Từchương trình đào tạo trong các trường sư phạm cho đến những qui định trong các vănbản Pháp qui đối với công tác của người giáo viên, trong qui chế tổ chức bộ máy củatrường học … Tuy nh
Trang 1A Mấy lời giới thuyết :
1 Công tác CN lớp là một trong những hoạt động quan trọng hàng đầu của người g/vtrong ngành GD & ĐT Chính nó góp phần trực tiếp quyết định chất lượng và hiệu quảcủa sự nghiệp giáo dục trong một năm, một giai đoạn, thậm chí là cả một chặng đườngcủa lịch sử dân tộc mà mỗi người g/v, mỗi cơ sở GD đã đem hết tâm trí, miệt mài laođộng để đúc kết nên
2 Ngành GD & ĐT bao giờ cũng có những xác định đúng trọng tâm công tác này Từchương trình đào tạo trong các trường sư phạm cho đến những qui định trong các vănbản Pháp qui đối với công tác của người giáo viên, trong qui chế tổ chức bộ máy củatrường học … Tuy nhiên, trong thực tế, không phải ở đâu và bao giờ việc này cũng đượcmọi người nhận thức đầy đủ và đúng đắn, đặc biệt là đối với ban lãnh đạo thậm chí vớingay cả người lãnh đạo cao nhất trong những tổ chức giáo dục cụ thể nào đó Công tácthanh kiểm tra, đánh giá, xếp loại danh hiệu, tổ chức hội họp, rút kinh nghiệm, phổ biếnkinh nghiệm …về hoạt động này hầu như chưa có gì
Về mặt khách quan : Sự chuyển hướng của cả XH, cả thời cuộc để chạy đua vào khoahọc công nghệ Cuộc chạy đua đó có khi được ví là “như vũ bão” Từ tâm lí đến nhữnghoạt động cụ thể, từ cá nhân đến cả một tập thể, từ xã hội đến gia đình người học, bảnthân người học cho đến những nhà giáo dục, những cơ sở giáo dục, thậm chí cả những tổchức không nhỏ của ngành giáo dục…ví dụ : Mọi người thường hỏi nhau “con bác họcgiỏi không, ngoan không?” Mà không biết hai yếu tố cơ bản nhất ấy có điểm hội tụ ởđâu Nhà trường và ngành giáo dục thường tổ chức “ Hội thi giáo viên giỏi” nhưng thựcchất là thi giáo viên dạy giỏi các môn học mà hình như chưa bao giờ nghĩ đến việc thihoặc bình xét danh hiệu giáo viên chủ nhiệm giỏi (!?) Trong thực tế, chúng ta đã vàđang có được nhiều thế hệ học sinh giỏi, ở nhiều môn học cơ bản, thậm chí cả ở những
Trang 2§Ò tµi skkn
môn học mới nhất, tiên tiến nhất, trong các khoa công nghệ hiện đại, có khi không thuakém các nước tiên tiến trên thế giới.Tuy nhiên, tình trạng đạo đức đang ngày càng xuốngcấp nghiêm trọng mà chủ yếu không phải từ những ảnh hướng xấu ở ngoài XH dội vào,
đã và đang là một vấn đề nhức nhối mà dù có người khéo léo đến đâu cũng khó lòng cheđậy được mãi Có một thời chúng ta đã phải triển khai học tập “ Chỉ thị 01 của TƯ Đảng
về tăng cường giáo dục đạo đức trong nhà trường”
Đã đến lúc phải nghiêm khắc nhìn lại mình Mỗi nhà giáo dục, mỗi cơ quan giáo dục
không thể lơ là với công tác chủ nhiệm và càng không thể làm ngơ trước mục tiêu “giáo
dục con người phát triển toàn diện” mà Đảng ta đã xác định rõ từ nhiều năm nay.
