ ình số hóa truyền hình số mặ đất
Truyền hình số mặt đất số ra đời và đã nhanh chóng khẳng định được vị thế trên thị trường Chính vì những
ưu điểm vượt trội của truyền hình số mà hầu hết các nước trên thế giới trong đó có Việt Nam đã đưa ra lộ trình số hóa truyền hình số mặt đất và ngưng phát sóng truyền hình tương tự
Căn cứ Quyết định 2451/QĐ-TTg ngày 27 tháng 12 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Đề án số hóa truyền dẫn, phát sóng truyền hình mặt đất đến năm 2020”
Mục tiêu của quá trình số hóa:
- Chuyển đổi hạ tầng truyền dẫn, phát sóng truyền hình mặt đất từ công nghệ tương tự sang công nghệ số ( sau đây gọi là số hóa truyền dẫn, phát sóng truyền hình mặt đất) theo hướng hiện đại, hiệu quả, thống nhất về tiêu chuẩn
và công nghệ nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng số lượng kênh chương trình, nâng cao hiệu quả sử dụng tần số truyền hình, đồng thời giải phóng một phần tài nguyên tần số để phát triển các dịch vụ thông tin di động và vô tuyến băng rộng
Trang 22- Mở rộng vùng phủ sóng truyền hình số mặt đất nhằm phục vụ tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, cung cấp các dịch vụ truyền hình đa dạng, phong phú, chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu và thu nhập của người dân đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, quốc phòng an ninh của Đảng và nhà nước
- Hình thành và phát triển thị trường truyền dẫn, phát sóng truyền hình số mặt đất nhằm thu hút nguồn lực của
xã hội để phát triển hạ tầng kỹ thuật truyền hình, trên cơ sở đảm bảo sự quản lý thống nhất, có hiệu quả của Nhà nước
- Tạo điều kiện để tổ chức và sắp xếp lại hệ thống các đài phát thanh, truyền hình trên phạm vi cả nước theo hướng chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa, hoạt động hiệu quả và phân định rõ hoạt động về nội dung thông tin với hoạt động về truyền dẫn, phát sóng
