Tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn nuôi thịt tại trại lợn tích lương thái nguyên và biện pháp phòng trị

Tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ông Dương Thanh Cương chủ trang trại chăn nuôi xã Tích Lương – TP Thái Nguyên cùng các công nhân viên của trại đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

LỜI CẢM ƠN

Qua quá trình học tập lý thuyết tại trường và thực tập tốt nghiệp tại cơ

sở, tôi đã hoàn thành luận văn tốt nghiệp này Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới:

Ban Giám hiệu nhà trường Đại học Nông Lâm – Thái Nguyên

Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi thú y, cùng toàn thể thầy cô giáo trong trường đã nhiệt tình dạy dỗ, dìu dắt tôi trong suốt thời gian học tập tại trường Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm chỉ bảo tận tình của cô giáo hướng dẫn: ThS.Phạm Thị Phương Lan

Tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ông Dương Thanh Cương chủ trang trại chăn nuôi xã Tích Lương – TP Thái Nguyên cùng các công nhân viên của trại đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực tập tốt nghiệp

Nhân dịp này tôi cũng xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã tạo điều kiện về vật chất cũng như tinh thần động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình thực tập

Thái Nguyên, ngày 25 tháng 11 năm 2013

Sinh viên

Nguyễn An Đông

LỜI NÓI ĐẦU

Để trở thành một kĩ sư, bác sỹ giỏi được xã hội công nhận, mỗi sinh viên khi ra trường cần trang bị cho mình vốn kiến thức khoa học, chuyên môn vững vàng và hiểu biết xã hội Do vậy thực tập trước khi ra trường là một việc hết sức quan trọng đối với sinh viên nhằm giúp sinh viên củng cố lại những kiến thức đã học và bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, vận dụng lý thuyết và thực tiễn sản xuất, tiếp cận và làm quen với công việc Qua đây sinh viên nâng cao trình độ áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất Đồng thời tạo cho mình tác phong làm việc khoa học, tính sáng tạo để ra trường phải là một cán bộ vững vàng về lý thuyết giỏi về tay nghề,

có trình độ chuyên môn cao đáp ứng yêu cầu của sản xuất góp phần vào sự phát triển của đất nước

Được sự nhất trí của nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa chăn nuôi thú y,

cô giáo hướng dẫn cũng như sự tiếp nhận của cơ sở tôi đã tiến hành thực tập

tại Trại lợn Tích Lương Thái Nguyên với đề tài: “Tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn nuôi thịt tại trại Lợn Tích Lương - Thái Nguyên và biện pháp phòng trị”

Sau thời gian thực tập với tinh thần làm việc khẩn trương, nghiêm túc nên tôi đã hoàn thành khoá luận Do trình độ, thời gian, kinh phí có hạn, bước đầu còn bỡ ngỡ trong công tác nghiên cứu nên khoá luận của tôi không tránh khỏi những sai sót và hạn chế, tôi mong nhận được những ý kiến đóng góp của thầy cô, đồng nghiệp để khoá luận của tôi hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

Trang

Phần 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1

1.1 ĐIỀU TRA CƠ BẢN 1

1.1.1 Điều kiện tự nhiên 1

1.1.1.1 Vị trí địa lý 1

1.1.1.2 Điều kiện khí hậu thủy văn 1

1.1.1.3 Địa hình đất đai 2

1.1.1.4 Nguồn nước 2

1.1.2 Điều kiện kinh tế- xã hội 2

1.1.2.1 Tình hình dân cư xung quanh trại 2

1.1.2.2 Cơ cấu tổ chức quản lý của trại 2

1.1.2.3 Cơ sở vật chất kỹ thuật của trại 3

1.1.3 Tình hình sản xuất của trại 4

1.1.3.1 Tình hình sản xuất chăn nuôi 4

1.1.3.2 Công tác thú y: 4

1.1.3.3 Tình hình sản xuất trồng trọt 5

1.1.4 Đánh giá chung 5

1.1.4.1 Thuận lợi 5

1.1.4.2 Khó khăn 5

1.2 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 6

1.2.1 Nôi dung công tác phục vụ sản xuất 6

1.2.2 Kết quả công tác phục vụ sản xuất 6

1.2.2.1 Công tác chăn nuôi 6

1.2.2.2 Công tác thú y 7

1.3 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 12

1.3.1 Kết luận 12

1.3.2 Đề Nghị 13

Phần 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC 14

2.1 ĐẶT VẤN ĐỀ 14

2.1.1 Mục tiêu nghiên cứu 14

2.1.2 Ý nghĩa khoa học và cơ sở thực tiễn Error! Bookmark not defined 2.2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 15

2.2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 15

2.2.1.1 Tình hình chăn nuôi lợn ngoại ở Thái Nguyên và các bệnh về đường hô hấp

thường gặp 15

2.2.1.2 Vai trò, chức năng sinh lý của bộ máy hô hấp 16

2.2.1.3 Dịch tễ học các bệnh đường hô hấp phổ biến tại các trại chăn nuôi lợn 17

2.2.1.4 Nguyên tắc và phương pháp phòng, điều trị hội chứng hô hấp ở lợn 30

2.2.2 Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước 33

2.2.2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 33

2.2.5.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 34

2.3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 35

2.3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 35

2.3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 35

2.3.3 Nội dung nghiên cứu 35

2.3.4 Các chỉ tiêu theo dõi và Phương pháp nghiên cứu 35

2.3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi 35

2.3.4.2 Phương pháp nghiên cứu 36

2.3.5 Phương pháp xử lý số liệu 38

2.4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 39

2.4.1 Kết quả điều tra tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn thịt nuôi tại trại Lợn Tích Lương 39

2.4.2 Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh theo tuổi ở lợn thịt nuôi tại trại 40

2.4.3 Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp theo tháng ở lợn thịt nuôi tại trại Tích Lương 41

2.4.4 Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp theo tính biệt ở lợn thịt nuôi tại trại Tích Lương 43

2.4.5 Kết quả theo dõi tỷ lệ lợn chết do mắc bệnh đường hô hấp 43

2.4.6 Kết quả theo dõi những biểu hiện lâm sàng và bệnh tích của lợn 44

mắc bệnh 44

2.4.7 Kết quả theo dõi hiệu quả điều trị của 2 loại thuốc Sun – Tylan và Tiamulin 10% ở lợn mắc bệnh đường hô hấp 45

2.4.8.Kết quả theo dõi tỷ lệ tái nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn thịt và hiệu quả điều trị lần 2. Error! Bookmark not defined 2.5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 47

2.5.1 Kết luận 47

2.5.2 Tồn tại 48

2.5.3 Đề nghị 48

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 1.1: Kết quả thực hiện công tác vệ sinh chăn nuôi 7

Bảng 1.2: Lịch tiêm phòng cho đàn lợn thịt và lợn nái của trại Tích Lương 8

Bảng 1.3: Kết quả công tác phục vụ sản xuất 12

Bảng 2.1: Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở đàn lợn của trại 39

Bảng 2.2: Tỷ lệ lợn mắc bệnh đường hô hấp theo tuổi 41

Bảng 2.3: Tỷ lệ lợn mắc bệnh đường hô hấp theo tháng 41

Bảng 2.4: Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn theo tính biệt 43