Nhiều người cứ đổ cho “cơ chế thị trường”,“chế độ một cửa”… mà không thấy là bảnthân mình cũng chỉ “lo soạn bài,lên lớp,đừng gây sự mất lòng…”nghĩa là tự xác địnhnhư một “Thái vô tích”: “Sáng vác ô đi tối vác về” Rỏ ràng đó là một lối làm việc thiếutrách nhiệm, đúng hơn là cố ý thiếu trách nhiệm Xót xa thay,điều này lại không phải chỉ
ở một số ít mà hình như đang trở thành phổ biến trong giới chức nói chung, trong ngànhgiáo dục nói riêng Nhìn nhận và đánh giá vấn đề to lớn này nếu từ góc độ chuyên mônthì rất khó, thậm chí gặp nhiều biện minh tưởng như hết sức chính đáng, song nếu nhìn
từ góc độ của công tác chủ nhiệm lớp thì quả là “hai năm rỏ mười” Thực ra,trong công
tác chủ nhiệm có bao hàm cả nhiều loại hoạt động và bộc lộ nhiều khả năng cụ thể khác nhau của một nhà sư phạm Nó là loại công việc kết tinh nhiều năng lực sư phạm nhất trong ngành giáo dục Bởi thế, từ lâu, trong qui chế Nhà trường, chức danh “Tổ trưởng
tổ chủ nhiệm” thường gắn liền với chức trách của Hiệu trưởng hoặc người cán bộ giáoviên nào có năng lực sư phạm và năng lực quản lí tốt nhất thuộc “lực lượng nguồn”doHiệu trưởng đích thân chỉ định, uỷ quyền Đây là yêu cầu có tính nguyên tắc Nó xuấtphát từ cơ cấu tổ chức của Nhà trường Nếu Hiệu trưởng chịu trách nhiệm toàn bộ về mặtnhà nước đối với toàn trường thì ở phạm vi lớp vai trò đó chính là Thầy chủ nhiệm Nếunói hình tượng thì mỗi GVCN chính là một cánh tay mà người Hiệu trưởng như là bứctượng trăm tay nghìn mắt vậy Người Hiệu trưởng nào không nắm được các GVCN thìcũng có nghĩa là như tượng cụt tay hoặc chỉ “làm cách mạng miệng” mà không thựcchất
Trang 3§Ò tµi skkn
Trên thực tế, cơ cấu tổ chức của ngành GD không có bộ phận chuyên môn riêng vềcông tác chủ nhiệm Các phòng ban với đầy đủ các chuyên viên giỏi, chuyên trách đếntừng bộ môn cụ thể với kế hoạch kiểm tra, sát hạch, hội thi … rất rõ ràng trong từng HK,từng năm học Tuy nhiên, không thấy có tổ chức và kế hoạch nào để kiểm tra công tácchủ nhiệm lớp ở các trường, các cơ sở đào tạo Phong trào “Thi đua dạy tốt – học tốt” đã
và đang thu được nhiều kết quả phấn khởi, nhưng chưa có phong tràp thi đua làm chủnhiệm giỏi để có thể quản lí và giáo dục một cách toàn diện con người mới XHCN
3 Nhân dân ta từ xưa đã có truyền thống “tôn sư trọng đạo” Người thầy đối với họ haycủa con họ bao giờ cũng gắn liền việc “dạy chữ với dạy người”.Trong XH mới,việc tôntrọng nhà giáo có những biểu hiện chệch hướng do nhiều yếu tố gây nên Đương nhiên,trong sự lãnh đạo và điều hành chung, sự chệch hướng và tiêu cực đó chỉ là một thiểu số,song nó đã góp phần tạo nên sự kém năng động của công tác chủ nhiệm lớp trong nhàtrường Nhiều GVCN muốn đi đến nhà phụ huynh, thăm và kiểm tra h/s…nhưng lại gặpkhông ít những khó khăn về nhiều mặt, trong đó cả về tâm lí XH, thậm chí có khi còn bị
cả những dị nghị,hiểu lầm ngay cả trong tổ chức nhà trường…Kể cả những người kiêngan vững chí vì “lương tâm nghề nghiệp” thì cũng phải đứng trước một thực trạng nangiải : “Cả trăm cả nghìn người làm thầy trong huyện này,thử hỏi có ai cứ đi như vậykhông? Mà ông Thầy này cũng đâu có trẻ dại gì, hẳn là có mục đích gì đây?” ( nhiềungười lại cứ nghĩ như vậy đấy)
Trong quá trình lãnh đạo Cách mạng, Đảng ta đặc biệt coi trọng “công tác vận độngquần chúng” Bác Hồ từng khẳng định “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng” GDđương nhiên cũng phải là sự nghiệp của quần chúng Người GVCN chính là nhà vậnđộng quần chúng vừa trực tiếp, vừa lâu dài, vừa có ý nghĩa quyết định nhất đến thành bạicủa công cuộc GD ở một phạm vi cụ thể
