Đề cương đường lối

- Sự chuẩn bị về tư tưởng: NAQ tích cực truyền bá CN Mác-Lê nin thông qua các bài đăng trên các báo Người cùng khổ, Nhân đạo, Đời sống công nhân và đặc biệt là xuất bản tác phẩm Bản án c

Đề cương đường lối.

Câu 1: Trình bày khái quát sự chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và

tổ chức của Nguyễn Ái Quốc cho việc thành lập Đảng Cộng sản ở VN.

Quá trình chuẩn bị của Nguyễn Ái Quốc (NAQ) về tư tưởng, tổ chức, chính trị cho việc thành lập Đảng

Năm 1911, NAQ ra đi tìm đường cứu nước Sau một thời gian bôn ba,

từ một người yêu nước trở thành người cộng sản và tìm ra con đường cứu nước đúng đắn NAQ đã có những chuẩn bị về tư tưởng, tổ chức, chính trị cho việc thành lập Đảng Cộng sản ở VN

- Sự chuẩn bị về tư tưởng: NAQ tích cực truyền bá CN Mác-Lê nin thông qua các bài đăng trên các báo Người cùng khổ, Nhân đạo, Đời sống công nhân và đặc biệt là xuất bản tác phẩm Bản

án chế độ TD Pháp (1925), Đường cách mệnh (1927) vạch rõ âm mưu và tội ác của chủ nghĩa đế quốc khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước của dân tộc

- Sự chuẩn bị về chính trị: Các bài giảng của NAQ ở lớp huấn luyện chính trị, tập hợp tác phẩm Đường cách mệnh cùng việc lập ra các tờ báo Thanh niên, Công nông, Lính cách mệnh nhằm thức tỉnh và giác ngộ quần chúng, chỉ rõ tính chất, nhiệm vụ và phương pháp cách mạng VN…

- Sự chuẩn bị về tổ chức: năm 1925, NAQ thành lập hội VN cách mạng thanh niên, từ đây hội đã xây dựng được nhiều cơ sở ở các trung tâm kinh tế, chính trị trong nước nhằm đoàn kết lực lượng

vì mục tiêu cách mạng dân tộc Mở lớp huấn luyện chính trị cho các cán bộ cách mạng, lựa chọn thanh niên VN ưu tú gửi đi học tại Liên Xô và Trung Quốc, đưa các cán bộ này vào nhà máy, hầm mỏ, đồn điền để rèn luyện lập trường, quan điểm giai cấp công nhân

Sự chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức của Nguyễn Ái Quốc đã

có tác động tới sự phát triển của phong trào công nhân, phong trào yêu nước ở VN, năm 1929 các tổ chức cộng sản ra đời Đầu năm 1930 NAQ chủ trì hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản thành một Đảng duy nhất là ĐCSVN Chủ nghĩa Mác - lênin thâm nhập vào phong trào công nhân, phong trào yêu nước Phong trào phát triển cả về số lượng

và chất lượng, đòi hỏi sự lãnh đạo của ĐCS, thức tỉnh, giác ngộ quần chúng, thúc đẩy phong trào đấu tranh yêu nước của nhân dân phát triển theo con dường cách mạng vô sản

Ra đời 3 tổ chức cộng sản: Đông Dương Cộng sản Đảng (17/6/1929),

An Nam Cộng sản Đảng (8/1929), Đông Dương Cộng sản Liên đoàn (9/1929)

Ngày 6/1 tới 7/2/1930 tại Trung Quốc, NAQ chủ trì hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản thành một Đảng duy nhất là ĐCSVN

Câu 2: Phân tích tình hình xã hội Việt Nam dưới chính sách cai trị của thực dân Pháp cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX.

• Chính sách cai trị của thực dân Pháp:

Năm 1858, TD pháp nổ súng xâm lược Việt Nam, sau khi tạm thời dập tắt các phong trào yêu nước ở Việt nam chúng bắt đầu thiết lập bộ máy thống trị ở VN

- Về chính trị, thực dân Pháp áp đặt chính sách cai trị thực dân, tước quyền đối nội và đối ngoại của chính quyền phong kiến nhà Nguyễn Chia VN thành 3 xứ: Bắc kì, Trung kì, Nam kì để dễ bề cai trị, đồng thời ở mỗi kì thực hiện một chế độ riêng nhằm chia

rẽ về văn hóa và tính đoàn kết của dân tộc ta Ngoài ra TD Pháp còn cấu kết với tầng lớp địa chủ để bóc lột kinh tế và áp bức chính trị đối với nhân dân VN