Bảng 2.5: Tỷ lệ lợn chết do mắc bệnh đường hô hấp 44

Bảng 2.6: Hiệu quả điều trị của hai loại thuốc Sun – Tylan và Tiamulin 10% ở lợn mắc bệnh đường hô hấp 46

Bảng 2.7: Tỷ lệ tái nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn thịt Error! Bookmark not defined

và kết quả điều trị lần 2 Error! Bookmark not defined

Phần 1

CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT

1.1 Điều tra cơ bản

1.1.1 Điều kiện tự nhiên

1.1.1.1 Vị trí địa lý

Tích Lương là một xã nằm ở phía Tây của thành phố Thái Nguyên trên tuyến quốc lộ 3 Hà Nội - Thái Nguyên Trại lợn Hường Cương nằm trên địa bàn xóm Tích Lương, cách quốc lộ 3 khoảng 1200m Trại ở vị trí khá thuận lợi xa khu dân cư, xa khu trường học, xa khu công nghiệp Tuy nhiên lại gần đường, thuận tiện giao thông, rất dễ cho trao đổi mua bán sản phẩm, vận chuyển thức ăn nhưng vẫn đảm bảo tốt công tác an toàn dịch bệnh

1.1.1.2 Điều kiện khí hậu thủy văn

Thành phố Thái Nguyên nói riêng và tỉnh Thái Nguyên nói chung nằm trong vùng có khí hậu đặc trưng của khu vực trung du miền núi phía Bắc Đó

là khí hậu nóng ẩm mưa nhiều và chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc với hai mùa rõ rệt

Mùa nóng hay mưa nhiều từ tháng 4 đến tháng 10 hàng năm, lượng mưa đạt 91,6% lượng mưa cả năm Tháng 7 là tháng có lượng mưa lớn nhất 419,3mm, số ngày mưa trong tháng là 17,3 ngày

Mùa lạnh mưa ít từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, nhiệt độ thấp hơn Tháng 12 và tháng 01 mưa ít nhất, lượng mưa chỉ đạt 24,1 - 25,3mm, số ngày mưa trung bình 6,8 -10,5 ngày

Nhiệt độ trung bình năm khoảng 220C Nhiệt độ tối cao trung bình năm

là 27,50C, nhiệt độ tối thấp trong năm là 20,20C Tháng 7 là tháng nóng nhất, nhiệt độ trung bình đạt 28,50C, tháng 01 là tháng lạnh nhất nhiệt độ trung bình

là 13,50C Tổng số giờ nắng trong năm là 1628 giờ, năng lượng bức xạ đạt

115 kcal/cm2, lượng mưa trung bình năm đạt 2097mm

Xã Tích Lương là xã chứa một hệ thống kênh mương rất phong phú cùng với tổng diện tích ao hồ tương đối lớn, do vậy rất thuận tiện cho phát triển nông nghiệp của nhân dân địa phương Nguồn nước cung cấp chủ yếu cho

nông nghiệp địa phương là nguồn nước từ hồ Núi Cốc, ngoài ra còn một lượng nhỏ nước từ các giếng khoan và giếng khơi

1.1.1.3 Địa hình đất đai

Trang trại này tuy nằm trên khu vực trung du miền núi nhưng nhìn chung

có địa hình khá bằng phẳng, xung quanh là đường giao thông và đồng ruộng Tổng diện tích trang trại là : 13.600m2 trong đó:

1.1.2 Điều kiện kinh tế- xã hội

1.1.2.1 Tình hình dân cư xung quanh trại

Do nằm trên địa bàn thuộc xóm Tung xã Tích Lương nên phần lớn dân

cư xung quanh trại là nông dân sống chủ yếu là trồng lúa và chăn nuôi nhỏ lẻ theo gia đình Ngoài ra còn một số hộ là công nhân viên chức của các cơ quan

xí nghiệp trong tỉnh Một số bà con làm nghề thủ công và buôn bán nhỏ Nói chung đời sống của khu dân cư xung quanh trại là khá ổn định

1.1.2.2 Cơ cấu tổ chức quản lý của trại

* Tổ chức nguồn lao động của trại

Cơ cấu lao động của trại gồm có:

- Lao động trực tiếp: 5 người trong đó 2 người làm kỹ thuật

- Lao động gián tiếp: 3 người

Đây là trang trại theo mô hình kinh tế hộ gia đình, tất cả công nhân đều

đã qua lớp học tập huấn kỹ thuật chăn nuôi lợn cũng như chăm sóc quản lý và tìm đầu ra cho sản phẩm

* Nhiệm vụ và chức năng của trại: trang trại là một trong những cơ sở sản xuất lợn thịt thương phẩm lớn trong khu vực tỉnh Thái Nguyên Trại có

nhiệm vụ chính là sản xuất lợn thịt thương phẩm cung cấp cho thị trường trong và ngoài tỉnh Ngoài ra còn có một số nhiệm vụ sau:

- Trại chăn nuôi đàn lợn bố mẹ cung cấp con giống cho trang trại và những cơ sở có nhu cầu, với chất lượng đảm bảo

- Chuyển giao khoa học kỹ thuật, cung cấp phân bón, thuốc thú y, tinh dịch, thức ăn chăn nuôi cho người dân trong và ngoài xã tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân lao động trong vùng

- Trại là nơi tạo điều kiện thực tế rất tốt giúp cho sinh viên của các trường Nông nghiệp có cơ sở thực tập lao động thực tế, rèn luyện kỹ năng, nâng cao tay nghề

Với những chức năng và nhiệm vụ trên, thì trang trại có những thuận lợi

và khó khăn riêng, vì vậy trong những năm vừa qua công tác chăn nuôi của trang trại phát triển rất tốt đem lại thu nhập cao cho gia đình và anh chị em công nhân

1.1.2.3 Cơ sở vật chất kỹ thuật của trại

* Hệ thống chuồng trại

Với số vốn tự có của gia đình cùng với vốn hỗ trợ của ngân hàng Nông Nghiệp Thái Nguyên, trang trại đã được xây dựng một hệ thống chuồng trại khá khang trang và hiện đại đảm bảo tốt cho công tác sản xuất chăn nuôi lợn

Hệ thống chuồng nuôi của trang trại được xây dựng theo hướng Đông Nam - Tây Bắc đảm bảo ấm áp về mùa đông và thoáng mát về mùa hè

Tổng diện tích chuồng trại là 5.500m2 trong đó có 3 dãy chuồng dành cho lợn sau cai sữa và lợn nuôi thịt Hai dãy chuồng dành cho lợn nái hậu bị, lợn đực, nái chửa và nái nuôi con Dãy chuồng nuôi lợn thịt gồm 16 ô, mỗi ô

có diện tích là 33m2 đảm bảo cho nuôi từ 18-20 lợn thịt, trong mỗi ô chuồng được thiết kế máng ăn, vòi uống tự động và có bể tắm mát Dãy chuồng dành cho nái hậu bị, lợn đực, nái chửa và nái nuôi con được thiết kế phù hợp với từng đối tượng