4 Trên đây là tình hình chung Khi nói đến hệ BTTHPT (hệ không chính qui) thì nhữngđặc thù không thuận lợi lại còn nhiều và rất phức tạp,trong khi yêu cầu về giáo dục vănhoá cũng như giáo dục đạo đức đối với đối tượng này cũng có nhiều điểm hết sức đặcbiệt cần phải lưu ý :
+ Về văn hoá: Phần lớn số h/s khi vào hệ này đều là những h/s có học lực yếu thậm chírất yếu Nhiều loại đối tượng khác do có nhiều lí do khác nhau nên khả năng tiếp thu
Trang 4mà chưa đề ra hoặc chú trọng những công tác có tính chiến lược trong sự nghiệp giáodục ở các trường học nói chung, các TTGDTX thuộc hệ thống GD không chính qui nóiriêng, lại thường chỉ sơ tổng kết điểm thi đua hàng tuần, hàng kì cho h/s, hoặc dự giờ,xếp loại…cho giáo viên thông qua các cuộc họp tổ chuyên môn, họp cơ quan là chủ yếu
mà trong đó hoạt động của GVCN, hiệu quả của hoạt động đó, việc họp tổ chủ nhiệmcòn rất ít ỏi nếu không nói là không có gì đáng kể Thậm chí, những GVCN có nhiềucông sức, tâm huyết, đem lại những hiệu quả thiết thực, tạo chuyển biến rỏ rệt về nhiềumặt của lớp cuối cùng rồi cũng đánh đồng với những GVCN chưa có thành tích gì đáng
kể hoặc còn rất yếu trong công tác chủ nhiệm lớp
Đối với loại hình lớp có “cán bộ cơ sở…theo học”thì việc Chủ nhiệm lớp lại còn là mộtchuyện thuộc về đường lối vi mô Bỡi lẽ, theo qui định hiện hành, những cán bộ hoặcngười “cao niên”thì không phải xếp loại về mặt đạo đức, hạnh kiểm Do đó, bao nhiêuthanh niên h/s khác trong lớp hoặc khoá học đó đều “thuộc diện ăn theo”.Thành thử rấtkhó cho công tác chủ nhiệm trong những trường hợp ấy
5 Trên thực tế, tỉ lệ người chưa có điều kiện hoặc chưa đủ điều kiện để theo học hệchính qui THPT đang ngày một tăng Nhà nước đã và đang tăng cường chuyển hướngsang đào tạo nghề.Tuy nhiên, đào tạo nghề lại kết hợp với dạy nâng cao văn hoá Cơ sởnào để kết hợp các yếu tố học văn hoá - học nghề – rèn luyện đạo đức mà vẫn có chất
Trang 5§Ò tµi skkn
lượng? Lại bảo đảm việc giáo dục đạo đức để người học thực sự là những “con ngườimới phát triển về toàn diện, có đạo đức, có văn hoá, có tay nghề”? Lâu nay, chúng ta đã
và đang cố gắng đào tạo những con người, những thế hệ “có văn hoá - có đạo đức” vậy
mà đã khó Nay chúng ta đứng trước thực tế mới của lịch sử là cần phải đào tạo nhữngcon người, những thế hệ mới “có văn hoá - có đạo đức – có tay nghề”(!?) Rỏ ràng làchúng ta đang cần có một bộ khung pháp lí cụ thể, cho mô hình dạy và học, đặc biệt làviệc giáo dục toàn diện cho học sinh hệ không chính qui, trong tình hình mới
6 Xuất phát từ rất nhiều yếu tố thuận lợi cũng như khó khăn vừa nêu trên, căn cứ vào kếtquả công tác trong thời gian gần 10 năm qua mà chủ yếu xin trình bày ở đây là về “Côngtác chủ nhiệm lớp 10 thuộc hệ BTTH” chúng tôi xin mạnh dạn nêu một số ý kiến về lĩnhvực hoạt động này
Do phạm vi đối tượng quá rộng, chúng tôi chỉ xin giới hạn ở những thanh niên trong độtuổi chưa đủ điều kiện theo học PTTH, hiện đang học BTTH tập trung ở các TTGDTXquận, huyện
Bản tham luận này xin được trình bày mấy nội dung sau:
A Giới thuyết chung
B Những đặc điểm đặc thù của công tác chủ nhiệm lớp BTTH
C Xác định những mục tiêu – biện pháp chính
D Tiến trình thực hiện trong năm học
E Đôi điều lưu ý thêm
Trong thực tế hiện nay, có những vấn đề tưởng như đã quá rõ thế mà vẫn còn nhiều ýkiến tranh luận Công tác chủ nhiệm lớp ở bậc BTTH tự nó bao hàm nhiều hoạt động vừa