- Về kinh tế, TD Pháp cướp đoạt ruộng đất, lập đồn điền, khai thác tài nguyên, xây dựng một bến cảng phục vụ lợi ích của chúng

Chính vì những chính sách trên mà kinh tế VN đã xuất hiện một

số ngành kinh tế mới, nhưng đồng thời lại khiến nền kinh tế VN

bị lệ thuộc vào tư bản Pháp, bị kìm hãm trong vòng lạc hậu

- Về văn hóa, TD Pháp dung túng, duy trì thủ tục lạc hậu, áp dụng chính sách ngu dân bằng rượu, thuốc phiện làm suy thoái giống nòi, sức khỏe và nhận thức của người dân sa sút, xây nhà tù nhiều hơn trường học, người dân không được tự do học tập làm người dân ngu dốt…

• Giai cấp và những mâu thuẫn cơ bản của xã hội VN:

- Tình hình giai cấp ở VN có sự phân hóa sâu sắc, gồm có:

+ Giai cấp địa chủ: bản thân giai cấp này cũng có sự phân hóa, đại bộ phận giai cấp địa chủ cấu kết với TD Pháp áp bức bóc lột nhân dân, số còn lại có tinh thần yêu nước và căm thù chính sách của TD Pháp nên tham gia đấu tranh

+ Giai cấp nông dân: đây là giai cấp có số lượng đông đảo nhất

VN, họ là những người bị TD Pháp và phong kiến áp bức bọc lột nặng nề nhất, cùng với cuộc sống khó khăn bần cùng nên

họ có ý chí đấu tranh cao

+ Giai cấp công nhân: giai cấp này xuất hiện từ cuộc khai thác thuộc địa lần thứ 1 của Pháp, công nhân VN hầu hết xuất thân

từ nông dân và là nạn nhân của chính sách chiếm đoạt ruộng đất, nên giai cấp này có mối quan hệ mật thiết với giai cấp nông dân, và nó ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc VN Sớm được tiếp thu ánh sáng CM của chủ nghĩa Mác – Lênin

+ Giai cấp tư sản VN: gồm tư sản công nghiệp và tư sản thương nghiệp Giai cấp này ngay từ khi ra đời đã bị TD và tư sản người Hoa chèn ép, cạnh tranh nên kinh tế và địa vị nhỏ bé, yếu ớt, nên không thể đứng lên lãnh đạo CM VN thắng lợi được

+ Giai cấp tiểu tư sản: gồm học sinh, trí thức, viên chức và những người làm nghề tự do, đời sống giai cấp này bấp bênh

dễ phá sản nhưng họ có lòng yêu nước và căm thù đế quốc thực dân, dễ tiếp thu tư tưởng tiến bộ từ bên ngoài nên họ có tinh thần cách mạng cao

- Mâu thuẫn cơ bản trong xã hội VN:

Chính sách cai trị của TD Pháp tác động mạnh mẽ tới xã hội VN về cả kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Đặc biệt là sự ra đời của 2 giai cấp mới là: giai cấp công nhân và giai cấp tư sản tạo ra hai mâu thuẫn cơ bản là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc VN với TD Pháp và mâu thuẫn giữa nhân dân ta với giai cấp địa chủ phong kiến hình thành nên tính chất của xã hội VN là xã hội thuộc địa nửa phong kiến Tính thuộc địa bao trùm.

Từ đó đưa ra hai nhiệm vụ chiến lược: giành độc lập dân tộc, đánh đuổi TD Pháp và giành quyền dân chủ, lật đổ chế độ phong kiến, đại địa chủ lấy lại ruộng đất cho nhân dân

Với nhiệm vụ hàng đầu là chống đế quốc, giải phòng dân tộc

Câu 3: Nội dung chỉ thị “ Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”.

