Tích hợp toán, địa lí, sinh học, giáo dục môi trường vật lý 6

- Các đặc điểm của trọng lực: + Phương: thẳng đứng + Chiều: hướng về phía Trái Đất từ trên xuống dưới + Độ lớn cường độ của trọng lực tác dụng lên vật là trọng lượng của vật.. - Đơn

PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

1 Tên hồ sơ dạy học

Dạy học chủ đề tích hợp kiến thức các môn học: Vật lý, địa lý, toán học, sinh học, giáo dục bảo vệ môi trường thông qua bài: Trọng lực - Đơn vị lực (vật lý 6)

2 Mục tiêu dạy học

- Kiến thức, kĩ năng, thái độ của các môn học sẽ đạt được trong dự án này là:Môn Vật lý, Địa lý, Toán học, Sinh học và giáo dục bảo vệ môi trường

Học sinh cần có năng lực vận dụng kiến thức liên môn vật lý địa lý, vật lý

-toán học, vật lý - sinh học, lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường

Cụ thể các đơn vị kiến thức liên môn được tích hợp như sau:

 Môn Vật lý:

 Học sinh nêu được :

- Trọng lực là lực hút của Trái Đất, tác dụng lên mọi vật xung quanh Trái Đất

- Các đặc điểm của trọng lực:

+ Phương: thẳng đứng

+ Chiều: hướng về phía Trái Đất (từ trên xuống dưới)

+ Độ lớn (cường độ) của trọng lực tác dụng lên vật là trọng lượng của vật

- Đơn vị đo cường độ lực là : niutơn (kí hiệu là N)

 Học sinh biết dây dọi là một dụng cụ gồm một quả nặng được treo đứng yên vào một sợi dây mềm Phương của dây dọi là phương thẳng đứng

Học sinh biết sử dụng dây dọi để xác định phương thẳng đứng trong thực tiễn

 Học sinh biết được quả nặng có khối lượng 100mg (0,1kg) thì có trọng lượng

là 1N để từ đó bước đầu tìm ra mối liên hệ giữa khối lượng và trọng lượng của vật cũng như trọng lực mà trái đất tác dụng lên vật (Vật có khối lượng càng lớn thì trọng lượng càng lớn, tức trọng lực trái đất tác dụng lên vật có cường độ càng lớn)

 Giải thích được một số hiện tượng liên quan đến trọng lực: mưa đá, lũ quét, lũ ống, khói bụi,

 Yêu thích bộ môn, ham thích khám phá khoa học

 Môn Địa lý (giải thích hiện tượng lũ quét, lũ ống, trượt lở đất):

- Biết cách xác định phương, hướng và các cực trên quả địa cầu

- Thấy được các hiện tượng: lũ quét, lũ ống,… thường xảy ra ở các khu vực có địa hình đồi núi dốc khi những mảng đất, đá, bùn có sự liên kết kém với bề mặt dưới

tác động của mưa bão và tác động trực tiếp của trọng lực chúng có thể dễ dàng trôi

trượt xuống theo triền dốc và có thể cuốn trôi nhà cửa, cầu cống, phương tiện giao thông, người và gia súc,… trên dòng chảy của nó để lại những hậu quả nặng nề cho con người

- Học sinh thấy được nguyên nhân sâu sa dẫn đến việc xảy ra ngày càng nhiều hiện tượng lũ quét, lũ ống, sạt lở đất là do nạn chặt phá rừng bừa bãi ở đầu nguồn từ

đó nêu được các giải pháp để hạn chế các hiện tượng trên:

+ Trồng cây theo các đường đồng mức (ngang dòng chảy của lũ)

+ Làm ruộng bậc thang

 Môn Toán (giải thích hiện tượng khói bụi):

- Từ thông tin đã biết quả nặng có khối lượng 100mg (0,1kg) thì có trọng lượng

là 1N, học sinh vận dụng quan hệ tỉ lệ thuận trong toán học để biết quả nặng 1kg có trọng lượng là bao nhiêu N từ đó tìm ra được sự liên hệ giữa trọng lượng và khối lượng của vật: Một vật có khối lượng càng lớn, thì trọng lượng càng lớn Mà trọng lượng của vật lại chính là cường độ của trọng lực tác dụng lên vật