có tính nguyên tắc lại vừa phải biết vận dụng hết sức khéo léo các văn bản pháp qui hiệnhành vào những hoàn cảnh, trường hợp rất đa dạng, phong phú của cuộc sống mới… vìthế, những ý kiến của chúng tôi cũng chỉ là những nhận xét nhỏ, góp tiếng nói cùng tậpthể các nhà giáo dục trong sự nghiệp cao cả này Chắc chắn có nhiều vấn đề còn vướngmắc mà ở đây chưa thể và chưa có đủ điều kiện để lí giải hết được, chúng tôi khôngnhững cầu mong sự lượng thứ, cảm thông, mà còn hết sức chú ý lắng nghe, trân trọng
Trang 6§Ò tµi skkn
mọi lời góp ý gần xa của các quí vị Âu đó cũng là những đóng góp không chỉ cho chúngtôi mà là cho sự nghiệp chung của mọi chúng ta
B
Những đặc điểm đặc thù của công tác chủ nhiệm lớp hệ BTTH:
I Chức năng: - Là người trực tiếp giảng dạy bộ môn văn hoá tại lớp
– Phối hợp cùng các g/v bộ môn và các hoạt động khác, GVCN chịu trách nhiệm chínhtrong việc hình thành “nhân cách”của h/s trong lớp
– Tổ chức, quản lí, điều phối các hoạt động giáo dục của lớp Cố vấn cho h/s và các tổchức đoàn, đội trong lớp
II Nhiệm vụ:
1 Dạy và tổ chức các hoạt động trong và ngoài giờ của h/s
2 Nắm vững kế hoạch giảng dạy, giáo dục lao động hướng nghiệp (về nội dung) của nhàtrường để thực hiện trong lớp
3 Làm trung tâm, hạt nhân trong việc xây dựng quan hệ nhà trường XHCN
4 Cố vấn cho h/s xây dựng lớp học thành đơn vị tập thể h/s XHCN mang tính chất giáodục toàn diện, phát huy khả năng tự giác, tự quản của h/s
5 Hiểu rõ từng đối tượng h/s trong lớp và có phương pháp giáo dục thích hợp nhất vớinhững em đặc biệt
6 Chủ đạo trong việc kết hợp các lực lượng giáo dục
7 Nhận định, đánh giá chính xác h/s
Trang 7§Ò tµi skkn
8 Chịu sự chỉ đạo thống nhất về công tác chủ nhiệm của nhà trường
( Theo QĐ 1118/QĐ của Bộ trưởng Bộ giáo dục kí ngày 2 – 12 1997 )
Lưu ý: Thay mặt và chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng trong phạm vi các hoạt động
giáo dục ở một lớp Cụ thể:
Phổ biến mọi chủ trương chính sách có liên quan đến phụ huynh, h/s
– Triển khai thực hiện các kế hoạch của Nhà trường ở phạm vi lớp
– Kết hợp mọi hoạt động giáo dục để tìm cách phát huy hiệu quả giáo dục cao nhất đốivới từng h/s
– Là người trực tiếp thực hiện sự kết hợp giửa Nhà trường + Gia đình + Xã hội trongphạm vi một lớp
– Là người chịu trách nhiệm tổng kết mọi kết quả giáo dục theo từng thời gian nhất định
và khoá sổ sách, học bạ của từng h/s trong lớp để trình lãnh đạo nhà trường xét duyệt. Với đối tượng là h/s BTTH có những đặc thù của chương trình học, của Thông tưhướng dẫn cách đánh giá, xếp loại cuối học kì, cuối năm và cả về tâm lí XH cũng cònnhiều khác biệt GVCN cần dựa vào tình hình cụ thể để có biện pháp tổ chức GD đạthiệu quả cao nhất
C Xác định những mục tiêu chính:
1 Các căn cứ để xác định mục tiêu:
- Dựa vào “Chức năng và nhiệm vụ” của người GVCN…
- Dựa vào “Kế hoạch và nhiệm vụ năm học”, các văn bản về Nghị quyết, nội qui, quiđịnh của nhà trường về năm học
- Dựa vào các tiêu chuẩn thi đua, những ý kiến chỉ đạo của Hiệu trưởng và lãnh đạo nhàtrường…
- Dựa vào đặc điểm và tình hình cụ thể của lớp (thuận lợi – khó khăn) để đề ra mục tiêu
cụ thể, sát thực, có thể thực hiện được hoặc từng bước năng cao dần mức độ để đảm bảokết quả GD cuối cùng…
2 Một số mụctiêu và biện pháp chính: a ổn định tổ chức Lớp - Đoàn - Phụ huynh:
Trang 8§Ò tµi skkn