- Với nái hậu bị, lợn đực và nái chửa được thiết kế các ô lồng sắt được hàn chắc chắn với nhau và được quét sơn cẩn thận với kích thước mỗi ô lồng sắt là 2,4 x 0,6m

- Với lợn nái nuôi con được thiết kế ô lồng có ghép sân cao thoáng mát đảm bảo vệ sinh cho cả lợn mẹ và lợn con sơ sinh mỗi ô chuồng, đảm bảo cho lợn mẹ nuôi từ 8 -18 lợn con trước hoặc sau cai sữa, lợn con chờ xuất bán Tất cả các ô chuồng được thiết kế rất thuận lợi có cửa ra vào và đảm bảo tốt cho quá trình chăm sóc và vệ sinh

Hệ thống cống rãnh để thoát phân và nước thải được bố trí hợp lý theo từng dãy chuồng

Hệ thống cung cấp nước sạch được đưa về từng ô chuồng đảm bảo cho việc cung cấp nước uống, tắm mát và rửa chuồng hàng ngày

Mỗi ô chuồng còn được thiết kế hệ thống điện đảm bảo cho việc chiếu sáng và sưởi ấm, quạt mát

Nguồn thức ăn trại sử dụng trong chăn nuôi được cung cấp từ nhà sản xuất công ty cổ phần chăn nuôi CP Việt Nam

1.1.3 Tình hình sản xuất của trại

1.1.3.1 Tình hình sản xuất chăn nuôi

Chăn nuôi là chức năng chính của trại, với nhiệm vụ chính là chăn nuôi nâng cao thu nhập cho người lao động cung cấp giống, phân bón, thức ăn gia súc, thuốc thú y cho nông dân có nhu cầu

Tuy mới thành lập được 9 năm nhưng ngành chăn nuôi của trang trại đã

và đang phát triển khá ổn định Trung bình mỗi năm trang trại cung cấp cho thị trường từ 1500-2500 lợn thịt và hàng chục tấn phân bón

Ngoài lĩnh vực sản xuất chính là chăn nuôi, trại còn có một diện tích ao

hồ rộng và một diện tích cây ăn quả để góp phần tăng thu nhập và cải thiện đời sống, tạo việc làm cho người lao động

1.1.3.2 Công tác thú y:

Do nhận định đúng về vai trò quan trọng của công tác thú y vì vậy việc tiêm phòng dịch bệnh chuẩn đoán và điều trị bệnh cho vật nuôi được làm rất chặt chẽ và kịp thời

Với phương châm "phòng bệnh hơn chữa bệnh" hàng năm theo định kỳ trại luôn tổ chức và tiến hành tiêm phòng cho các đàn lợn trong trại Các loại vacxin được sử dụng đó là vacxin xuyễn, vacxin phó thương hàn, vacxin dịch

là rất triệt để Toàn bộ các khu đất ngoài phần xây dựng cơ bản và ao hồ nuôi

cá đều được đưa vào trồng các loại cây ăn quả, rau xanh phục vụ cho sinh hoạt của gia đình và tạo bóng mát cho trang trại

tễ rất thuận lợi và nhanh chóng

- Các dụng cụ thú y và thuốc thú y được trang bị rất đầy đủ và đảm bảo chất lượng

1.1.4.2 Khó khăn

Do trang trại nằm trên địa bàn đông dân, diễn biến thời tiết và dịch bệnh

là mối lo ngại và gây cản trở lớn trong sản xuất của trại

Do đặc điểm của ngành chăn nuôi nói chung và ngành chăn nuôi lợn nói riêng có chu kỳ sản xuất dài, tốc độ quay vòng vốn chậm nên lâu thu hồi vốn

Mặt khác để đầu tư cho một chu kỳ sản xuất đòi hỏi một lượng vốn tương đối lớn, trong khi chi phí cho đầu tư cho sản xuất còn hạn hẹp

Hệ thống trang trại tuy mới xây dựng nhưng đã xuống cấp, vẫn còn hẹp chưa đáp ứng được việc phát triển chăn nuôi theo hướng quy mô lớn

Là trang trại tư nhân nên sự phát triển của trại phụ thuộc khá nhiều vào nền kinh tế thị trường

1.2 Công tác phục vụ sản xuất

1.2.1 Nôi dung công tác phục vụ sản xuất

Để hoàn thành tốt công việc trong thời gian thực tập, chúng tôi căn cứ vào kết quả điều tra cơ bản, trên cơ sở phân tích khó khăn thuận lợi của trại,

áp dụng kiến thức đã học trong nhà trường, sách báo vào thực tiễn sản xuất

Kết hợp với học hỏi kinh nghiệm của cán bộ kỹ thuật và công nhân tại trại, chúng tôi xác định một số nội dung trong thời gian thực tập như sau:

- Nuôi dưỡng, chăm sóc đàn lợn tại trại

- Tiêm vaccine cho đàn lợn theo định kỳ, theo quy trình chăn nuôi

- Chẩn đoán và điều trị một số bệnh xảy ra tại trại

- Sát trùng chuồng trại theo định kỳ

- Tham gia các công tác khác

- Tiến hành nghiên cứu chuyên đề khoa học trên đàn lợn tại trại

1.2.2 Kết quả công tác phục vụ sản xuất

1.2.2.1 Công tác chăn nuôi

- Công tác giống

Với nhiệm vụ chính là cung cấp nái hậu bị có chất lượng cao nên công tác giống của trại rất được coi trọng Trên thực tế, tại chuồng nái chờ phối luôn kiểm tra mức độ động dục của nái sau cai sữa

Trong công tác thụ tinh nhân tạo, tinh lợn giống do trung tâm cung cấp theo yêu cầu của trại Thụ tinh đúng thời điểm nhưng thường vào khoảng 7-8h sáng và 17h chiều vì khi đó thời tiết mát mẻ

Tôi đã thực hiện thụ tinh nhân tạo cho 6 lợn nái, kết quả 100%

- Công tác chăm sóc nuôi dưỡng lợn

Trong kỹ thuật nuôi dưỡng lợn thì các yếu tố kỹ thuật là rất quan trọng đối với sự thành công của một cơ sở chăn nuôi lợn Giống, thức ăn, chuồng

trại, thú y, công tác quản lý sẽ quyết định đến năng suất và chất lượng, giá thành và lợi nhuận Với yêu cầu như vậy trang trại cũng đã tiến hành phân loại lợn để có kế hoạch và phương pháp chăm sóc cho đúng, để đàn lợn tiêu tốn thức ăn/1kg tăng khối lượng là ít nhưng vẫn đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng cho sự phát triển của đàn lợn

Trong quá trình làm việc hàng ngày luôn làm đủ đúng các công tác chăm sóc lợn tại trại

Sáng sớm dậy kiểm tra đàn lợn, kiểm tra tình hình bệnh tật, tình hình an ninh trại lợn, sau đó cho lợn ăn và điều trị bệnh cho đàn lợn nếu có

Công tác vệ sinh chuồng trại luôn được chú ý, sau khi cho lợn ăn thì cùng công nhân ra làm công tác vệ sinh chuồng trại