- Từ đó học sinh giải thích được hiện tượng khói bụi: Do các hạt khói, bụi có khối lượng rất nhỏ, vì thế trọng lực của trái đất tác dụng lên chúng rất nhỏ vì thế chỉ cần sự di chuyển qua lại của các phương tiện giao thông, hay gió thì bụi và khói có thể dễ dàng bốc lên, bay lơ lửng

- Biết sử dụng Eke để tìm ra mối liên hệ giữa phương thẳng đứng với phương nằm

ngang

 Môn sinh học:

- Học sinh thấy được tác hại của khói bụi đối với môi trường và sức khoẻ của con người Khói bụi là một trong những nguyên nhân gây ra các bệnh về mắt, đường hô hấp, máu, Nhiều tài liệu nghiên cứu đã liệt khói bụi vào nhóm nguyên nhân gây ung thư đường hô hấp ở người

- Từ đó nêu được các biện pháp để hạn chế các tác hại do khói bụi gây ra: trồng nhiều cây xanh, làm sạch môi trường thường xuyên, đeo khẩu trang khi ra đường hay tham gia lao động, không vứt rác bừa bãi, thường xuyên vệ sinh cá nhân sạch sẽ,

 Giáo dục bảo vệ môi trường:

- Thấy được những biểu hiện tiêu cực đang diễn ra với tần suất ngày càng tăng đối với môi trường sống

- Thấy được vai trò và trách nhiệm của cá nhân trong việc bảo vệ môi trường và hình thành cho học sinh ý thức bảo vệ môi trường sống

3 Đối tượng dạy học của bài học

- Học sinh lớp 6A1 trường THCS Long Trì

- Số lượng: 30 học sinh

4 Ý nghĩa của bài học.

Nâng cao chất lượng giờ dạy của giáo viên, giúp học sinh tích cực chủ động trong giờ học Thông qua đó làm phong phú phương pháp giảng dạy, kết hợp được nhiều phương pháp đặc trưng bộ môn cũng như kết hợp với các bộ môn khác

Học sinh phát hiện sử dụng kiến thức vào tình huống cụ thể, biết vận dụng kiến thức đã học của các bộ môn để áp dụng vào quá trình giải toán và liên hệ với thực tiễn trong cuộc sống Qua đó nâng cao chất lượng học tập của học sinh, học sinh có phương pháp học tập tốt phù hợp với yêu cầu hiện nay

Trong thực tế chúng tôi nhận thấy khi soạn bài có kết hợp các kiến thức của các môn học khác sẽ giúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đề đặt ra Từ đó tổ chức hướng dẫn học sinh sẽ linh hoạt hơn, sinh động hơn Học sinh có hứng thú học tập, tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và được suy nghĩ, sáng tạo nhiều hơn Từ đó vận dụng kiến thức vào thực tế tốt hơn

5 Thiết bị dạy học, học liệu

- Kiến thức liên quan,

- Các đoạn video clip về

+ Các hiện tượng: mưa đá, lũ quét, lũ ống, trượt lở đất;

+ Đoạn ghi âm giải thích tác động trực tiếp của trọng lực đến hiện tượng lũ quét, lũ ống, trượt lở đất;

+ Các hình ảnh minh hoạ về: trọng lực, nhà du hành; hình ảnh: chặt phá rừng đầu nguồn, các biện pháp bảo vệ môi trường, chống lũ quyét, lũ ống, trượt lỡ đất;

- Bài giảng điện tử, các thiết bị công nghệ cần thiết cho tiết dạy: máy chiếu, bảng tương tác, loa, máy tính,

- Phiếu học tập, bảng nhóm

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học của dự án này được mô tả thông qua

giáo án bài: “Trọng lực – Đơn vị lực” Một số câu hỏi trong sách giáo khoa đã được

thay đổi lại đôi chút để phù hợp với tiến trình nhận thức và học tập của học sinh Vì vậy hệ thống câu hỏi được điều chỉnh lại và ghi rõ trong phiếu học tập của học sinh và bài giảng điện tử của giáo viên