+ Bước một : Cần xem xét hồ sơ để cân nhắc những h/s có kết quả học tập tốt và có đạođức tốt, thậm chí có lí lịch và hoàn cảnh gia đình với những yếu tố thuận tiện cho việc dựkiến của GVCN
+ Bước hai : Theo dõi trong những hoạt động của thời gian đầu để nhận ra những ngườiđược bạn bè gần gũi, yêu quí hơn Xem xét tính cách của những h/s định dự kiến…
+ Bước ba : Chỉ đạo ĐH lớp, ĐH chi đoàn để bình chọn ra BCS lớp, đoàn vừa đoàn kết,vừa đúng hướng …
+ Bước bốn: Chỉ đạo lớp thảo luận và đưa ra bản cam kết thực hiện nội qui củatrường,chỉ tiêu phấn đấu về các mặt, biện pháp để thực hiện các chỉ tiêu, biểu quyết đểthể hiện quyết tâm cao (Cần có bác chi hội phụ huynh tham gia hoặc những nội dungcủa cuộc ĐH lớp này cần thông qua ở cuộc họp phụ huynh)
+ Rèn luyện cho BCS lớp cách thức và phương pháp hoạt động trong và ngoài lớp học.Trang bị cho mỗi cán sự một quyển sổ để ghi chép, theo dõi GVCN có thể kiểm tra theođịnh kì hoặc đột xuất sổ ghi chép này của tất cả hoặc của một vài người nào đó tuỳ theotình hình Công bố các chức trách và quyền hạn của từng người và giao trách nhiệm cụthể về từng mặt Cần có sự ưu ái cần thiết nào đó mà ai cũng đồng tình đối với những cán
sự nhiệt tình, tích cực, làm việc có hiệu quả, gương mẫu trong mọi mặt
+ Tổ chức cuộc họp phụ huynh thật chu đáo, có chất lượng: - Triển khai các chủ trươngcủa Nhà trường và của ngành có liên quan đến quyền và nghĩa vụ của h/s, p/h trong nămhọc (theo nội dung đã thống nhất chung toàn trường)
- Xác định sự phối hợp giửa GVCN, BCS lớp, Chi hội phụ huynh trong suốt năm học.Đặc biệt là những dịp Lễ hội, ngày Tết…và các đợt phát động phong trào
- Đề ra những qui ước về sự liên hệ thường xuyên và đột xuất (nếu cần) giửa các thành tốcủa cơ cấu GD nói trên GVCN là người cần gương mẫu thực hiện trước và hết sức khéoléo, tế nhị, nhưng phải đạt hiệu quả thiết thực.( Có nhiều cách để thực hiện mối quan hệ,
VD : Lập sổ liên lạc có chữ kí của GVCN và của phụ huynh thống nhất, không thay đổi.– Viết giấy thông báo - Đến nhà cùng với chi hội trưởng, BCS lớp – mời đến trường …) + Phải xác lập một tư cách rất đặc biệt của người GVCN trong lớp : Là người cha rấtđược kính trọng, đạo mạo, uyên thâm, nghiêm khắc, đúng mực và độ lượng – Là người
Trang 9§Ò tµi skkn
anh rất phong độ mà gần gũi – Là “người bạn lớn” rất tin cậy (của h/s) = Đồng thời lànhà GD nhiệt tình, giàu kinh nghiệm, đức độ, mẫu mực được phụ huynh tin yêu
b Về văn hoá: - Cách thức tổ chức học ( ở lớp – ở nhà ): + thực hiện tốt nề nếp và nội
qui học tập của nhà trường – Nhanh chóng tạo phong trào thi đua học tập tốt - Đưa lớpvào quĩ đạo của sự ham học, thi đua nhau học - Đưa chất lượng học tập của lớp ngàycàng đi lên – Xác định một tỉ lệ xứng đáng trong xếp loại văn hoá cuối HK và cuối năm
để cả lớp cùng phấn đấu …VD : Cuối HK1 tối đa chỉ 1/4 bị xếp VH loại yếu, phấn đấuđến cuối năm không quá 5/55 h/s bị xếp Vh loại yếu (phải thi lại) = không có h/s phải ởlại…
* Biện pháp chính : ổn định và rèn luyện một nề nếp học tập cho lớp là mục tiêu quantrọng hàng đầu Từ ổn định chỗ ngồi – trật tự trong giờ học – giờ nào việc ấy – vấn đềgiúp đỡ nhau và việc thực hiện nội qui trong học tập … cho đến việc thi đua phát biểuxây dựng bài học – thi đua học thuộc bài và làm bài tập đầy đủ – thi đua nhau để giảihoặc trả lời các bài khó, câu hỏi khó (bằng nhiều hình thức linh hoạt khác nhau, có thể làbáo tường với chủ đề học tốt …tận dụng thời gian có thể được như 15’ đầu giờ, các giờtrống tự quản, những tiết 4 của các buổi chỉ học 3 tiết …nếu được phép của nhà trường)