1.2.2.2 Công tác thú y

* Công tác phòng bệnh

- Công tác vệ sinh trong chăn nuôi

Công tác vệ sinh trong chăn nuôi là một khâu quyết định tới thành quả chăn nuôi Vệ sinh bao gồm nhiều yếu tố: vệ sinh môi trường xung quanh, vệ sinh đất, nước, vệ sinh chuồng trại…

Trong thời gian thực tập chúng tôi cùng với nhân viên của trại thực hiện tốt quy trình vệ sinh trong chăn nuôi Hàng ngày chúng tôi tham gia quét dọn vệ sinh, thu gom phân thải, khơi thông cống rãnh, rắc vôi bột xung quanh chuồng, lối di lại giữa các dãy chuồng Định kỳ tham gia phun thuốc sát trùng, đảm bảo chuồng nuôi tốt

Bảng 1.1: Kết quả thực hiện công tác vệ sinh chăn nuôi

Ngoài việc chú trọng đến công tác vệ sinh chuồng trại, vệ sinh sinh sản,

vệ sinh ăn uống nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi, trại rất chú trọng đến công tác phòng bệnh bằng vaccine Tiêm vaccine cho đàn gia súc sẽ tạo đáp ứng miễn dịch chủ động trong cơ thể chúng để chống lại sự xâm nhập của yếu

tố gây bệnh (vi khuẩn, virus) và tăng sức đề kháng cho cơ thể, nhằm giảm đáng kể thiệt hại về kinh tế do dịch bệnh xảy ra Công việc này được trại thực hiện nghiêm túc và chặt chẽ

Để đạt được hiệu quả tiêm phòng tốt nhất cho đàn vật nuôi thì ngoài hiệu quả của vacxin, phương pháp sử dụng vacxin, loại vacxin Còn phải phụ thuộc vào tình trạng sức khoẻ con vật Trên cơ sở đó trại chỉ tiêm phòng vacxin cho mhững con khoẻ mạnh, được chăm sóc tốt không mắc bệnh truyền nhiễm hoặc các bệnh mãn tính khác để tạo được trạng thái miễn dịch tốt nhất cho đàn lợn Tuy nhiên lịch tiêm phòng có thể thay đổi tùy theo diễn biến dịch bệnh ở địa phương

Bảng 1.2: Lịch tiêm phòng cho đàn lợn thịt và lợn nái của trại

Một trong những yếu tố giúp việc điều trị bệnh cho gia súc đạt hiệu quả cao là chẩn đoán kịp thời và chính xác Từ đó, ta mới đưa ra được phác đồ điều trị đúng Việc ta làm tốt công tác chẩn đoán sẽ giúp con vật nhanh chóng lành bệnh, giảm tỷ lệ chết, giảm thời gian dùng thuốc và giảm thiệt hại về kinh tế Hàng ngày chúng tôi cùng cán bộ kỹ thuật tiến hành theo dõi lợn ở các ô chuồng phát hiện lợn có biểu hiện khác thường Khi mới phát bệnh, lợn không có biểu hiện triệu chứng điển hình, thường thấy con vật ủ rũ, mệt mỏi,

ăn uống giảm, lười hoạt đông, thân nhiệt cao

Do vậy, để chẩn đoán chính xác được bệnh không những dựa vào biểu hiện bên ngoài của con vật mà còn phải dựa vào kinh nghiệm của cán bộ kỹ thuật và công nhân có tay nghề cao

- Công tác điều trị bệnh

Trong thời gian thực tập tại trại chăn nuôi Tích Lương, bằng kiến thức

đã học, cùng với sự giúp đỡ của cán bộ kỹ thuật trại chúng tôi đã tiến hành

chẩn đoán và điều trị một số bệnh xảy ra tại trại Cụ thể:

- Bệnh viêm tử cung

+ Nguyên nhân: Lợn mẹ đẻ khó phải can thiệp bằng tay hoặc dụng cụ thú y làm xây xát tổn thương tử cung, tạo điều kiện cho vi khuẩn bên ngoài xâm nhập vào gây viêm

Do kế phát từ một số bệnh truyền nhiễm như xảy thai truyền nhiễm, phó thương hàn, bệnh lao…

Do quá trình thụ tinh nhân tạo không đúng kỹ thuật làm xây xát niêm mạc tử cung

Do sự chèn ép của nhau thai hoặc nhau thai chưa ra hết làm tổn thương niêm mạc tử cung,…

+ Triệu chứng: Âm hộ sưng đỏ, thân nhiệt tăng, ăn uống giảm, lượng sữa giảm, đi tiểu khó có khi cong lưng rặn tỏ vẻ không yên tĩnh Từ cơ quan sinh dục chảy ra chất dịch màu trắng, mùi hôi tanh, xung quanh hốc đuôi luôn

ẩm và có chất dịch dính xung quanh

+ Điều trị: : Liệu trình 3 - 6 ngày

Amoxycen 200LA 1ml/13,3 kg P / một liều đơn

Kết hợp với chăm sóc hộ lý, vệ sinh chuồng trại tốt

Trong quá trình thực tập tôi đã tham gia điều trị 3 lợn bị viêm tử cung, tỷ

+ Triệu chứng:

Nơi bị ghẻ đào hang biểu hiện ngứa, da bị đỏ, thân nhiệt tăng

Lúc đầu ghẻ thường thấy ở vùng da quanh măt, má và trong tai, sau đó lây sang các phần khác Ở nhứng vùng bị ghẻ nặng, có nhiều mụn nhỏ và sau khi cọ sát sẽ hình thành vết loét, có vẩy

Lợn bị thường giảm ăn, gầy, chậm lớn

+ Điều trị: Liệu trình 3-6 ngày

IDECTIN 1,5ml/10kgP/lần điều trị

Kết hợp với chăm sóc hộ lý, vệ sinh chuồng trại tốt

- Hội chứng tiêu chảy ở lợn con

+ Triệu chứng: Phân lỏng màu vàng hay màu trắng đục dính ở hậu môn, hậu môn ướt đỏ, lợn sút cân nhanh chóng, mắt lờ đờ, dáng đi siêu vẹo, chán ăn

- Điều trị:

Dùng: Coli -200 pha nước uống (đối với lợn con theo mẹ) với liều điều trị 10g/100kg thể trọng/ngày, điều trị 3-5 ngày Dùng kết hợp với Hamcoli-S Tiêm bắp dưới hoặc dưới da với liều 1ml/10kg thể trong/ngày, dùng liên tục trong 3-5 ngày

Phar – S.P.D tiêm bắp với liều 1ml/10kg thể trọng/lần Ngày tiêm 2 lần, hoặc dùng Norphacoli tiêm bắp hoặc dưới da với liều 1ml/40kg thể trọng/ngày, dùng liên tục trong 3-5 ngày

Hoặc dùng Bio - Colistin hay Ampi - col trộn thức ăn hoặc hoà nước cho uống với liều 1g/10kg thể trọng/ngày, dùng liên tục trong 3-5 ngày

Những con tiêu chảy nặng còn tiếp nước sinh lý mặn hoặc gluco 5% vào xoang phúc mạc