Vào cuối năm 1994, Chiến tranh Thế giới thứ 2 đang bước vào giai đoạn kết thúc, Hồng quân Liên Xô đang truy kích tiêu diệt quân phát xít Đức tới tận Béc-lin Phát xít Nhập lâm vào tình trạng nguy khốn Mâu thuẫn Nhật – Pháp ngày càng gay gắt Đêm mồng 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp độc chiếm Đông Dương Quân Pháp đã đầu hàng quân Nhật Ngày 12/3/1945, Ban Thường Vụ Trung Ương Đảng ra chỉ thị

“Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”

Nội dung chỉ thị:

– Nhận định tình hình: Cuộc đảo chính của N lật đổ P để chiếm Đông Dương đã tạo ra một cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc, nhưng điều kiện khởi nghĩa chưa chín muồi Tuy vậy, hiện đang

có những cơ hội tốt làm cho những điều kiện tổng khởi nghĩa nhanh chóng chín muồi

– Xác định kẻ thù: trước mắt duy nhất của Đông Dương là phát xít Nhật, quyết đinh thay khẩu hiệu “đánh đuổi phát xít Nhật – Pháp” bằng khẩu hiệu “Đánh đuổi phát xít Nhật”

– Chủ trương: Phát động cao trào kháng Nhật, cứu nước mạnh mẽ, làm tiền đề cho tổng khởi nghĩa Mọi hình thức tuyên truyền, cổ động phải thay đổi cho thích hợp với thời kỳ tiền tổng khởi nghĩa như biểu tình, bãi công đơn vị, phá kho thóc của Nhật để giải quyết nạn đói, đẩy mạnh xây dựng đội tự vệ cứu quốc…

– Phương châm đấu tranh: phát động đấu tranh du kích giải phóng từng vùng, mở rộng căn cứ địa

– Dự kiến những thời cơ thuận lợi để thực hiện tổng khởi nghĩa như:

+ Quân Đồng minh tiến vào Đông Dương đánh Nhật, Nhật kéo ra mặt trận cản quân Đồng Minh để sơ hở phía sau là thời cơ

+ Cách mạng Nhật bùng nổ, chính quyền nhân dân Nhật được thành lập

+ Nhật bị mất nước giống P năm 1940, quân viễn chinh Nhật hoang mang mất tinh thần

– Tuy nhiên chỉ thị xác định không được trông chờ, ỷ lại vào bên ngoài mà phải chủ động nắm bắt thời cơ và phải dựa vào sức mình là chính

Ý nghĩa: Chỉ thị có ý nghĩa to lớn trong cuộc Tổng khởi nghĩa giành

chính quyền

– Thể hiện sự lãnh đạo sáng suốt, kiên quyết, kịp thời nhạy bén của Đảng trong hoàn cảnh mới

– Là kim chỉ Nam cho mọi hoạt động của các cơ sở Đảng và quần chúng nhân dân trong cao trào kháng Nhật cứu nước

– Là văn kiện có ý nghĩa chỉ đạo cụ thể thúc dấy tình thế cách mạng chin muồi giúp thắng lợi của cách mạng tháng 8/1945

Câu 4: Phân tích nội dung cơ bản đường lối chiến lược chung của cách mang VN được thông qua tại Đại hội III của Đảng (9/1960).

a) Bối cảnh: Miền Bắc vừa hoàn thành công cuộc cải cách ruộng đất,

khôi phục kinh tế sau kháng chiến chống Pháp Miền Nam, một số phong trào chống Ngô Đình Diệm và đế quốc Mĩ đang diễn ra từ cuối

1959 trở thành Đồng khởi năm 1960

Đại hội III của Đảng tổ chức tại Hà Nội từ ngày 5 tới ngày 10/9/1960 Đại hội đã hoàn chỉnh đường lối chiến lược chung của cách Mạng VN trong giai đoạn mới

b) Nội dung:

+ Nhiệm vụ chung: “tăng cường đoàn kết toàn dân, kiên quyết đấu tranh giữ gìn hòa bình, đẩy mạnh cách mạng xã hội chủ nghĩa Miền Bắc, đồng thời đẩy mạnh cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở Miền Nam, thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập và dân chủ, xây dựng một nước VN độc lập, thống nhất, dân chủ và giàu mạnh, thiết thực góp phần tăng cường phe xã hội chủ nghĩa và bảo vệ hòa bình ở Đông Nam Á và thế giới.”

+ Nhiệm vụ chiến lược:

- “Cách mạng VN trong giai đoạn này có hai nhiệm vụ chiến lược.” Một là, tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Miền Bắc

Hai là, giải phóng Miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc Mĩ và bọn tay sai, thực hiện thống nhất nước nhà, hoàn thành độc lập, dân chủ trong cả nước

- “ Nhiệm vụ cách mạng ở miền Bắc và nhiệm vụ cách mạng ở miền Nam thuộc hai chiến lược khác nhau, mỗi nhiệm vụ nhằm giải quyết một yêu cầu cụ thể của mỗi miền trong hoàn cảnh nước nhà tạm thời

bị chia cắt Hai nhiệm vụ đó nhằm giải quyết mâu thuẫn chung của cả nước, giữa nhân dân ta với đế quốc Mỹ và bọn tay sai của chúng, thực hiện mục tiêu chung trước mắt là hòa bình thống nhất Tổ quốc.”