=> Điều quan trọng nhất là phải giám sát để uốn nắn mọi biểu hiện lệch lạc, hình thức
suông, mọi thái độ và hành động quậy phá ở trong lớp cũng như ở ngoài lớp, tạo chođược một ý thức ngày càng ham học, ý thức tự tin và tự giác, thấy được việc học là hữu
ích …nghĩa là tạo ra một phong trào thi đua học tốt ngay từ đầu năm học (mỗi người tự
thi đua với nhau trong bàn, trong tổ, giửa các tổ – Có kiểm tra chéo – Có sự tổng kếtđánh giá hàng tuần = GVCN cần khen thưởng và có sổ ghi chép rõ ràng.) Có thể ổn địnhchổ ngồi theo hướng kèm cặp nhau về văn hoá, sau một thời gian, có thể h/s sẻ tự đề xuấthình thành các tổ, các nhóm học ở nhà và GVCN phải rất thận trọng, thậm chí phải bỏmột thời gian không ít để tham khảo ý kiến của phụ huynh, xin ý kiến của lãnh đạotrường (nếu cần thiết) rồi cho phép thành lập (hoặc chỉ hình thành các tổ kiểu mẫu, sau
đó mới nhân rộng) Vấn đề là ở chổ chất lượng của việc học tổ học nhóm ấy? GVCN
Trang 10có thể để động viên khích lệ ý chí cố gắng học tập của những h/s ấy Phải đưa các h/s cábiệt vào quĩ đạo của việc học để có sự tiến bộ cả về nhiều mặt khác.
- Đề nghị với các g/v bộ môn tăng cường kiểm tra vở viết : Vở ghi thể hiện sự tập trunghọc tập ở lớp Vở bài tập, vở soạn …thể hiện ý thức tự học ở nhà Từ kiểm tra những yêucầu có tính hình thức đến việc nâng cao dần các yêu cầu về chất lượng trong các vở ghi
đó Khi phát hiện những hiện tượng đặc biệt (không ghi chép bài học đầy đủ – khôngsoạn và làm bài tập đầy đủ – gian dối, mượn vỡ của người khác để nạp – chữ nghĩa quáxấu, quá cẩu thả …) phải khẩn trương có biện pháp để uốn nắn cho h/s trong nhiềutrường hợp, g/v bộ môn cần kết hợp với GVCN để có biện pháp mạnh (báo với Nhàtrường, với phụ huynh…) gọi đến trường vào các buổi nhất định nào đó để tập viết, đểsoạn bài (theo hình thức tập trung một số em…) cho đến khi đã có thể chấp nhận đượcthì thôi
c Về giáo dục đạo đức: * Chỉ tiêu: Xây dựng tập thể đoàn kết, thi đua học tập Kịp thời
biểu dương những điển hình tiên tiến, phê bình những h/s có vi phạm, rèn luyện để mọih/s sớm ghép mình vào tập thể, phấn đấu vì tập thể và bản thân Cuối HK1 không có h/s
bị kỉ luật nặng, không quá 03/55 h/s bị xếp HK yếu Cuối năm không có h/s bị xếp HKyếu Nêu cao tinh thần tương thân tương ái, biết quan tâm và thăm hỏi lẫn nhau khi cóhoạn nạn Cả tập thể biết đấu tranh mạnh mẽ với mọi sai trái đồng thời biết thông cảm, sẻchia những đau buồn không câu nệ, mặc cả
* Biện pháp :
Trang 11§Ò tµi skkn
+ Quan điểm : Coi trọng mục đích giáo dục Không “hình sự hoá” các khuyết điểm củah/s và đặt nặng hình thức kỉ luật Lấy mọi sự cố gắng để khuyến khích, động viên Lấyhành động, việc làm để thể hiện đạo đức Rèn luyện cho h/s thái độ coi trọng danh dự củatập thể, của bản thân Đề cao thái độ biết ăn năn hối hận khi mắc sai lầm Tạo mọi điềukiện thuận lợi nhất cho h/s sữa chữa sai lầm Lấy sự giám sát và giáo dục của tập thể làmchính Luôn gắn liền sự phối hợp giửa Nhà trường – Gia đình – XH Lấy Nhà trường làmchủ đạo, Gia đình và XH làm môi trường để rèn luyện, kiểm chứng kết quả GD Kết hợpnhững chuẩn mực đạo đức truyền thống với những tiêu chí của đạo đức con người thờiđại mới Phải đề cao 3 yếu tố : Chân – Thiện – Mĩ trong lối sống và biểu hiện đạo đức + Bước đầu : Cho h/s học kĩ nội qui của nhà trường, những văn bản của Bộ GD & ĐT vềquyền và nghĩa vụ của người h/s, thông tư hướng dẫn cách đánh giá, xếp loại về VH –