BÀI 8: TRỌNG LỰC - ĐƠN VỊ LỰC (VẬT LÝ 6)

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Về kiến thức

- Trả lời được các câu hỏi: Trọng lực hay trọng lượng của một vật là gì? Nêu được đặc điểm phương và chiều của trọng lực, đơn vị đo cường độ lực

- Vận dụng được các kiến thức liên môn vật lý, địa lý để :

+ Thấy được tác động trực tiếp của trọng lực trong các hiện tượng như: lũ quét,

lũ ống, trượt lở đất;

+ Nêu được nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp dẫn đến các hiện tượng đó và đề

ra được một số biện pháp hạn chế tác hại do các hiện tượng đó gây ra cho con người và môi trường.

- Vận dụng được kiến thức liên môn vật lý - toán học để tìm ra mối liên hệ

giữa trọng lượng và khối lượng, từ đó giải thích được sự liên quan giữa trọng lực với hiện tượng khói bụi

- Vận dụng được kiến thức liên môn vật lý - sinh học để thấy được các tác hại của khói bụi đối với sức khỏe con người và môi trường từ đó đưa ra được các giải pháp hạn chế tác hại của khói bụi đối với sức khỏe con người và môi trường.

- Biết sử dụng dây dọi để xác định phương thẳng đứng

- Biết sử dụng thước eke trong toán học để tìm ra mối liên hệ giữa phương

thẳng đứng và phương nằm ngang

2 Về kĩ năng

- Làm được thí nghiệm khảo sát để tìm ra kiến thức

- Sử dụng đúng thuật ngữ trọng lực và trọng lượng

3 Về thái độ

- Tích cực, chủ động tham gia các hoạt động học tập

- Yêu thích các bộ môn: vật lý, địa lý, toán học, sinh học, và có ý thức bảo vệ môi trường.

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:

1) Giáo viên:

- Giá đỡ, lò xo, quả nặng.

- Kiến thức liên quan, các đoạn nhạc, phim minh hoạ

- Bài giảng điện tử, các thiết bị công nghệ cần thiết: máy chiếu, máy tính, bảng tương tác, loa

- Phiếu học tập, bảng nhóm

2) Học sinh:

- Các kiến thức có liên quan

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

* Hoạt động 1: Đặt vấn đề (2’)

Hoạt động của Học sinh

(HS)

Trợ giúp của Giáo viên

(GV)

Nội dung cần đạt

- Quan sát, lắng nghe

- HS trả lời

- HS quan sát

- HS: nghe và ghi bài

- GV thả viên phấn từ trên cao

- ? Có hiện tượng gì xảy ra với viên phấn?

* Tích hợp kiến thức địa lý:

- Chiếu hình ảnh phần mở đầu trong sgk  Y/c HS đọc phần đạt vấn đề

- Đặt câu hỏi: Tại sao những người đứng phía dưới (phía nam bán cầu) và phía đông, tây lại không bị rơi ra ngoài trái đất?

- GV dẫn dắt vào bài

bài 8: TRỌNG LỰC ĐƠN VỊ LỰC

* Hoạt động 2: Phát hiện sự tồn tại của Trọng lực (15’)

Hoạt động của HS Trợ giúp của GV Nội dung cần đạt

- HS quan sát hình

8.1, nêu dụng cụ và

cách tiến hành thí

- Yêu cầu học sinh quan sát hình 8.1 SGK và nêu dụng cụ, cách tiến hành thí nghiệm hình 8.1

I Trọng lực là gì?

1 Thí nghiệm

a Thí nghiệm 1

- HS quan sát thí

nghiệm và trả lời câu

hỏi của GV

- HS hoạt động nhóm

thảo luận trả lời C1

theo yêu cầu của GV

- Thảo luận chung cả

lớp về kết quả hoạt

động của các nhóm

- Chính xác hoá đáp

án C1 vào phiếu học

tập

- HS tìm hiểu cách

tiến hành thí nghiệm

b/ trang 27 – SGK

- HS làm thí nghiệm

b theo nhóm và trả lời

câu C2

- HS trả lời và chính

xác hoá câu trả lời

C2 vào phiếu học

tập

- HS: Tluận nhóm 2

- GV gọi 1 HS làm TN và yêu cầu cả lớp quan sát trạng thái của lò xo trước và sau khi treo quả nặng

- ? Quả nặng có tác dụng lực lên lò

xo không? giải thích?