+ Mối quan hệ của cách mạng hai miền: do cùng thực hiện một mục tiêu chung nên “hai nhiệm vụ chiến lược ấy có quan hệ mật thiết với nhau và có tác dụng thúc đẩy nhau”

+ Vai trò, nhiệm vụ của cách mạng mỗi miền đối với cách mạng cả nước:

- Cách mạng XHCN ở miền Bắc có nhiệm vụ xây dựng tiềm lực

và bảo về căn cứ địa của cả nước, hậu thuẫn cho cách mạng miền Nam, chuẩn bị cho cả nước đi lên CNXH về sau => giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển của toàn bộ cách mạng VN

và sự nghiệp thống nhất nước nhà

- Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam giữ vai trò quyết định trực tiếp đối với sự nghiệp giải phóng miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai, thực hiện thống nhất nước nhà, hoàn thành cách mạng dân chủ nhân dân trong cả nước

+ Con đường thống nhất đất nước: trong khi tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng, Đảng kiên trì con đường hòa bình thống nhất theo tinh thần hiệp nghị Giơnevơ, sẵn sang thực hiện thương tổng tuyển cử hòa bình thống nhất VN, vì đó là con đường tránh được sự hao tổn xương máu cho dân tộc ta và phù hợp với xu hướng chung của thế giới

+ Triển vọng cách mạng VN: cuộc đấu tranh nhằm thực hiện thống nhất nước nhà là một quá trình đấu tranh phức tạp, gay go, gian khổ

và lâu dài chống đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai của chúng ở Miền Nam Thắng lợi nhất định thuộc về nhân dân ta, Nam Bắc nhất định xum họp một nhà, cả nước nhất định đi lên XHCN

c) Ý nghĩa: đường lối tiến hành đồng thời và kết hợp chặt chẽ hai chiến

lược cách mạng do Đại hội III của Đảng đề ra có ý nghĩa lý luận và thực tiễn hết sức to lớn:

+ Thể hiện tư tưởng chiến lược của Đảng là gương cao ngọn cờ Độc

lập dân tộc và CNXH, vừa phù hợp với cả hai miền, vừa phù hợp với

cả nước VN, vừa phù hợp với tinh thần quốc tế => huy động và kết hợp được sức mạnh hậu phương và tiền tuyến, sức mạnh cả nước,…

=> tạo sức mạnh tổng hợp

+ Thể hiện được tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng ta trong việc giải quyết những vấn đề không có tiền lệ trong lịch sử, vừa đúng với thực tiễn VN, vừa phù hợp với lợi ích của nhân loại và xu thế thời đại

+ Đường lối chiến lược chung cho cả nước và đường lối cách mạng riêng cho từng miền là cơ sở để Đảng chỉ đạo quân dân ta phấn đấu giành được những thành tựu to lớn trong xây dựng XHCN ở miền Bắc

và đấu tranh thắng lợi chống các chiến lược chiến tranh của đế quốc

Mỹ và tai sai ở miền Nam

Câu 5: Phân tích quan điểm của Đảng về công nghiệp hóa gắn liền với hiện đại hóa, CNH-HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên môi trường Vai trò của sinh viên với sự nghiệp CNH-HĐH đất nước?.

– Khái niệm CNH – HĐH: là quá trình chuyển đổi căn bản và toàn diện các hoạt động kinh tế và quản lí kinh tế - xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến, hiện đại nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao

– Vì sao CNH phải gắn liền với HĐH? :

• Vì đặc điểm của nước ta là nước nghèo nàn, lạc hậu, kém phát triển, lại bị chiến tranh phá hoại nặng nề, cơ chế quản lí tập chung quan lieu bao cấp trước đây đã khiến cho nền kinh tế của nước ta bị tụt hậu so với thế giới, điều đó đòi hỏi nước ta phải tiến hành CNH

• Sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, nếu như nước

ta không kịp thời tiến hành CNH – HĐH sẽ bị bỏ lại phía sau Đồng thời nước ta tận dụng được lợi thế của các nước phát triển tiếp thu được công nghệ mà không phải bỏ công sức ra để tìm tòi, phát minh

• Quá trình toàn cầu hóa hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, một số nước bắt đầu chuyển sang nền KTTT, yêu cầu nước ta phải bắt kịp xu thế đó

– KTTT: là nền kinh tế trong đó sự sản sinh ra, phổ cập và sử dụng tri thức giữ vai trò quyết định đối với sự phát triển kinh tế, tạo ra của cải, nâng cao chất lượng cuộc sống

– Vì sao CNH – HĐH hiện nay Đảng ta xác định phải gắn với phát triển KTTT?

• Cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại đã tác động sâu rộng tới mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, bên cạnh đó xu hướng hội nhập và tác động của quá trình toàn cầu hóa đã tạo nhiều cơ hội cũng như thách thức đối với đất nước Trong bối cảnh đó, nước ta cần phải và có thể rút ngắn thời gian khi biết lựa chọn con đường phát triển kết hợp CNH – HĐH Nước ta thực hiện CNH – HĐH trong khi thế giới KTTT đã phát triển Chúng ta có thể và cần thiết không trải qua các bước phát triển từ NN lên CN rồi mới lên KTTT Đó là lợi thế của các nước đi sau, không phải nóng vội duy ý chí

• KTTT tạo ra lượng giá trị lớn rút ngắn tụt hậu Dựa vào KTTT chúng ta có tư liệu mới, máy móc tự động hiện đại tạo ra đối tượng lao động và giá trị sử dụng mới

– Vì sao CNH – HĐH phải gắn với việc bảo vệ tài nguyên, môi trường:

• Nước ta là một đất nước nghèo, điểm xuất phát thấp, lại bị 2 cuộc chiến tranh tàn phá, nền kinh tế và môi trường đã đặt ra hàng loạt vấn đề cần giải quyết Tuy nhiên nếu quá vội vàng trong việc áp dụng các giải pháp chính sách đầu tư, đổi mới thiếu quy hoạch kinh tế xã hội và môi trường theo quan điểm phát triển bền vững thì tất yêu sẽ dẫn tới những hậu quả đáng tiếc.Hậu quả đó có thể có lợi cho kinh tế trước mắt nhưng lại có hại lâu dài, nền kinh tế sẽ bị suy thoái khi phát triển quá ngưỡng chịu đựng của môi trường

• Thực tế cho thấy đất nước ta đã khởi sắc về kinh tế, đời sống nhân dân được nâng cao, nhận thức về bảo vệ môi trường và

phát triển bền vững đã có những tiến bộ rõ rệt Nhưng tài nguyên thiên nhiên nước ta đang ngày càng có xu hướng cạn kiệt, thiên nhiên đang bị ô nhiễm

 Vì vậy quá trình CNH – HĐH phải gắn với việc bảo vệ tài nguyên, môi trường mang tính cấp thiết về cả lí luận và thực tiễn

– Vai trò của sinh viên với sự nghiệp CNH-HĐH đất nước:

• Sinh viên VN là những tri thức tương lai của đất nước, không ai hết

mà chính họ sẽ là những người đóng vai trò chủ chốt trong công cuộc CNH – HĐH đất nước Họ là những người con trẻ tuổi, có trình độ và năng lực sáng tạo, có khả năng tiếp nhận cái mới rất nhanh và có khả năng thay đổi linh hoạt thích nghi với sự thay đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại, đại diện cho một thế hệ tiên tiến mới

• Sinh viên có thể tích lũy kiến thức, kinh nhiệm, phương pháp tư duy

và bản lĩnh chính trị ngay khi họ còn ngồi trên ghế giảng đường Đó

là điểm xuất phát cho tương lai, cho sự nghiệp làm giàu cho đất nước

• Nhiều sinh viên có cơ hội được đi du học, được cử sang nước ngoài học tập Họ có cơ hội được tiếp thu, tìm tòi kiến thức và công nghiệp phát triển của các nước tiên tiến để phục vụ cho sự phát triển kinh tế của đất nước ta

Câu 6:Phân tích tư duy của Đảng về kinh tế thị trường từ Đại hội

IX tới Đại hội XI.

Đại hội IX của Đảng (4/2001) xác định nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế tổng quát của đất nước ta trong thời kì quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội Đó là: “ một kiểu tổ chức kinh tế vừa tuân theo các quy luật kinh tế của thị trường, vừa dựa trên

cơ sở và chịu sự dẫn dắt chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội.”