HK cuối học kì, cuối năm …
+ Cho h/s viết “bản cam kết phấn đấu rèn luyện” có xác nhận của phụ huynh để làm căn
cứ động viên nhắc nhở h/s hàng tuần, hàng tháng về nhiều mặt
+ Hàng tuần : Các tổ trưởng nạp lại kết quả kiểm tra theo dõi trong tuần cho lớp trưởng
để lớp trưởng tổng hợp theo mẫu cho sẵn và ghi lên bảng để GVCN cùng cả lớp kiểmđiểm trong tiết CN Sau đó cho thư kí ghi vào biên bản của lớp các hiện tượng vi phạm(khi Thầy - Trò đã kiểm tra chính xác) và các quyết định của GVCN + Đặc biệt chú ýđến những h/s cá biệt : VD : Quan hệ phức tạp giửa các h/s ấy ở trong lớp với các h/s cábiệt ở các lớp khác, ở các trường khác…GVCN cần có mạng lưới các h/s thân cận ( cóthể nằm trong hoặc ngoài hệ thống cán sự lớp) để kịp thời nắm được các hoạt động trong
và ngoài trường của những h/s cá biệt ấy Mạng lưới ấy càng kín đáo và tế nhị càng cóhiệu quả Những thông tin từ mạng lưới ấy GVCN cần có kinh nghiệm để kiểm tra, xử lí,nếu không sẻ gặp những sai lầm rất đáng tiếc
Có thể nói, nghệ thuật quản lí và giải quyết các vấn đề nảy sinh từ những h/s cá biệt làmột trong những biểu hiện tài năng và tâm trí của GVCN Từ kinh nghiệm thực tế, chúngtôi xin nêu một số tiêu chí sau : Không hấp tấp vội vã - Không được “chuyện bé xé ra to”hay ngược lại một cách vô tình - Đánh giá đúng mức độ, tính chất, và kịp thời ngăn chặnmọi ảnh hưởng xấu có thể phát sinh – Huy động những lực lượng GD khác vào cuộc mộtcách thận trọng, đúng mức, nhẹ nhàng về tình, chặt chẽ về lí, tạo cơ hội rất rộng rãi cho
Trang 12§Ò tµi skkn
sự hối hận, sữa sai…Báo cáo cụ thể, trung thực, xin ý kiến của lãnh đạo kịp thời …Chúng tôi thực sự cảm động khi cách đây ba năm, có trường hợp h/s bị kỉ luật buộc thôihọc mà khóc lóc ân hận chỉ vì “ ngay cả khi công bố QĐ kỉ luật mà Thầy GĐ vẫn rấtthông cảm, độ lượng, nhẹ nhàng” (theo lời của chính h/s ấy khi vừa khóc vừa nói vớiGVCN)
Từ đó, chúng tôi cho rằng: Hãy để h/s yêu quí thầy – Nhìn thấy, hy vọng và tự tin ở
tương lai – Quí trọng và có trách nhiệm với tập thể => Để tự giác phấn đấu (trong họctập cũng như trong rèn luyện đạo đức)
Một kinh nghiệm khác: Phải luôn luôn tôn trọng và giử gìn, đề cao uy tín của các Thầy
Cô giáo bộ môn … trước h/s Ngay cả khi có những g/v do nhiều nguyên nhân khác nhaunên có khi không giữ được bình tĩnh, có những lời nói, cử chỉ, việc làm, còn sai trái,chưa đúng chuẩn mực, thậm chí nhiều h/s bất bình, phản đối … Thầy Chủ nhiệm phải làngười ngay thẳng, đúng mực Không lúng túng, quanh co, bao biện Phải công minhnhưng bất luận trong tình huống nào cũng không được phép hạ thấp danh dự của Thầy
Cô giáo khác trước h/s Cần thẳng thắn xác nhận những gì là cụ thể, rõ ràng của sự việc
và giải thích cho h/s biết mọi việc sẽ do Nhà trường xem xét, tuy nhiên, mọi hành vi xúcphạm đến g/v đều bị coi là “vô lễ với Thầy Cô giáo” và đều bị xem xét một cách nghiêmkhắc khi xếp loại HK Có những bài học thật đau lòng : Khi GVCN xác nhận và có thái
độ đồng tình với h/s trong việc nhận xét những sai trái của g/v bộ môn (còn trẻ, mới ratrường, vội vã trong kiểm tra và qui chụp h/s…) Lúc đầu h/s hưởng ứng và vui vẻ cho làThầy chủ nhiệm ta đúng … Thế nhưng chỉ một thời gian ngắn sau đó, chính những h/stưởng như rất nhiệt tình ngày nào nay lại quay sang coi thường Thầy chủ nhiệm với lí dothật đơn giản : “chính thầy cũng có tôn trọng các thầy cô khác đâu (?!)”