- ? Lò xo có tác dụng lực vào quả

nặng không?

- Hướng dẫn HS hoạt động nhóm:

Thảo luận trả lời câu C1 vào bảng nhóm trong 2 phút

- Tổ chức thảo luận chung cả lớp

về kết quả hoạt động của các nhóm rồi chính xác hoá đáp án trên máy chiếu

- Yêu cầu HS đọc SGK rồi nêu cách tiến hành thí nghiệm b/ trang 27- SGK

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm, tiến hành thí nghiệm b với cục gôm hiện có và thảo luận trả lời C2

- Tổ chức thảo luận chung cả lớp C2 rồi chính xác hoá câu trả lời trên máy chiếu

- Chiếu C3 Yêu cầu H thảo luận nhóm 2 HS trả lời.=> chiếu, chốt

C1

b Thí nghiệm 2

- C2

HS trả lời.

- HS: lắng nghe và

ghi kết luận vào

phiếu học tập

- HS trả lời

- HS nêu dự đoán

- HS quan sát và lắng

nghe

- HS lắng nghe

- Đặt câu hỏi: Vậy, lực hút các vật trong 2 thí nghiệm trên sinh ra do đâu? => Thông báo về trọng lực

- GV: chốt lại và ghi bảng

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi tình huống đã nêu ở đầu bài

- Đặt vấn đề: Nếu không có trọng lực điều gì sẽ xảy ra? Chiếu hình ảnh minh họa

- Chiếu và thông báo sự phụ thuộc của trọng lực vào vị trí của vật và lực hút của mặt trăng

- GV chốt: Trọng lực có vai trò quan trọng trong đời sống của con người

- Chuyển ý: Trọng lực có tác

động đến tất cả mọi vật trên trái đất, vậy phương và chiều của trọng lực như thế nào?

2 Kết luận:

- Trọng lực là lực hút Trái Đất, tác dụng lên mọi vật

- Độ lớn(cư ờng độ) của trọng lực tác dụng lên vật là trọng

l ượng của vật

* Hoạt động 3: Tìm hiểu phương, chiều của trọng lực (13’)

Hoạt động của

HS

đạt

- HS: nghe và

quan sát, trả lời

- HS trả lời C4

- HS viết bài

- HS làm việc cá

nhân trả lời C4

vào phiếu học tập

- HS: quan sát và

lắng nghe

GV thông báo về dây dọi

? Nêu phương của dây dọi?

- Yêu cầu HS tìm hiểu sgk rồi trả lời C4

- GV chốt trên bảng về phương của dây dọi

- GV yêu cầu HS hoàn thành C4

Chính xác hoá câu trả lời lên máy chiếu và biểu diễn mô phỏng 2 lực tác dụng lên quả

nặng trên máy để HS hình dung rõ hơn

II Phương và chiều của trọng lực

1.Phương và chiều của trọng lực:

C4

- HS trả lời C5

- Chính xác hoá

phần kết luận vào

phiếu học tập

- HS lắng nghe,

quan sát và ghi

nhớ

- HS trả lời

- HS quan sát

- Yêu cầu HS hoàn thành C5

- GV chốt đáp án rồi ghi kết luận lên bảng

* Tích hợp kiến thức địa lý và bảo vệ môi trường:

- Yêu cầu HS quan sát và ghi nhớ 2 đoạn phim về hiện tượng mưa đá, lũ ống, trượt lở

đất

HT1 Mưa đá

HT2 Lũ ống

- ? Hãy cho biết các hiện tượng các em quan sát ở trên có liên quan gì đến trọng lực?

Giải thích

- Chiếu đoạn phim giải thích hiện tượng tr-ượt lở đất, lũ ống, lũ quét

2 Kết luận:

- C5: Trọng lực có:

+ phương: thẳng đứng,

+ chiều: hướng

về phía trái đất

- HS trả lời

- HS quan sát

- HS trả lời

- ? Các hiện tượng trên thường xảy ra ở các miền địa hình như thế nào?