Trong quá trình thực tập tôi đã tham gia điều trị 50 con lợn tiêu chảy sau khi cai sữa sau khi điều trị 3 ngày liên tiếp có 46 con khỏi, tỷ lệ đạt 92%

- Hội chứng hô hấp ở lợn thịt

+ Triệu chứng: lợn mệt mỏi, hay nằm, chán ăn, bụng hóp, tần số hô hấp tăng, thở giật cục, thở thể bụng, thân nhiệt tăng, ho, chảy nước mắt, nước mũi + Điều trị: Dùng Sun - Tylan tiêm bắp, liều 1ml/10kg thể trọng/ngày Thuốc có tác dụng trong 60h Hoặc dùng Timolin 10%, tiêm bắp, liều 1,5ml/10kg thể trọng/ngày Thuốc dùng liên tục trong 3-5 ngày

Navet-Analgin C: 1ml/10-15kg TT có tác dụng giảm đau, hạ sốt, tăng sức đề kháng

MD-Bromhexin có tác dụng long đờm, giãn phế quản, cắt cơn ho

B.complex, vitamin C có tác dụng tăng cường sức đề kháng

Kết quả: Trong 64 con được điều trị, khỏi 57 con, đạt tỷ lệ 89,06%

- Cùng cán bộ kỹ thuật phối tinh nhân tạo cho lợn nái

- Tiêm sắt cho đàn lợn con 3 ngày tuổi

Bổ sung sắt: Tiêm bắp cho lợn con 35 ngày tuổi, mỗi con 1ml Fe Dextrax B12 10%, với lợn cái sau khi bổ sung sắt bấm số tai để quản lý, lý lịch của nái, với lợn đực thì thiến1 để nhằm mục đích nuôi thịt Tôi đã thực hiện bổ sung sắt, bấm số tai, thiến cho 128 con với mức an toàn 100% Kết quả công tác phục vụ sản xuất được trình bày ở bảng 1.3

-Bảng 1.3: Kết quả công tác phục vụ sản xuất

Nội dung công việc

- Biết cách chẩn đoán một số bệnh thông thường xảy ra ở đàn lợn ngoại

và biện pháp phòng trị

- Biết cách dùng một số loại vacxin phòng bệnh và thuốc điều trị bệnh

- Củng cố một cách rõ rệt về tay nghề và chuyên môn

Qua thực tế sản xuất tôi đã mạnh dạn và tự tin vào khả năng của mình, củng cố được lòng yêu nghề Bên cạnh đó, tôi tự nhận thấy mình cần phải học hỏi thêm rất nhiều về kinh nghiệm, trình độ chuyên môn của các thầy, cô giáo, các đồng nghiệp đi trước Đồng thời còn phải tích cực nghiên cứu, tham khảo tài liệu và kiến thức mới để cập nhật những thông tin về tiến bộ khoa học kỹ thuật trong nghề nghiệp

Trong quá trình đi sâu vào thực tiên sản xuất của trại Tích Lương, tôi nhận thấy một số tồn tại cần khắc phục, cụ thể là:

- Hầu như những lợn ốm không cách ly mà vẫn nhốt chung cùng lợn khoẻ nên không ngăn chặn được bệnh kịp thời

- Vấn đề quản lý giết mổ, chôn xác lợn chết do bệnh ở trại còn nhiều bất cập

- Việc vệ sinh, sát trùng chỉ được coi trọng khi có dịch bệnh xảy ra

- Công tác quản lý nhân sự của trại cần được quan tâm hơn nữa

- Nên cánh ly lợn ốm ngay khỏi đàn lợn khi con vật mới có triệu chứng

- Trại cần có phương pháp quản lý cơ sở vật chất của mình, trang thiết

bị cần phù hợp với nhu cầu tránh lãng phí để tối thiểu hoá chi phí dẫn đến tối

đa hoá lợi nhuận cho trại

Phần 2 CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Tên đề tài:

“Tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn nuôi thịt tại trại Lợn Tích Lương - Thái Nguyên và biện pháp phòng trị”

2.1 Đặt vấn đề

Trong những năm gần đây, Nhà nước, Bộ Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn đã cho nhập các giống gia súc, gia cầm có năng suất và chất lượng cao từ các nước có nền chăn nuôi phát triển nhằm mục đích nâng cao sản lượng và chất lượng sản phẩm

Trong ngành chăn nuôi, Chăn nuôi lợn là một trong ngành đem lại hiệu quả kinh tế cao, chính vì vậy trong những năm qua, ngành chăn nuôi lợn nước

ta đã đạt nhiều thành tựu mới, xu thế chuyên môn hoá sản xuất, chăn nuôi trong các trang trại tập trung càng phổ biến

Tuy nhiên trong chăn nuôi muốn thu được lợi nhuận cao ngoài các vấn

đề về con giống, công tác dinh dưỡng thì công tác thú y là vấn đề cấp bách, quyết định thành công trong chăn nuôi

Do dịch bệnh luôn là yếu tố gây tổn thất lớn nhất cho ngành chăn nuôi,

là mối quan tâm hàng đầu của bất kỳ một cơ sở chăn nuôi nào

Trong những bệnh truyền nhiễm của lợn thì các bệnh ở đường hô hấp gây ra là bệnh gây thiệt hại kinh tế rất lớn cho nghành chăn nuôi lợn Bởi vì bệnh lây lan nhanh tác động kéo dài đối với cơ thể lợn Mầm bệnh tồn tại rất lâu trong cơ thể lợn cũng như ngoài môi trường làm cho việc phòng trị bệnh gặp rất nhiều khó khăn, khi lợn bị nhiễm bệnh, chi phí điều trị lớn, thời gian

và liệu trình điều trị kéo dài

Để góp phần giảm bớt thiệt hại do các bệnh hô hấp gây ra ở lợn, tôi tiến hành

nghiên cứu đề tài:“Tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn nuôi thịt tại trại Lợn Tích Lương Thái Nguyên và biện pháp phòng trị”

2.1.1 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định một số đặc điểm dịch tễ của hội chứng hô hấp trên đàn lợn

thịt nuôi tại trại Lợn Tích Lương Thái Nguyên

- Biện pháp phòng trị bệnh đường hô hấp trên lợn

- Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh đường hô hấp của 2 loại thuốc kháng sinh Sun – Tylan và Timulin 10%

2.2 Tổng quan tài liệu

2.2.1 Cơ sở khoa học của đề tài

2.2.1.1 Tình hình chăn nuôi lợn ngoại ở Thái Nguyên và các bệnh về đường

hô hấp thường gặp

- Tình hình chăn nuôi lợn ngoại ở Thái Nguyên

Thái Nguyên là tỉnh miền núi phía Đông Bắc Việt Nam Phía Bắc giáp Bắc Kạn, phía Tây và Tây Nam giáp Tuyên Quang và Vĩnh phúc, phía Đông

và Đông Nam giáp Lạng Sơn và Bắc Giang, phía Nam giáp Hà Nội

Địa hình chủ yếu là đồi núi, có hệ thống sông ngòi dày đặc Khí hậu chia làm hai mùa rõ rệt: Mùa lạnh từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, mùa nóng

từ tháng 5 đến tháng 10, nhiệt độ trung bình năm khoảng 25oC

Thành phố Thái Nguyên nằm trên quốc lộ 3( Hà Nội – Cao Bằng) Có đường sắt từ đây nối liền với hệ thống đường sắt của cả nước, Thành phố Thái Nguyên cách trung tâm Hà Nội 80 km