d Về lao động – văn nghệ:
- Phải có cán sự phụ trách có nhiệt tình, năng lực, được nhiều h/s tín nhiệm, có sức khoẻ
và có năng khiếu về văn nghệ Chỉ đạo lớp lao động theo kế hoạch chung của trường.Phải có sổ ghi chép đầy đủ mọi hiện tượng trước, trong và sau khi lao động LĐ phải antoàn – có tổ chức, có kỉ luật, có kỉ thuật, có năng suất cao
Trang 13§Ò tµi skkn
- Chủ yếu là đánh giá về ý thức kỉ luật trong lao động Phải từ lao động để tạo nên ýthức xây dựng lớp, phấn đấu không để lớp bị thua kém so với lớp khác Nâng cao ý thức
tự trọng về danh dự của lớp cũng như gắn liền bản thân vào tập thể
Từ ý thức kỉ luật, nâng cao dần ý thức kỉ thuật và sự phấn đấu cho một “năng suất cao”.Các khái niệm đó phải được đặt trong một quá trình thống nhất và biện chứng Khôngngẫu nhiên và càng không thể tách rời Xác định rõ quá trình ấy, người GVCN mới cóthể có được biện pháp đúng đắn nhất để chỉ đạo lớp thực hiện tốt yêu cầu giáo dục h/sthông qua hoạt động lao động Phải thấy được mức độ và yêu cầu của mỗi quá trình nóitrên Nhiều người thường bỏ qua các giai đoạn đầu mà chỉ căn cứ vào “năng suất” đểđánh giá h/s Điều đó thường dẫn đến những hậu quả rất tai hại Thậm chí gây tai nạn laođộng hoặc phản tác dụng giáo dục …
- Hoạt động văn nghệ cũng là để tạo nên một tình cảm tốt đẹp yêu lớp, yêu trường, yêu c/
s, đoàn kết, mạnh dạn tự bộc lộ những năng khiếu và có nhu cầu được rèn luyện các khảnăng của h/s…Nhiều người đã bỏ mặc cho h/s tự lo liệu để đối phó với phong trào củacấp trên Thậm chí khi h/s đã có nhiều cố gắng và đã đạt thành tích cao cũng “không cóđược lời động viên cổ vũ của GVCN(!?)” chứ chưa nói gì đến việc cân đối lại thời gian,công sức mà đội văn nghệ đã bỏ ra
Thực tế cho thấy, GVCN nào càng quan tâm sâu sát đến mọi mặt của lớp, có sự theodõi, đánh giá đúng đắn công sức của h/s, biết động viên và uốn nắn kịp thời những việclàm của h/s thì ở lớp đó kết quả GD về nhiều mặt được nâng lên rõ rệt Đây cũng chính
là câu trả lời cho những băn khoăn thắc mắc của nhiều người từ khá lâu nay : Tại saonhiều g/v kì cựu, làm chủ nhiệm và trực tiếp giảng dạy mà vẫn không được h/s yêu quíđến mức cao độ như các sinh viên thực tập chỉ về có vài tháng trời ? Đối với h/s cấpTHPT thì bộc lộ tình cảm trực tiếp không chỉ do cảm tính mà còn do cả những nhận thức
lí tính khá sâu sắc Rõ ràng để chiếm được tình cảm của h/s, để hoàn thành được nhiệm
vụ GD hết sức vẻ vang và nặng nề, người GVCN không chỉ cần có một bản lĩnh nghềnghiệp, một nghệ thuật sư phạm già dặn, một tình yêu thương h/s … mà nhất thiết phải
đổ thời gian, công sức và cả một Tâm lực mãnh liệt thì mới mong có được những mùavàng bội thu cho dân tộc