- ? Ngoài trọng lực còn có nguyên nhân nào khác đã gây ra hiện tượng lũ quét, trượt lở

đất?

- Chiếu đáp án trên màn về tác hại của việc chặt phá rừng đầu nguồn và thông báo những thiệt hại gây ra do lũ quét, lũ ống và trượt lở đất

? Có những biện pháp nào nhằm hạn chế các hiện tượng lũ ống, lũ quét và trượt lở

đất?

- GV chốt lại bằng hình ảnh:

Làm ruộng bậc thang

Trồng cây theo các đường đồng mức

Bảo vệ rừng đầu nguồn

- Chuyển ý: “Chúng ta vừa thấy trọng lực

với những sức mạnh rất lớn, vậy đơn vị đo

độ lớn của trọng lực là gì?”

* Hoạt động 4: Tìm hiểu đơn vị lực (5’)

Hoạt động của HS Trợ giúp của Giáo viên Nội dung

cần đạt

- HS tìm hiểu SGK

và trả lời câu hỏi

của GV

- HS: nghe và ghi

bài

- GV yêu cầu HS tìm hiểu SGK rồi cho biết đơn vị đo của lực, kí hiệu đơn vị lực

- GV: chốt lại trên bảng

- Yêu cầu Hs tìm hiểu SGK và trả lời câu hỏi:

III Đơn vị lực

- Đơn vị của lực

là niutơn

- Ki hiệu: N

- HS tìm hiểu SGK

và trả lời

- HS trả lời

- HS lắng nghe

- HS quan sát , lắng

nghe và trả lời

- HS quan sát , lắng

nghe

? Một vật có khối lượng 100g th́ độ lớn của trọng lực tác dụng lên vật (trọng lượng của vật) có giá trị là bao nhiêu N?

* Tích hợp kiến thức toán học,

- ? Vậy trọng lượng của quả nặng 1kg là bao nhiêu? Giải thích?

- ? Nêu mối liên hệ giữa trọng lượng và khối lượng của vật

-GV chốt: Như vậy vật có khối lượng càng lớn thì trọng lượng càng lớn và ngược lại

* Tích hợp kiến thức sinh học, giáo dục bảo vệ môi trường.

- Cho HS quan sát các hình ảnh về hiện tượng ô nhiễm do khói bụi gây ra và yêu cầu HS trả lời:

-? Hiện tượng này có liên quan gì đến trọng lực?

-? Khói bụi có thể gây ra những tác hại gì đến sức khoẻ con người và môi trường? -? Làm thế nào để hạn chế được tác hại do hiện tượng khói bụi gây ra?

- Chốt lại hình ảnh hạn chế tác hại của khói bụi

GVchốt kiến thức cả bài bằng sơ đồ tư duy:

- HS quan sát , lắng

nghe

*Tích hợp kiến thức môn toán

- Đặt vấn đề: Phương thẳng đứng có mối

liên hệ gì với phương nằm ngang?

- Hướng dẫn HS về nhà câu C6/sgk -tr29 như trên bài giảng điện tử

Hình 8.2

Dây dọi

THÍ NGHIỆM KIỂM TRA

B1: Treo dây dọi phía trên mặt nước đứng yên của một chậu nước sao cho quả nặng ngập dưới mặt nước nhưng không chạm đáy.

B2: Đặt một cạnh góc vuông của êke sát dọc theo mặt nước, xem cạnh góc vuông còn lại có nằm dọc theo dây dọi hay không? Nếu thoả

mãn điều trên thì phương thẳng đứng vuông góc với phương nằm ngang.

C6/sgk: Phương th ẳng đứng có mối liên hệ gì với phương nằm ngang?

Eke

Chậu nước Mặt nước

IV CỦNG CỐ - HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC Ở NHÀ (10’)

- HS nghe thông báo

thể lệ và tiến hành

chơi dưới sự điều

khiển của GV

- HS lắng nghe

- HS lắng nghe và ghi

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi mở miếng ghép

*Tích hợp giáo dục môi trường:

- Sau khi các miếng ghép được mở ra GV thông báo chủ đề hướng tới của bức hình là: biến đổi khí hậu, cũng chính là