Cùng với sự phát triển của tỉnh trong thời kỳ đổi mới và hội nhập, những năm qua nông nghiệp Thái Nguyên có bước phát triển vượt bậc đạt được nhiều thành tựu to lớn, đóng góp đáng kể vào phát triển kinh tế ở khu vực nông thôn

Góp phần vào tăng trưởng của chăn nuôi ở Thái Nguyên thì con lợn chiếm vị trí quan trọng nhất trong sản lượng thịt hơi xuất chuồng và giá trị kinh tế

Để đạt được những thành tựu trên, tỉnh Thái Nguyên đã có nhiều cơ chế chính sách khuyến khích phát triển chăn nuôi đặc biệt là phát triển đàn lợn ngoại theo hướng tập trung và sản xuất hàng hoá xuất khẩu Đầu tư phát triển trại lợn giống của tỉnh, hàng năm sản xuất trên 100.000 liều tinh lợn ngoại, gần 6000 con giống, bên cạnh đó các cơ sở sản xuất con giống khác đã cung cấp đủ con giống tốt cho nhu cầu trong tỉnh Hệ thống khuyến nông tỉnh hàng năm tổ chức rất nhiều lớp ttập huấn cho nông dân về kĩ thuật chăn nuôi

và phòng trừ dịch bệnh, thông tin tuyên truyền về các điển hình tiên tiến trong sản xuất, tiến bộ khoa học kĩ thuật mới để nông dân học tập Tỉnh đã thực hiện chương trình nạc hoá đàn lợn, đưa lợn ngoại vào sản xuất Từ năm 2000

đến nay đã xây dựng mô hình chăn nuôi lợn ngoại tập trung xa khu dân cư ở Thành phố Thái Nguyên và một số huyện, thị xã như Sông Công, Đại Từ, Đồng Hỷ, Phú Lương…

Cùng với sự phát triển con giống, cải tiến chuồng trại chăn nuôi theo hướng tập trung thì tỉnh đã cấp phép cho hơn 20 doanh nghiệp vào sản xuất kinh doanh thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y trên địa bàn với sản lượng khoảng 300.000 tấn/ năm

Chính những điều kiện thuận lợi này đã giúp cho nghành chăn nuôi có những điều kiện để ngày càng phát triển về quy mô và hình thức: trang trại chăn nuôi lợn chiếm tỷ lệ lớn, với quy mô bình quân 20-40 nái/ trang trại, 100 – 200 lợn thịt, góp phần nâng cao năng suất, sản lượng thịt hơi Kinh tế trang trại tập trung phát triển nhanh cả về số lượng và quy mô

- Các bệnh về đường hô hấp thường gặp ở các trại chăn nuôi tại Thái Nguyên

Các trang trại chăn nuôi lợn ngoại tại Thái Nguyên chủ yếu là các giống lợn ngoại được nhập từ nước ngoài thông qua tập đoàn CP của Thái Lan Các giống lợn này có sức đề kháng với điều kiện thời tiết khí hậu của Việt Nam nói chung và Thái Nguyên nói riêng rất kém Chúng rất mẫn cảm với sự thay đổi đột ngột của thời tiết khí hậu và các yếu tố gây bệnh Mặt khác, trong quá trình chăn nuôi công tác chăm sóc nuôi dưỡng, vệ sinh thú y, phòng trị bệnh không được thực hiện triệt để Chính những nguyên nhân này làm cho tỉ lệ lợn ở các trang trại chăn nuôi lợn ngoại tại Thái Nguyên thường xuyên mắc các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là các bệnh trong hội chứng đường hô hấp Các bệnh trong hội chứng hô hấp mà lợn thường xuyên mắc ở các trang trại tại Thái Nguyên là:

- Bệnh viêm phổi do Mycoplasma pneumoniae gây ra

- Bệnh viêm phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae gây ra

- Bệnh viêm phổi do Pasteurella multocida gây ra

- Bệnh viêm phổi do ký sinh trùng gây ra

2.2.1.2 Vai trò, chức năng sinh lý của bộ máy hô hấp

Đối với tất cả các loài động vật thì một trong những yếu tố quyết định đến sự sống là có đủ lượng oxy Trong mỗi phút, cơ thể động vật cần 6-8ml

oxyvà thải ra 250 ml cacbonic Để có đủ lượng oxy thiết yếu này và thải ra được lượng cacbonic ra khỏi cơ thể thì cơ thể phải thực hiện động tác hô hấp

Quy trình hô hấp của cơ thể lợn được chia thành 3 quá trình:

- Hô hấp ngoài: là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường được thực hiện ở phổi thông qua các phế nang

- Hô hấp trong: là quá trình sử dụng oxy ở mô bào

- Quá trình vận chuyển cacbonic, oxy từ phổi đến mô bào và ngược lại Động tác hô hấp được điều khiển bằng cơ chế thần kinh thể dịch và được thực hiện bởi các cơ quan hô hấp Cơ quan hô hấp của lợn gồm đường dẫn khí ( mũi, hầu, họng, khí quản, phế quản ) và phổi

Dọc đường dẫn khí có hệ thống thần kinh và hệ thống mạch máu phân

bố dày đặc có tác dụng sưởi ấm không khí trước khi vào đến phổi Trên niêm mạc đường hô hấp có nhiều tuyến tiết dịch nhầy để giữ bụi và dị vật có lẫn trong không khí Niêm mạc đường hô hấp cũng có lớp lông rung luôn chuyển động hướng ra ngoài do đó có thể đẩy các dị vật hoặc bụi ra ngoài

Cơ quan thụ cảm trên niêm mạc đường hô hấp rất nhạy cảm với các thành phần lạ có trong không khí Khi có vật lạ, cơ thể có phản xạ ho, hắt hơi…nhằm đẩy vật lạ ra ngoài, không cho xâm nhập vào sâu trong đường hô hấp

Khí oxy sau khi vào phổi và khí cacbonic thả ra được trao đổi tại phế nang Phổi lợn bao gồm rất nhiều phế nang làm tăng diện tích bề mặt trao khí Một động tác hít vào và thở ra được gọi là một lần hít thở Tần số hô hấp là số lần thở/phút Mỗi loài động vật khác nhau trong điều kiện bình thường có tần số hô hấp khác nhau:

biết đến với bệnh suyễn lợn hay còn gọi là bệnh viêm phổi địa phương Đặc trưng của bệnh là thể mãn tính với viêm phế quản, phổi và màng phổi Bệnh thường xảy ra ở lợn con từ 1 tháng tuổi trở lên đến 4 tháng tuổi Lợn lớn và lợn nái cũng mắc bệnh nhưng ở thể mãn tính Bệnh có đặc trưng là thường ở thể mãn tính, lợn bệnh thở khó, ho khan và ho nhiều Tỷ lệ lợn bệnh chết thấp nhưng thiệt hại về kinh tế rất lớn do giảm năng suất chăn nuôi, lợn còi cọc, chậm lớn, hệ số tiêu tốn thức ăn cao và chi phí điều trị cho bệnh lớn; với lợn

nái thường bị chết thai, khô thai

- Đường nhiễm bệnh:

Bệnh lây trực tiếp từ con ốm sang con khoẻ thông qua đường hô hấp và tiêu hoá Phương thức truyền bệnh là do gia súc thở, hắt hơi, ho làm cho nước dãi, dịch mũi bắn sang con khoẻ, hoặc rơi xuống nền chuồng mà gia súc khoẻ liếm phải ngoài ra, mầm bệnh còn được truyền từ gia súc đã lành bệnh nhưng vẫn mang trùng mà hàng ngày thải mầm bệnh ra môi trường

- Quá trình sinh bệnh:

Sau khi xâm nhập vào phổi qua đường hô hấp, Mycoplasma tạo trạng

thái cân bằng nếu sức đề kháng của cơ thể tốt Khi sức đề kháng của cơ thể giảm do nhiều nguyên nhân như: Chuồng trại không hợp lý, chăm sóc

kém…Mycoplasma tác động gây bệnh viêm phổi ở thuỳ đỉnh, thuỳ tim, thuỳ hoành cách mô Sự kết hợp của các vi khuẩn kế phát như Pasteurella

multocida, Streptococcus, Staphylococcus… tác động làm cho bệnh thêm

trầm trọng và gây biến chứng viêm phổi, nung mủ phổi…

- Triệu chứng lâm sàng:

Thời kì nung bệnh từ 1-3 tuần, trung bình 10-16 ngày trong tự nhiên,

5-12 ngày trong phòng thí nghiệm Triệu chứng ho, khó thở xuất hiện sau 25-65 ngày Bệnh có thể chia làm 3 thể: cấp tính, á cấp tính và mãn tính

+ Thể cấp tính:

Lúc đầu triệu chứng rất nhẹ, khó phát hiện bệnh, lợn ốm thường rời đàn, đứng hoặc nằm ở góc chuồng, kém ăn, chậm lớn Thân nhiệt bình thường hoặc hơi cao, sốt nhẹ 39-39,5oC, khi có biểu hiện bệnh, con vật hắt hơi từng hồi lâu do có chất dịch bài tiết sâu ở trong đường hô hấp hoặc do viêm phổi

có dịch bài xuất ở giai đoạn sau của bệnh Vài ngày sau, con vật ho, khi ho

vận động mạnh, thường biểu hiện bệnh lúc sáng sớm và chiều tối Lợn bệnh

ho liên tục trong 2-3 tuần, có khi kéo dài hơn

Bệnh tiến triển khoảng 1 tuần, tỷ lệ chết khá cao nếu không điều trị kịp thời Thể cấp tính thường ít thấy, chủ yếu mắc bệnh ở những đàn lợn chưa mắc bệnh lần nào Bệnh thường phát ra đột ngột và lây lan nhanh Khi có tác động của vi khuẩn kế phát làm chứng viêm phổi càng trở lên trầm trọng hơn

+ Thể á cấp tính:

Thể này thường gặp ở giống lợn tạp giao, lợn lai, lợn con còn bú mẹ Bệnh

có triệu chứng giống thể cấp tính nhưng không trầm trọng bằng Lợn ốm thường

ho, thở nhanh, tần số hô hấp tăng, mồm há ra để thở, thân nhiệt tăng ít Nếu ghép với bệnh tụ huyết trùng thì sốt cao Bệnh có thể kéo dài vài tuần lễ

+ Thể mãn tính:

Thể bệnh này thường từ thể cấp tính và thể á cấp tính chuyển sang Không như trong thể cấp tính, bệnh khó phát hiện do biểu hiện không rõ ràng Con vật ho khan vào buổi sáng sớm, buổi chiều tối sau khi ăn xong Lợn ho từng tiếng một hoặc từng hồi kéo dài, ho một tuần rồi giảm đi hoặc kéo dài liên miên Con vật khó thở, thở nhanh, tần số ho hấp tăng từ 40-100 lần/phút Hít vào dài hơn thở ra, thở khò khè vào ban đêm

Con vật đi táo rồi ỉa chảy Thân nhiệt tăng ít, khoảng 39-40oC, có thể tăng lên đến 41oC rồi hạ thấp xuống

Bệnh tiến triển vài tháng có khi đến nửa năm, thỉnh thoảng có con chết Nếu chăm sóc nuôi dưỡng tốt thì đàn lợn có thể phục hồi, tỷ lệ chết không cao, nhưng hầu hết giảm tốc độ sinh trưởng Nếu lợn con mắc bệnh này sẽ gầy còm, lông xù, có thể chết do kiệt sức

- Bệnh tích:

Bệnh tích chủ yếu ở cơ quan hô hấp, đặc biệt là ở phổi, hạch phổi Bệnh tích viêm phổi bắt đầu từ thuỳ tim lan sang thuỳ đỉnh về phía trước, thường phát triển ở rìa, vùng thấp của phổi Bắt đầu xuất hiện những đốm đỏ hoặc xám bằng hạt đậu xanh to dần rồi tập trung lại thành vùng rộng hơn Theo dõi bằng chụp X quang ta thấy bệnh tích lan từ trước ra sau theo một quy luật nhất định Hai bên phổi đều có bệnh tích như nhau và có giới hạn rõ giữa chỗ phổi bị viêm và chỗ phổi bình thường

Chỗ viêm ở phổi cứng dần, màu đỏ thẫm hoặc màu xám nhạt, mặt bóng láng, trong suốt, bên trong có chất keo nên gọi là viêm phổi kính Phổi có bệnh thì dày lên, cứng rắn, bị gan hoá hoặc thịt hoá Cắt phổi ra có nước hơi lỏng màu trắng xám, có bọt, phổi dày và đặc lại, khi dùng tay bóp không xốp như bình thường Sau khi viêm từ 10-20 ngày, vùng nhục hoá đục dần, ít trong hơn, màu tro hồng, vàng nhạt hoặc vàng xám, cuối cùng màu đục hẳn, bóp rất cứng, sờ giống như tuỵ tạng hoá Cắt phổi có bệnh thấy nhiều bọt, nhiều vùng hoại tử màu vàng trắng Bệnh tích lan rộng, trên mặt có nhiều sợi

tơ huyết trắng, phổi dính vào lồng ngực khi màng phổi bị viêm nặng

Cắt một miếng phổi ở vùng bị gan hoá bỏ vào nước thấy chìm Phế quản, khí quản viêm có bọt, dịch nhày màu hồng nhạt, bóp có khi có mủ chảy ra

Một bệnh tích đặc trưng nữa là hạch lâm ba phổi sưng rất to, gấp 2-5 lần hạch bình thường, chứa nhiều vi khuẩn, nhiều nước màu tro, hơi tụ máu nhưng không xuất huyết, sưng thuỷ thũng, mọng nước

Nếu có vi khuẩn kế phát tác động thì bệnh phức tạp hơn, trường hợp ghép với bệnh tụ huyết trùng phổi tụ máu, có nhiều vùng gan hoá vào sâu bên trong và phía sau phổi, có từng vùng hoại tử như bã đậu, có nốt vàng Nếu có

Streptococcus, Diplococcus thì bệnh có tích mủ ở phổi Nếu có Bacterium pyogennes thì viêm cuống phổi có mủ, phổi có những cục nhỏ chứa mủ màu

xanh mùi hôi thối hoặc có áp xe to, áp xe di chuyển khắp các phủ tạng như lách, gan, hạch, xương

- Chẩn đoán bệnh:

Hiện nay có nhiều phương pháp để chẩn đoán bệnh như: Chẩn đoán vi khuẩn học, chẩn đoán huyết thanh học… Trong đó, phương pháp chẩn đoán lâm sàng được sử dụng phổ biến nhất, căn cứ vào các biểu hiện điển hình của bệnh như: ho vào buổi sáng sớm và chiều tối, khi thời tiết lạnh, sau khi vận động, Bệnh tích điển hình là viêm phổi kính, có vùng gan hoá, nhục hoá, đỏ thẫm, vàng xán ở thuỳ đỉnh, thuỳ tim

- Phòng và trị bệnh:

Để phòng và chữa bệnh suyễn lợn đạt hiệu quả cao thì phải thực hiện những nội dung sau:

+ Phòng bệnh khi chưa có dịch:

Tăng sức đề kháng cho lợn bằng cách vệ sinh, chăm sóc nuôi dưỡng tốt, khẩu phần đủ Protein, chất khoáng, vitamin Chuồng trại thông thoáng, sạch sẽ, định kỳ quét vôi diệt khuẩn

Nên tự túc về con giống, nếu nhập giống từ bên ngoài thì nên mua giống ở những vùng an toàn dịch Mua lợn về phải được nhốt riêng để theo dõi ít nhất một tháng, nếu không có triệu chứng ho, khó thở thì mới nhập đàn Đối với đực giống cần phải chặt chẽ hơn: Kiểm tra lại lịch, nguồn gốc, nhốt riêng ít nhất hai tháng, hàng ngày theo dõi triệu chứng hô hấp sao cho đảm bảo mới đưa vào sử dụng

Bên cạnh đó, việc tiêm phòng mang lại hiệu quả rất tốt Hiện nay, các nhà khoa học vẫn tiếp tục nghiên cứu để chế tạo vacxin đạt hiệu quả cao Đã

có những vacxin vô hoạt kết hợp phòng Mycoplasma và những vi khuẩn kết

hợp khác

+ Phòng bệnh khi có dịch:

Bệnh này phải sử dụng biện pháp phòng trừ tổng hợp mới đạt hiệu quả cao trong việc phòng trừ dịch bệnh, tạo cho con vật có sức đề kháng tốt, sinh trưởng, phát triển nhanh

Phải có chuồng cách ly để nuôi dưỡng những lợn mới nhập vào hoặc những lợn ốm

Phải định kỳ sát trùng, tiêu độc chuồng trại, phân rác, dụng cụ chăn nuôi bằng nước vôi 20%, NAOH 10%, Formon 5%, rắc vôi bột, quét vôi tường

Bồi dưỡng tốt đàn lợn ốm, cho ăn thức ăn dễ tiêu, đủ protein, vitamin

và muối khoáng, có thể trộn thêm kháng sinh Oreomicin, Tetramycin vào thức ăn để phòng bệnh

- Điều trị bệnh:

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại thuốc kháng sinh dùng để điều trị bệnh Có thể sử dụng hai loại thuốc kháng sinh là Ganadexil Enrofloxacina5% và Bio Genta-Tylosin để điều trị bệnh

+ Thuốc Ganadexil Enrofloxacina5%

Liều dùng 0,5ml/10kg trọng lượng cơ thể Dùng trong 3-5 ngày, Tiêm bắp không được tiêm 2,5ml trong cùng một vị trí tiêm Kết hợp sử dụng một số thuốc long đờm, trợ sức, trợ lực… làm tăng hiệu quả điều trị của kháng sinh

+Thuốc Bio Genta-Tylosin:

Tiêm bắp 1ml/20kg thể trọng, trong 3-5 ngày Kết hợp sử dụng một số thuốc có tác dụng giảm ho, long đờm, trợ sức trợ lực… làm tăng hiệu quả điều trị của thuốc kháng sinh

* Bệnh viêm phổi- màng phổi ở lợn

Do vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae gây ra Bệnh viêm

phổi – màng phổi lợn là một bệnh đường hô hấp lây lan mạnh, bệnh thường gây chết lợn, chủ yếu là lợn choai Đặc trưng của bệnh là ho, khó thở, thở thể bụng, tần số hô hấp tăng cao Lợn chết với bệnh tích phổi bị gan hoá và viêm dính thành ngực

- Dịch tễ học:

Actinobacillus pleuropneumoniae gây bệnh cho lợn ở mọi lứa tuổi

nhưng mẫn cảm nhất ở lợn choai ( lợn từ 2-5 tháng tuổi ) Bệnh xảy ra hầu hết

ở các vùng chăn nuôi và trong tất cả các phương thức chăn nuôi, đặc biệt phổ biến ở các trại chăn nuôi tập trung Số lợn nhiễm bệnh thường là vài cá thể trong một đàn, chiếm khoảng 15-39% số lợn trong đàn, tỷ lệ tử vong cao, có thể tới 30% thậm chí 50% ( Eastauhg M.W, 2002) [13]

Bệnh xảy ra quanh năm nhưng bùng phát vào vụ Hè – Thu khi nhiệt độ

và độ ẩm tăng cao Chính vì vậy, chuồng trại ẩm ướt, mất vệ sinh sẽ dẫn tới bầu tiểu khí hậu chuồng nuôi có nồng độ khí độc như NH3, H2S, CO2… cao làm cho lợn hàng ngày phải hít một lượng khí độc vào cơ thể, lâu dần sẽ bị trúng độc ( ở dạng mãn tính ) làm cho sức đề kháng của con vật bị giảm sút Mặt khác, chuồng trại có độ ẩm cao là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn

Actinobacillus pleuropneumoniae phát triển mạnh Như vậy, điều kiện vệ sinh

có ảnh hưởng rất lớn đến sức đề kháng của con vật cũng như sự phát triển của mầm bệnh: Nếu điều kiện vệ sinh kém sẽ làm cho bệnh viêm phổi – màng phổi xảy ra dễ dàng và lây lan mạnh, ngược lại điều kiện vệ sinh tốt không những giúp cho con vật khoẻ mạnh mà còn hạn chế được dịch bệnh

Ngoài các yếu tố về điều kiện vệ sinh có ảnh hưởng rất lớn tới nguyên nhân gây bệnh thì khí hậu thời tiết, các yếu tố Stress như: mật độ nuôi nhốt quá đông, chăm sóc nuôi dưỡng kém… làm cho sức đề kháng của con vật